Wikipedia zeawiki https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Speciaol Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Plaetje Overleg plaetje MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Ulpe Overleg ulpe Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1 184458 184061 2026-10-14T07:21:58Z Venflos 16362 184458 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Main Page/minerva.css" /> {| style="margin:4px 0 0 0; width:100%; background:none" |- | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #C7D0F8; background:#F2F5FD; vertical-align:top; color:#000; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;" | {| style="vertical-align:top; background:#F2F5FD; color:#000; width:100%; padding:2px" |- | <!------------------------------------------- --- Linkerkant BOVENKANT -------- --------------------------------------------> {| style="width:100%; border:0; background:none; display: block; text-align: left; padding-left: 1px" [[Plaetje:Zeeland wapen.svg|175px|thumb|<div class="center">Luctor et Emergo<br/ >''Ik worstel en kom boven''<br/ >(waepenspreuk van [[Zeêland]])</div>]]<br/ > [[Plaetje:Oosterscheldekering-pohled.jpg|175px|rechts|thumb|[[Oôsterscheldekering]]]].<br/ > |- | style="width:100%; text-align:center; white-space:normal; color:#000" | <div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000">Welkom op de [[Zeêuwse Wikipedia]],</div> <div style="top:+0.2em; font-size:100%">de vrieë encyclopedie die-a iedereêne kan bewarke, opgezet in 't <big>'''''[[Zeêuws]]'''''</big>, de Nederlandse streektaele van de provincie [[Zeêland]] en 't Zuud-'Ollandse eiland [[Goereê-Overflakkeê]], en naeuw verwant mie 't ''[[West-Vlaems]]''.<br/ > Noe op {{daotum}} binne d'r [[Special:Statistics|'''{{NUMBEROFARTICLES}}''']] artikels in 't Zeêuws.</div><br/ > |}<!----------------------------------------- --- RECHTERKANT BOVENKANT ---------- --------------------------------------------> | style="width:40%; font-size:100%; color:#000; text-align:right; white-space:nowrap" | [[Plaetje:EvenhuisZeWvl.gif|250px|rechts|thumb|Zeêuwse (en West-Vlaomse) taelhebied]]<br/ > |} |} <!----------------------------------------- --- Banner ---------- --------------------------------------------> <table id="mp-banner" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:#F2F5FD; border-spacing: 0px;"> <tr><td class="MainPageBG" style="text-align:center; padding:0.2em; background-color:#F2F5FD; border:1px solid #C7D0F8; color:#000; font-size:100%;">'t Eit d'r maendelang om ge'angen oft 'n d'r wè komme zou, mae sind [[1 oktober]] [[2006]] staet de eêrste Zeêuwse encyclopedie uut de geschiedenisse toch online. </td></tr> </table><!----------------------------------------- --- Contents left ----------- --------------------------------------------> {| style="margin:4px 0 0 0; background:none" | class="MainPageBG" style="width:55%; border:1px solid #cedff2; background:#fff; vertical-align:top; color:#000; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;" | {| style="padding: 2px; width: 100%; vertical-align:top; background:#fff" ! <div style="margin:0; background:#E6ECFF; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #ccc; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:6px; -webkit-border-radius: 6px; border-radius: 6px;">[[Wikipedia:Stemming Uutgelicht Artikel|Artikel van de Maend]] ([[Wikipedia:Uutgelicht Artikel|Eerder Uutgelichte Artikels]])</div> |- | style="color:#000; font-size:100%" id="mp-tfa" | {{uutgelicht}} |- ! <div style="float:right; margin:2px 2px 0px 0px"></div><div style="margin:0; background:#DCFFD1; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #ccc; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;">Wiste je dat?</div> |- | style="color:#000; font-size:100%; padding:10px 5px 10px 5px" id="mp-tfga" | * ... uut onderzoek is 'ebleken dat [[Abraham Lincoln]] mogelijk 'n spierziekte ao? dit zou verklaeren wirom um zulleke lange ermen en benen ao. * ... da [['t Soepuus]] in [[Goes]] vroeher een tiejewaetermeule 'eweest is? * ... in de [[Joanneskerke (Krunehe)|Joanneskerke]] van [[Krunehe]] het waeter 1,85 meter 'oôge stong bie de [[Waetersnoôdramp van 1953|waetersnoôdramp]]? * ... Vanof de boulevard van [[Vlissienge]] tiejens de [[Eerste Weareldoôrlog]] op een mooie zeumeraevond vanof de terassen de lichtflitsen in de varte van 't front ezieje konne worre? * ... [[Zeêland]] het in de [[Twidde Weareldoôrlog]] nog een paer daehen langer eit vol'ehouwe tegen de [[Duutsland|Duutsers]] dan de rest van [[Nederland]]? |- ! <div style="float:right; margin:2px 2px 0 0"></div><div style="margin:0; background:#FFE6F9; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #ccc; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;">'Angige plekke</div> |- | style="color:#000; font-size:100%" id="wp-tfp" | * Vo bie te praoten over van alles wat-a mee Wikipedia te maeken eit mo je in 't '''[[Wikipedia:Durpsuus|Durpsuus]]''' weze. * Oefene kan op 't[[Wikipedia:Strange| Strange]]. * A je as gebruker ''opzichter'' (sysop) of ''bureaucraot'' oftewel ''amtenaer'' (bureaucrat) wil ore, of a je robotstatus vò 'n account wil anvraege, bin je terechte op '''[[Wikipedia:Speciaole gebrukersrechten]]'''. * Op [[Wikipedia:Etalage/Anmelding Artikels]] kan'j artikels opgeven vò d'n Etalage. * As'j 'n coach nodig eit of wil 'ôre kan'j terecht op [[Wikipedia:Coachingsprogramma]]. * As'j een vraeg hebt kan'j terecht op [[Ulpe:Ulpe vraegen]]. * Nieuwe artikels/bladzies kan'j vinde op [https://zea.wikipedia.org/wiki/Speciaol:NieuwePaginas Nieuwe pagina's] * Wikipedias in verwante taelen binne:<br> ** int [[Afrikaons]] -> [[:af:|Afrikaans]] ** int [[Duuts]] -> [[:de:|Deutsch]] ** int [[Fries]] -> [[:fy:|Frysk]] ** int [[Iengels]] -> [[:en:|English]] ** int [[Limburgs]] -> [[:li:|Limburgs]] ** int [[Luxemburgs]] -> [[:lb:|Lëtzebuergesch]] ** int [[Nederlands]] -> [[:nl:|Nederlands]] ** int [[Nedersaksisch]] -> [[:nds-nl:|Neadersassisk]] ** int [[Noordfries]] -> [[:frr:|Nuurdfresk]] ** int [[Platduuts]] -> [[:nds:|Plattdüütsch]] ** int [[Ripuarisch]] -> [[:ksh:|Ripoarisch]] ** int [[Saterfries]] -> [[:stq:|Seeltersk]] ** int [[West-Vlaoms]] -> [[:vls:|West-Vlamsch]] |} | style="border:1px solid transparent" | <!-- --------------------------------------------- --- Contents Right ------------- --------------------------------------------> | class="MainPageBG" style="width:45%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5faff; vertical-align:top; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;" | {| style="width: 100%; padding: 2px; vertical-align:top; background:#f5faff" ! <div style="float:right; margin:2px 2px 0 0"></div><div style="margin:0; background:#E6F2EF; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #ccc; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:6px; -webkit-border-radius: 6px; border-radius: 6px;"><center>Onderwerpen</center></div> {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="5" <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Flag of Zeeland.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[Zeêland]]''' <br /> ''[[:Categorie:Bouwwêrk in Zeêland|Bouwwêrken]] - [[:Categorie:Chrissendom in Zeêland|Chrissendom]] - [[:Categorie:Economie van Zeêland|Economie]] - [[:Categorie:Geografie van Zeêland|Geografie]] - [[:Categorie:Gerecht uut Zeêland|Gerechten]] - [[Geschiedenisse van Zeêland|Geschiedenissse]] - [[:Categorie:Museum in Zeêland|Museums]] - [[:Categorie:Muziek in Zeêland|Muziek]] - [[:Categorie:Natuur in Zeêland|Natuur]] - [[:Categorie:Politiek in Zeêland|Politiek]] - [[:Categorie:Rieksmonument in Zeêland|Rieksmonumenten]] - [[:Categorie:Sport in Zeêland|Sport]] - [[Toerisme in Zeêland|Toerisme]] - [[:Categorie:Vervoer in Zeêland|Vervoer]] - [[:Categorie:Zeêuw|Zeêuwen]]''<br/ > ''[[Lieste mee Deltawêrken]]''<br/ > ''[[Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore]]''<br/ > ''[[Lieste mee rampen in Zeêland en Goereê-Overflakkeê]]'' Zeêuwse streêken: <br/ > ''[[Flupland (eiland)|Flupland]] - [[Noôrd-Beveland]] - [[Schouwen-Duveland]] - [[Tole (eiland)|Tole]] - [[Walchren]] - [[Zeêuws-Vlaonderen]] - [[Zuud-Beveland]]''<br/ > Zeêuwstaelige streêken in [[Zuud-'Olland]]:<br/ > ''[[Goereê-Overflakkeê]] - [[Svore-Putt'n|Svore]]'' <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Flag of the Netherlands.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[Nederland]]''' <br /> ''[[Peiliengen Twidde Kaemer]]'' <br /> ''[[Lieste van Nederlandse gemeênten]]'' <br /> ''[[Lieste van Nederlandse provincies]]'' <br /> ''[[Lieste van Nederlandse streêken]]'' <br/ > ''[[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]'' <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Flag of Belgium.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[België]]''' <br /> ''[[West-Vlaonderen|West-]] en [[Oôst-Vlaonderen]]'' <br/ > ''[[Vlaonderen]]'' <br /> ''[[Wallonië]]'' <br/ > ''[[Brussels Hewest]]'' <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Flag of Luxembourg.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[Luxemburg (land)|Luxemburg]]''' <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Flag of Germany.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[Duutsland]]''' <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Nuvola apps edu mathematics-p.svg|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''Exacte weêtenschappen'''<br /> [[Biologie]] - [[Fysische geografie]] - [[Informaotica]] - [[Natuurkunde]] - [[Scheikunde]] - [[Staerrekunde]] - [[Wiskunde]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Nuvola_apps_kdmconfig.png|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''Sociaole weêtenschappen'''<br /> [[Antropologie]] - [[Economie]] - [[Filosofie]] - [[Geschiedenisse]] - [[Heografie]] - [[Politiek]] - [[Psyholohie]] - [[Recht]] - [[Sociologie]] - [[Taelkunde]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Nuvola_apps_kcoloredit.png|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''[[Kunst]] en [[cultuur]]'''<br> [[Architectuur]] - [[Beêldouwkunst]] - [[Literatuur]] - [[Muziek]] - [[Religie]] - [[Schilderkunst]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> |[[Plaetje:Nuvola apps colors.png|40px|center]] |style="font-size:95%"|'''Daegeliks leven'''<br> [[Gezondeid]] - [[Koôkkunste]] - [[Sport]] - [[Tillevisie]] - [[Toerisme]] <!----------------------------------------------> |- |[[Plaetje:Crystal discussion philosophy 2.png|40px|center]] |style=font-size:95%"|'''en vèdder'''<br> [[:Categorie: Aol]] - [[:Categorie: Persoôn]] - <br> [[Liesten]] - [[2026|Gebeurtenisse in 2026]] <!----------------------------------------------> |} |- ! <h2 style="margin:0; background:#F9F9F3; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #E8DDC9; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;">[[Wikipedia:Etalage|Etalage]]</h2> |- | style="color:#000; padding-left: 5px; padding-right: 5px" id="mp-qotd" | D'r bin op dit moment {{PAGESINCATEGORY:Wikipedia:Etalage}} artikels in d'n Etalage. |- ! <h2 style="margin:0; background:#F9F9F3; font-size:100%; font-weight:bold; border:1px solid #E8DDC9; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em; -moz-border-radius:4px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 4px;">Informaotie</h2> |- | style="color:#000; padding-left: 5px; padding-right: 5px" id="mp-qotd" | A je zelf Zeêuws praote, gae je gang dan maer en elp maer mee an dit project: klikt op 'n roôd lienkje en schrieft 't artikel vol, of vult 'n bestaend artikel vedder an. Vergeêt ok nie 't artikel vol te zetten mee lienkjes en die ok weer te vullen - oe meer oe beter, zoôlank a je jen eige maer an de [[Wikipedia:Richtlienen|Richtlienen]] ouwe. |- |} |} __NOTOC__ [[Categorie:Vòblad| ]] 6gjvs5yti6ahx3zvc92gtr4pm0jshnr 0 82 184364 184362 2026-10-13T12:02:29Z Venflos 16362 /* Inweunerantal */ 184364 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) [[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]] De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] sw2og7g55zmn1hy8wdwbxcd7kvo99da 184365 184364 2026-10-13T12:07:45Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184365 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== [[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]] De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 93d689zmlaul23enuk30gat04r7g6vd 184366 184365 2026-10-13T12:11:19Z Venflos 16362 /* Rehio's */ 184366 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd |- | Oôst |- | Zuud |- | West |- |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 1zsg6a91ekui4wwbgewfzgatvqa67r9 184367 184366 2026-10-13T12:13:16Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184367 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || .000 || % || || % || |- | Oôst || .000 || % || || % || |- | Zuud || .000 || % || || % || |- | West || .000 || % || || % || |- |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] kez6trw8lr6xwsijcd8acpdx7a6bzp5 184368 184367 2026-10-13T12:20:24Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184368 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || % || || % || |- | Oôst || 3.838.000 || % || || % || |- | Zuud || 4.210.000 || % || || % || |- | West || 8.307.000 || % || || % || |- |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] fbzc6jdesxnj34vhb1dy0a06gj1fkj0 184369 184368 2026-10-13T12:24:43Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184369 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || % || 8289 || % || |- | Oôst || 3.838.000 || % || 9686 || % || |- | Zuud || 4.210.000 || % || 8827 || % || |- | West || 8.307.000 || % || 6845 || % || |- |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 9lkwthekg7wxyocj0gim0l5arxeaha8 184370 184369 2026-10-13T12:28:59Z Venflos 16362 /* Rehio's */ 184370 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || % || 8289 || % || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || % || 9686 || % || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || % || 8827 || % || 477 |- | West || 8.307.000 || % || 6845 || % || 1214 |- |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] gkvwl987sc0o000wnvwu8bnxvo0xa00 184371 184370 2026-10-13T12:29:47Z Venflos 16362 /* Rehio's */ 184371 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || % || 8289 || % || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || % || 9686 || % || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || % || 8827 || % || 477 |- | West || 8.307.000 || % || 6845 || % || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 0c75d64gbvv36k5wkmdgmy9rinkdzxq 184372 184371 2026-10-13T12:33:05Z Venflos 16362 /* Provincies */ 184372 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || % || 8289 || % || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || % || 9686 || % || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || % || 8827 || % || 477 |- | West || 8.307.000 || % || 6845 || % || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] ozea5wf2eby7b276e7l7fgyu5n0ib14 184373 184372 2026-10-13T12:37:20Z Venflos 16362 /* Rehio's */ 184373 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || % || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || % || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || % || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || % || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] g614sk4mbjicagskbgqq94uwtlr5e7k 184374 184373 2026-10-13T12:42:39Z Venflos 16362 /* Rehio's */ 184374 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! Partie ! Ofkortieng ! Zeêtels <br> 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> ! Verschil ! Zeêtels <br> 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> ! Verschil !Zeêtels <br> 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] ma4m8bfcut9c83ibn2yvq7nzh0oif8h 184375 184374 2026-10-13T12:55:53Z Venflos 16362 /* Politiek en bestier */ 184375 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) ==== Rehio's ==== De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] s8q4qr9re2h246gda7ac2k6rpbqfpc7 184376 184375 2026-10-13T13:02:38Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184376 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Gemeênten en waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen en 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 4ft3eoka0t4pytzunacwuw32c4e8kpj 184377 184376 2026-10-13T13:04:56Z Venflos 16362 /* Gemeênten en waeterschappen */ 184377 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] q4hhddy02spavs72h0a8dye0zh79rik 184378 184377 2026-10-13T13:07:31Z Venflos 16362 /* Gemeênten */ 184378 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Politiek en bestier == Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] nyg1bc3xvc91js7vmyfd89cdkt6zjiz 184379 184378 2026-10-13T13:10:07Z Venflos 16362 /* Politiek en bestier */ 184379 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] k2063qd8iocg3z7u1tc18emcxbhlucs 184380 184379 2026-10-13T13:25:23Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184380 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] mhx59umc7pn6i5bahu576gxve8ru8wv 184381 184380 2026-10-13T13:25:46Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184381 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] o6cr5dhnacwgcs39usvytl149j22rka 184382 184381 2026-10-13T15:28:49Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184382 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010-2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012-2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017-2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022-2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024-2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026-noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 43irh0uwje4f9t4qnb481f1fhgocxqe 184383 184382 2026-10-13T15:36:55Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184383 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] Vanof feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[D66]], [[VVD]] en [[CDA]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reherieng |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010-2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012-2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017-2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022-2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024-2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026-noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] q6bfm40hgg0pobx0uhogofmm5y207tq 184384 184383 2026-10-13T15:38:04Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184384 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] Vanof feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[D66]], [[VVD]] en [[CDA]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reherieng |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010-2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012-2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017-2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022-2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024-2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026-noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 0dfrx0mklef2s9y2vqr8m2u9g465gew 184385 184384 2026-10-13T15:49:38Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184385 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] Vanof feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[D66]], [[VVD]] en [[CDA]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reherienge |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010-2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012-2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017-2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022-2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024-2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026-noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] jf6g1mr71n19pbnjomyi3uh4g5jfr5b 184386 184385 2026-10-13T15:51:32Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184386 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] Vanof feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[D66]], [[VVD]] en [[CDA]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier. {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reherienge |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010-2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012-2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017-2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022-2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024-2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026-noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 61s0whd27aeva44b6vzprfxak72smox 184387 184386 2026-10-13T16:01:25Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184387 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] i287mfz108fg6g7jfdvabsfx0gsj343 184388 184387 2026-10-13T16:04:38Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184388 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Politiek in Nederland#Kabinet'n|Kabinet'n van nae den oôrlog]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 1196wshfpvkt2pppo0253yuu0mu985j 184389 184388 2026-10-13T16:09:37Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184389 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Politiek in Nederland#Kabinet'n|Kabinet'n van nae den oôrlog]] (uuthebreid) {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 9eiuliga1nz7x5tpuohssums3rlr3ti 184390 184389 2026-10-13T16:23:15Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184390 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten plus saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen vanof 2010 |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Politiek in Nederland#Kabinet'n|Kabinet'n van nae den oôrlog]] (uuthebreid) {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] llp9qxrsfmec4z1ply13ilj7f69dfp4 184391 184390 2026-10-13T17:36:37Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184391 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten plus saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen vanof 2010 |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Politiek in Nederland#Kabinet'n|Kabinet'n van nae den oôrlog]] (uuthebreid) {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] gi8d7lno5ixj8pqju9p0fzvi4w65mca 184392 184391 2026-10-13T17:39:00Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184392 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten plus saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengen vanof 2010 |- ! Kabinet || Tied || Jaer || Partieën |- | [[Kabinet-Rutte I]] || 2010 - 2012 || 2 || [[VVD]], [[PVV]], [[CDA]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] || 2012 - 2017 || 5 || VVD, [[PvdA]] |- | [[Kabinet-Rutte III]] || 2017 - 2022 || 5 || VVD, CDA, [[D66]], [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] || 2022 - 2024 || 2 || VVD, D66, CDA, CU |- | [[Kabinet-Schoof]] || 2024 - 2026 || 2 || PVV, VVD, [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] || 2026 - noe || 0 || D66, VVD, CDA |- |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Politiek in Nederland#Kabinet'n|Kabinet'n van nae den oôrlog]] (uuthebreid) ==== Reheriengsleiders ==== {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 7jqu6ubeb1z82ykhpt6p8n0z9n1wen7 184393 184392 2026-10-13T17:43:37Z Venflos 16362 /* Reheriengen */ 184393 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten plus saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Kabinet'n sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid] (kabinet'n)</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com] (kabinet'n)</ref> ''Oliefkleur is reheriengspartie.'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 39o0uldb0gewwaktzpi9qxf5okxizv1 184394 184393 2026-10-13T17:44:49Z Venflos 16362 /* Reheriengen */ 184394 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten plus saemenstellieng nae-oôrlogse kabinet'n) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Kabinet'n sins 1945.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''Oliefkleur is reheriengspartie.'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] gc433vs0s76xbjv15fd95zsl8tn9rmk 184397 184394 2026-10-13T17:50:11Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184397 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Kabinet'n sins 1945.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''Oliefkleur is reheriengspartie.'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== {| class=wikitable |- ! colspan=5 | Reheriengsleiders vanof 1973 |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | CDA |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | PvdA |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | CDA |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] e6oi2vzjk5lwf6a7ntnuutqpksjiy7r 184398 184397 2026-10-13T17:56:40Z Venflos 16362 /* Reheriengsleiders */ 184398 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Kabinet'n sins 1945.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''Oliefkleur is reheriengspartie.'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] a656fka8p8q050vzb8l9g6ypk4yetxy 184399 184398 2026-10-13T17:59:20Z Venflos 16362 /* Reheriengen */ 184399 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] t7kobhg9ykraoj0f1tlyvw2dils4no7 184400 184399 2026-10-13T17:59:54Z Venflos 16362 /* Reheriengen */ 184400 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 22o5axmg4zyjvh05kok5a1fkljhbmfk 184402 184400 2026-10-13T18:15:06Z Venflos 16362 /* Reheriengen */ 184402 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 6ondnh8b8urn28g8o9knle4bzefqo1v 184405 184402 2026-10-13T19:58:33Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184405 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele [[monarchie]] mee een [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 4o07kyjjwieuf6osb5jtwq7byyn2v57 184406 184405 2026-10-13T20:00:42Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184406 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele [[monarchie]] mee een [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] ld05ufc1o39afyge4cwi8kpdwd6tsz3 184407 184406 2026-10-13T20:05:27Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184407 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Politieke partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=7 | Twidde Kaemer |- ! rowspan=2 | Partie || rowspan=2 | Ofkortieng || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 1bnbthgd3xf2deytyho8comlho01jrt 184408 184407 2026-10-13T20:10:05Z Venflos 16362 /* Twidde Kaemer */ 184408 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Politieke partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] al3u59itvmsjcsgrueej3e47z5ynekj 184409 184408 2026-10-13T20:14:50Z Venflos 16362 /* Politieke partieën */ 184409 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] mtfcqo8v42v2fdd47e6gqchhhzzvp5l 184410 184409 2026-10-13T20:17:37Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184410 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] kcam4mmtnuyddupfrfzy296xfbol9wy 184413 184410 2026-10-13T20:34:22Z Venflos 16362 /* Partieën */ 184413 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf provincies: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] ke07i33sqpyy5gh6qbce7oikbpl8c76 184418 184413 2026-10-13T20:42:27Z Venflos 16362 /* Provincies */ 184418 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] bqzhu35upyn4mzydet8hudvd80sfnmv 184419 184418 2026-10-13T20:45:11Z Venflos 16362 /* Bestier */ 184419 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] scvi793yc1c1w9mm8oasi6z2ryi1esy 184422 184419 2026-10-13T20:57:04Z Venflos 16362 /* Lienks nae buten */ 184422 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] lj6hdct66wya9y90zcavzrzrtd7voia 184441 184422 2026-10-14T06:48:50Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184441 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 29qrbspoquc01xu4cnt6rdzm9v6cqp3 184444 184441 2026-10-14T06:58:54Z Venflos 16362 /* Klimaot */ 184444 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] pvwhv4x1f1so8qmrqifvyzlr5napxlk 184445 184444 2026-10-14T06:59:14Z Venflos 16362 /* Geschiedenisse */ 184445 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] qdqid03pws43v7iguu3bsr0avqkwjqu 184446 184445 2026-10-14T06:59:27Z Venflos 16362 /* Bos */ 184446 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] t1iosiomz4mw5zpyzegmoeh9s73drun 184447 184446 2026-10-14T06:59:51Z Venflos 16362 /* Klimaot */ 184447 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] g9qjw4fgd6s9inbiwlzs7pes0giwonh 184448 184447 2026-10-14T07:01:23Z Venflos 16362 /* Leher */ 184448 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] bgadxby6fj3j6o5thgp6njawk47xe5p 184449 184448 2026-10-14T07:01:49Z Venflos 16362 /* Volk en cultuur */ 184449 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Nederland internationaol === Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]]. === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] nl9bgzkescqitck087068sb5lxm3try 184450 184449 2026-10-14T07:02:14Z Venflos 16362 /* Nederland internationaol */ 184450 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 8upcsh9myb6b9b7oj7768n7slwouzz0 184451 184450 2026-10-14T07:03:07Z Venflos 16362 184451 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 58fludbp8pjxmza3fj1r1jx945td3th 184452 184451 2026-10-14T07:07:05Z Venflos 16362 /* Partieën */ 184452 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 907u8r87tp8thqp4qqoh1ftbd750cmo 184453 184452 2026-10-14T07:07:53Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184453 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] gsf25n075wttt5h6rnop9rxdy5huhoy 184454 184453 2026-10-14T07:08:12Z Venflos 16362 /* Twidde Kaemer */ 184454 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Volk en cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] fb3ho0y8fplhrah8tics2i3ckbtucgg 184455 184454 2026-10-14T07:10:26Z Venflos 16362 /* Volk en cultuur */ 184455 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026) en leien in de [[Randstad]]. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 1wstqqngnh7d724exlesvvbxrvy8ati 184456 184455 2026-10-14T07:17:04Z Venflos 16362 /* Gemeênten */ 184456 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== D'r binne sins 2023 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] jsv8gsmo32er7enhla08aln3kngusyq 184457 184456 2026-10-14T07:18:19Z Venflos 16362 /* Gemeênten */ 184457 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge en 't parlement zetelen echter in [[D'n Haeg]]. Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] l5pxcostrnwyg4ngu9upmhexxqgg7ds 184459 184457 2026-10-14T07:24:23Z Venflos 16362 /* Bestierlijke indeêlienge */ 184459 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 0zmhhs0bnukb7q8p2dzp1164p6q2hux 184460 184459 2026-10-14T07:35:29Z Venflos 16362 184460 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[West-Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 3futa1j5u5p6zhi5krhs60g3ro3y95j 184461 184460 2026-10-14T07:36:48Z Venflos 16362 184461 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 99atrzgym2pvw3hobzuvhjb61f3bzi6 184462 184461 2026-10-14T07:42:16Z Venflos 16362 /* Twidde Kaemer */ 184462 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] g7z86yxmxtp0g6xxjb1bsvhygh4hkbx 184463 184462 2026-10-14T07:43:39Z Venflos 16362 /* Twidde Kaemer */ 184463 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] i3wtdopftpzb42distefa66uaddpw9y 184464 184463 2026-10-14T07:44:25Z Venflos 16362 /* Politiek */ 184464 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 6t4c804o853g2gxzl79c34xhblhbxh0 184465 184464 2026-10-14T07:45:22Z Venflos 16362 /* Twidde Kaemer */ 184465 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement. {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 564i1t6zqhbqi4jeigy3n2ewy8r4gqm 0 1646 184416 182905 2026-10-13T20:39:35Z Venflos 16362 /* Gemeênteraed */ 184416 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte3 |naam = Goeree-Overflakkee |dialect1 = Goereês |naam1 = Goereê-Overflakkeê |dialect2 = [[Flakkees]] |naam2 = Goereê-Overflakkeê |vlag = Flag of Goeree-Overflakkee.svg |wapen = Goeree-Overflakkee wapen.svg |locatie = Map - NL - Municipality code 1924 (2019).svg |kaart = Gem-Goeree-Overflakkee-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |waterschap = Ollandsen Delta |hoofdplaats = Menheerse |streek1 = Goereê-Overflakkeê |streek2 = |oppervlakte = 422 |oppervlakte1 = 262 |oppervlakte2 = 160 |inwoners = 52.000 |datum = 2025 |dichtheid = 199 |graden = {{Koord|51|45|N|4|7|L}} }} [[Plaetje:Landschap ouddorp.jpg|thumb|[[Ouwdurp]]s landschap mit d'n vuurtoren op de achtergrond]] [[Plaetje:tramlijn middelharnis ouddorp.png|thumb|Tremme'ie van Menheerse naer Ouwdurp]] '''Goereê-Overflakkeê''' is een hemeênte en eiland in de provincie [[Zuud-'Olland]] mie 52.000 maessen, tussen ut [[Haeriengvliet]] en de [[Grevelienge]]. [[Sommerdiek]], [[Menheerse]], [[Ouwdurp]], [[Ouwe Tonge]] en [[Dirksland]] bin de hroste plekken. 't Eiland was van 1966 tot an 2012 inedeêld in vier hemeêntes, van west naer oôst waere dat: [[Goereê]], [[Dirksland]], [[Menheerse]] in [[Oôstflakkeê]]. Vanof 1 jannarwari 2013 bestoôt 't eiland uut één hemeênte. 't Durp Menheerse vervul in vee opzichen 'n centrumfunctie voor 't aele eiland. Oak op Ouwdurp binne 'n hoap wienkels. 't Ziekenhuus sti in Dirksland. Hroôte bedrieveterreinen bin d'r bie [[Stellendam]] en Ouwe Tonge. Hoôgste duun is 18,5 meter. ==Karakter== 't Hroste gedeelte van Flakkeê ei aoltied a bie Zuud-'Olland ehoôrn (behalve [[Sommerdiek]]) mè 't is wel meer Zeêuws as 'Ollans van karakter. Hekeken naer de taele, 't leven, heweuntes en cultuur ei Flakkeê meêr Zeêuwse as 'Ollanse kenmerk'n bie zen eihen mee. Zò ei Flakkeê een agraorisch lanschap, wirop an vurral petaoten en juun worn verbouwd op de vruchtbaere slikkihe kleihrond. Der is voldoende ruumte om deze hewassen te verbouwen. ==Toerisme== Ouwdurp is antrokkelijk voe toerissen vanwehe 't (kleinschaelige) lanschap, de zeê en 't strand. In de jaeren '60 is dat snel opekomm'n en is 't antal toerissen ehroeid. Tehenwoôrdig komm'n der op hroôte schaele toerissen ni Ouwdurp. Aore bekendeeën van 't eiland binn'n de Stellendamse [[gornet]] in tot an 2008 't Rien Poortvlietmuseum in Menheerse. == Vervoer op 't eiland == De [[N57]] loopt deur 't westen van 't eiland, de [[N59]] deur 't oôsten en de [[N215]] van west naer oôst. In [[1909]] kwam d'n trem van de [[:nl:Rotterdamsche_Tramweg_Maatschappij|Rotterdamsche Tramweg Maatschappij]] op 't eiland. Dat was al 'n hêêle verbeeterieng, mar de fiets was wel 't angeweeze voertuug op 't eiland. Je kon meerieje op de lastdraeger, of voor op de stange. Vrouwen zag je weinug fletse. Die zatte dan aok dikkuls op de lastdraeger. De veldvruchten wiere mit paerd in waegen nae de kaoje gebrocht. De polderweegen waere veul aerdeweegjes. As t'r in 't naejaer, in de peetied veul waeter gevalle was, dan was er soms gêên deurkommen an. 't Is gebeurd dat de vracht weer of gelaeje most worre, de leege waegen uut de slik getrokke in nae de grintwegt gebrocht wier. As 't stik land niet te gróót was en de grintwegt niet te ver weg was, dan wiere de vruchten mit de kruujwaegen vervoerd. Meestal wiere de aerpels, koejepeen in de beeten an de pit geleid. De juun gieng in de juunrenne. D'r liejpe aok voetpaejen, aok wel kèrkepaedjes genoemd deur de polders. De boeren hadde aok 'n kapwaegen of 'n tilburrie om boodschappen te doewen of op fesiete te gaen. Daervoor stieng dan 'n klepper, aok wel laoper of draever genoemd. Dat waere móóie slanke beesten, hêêl aors dan de zwaere Belzen. Dat paeretje wier aok wel voor de wielslee gespanne as t'r kleine vrachtjes naer of van 't land vervoerd moste worre. De beurtschipper voer êêns per weeke nae Rotterdam in de omroeper kwam mit de belle 't deurp in riejp dan: „Al degene die wat te bestellen heit op [[Rotterdam]] briengt 't bie schipper De Graof of Waoling an boord voor twaolf uure". Dat was op zaeterdag. Dan zag je veel mensen mit kruujwaegens of korrewaegens, karren in fietsen, van alles in nog wat an boord brienge. 's Weunsdags kwamme de bestelde spullen vrom, die mit 'n handkarre bie de besteller thuus gebrocht wiere. D'r was aok in ieder durp 'n boodediejnst, die êêrst mit paerd in waegen in laeter mit 'n auto allerlei pakken in pakjes uut Rotterdam rondbrocht. Laeter, toen d'r mêêr gebruuk gemaekt wier van de auto. haelde de boode zelf de waeren uut de Stad in brocht ze d'r aok naer toe. 't Was 'n zwaer in slecht lóónend beroep, want voor 'n paer kwartjes in soms nog minder most 'n wat voor weer 't aok was, half Flakkee deurkruuse. De weegen waere aok nog niet zoo best, mêêst grint of keislag (makkendam) genoemd. ==Veerboôt== Noe mit al die dammen in bruggen, is "t niet zoo'n toer méér om van 't eiland af te kommen, mar dan vroeger! In [[Menheerse]] had je de menheerse boot mit 'n motor d'r in, in de veerman zette je dan oover naer fort Lillo of 'n aor fort in dan mos je mar zieje dat je kwam waer je weeze wou. Laeter hadde ze 'n boot die op Zeêland voer in die passeerde dan [[De Plaete]]. De veerman stong dan al klaer mit z'n bootje in brocht je dan bie dat gróóte schip. Je mos dan mit 'n touwladder nae booven klimme. Mit haog waeter kwam de boótan de kante. Je kon dan in [[Dinteloôrd]] of in [[Wullemstad]] uutstappe. Je had nog 'n veerdiejnst van [[Herken]] mit schipper Verschoor één bie [[Ouwe Tonge]], dat was bie d'n hoek van St. Jaepe. Deze twêê veerdiejnsten gienge nae Schouwen-Duuveland. Mit de Menheerse boot was voor midden Flakkee 't makkelukste. Die boot gieng deur 't Spui naer [[Rotterdam]] in lei aok an [[Vlaerdiengen]] in [[Schiedam]]. Toen in [[1909]] op 't eiland d'n trem van de ''[[:nl:Rotterdamsche_Tramweg_Maatschappij|Rotterdamsche Tramweg Maatschappij]]'' gieng rieje, gieng d'r van 't Menheersense hóód 'n veerboot naer Hellevoet vaere. De aore Menheerse boot die van 'n aore maatschappij was bleef daernaest nog lang geweun op Rotterdam vaere. As je mit de boot mee most was tat in de zeumer 'n fijn reisje. In de winter, as 't Haeriengvliejt oope bleef, dan zat je gezellug binnen op de boot. Je kon d'r 'n bakje kofje of thee drienke, wat in de rondte laope in mit diejen in geenen 'n praetje maeke, nee, 't was best te doewen mit de boot. Mar as 't Haeriengvliejt zoowat dicht lag, dan most 'r 'n iesbreeker an te pas komme in duurde de overtocht uuren. In dan de sjuffeurs van auto's. Die moste minstens al 'n uure van te vooren an 't Menheerse hóód weeze om mee te kannen. In de mist in mit veul iesgang voer de kaptein wel 's niet in de motor gieng midden op 't waeter wel 's kepot. Dan most'r 'n sleepboot komme om 'n naer de overkant te briengen. == Plekken == {| class=wikitable |- ! N || N |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Goedereede.png|kaderloos|rechts]] || [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Dirksland.png|kaderloos|rechts]] |-valign=top | * [[Goereê]] * [[Ouwdurp]] * [[Stellendam]] || * [[Dirksland]] * [[Herken]] * [[Melessant]] |- |} {| class=wikitable |- ! Z || Z |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Middelharnis.png|kaderloos|rechts]] || [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Oostflakkee.png|kaderloos|rechts]] |-valign=top | * [[Menheerse]] * [[Nieuwe Tonge]] * [[Sommerdiek]] * [[Stad an 't Haeriengvliet]] || * [[Achthuûzen]] * [[D'n Bommel]] * [[De Plaete]] * [[Ouwe Tonge]] |- |} == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van de [[gemeênteraed]].<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 10 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2013 ¹ |- | Trots op Goeree-<br>-Overflakkee (TOG) | bgcolor="#e8e08e"|10 | || || |- | [[SGP]] | 6 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|9 |- | [[CDA]] | bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 |- | [[PRO]] ² | 2 | bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 || 4 |- | GAAN | 2 | (7) || (8) || (4) |- | Vitale Kernen Goeree <br> Overflakkee (VKGO) | | bgcolor="#e8e08e"|7 ³ || bgcolor="#e8e08e"|6 || 3 |- | Eiland van <br> Vrijheid (EVV) | | || 2 || 1 |- | [[VVD]] | 2 | 2 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 |- | [[CU]] | 2 | 2 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|4 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|1 | 1 || || |- | Groep Jan Zwerus ⁴ | | 4 || 1 || |- | Goeree Overflakkee <br> Samen (GOS) | | || || 1 |- ! Totaol ! 31 ! 31 || 29 || 29 |- ! Coalitie ! 17 ! 22/17 || 20 || 20 |- ! Opkomst ! 67% ! 64% || 68% || 56% |} ¹ Op 21 november 2012 waere d'r raedsverkezingen voor de nog te vurmen hemeênte 'ehouwe. ² toet 2026 alleêne [[PvdA]] ³ 2023: ofsplitsieng Goeree-Overflakkee Lokaal & Vitaal (GOLV) 2 ⁴ 2018: Blanco lijst 10 == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Goereê-Overflakkeê.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-in-ZUID-HOLLAND/8655 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie !! Biezonderheên |- | 2013 - 2013 || Corstiaan Kleijwegt || [[PvdA]] || waernemend |- | 2013 - noe || [[Ada Grootenboer]] || [[CDA]] || 2003-2013 wethouwer van [[Moerdiek]] |- | 2014 - 2015 || [[Jan Pieter Lokker]] || CDA || waernemend |- |} ==Bieneamen== * [[Ouwdurp]]: Dûûnhaezen, Stuuverreapers * [[Goeree]]: Klokkedieven, pûûten * [[Stellendam]]: Gornetsnokkers * [[Melessant]]: Geiten, papbûûken * [[Dirksland]]: moppevreters, stropdassen * [[Herken]]: Panhaeringen * [[Sommerdiek]]: Holle bollen * [[Menheerse]]: Knikkertûûten * [[Nieuwe Tonge]]: Bleauwkousen * [[Stad an 't Haeriengvliet]]: Jan Aerpels * [[Ouwe Tonge]]: Grippeschieters * [[D'n Bommel]]: Horrekiekers * [[De Plaete]]: Windbûûlen == Trivia == * Goereê-Overflakkeê stoôt op plekke 226 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Zie ok == * [[Biebelgordel]] * [[Flakkees volkslied]] * [[Lieste mee Deltawêrken]] * [[Lieste mee hoôgste gebouwen op Flakkeê]] * [[Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore]] * [[Lieste mee rampen in Zeêland en Goereê-Overflakkeê]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.goeree-overflakkee.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20230925165821/https://www.plaatsengids.nl/goeree-overflakkee Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/goeree-overflakkee/ AlleCijfers] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Panorama_Landschap_-_Voorne-Putten_en_Goeree-Overflakkee Panorama Landschap] {{Navigatie Goeree Overflakkee}} {{ProvincieZuud-'Olland}} [[Categorie:Goereê-Overflakkeê| ]] [[Categorie:Streek in Nederland]] [[Categorie:Eiland in Zuud-'Olland]] r0xzp0dkuaalefy377116ptmu865aer 184417 184416 2026-10-13T20:39:48Z Venflos 16362 /* Burhemeêsters */ 184417 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte3 |naam = Goeree-Overflakkee |dialect1 = Goereês |naam1 = Goereê-Overflakkeê |dialect2 = [[Flakkees]] |naam2 = Goereê-Overflakkeê |vlag = Flag of Goeree-Overflakkee.svg |wapen = Goeree-Overflakkee wapen.svg |locatie = Map - NL - Municipality code 1924 (2019).svg |kaart = Gem-Goeree-Overflakkee-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zuud-'Olland |waterschap = Ollandsen Delta |hoofdplaats = Menheerse |streek1 = Goereê-Overflakkeê |streek2 = |oppervlakte = 422 |oppervlakte1 = 262 |oppervlakte2 = 160 |inwoners = 52.000 |datum = 2025 |dichtheid = 199 |graden = {{Koord|51|45|N|4|7|L}} }} [[Plaetje:Landschap ouddorp.jpg|thumb|[[Ouwdurp]]s landschap mit d'n vuurtoren op de achtergrond]] [[Plaetje:tramlijn middelharnis ouddorp.png|thumb|Tremme'ie van Menheerse naer Ouwdurp]] '''Goereê-Overflakkeê''' is een hemeênte en eiland in de provincie [[Zuud-'Olland]] mie 52.000 maessen, tussen ut [[Haeriengvliet]] en de [[Grevelienge]]. [[Sommerdiek]], [[Menheerse]], [[Ouwdurp]], [[Ouwe Tonge]] en [[Dirksland]] bin de hroste plekken. 't Eiland was van 1966 tot an 2012 inedeêld in vier hemeêntes, van west naer oôst waere dat: [[Goereê]], [[Dirksland]], [[Menheerse]] in [[Oôstflakkeê]]. Vanof 1 jannarwari 2013 bestoôt 't eiland uut één hemeênte. 't Durp Menheerse vervul in vee opzichen 'n centrumfunctie voor 't aele eiland. Oak op Ouwdurp binne 'n hoap wienkels. 't Ziekenhuus sti in Dirksland. Hroôte bedrieveterreinen bin d'r bie [[Stellendam]] en Ouwe Tonge. Hoôgste duun is 18,5 meter. ==Karakter== 't Hroste gedeelte van Flakkeê ei aoltied a bie Zuud-'Olland ehoôrn (behalve [[Sommerdiek]]) mè 't is wel meer Zeêuws as 'Ollans van karakter. Hekeken naer de taele, 't leven, heweuntes en cultuur ei Flakkeê meêr Zeêuwse as 'Ollanse kenmerk'n bie zen eihen mee. Zò ei Flakkeê een agraorisch lanschap, wirop an vurral petaoten en juun worn verbouwd op de vruchtbaere slikkihe kleihrond. Der is voldoende ruumte om deze hewassen te verbouwen. ==Toerisme== Ouwdurp is antrokkelijk voe toerissen vanwehe 't (kleinschaelige) lanschap, de zeê en 't strand. In de jaeren '60 is dat snel opekomm'n en is 't antal toerissen ehroeid. Tehenwoôrdig komm'n der op hroôte schaele toerissen ni Ouwdurp. Aore bekendeeën van 't eiland binn'n de Stellendamse [[gornet]] in tot an 2008 't Rien Poortvlietmuseum in Menheerse. == Vervoer op 't eiland == De [[N57]] loopt deur 't westen van 't eiland, de [[N59]] deur 't oôsten en de [[N215]] van west naer oôst. In [[1909]] kwam d'n trem van de [[:nl:Rotterdamsche_Tramweg_Maatschappij|Rotterdamsche Tramweg Maatschappij]] op 't eiland. Dat was al 'n hêêle verbeeterieng, mar de fiets was wel 't angeweeze voertuug op 't eiland. Je kon meerieje op de lastdraeger, of voor op de stange. Vrouwen zag je weinug fletse. Die zatte dan aok dikkuls op de lastdraeger. De veldvruchten wiere mit paerd in waegen nae de kaoje gebrocht. De polderweegen waere veul aerdeweegjes. As t'r in 't naejaer, in de peetied veul waeter gevalle was, dan was er soms gêên deurkommen an. 't Is gebeurd dat de vracht weer of gelaeje most worre, de leege waegen uut de slik getrokke in nae de grintwegt gebrocht wier. As 't stik land niet te gróót was en de grintwegt niet te ver weg was, dan wiere de vruchten mit de kruujwaegen vervoerd. Meestal wiere de aerpels, koejepeen in de beeten an de pit geleid. De juun gieng in de juunrenne. D'r liejpe aok voetpaejen, aok wel kèrkepaedjes genoemd deur de polders. De boeren hadde aok 'n kapwaegen of 'n tilburrie om boodschappen te doewen of op fesiete te gaen. Daervoor stieng dan 'n klepper, aok wel laoper of draever genoemd. Dat waere móóie slanke beesten, hêêl aors dan de zwaere Belzen. Dat paeretje wier aok wel voor de wielslee gespanne as t'r kleine vrachtjes naer of van 't land vervoerd moste worre. De beurtschipper voer êêns per weeke nae Rotterdam in de omroeper kwam mit de belle 't deurp in riejp dan: „Al degene die wat te bestellen heit op [[Rotterdam]] briengt 't bie schipper De Graof of Waoling an boord voor twaolf uure". Dat was op zaeterdag. Dan zag je veel mensen mit kruujwaegens of korrewaegens, karren in fietsen, van alles in nog wat an boord brienge. 's Weunsdags kwamme de bestelde spullen vrom, die mit 'n handkarre bie de besteller thuus gebrocht wiere. D'r was aok in ieder durp 'n boodediejnst, die êêrst mit paerd in waegen in laeter mit 'n auto allerlei pakken in pakjes uut Rotterdam rondbrocht. Laeter, toen d'r mêêr gebruuk gemaekt wier van de auto. haelde de boode zelf de waeren uut de Stad in brocht ze d'r aok naer toe. 't Was 'n zwaer in slecht lóónend beroep, want voor 'n paer kwartjes in soms nog minder most 'n wat voor weer 't aok was, half Flakkee deurkruuse. De weegen waere aok nog niet zoo best, mêêst grint of keislag (makkendam) genoemd. ==Veerboôt== Noe mit al die dammen in bruggen, is "t niet zoo'n toer méér om van 't eiland af te kommen, mar dan vroeger! In [[Menheerse]] had je de menheerse boot mit 'n motor d'r in, in de veerman zette je dan oover naer fort Lillo of 'n aor fort in dan mos je mar zieje dat je kwam waer je weeze wou. Laeter hadde ze 'n boot die op Zeêland voer in die passeerde dan [[De Plaete]]. De veerman stong dan al klaer mit z'n bootje in brocht je dan bie dat gróóte schip. Je mos dan mit 'n touwladder nae booven klimme. Mit haog waeter kwam de boótan de kante. Je kon dan in [[Dinteloôrd]] of in [[Wullemstad]] uutstappe. Je had nog 'n veerdiejnst van [[Herken]] mit schipper Verschoor één bie [[Ouwe Tonge]], dat was bie d'n hoek van St. Jaepe. Deze twêê veerdiejnsten gienge nae Schouwen-Duuveland. Mit de Menheerse boot was voor midden Flakkee 't makkelukste. Die boot gieng deur 't Spui naer [[Rotterdam]] in lei aok an [[Vlaerdiengen]] in [[Schiedam]]. Toen in [[1909]] op 't eiland d'n trem van de ''[[:nl:Rotterdamsche_Tramweg_Maatschappij|Rotterdamsche Tramweg Maatschappij]]'' gieng rieje, gieng d'r van 't Menheersense hóód 'n veerboot naer Hellevoet vaere. De aore Menheerse boot die van 'n aore maatschappij was bleef daernaest nog lang geweun op Rotterdam vaere. As je mit de boot mee most was tat in de zeumer 'n fijn reisje. In de winter, as 't Haeriengvliejt oope bleef, dan zat je gezellug binnen op de boot. Je kon d'r 'n bakje kofje of thee drienke, wat in de rondte laope in mit diejen in geenen 'n praetje maeke, nee, 't was best te doewen mit de boot. Mar as 't Haeriengvliejt zoowat dicht lag, dan most 'r 'n iesbreeker an te pas komme in duurde de overtocht uuren. In dan de sjuffeurs van auto's. Die moste minstens al 'n uure van te vooren an 't Menheerse hóód weeze om mee te kannen. In de mist in mit veul iesgang voer de kaptein wel 's niet in de motor gieng midden op 't waeter wel 's kepot. Dan most'r 'n sleepboot komme om 'n naer de overkant te briengen. == Plekken == {| class=wikitable |- ! N || N |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Goedereede.png|kaderloos|rechts]] || [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Dirksland.png|kaderloos|rechts]] |-valign=top | * [[Goereê]] * [[Ouwdurp]] * [[Stellendam]] || * [[Dirksland]] * [[Herken]] * [[Melessant]] |- |} {| class=wikitable |- ! Z || Z |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Middelharnis.png|kaderloos|rechts]] || [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Oostflakkee.png|kaderloos|rechts]] |-valign=top | * [[Menheerse]] * [[Nieuwe Tonge]] * [[Sommerdiek]] * [[Stad an 't Haeriengvliet]] || * [[Achthuûzen]] * [[D'n Bommel]] * [[De Plaete]] * [[Ouwe Tonge]] |- |} == Politiek == === Gemeênteraed === Saemenstellieng van de [[gemeênteraed]].<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZH.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 10 | Zeêtels |- ! 2026 ! 2022 || 2018 || 2013 ¹ |- | Trots op Goeree-<br>-Overflakkee (TOG) | bgcolor="#e8e08e"|10 | || || |- | [[SGP]] | 6 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|9 |- | [[CDA]] | bgcolor="#e8e08e"|6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 |- | [[PRO]] ² | 2 | bgcolor="#e8e08e"|2 || 3 || 4 |- | GAAN | 2 | (7) || (8) || (4) |- | Vitale Kernen Goeree <br> Overflakkee (VKGO) | | bgcolor="#e8e08e"|7 ³ || bgcolor="#e8e08e"|6 || 3 |- | Eiland van <br> Vrijheid (EVV) | | || 2 || 1 |- | [[VVD]] | 2 | 2 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 |- | [[CU]] | 2 | 2 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|4 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|1 | 1 || || |- | Groep Jan Zwerus ⁴ | | 4 || 1 || |- | Goeree Overflakkee <br> Samen (GOS) | | || || 1 |- ! Totaol ! 31 ! 31 || 29 || 29 |- ! Coalitie ! 17 ! 22/17 || 20 || 20 |- ! Opkomst ! 67% ! 64% || 68% || 56% |} ¹ Op 21 november 2012 waere d'r raedsverkezingen voor de nog te vurmen hemeênte 'ehouwe. ² toet 2026 alleêne [[PvdA]] ³ 2023: ofsplitsieng Goeree-Overflakkee Lokaal & Vitaal (GOLV) 2 ⁴ 2018: Blanco lijst 10 === Burhemeêsters === Burhemeêsters van Goereê-Overflakkeê.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-in-ZUID-HOLLAND/8655 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie !! Biezonderheên |- | 2013 - 2013 || Corstiaan Kleijwegt || [[PvdA]] || waernemend |- | 2013 - noe || [[Ada Grootenboer]] || [[CDA]] || 2003-2013 wethouwer van [[Moerdiek]] |- | 2014 - 2015 || [[Jan Pieter Lokker]] || CDA || waernemend |- |} ==Bieneamen== * [[Ouwdurp]]: Dûûnhaezen, Stuuverreapers * [[Goeree]]: Klokkedieven, pûûten * [[Stellendam]]: Gornetsnokkers * [[Melessant]]: Geiten, papbûûken * [[Dirksland]]: moppevreters, stropdassen * [[Herken]]: Panhaeringen * [[Sommerdiek]]: Holle bollen * [[Menheerse]]: Knikkertûûten * [[Nieuwe Tonge]]: Bleauwkousen * [[Stad an 't Haeriengvliet]]: Jan Aerpels * [[Ouwe Tonge]]: Grippeschieters * [[D'n Bommel]]: Horrekiekers * [[De Plaete]]: Windbûûlen == Trivia == * Goereê-Overflakkeê stoôt op plekke 226 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Zie ok == * [[Biebelgordel]] * [[Flakkees volkslied]] * [[Lieste mee Deltawêrken]] * [[Lieste mee hoôgste gebouwen op Flakkeê]] * [[Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore]] * [[Lieste mee rampen in Zeêland en Goereê-Overflakkeê]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.goeree-overflakkee.nl/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20230925165821/https://www.plaatsengids.nl/goeree-overflakkee Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/goeree-overflakkee/ AlleCijfers] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Panorama_Landschap_-_Voorne-Putten_en_Goeree-Overflakkee Panorama Landschap] {{Navigatie Goeree Overflakkee}} {{ProvincieZuud-'Olland}} [[Categorie:Goereê-Overflakkeê| ]] [[Categorie:Streek in Nederland]] [[Categorie:Eiland in Zuud-'Olland]] p4gz0f1o1rs5i61obhos3veal0aq34s 0 7842 184395 173246 2026-10-13T17:45:13Z Venflos 16362 /* Zie ok */ 184395 wikitext text/x-wiki Tis een '''lieste van kabinet'n van [[Nederland]].''' == Kabinet'n == {| | # [[Kabinet-Schimmelpenninck]] ([[1848]]) # [[Kabinet-De Kempenaer]] (1848-[[1849]]) # [[Kabinet-Thorbecke I]] (1849-[[1853]]) # [[Kabinet-Van Hall I]] (1853-[[1856]]) # [[Kabinet-Van der Brugghen]] (1856-[[1858]]) # [[Kabinet-Rochussen]] (1858-[[1860]]) # [[Kabinet-Van Hall II]] (1860-[[1861]]) # [[Kabinet-Van Zuylen van Nyevelt I]] (1861-[[1862]]) # [[Kabinet-Thorbecke II]] (1862-[[1866]]) # [[Kabinet-Van de Putte]] ([[1866]]) # [[Kabinet-Van Zuylen van Nyevelt II]] (1866-[[1868]]) # [[Kabinet-Van Bosse]] (1868-[[1871]]) # [[Kabinet-Thorbecke III/De Vries]] (1871-[[1874]]) # [[Kabinet-Heemskerk sr. I]] (1874-[[1877]]) # [[Kabinet-Kappeyne van de Coppello]] (1877-[[1879]]) # [[Kabinet-Van Lynden van Sandenburg]] (1879-[[1883]]) # [[Kabinet-Heemskerk sr. II]] (1883-[[1888]]) # [[Kabinet-Mackay]] (1888-[[1891]]) # [[Kabinet-Van Tienhoven]] (1891-[[1894]]) # [[Kabinet-Roëll]] (1894-[[1897]]) # [[Kabinet-Pierson]] (1897-[[1901]]) # [[Kabinet-Kuyper]] (1901-[[1905]]) # [[Kabinet-De Meester]] (1905-[[1908]]) # [[Kabinet-Heemskerk jr.]] (1908-[[1913]]) # [[Kabinet-Cort van der Linden]] (1913-[[1918]]) # [[Kabinet-Ruys de Beerenbrouck I]] (1918-[[1922]]) # [[Kabinet-Ruys de Beerenbrouck II]] (1922-[[1925]]) # [[Kabinet-Colijn I]] (1925-[[1926]]) # [[Kabinet-De Geer I]] (1926-[[1929]]) # [[Kabinet-Ruys de Beerenbrouck III]] (1929-[[1933]]) # [[Kabinet-Colijn II]] (1933-[[1935]]) # [[Kabinet-Colijn III]] (1935-[[1937]]) # [[Kabinet-Colijn IV]] (1937-[[1939]]) # [[Kabinet-Colijn V]] ([[1939]]) # [[Kabinet-De Geer II]] (1939-[[1940]]) |<ol start="36"> <li> [[Kabinet-Gerbrandy I]] (1940-[[1941]]) <li> [[Kabinet-Gerbrandy II]] (1941-[[1945]]) <li> [[Kabinet-Gerbrandy III]] ([[1945]]) <li> [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] (1945-[[1946]]) <li> [[Kabinet-Beel I]] (1946-[[1948]]) <li> [[Kabinet-Drees I]] (1948-[[1951]]) <li> [[Kabinet-Drees II]] (1951-[[1952]]) <li> [[Kabinet-Drees III]] (1952-[[1956]]) <li> [[Kabinet-Drees IV]] (1956-[[1958]]) <li> [[Kabinet-Beel II]] (1958-[[1959]]) <li> [[Kabinet-De Quay]] (1959-[[1963]]) <li> [[Kabinet-Marijnen]] (1963-[[1965]]) <li> [[Kabinet-Cals]] (1965-[[1966]]) <li> [[Kabinet-Zijlstra]] (1966-[[1967]]) <li> [[Kabinet-De Jong]] (1967-[[1971]]) <li> [[Kabinet-Biesheuvel I]] (1971-[[1972]]) <li> [[Kabinet-Biesheuvel II]] (1972-[[1973]]) <li> [[Kabinet-Den Uyl]] (1973-[[1977]]) <li> [[Kabinet-Van Agt I]] (1977-[[1981]]) <li> [[Kabinet-Van Agt II]] (1981-[[1982]]) <li> [[Kabinet-Van Agt III]] ([[1982]]) <li> [[Kabinet-Lubbers I]] (1982-[[1986]]) <li> [[Kabinet-Lubbers II]] (1986-[[1989]]) <li> [[Kabinet-Lubbers III]] (1989-[[1994]]) <li> [[Kabinet-Kok I]] (1994-[[1998]]) <li> [[Kabinet-Kok II]] (1998-[[2002]]) <li> [[Kabinet-Balkenende I]] (2002-[[2003]]) <li> [[Kabinet-Balkenende II]] (2003-[[2006]]) <li> [[Kabinet-Balkenende III]] (2006-[[2007]]) <li> [[Kabinet-Balkenende IV]] (2007-[[2010]]) <li> [[Kabinet-Rutte I]] (2010-[[2012]]) <li> [[Kabinet-Rutte II]] (2012-[[2017]]) <li> [[Kabinet-Rutte III]] (2017-[[2022]]) <li> [[Kabinet-Rutte IV]] (2022-[[2024]]) <li> [[Kabinet-Schoof]] (2024-[[2026]]) <li> [[Kabinet-Jetten]] (2026-noe) | |} == Zie ok == * [[Lieste van Nederlandse premiers]] == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/kabinetten-tijdvak Parlement.com] * [https://www.tweedemonitor.nl/kabinet/ Tweedemonitor] [[Categorie:Lieste van Nederland|Kabinet'n]] [[Categorie:Kabinet| ]] 0qxiemntchpgiqkx27bl1u6rq2w8duu 0 10688 184396 183177 2026-10-13T17:45:50Z Venflos 16362 /* Kabinet'n */ 184396 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den '''[[politiek]] in [[Nederland]]'''. Den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. 't Parlement 'iet de [[Staeten-Generaol]] en bestoôt uut den [[Eêste Kaemer]] en den [[Twidde Kaemer]]. Vanof 23 feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]] onger leidieng van premier [[Rob Jetten]] ([[D66]]). <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Geschiedenisse zeêtels == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 8ll7ewc914zpkcjujao8gs6doykv170 184403 184396 2026-10-13T18:16:19Z Venflos 16362 /* Geschiedenisse zeêtels */ 184403 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den '''[[politiek]] in [[Nederland]]'''. Den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. 't Parlement 'iet de [[Staeten-Generaol]] en bestoôt uut den [[Eêste Kaemer]] en den [[Twidde Kaemer]]. Vanof 23 feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]] onger leidieng van premier [[Rob Jetten]] ([[D66]]). <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Zeêtels == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] qoap54q65vcjj34xho8moaep5l5zg20 184404 184403 2026-10-13T18:20:23Z Venflos 16362 /* Zie ok */ 184404 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den '''[[politiek]] in [[Nederland]]'''. Den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. 't Parlement 'iet de [[Staeten-Generaol]] en bestoôt uut den [[Eêste Kaemer]] en den [[Twidde Kaemer]]. Vanof 23 feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]] onger leidieng van premier [[Rob Jetten]] ([[D66]]). <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Zeêtels == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Nederland#Politiek|Nederland-Politiek]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] tb6cs0gl1qojsh3map4y3ivwix5576o 184411 184404 2026-10-13T20:30:11Z Venflos 16362 184411 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in Nederland. == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Zeêtelgeschiedenisse == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Nederland#Politiek|Nederland-Politiek]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 18dy4x3xruj6aoghrfm5lbz2olo80tf 184412 184411 2026-10-13T20:31:31Z Venflos 16362 184412 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Zeêtelgeschiedenisse == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Nederland#Politiek|Nederland-Politiek]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] rabc2p8bpo9zc21m7v36nmndpgecbau 184414 184412 2026-10-13T20:35:13Z Venflos 16362 /* Politieke partieën */ 184414 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == Zeêtelgeschiedenisse == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Nederland#Politiek|Nederland-Politiek]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] olgah3p0yt67gyg7a86rih0yo9y7rus 184415 184414 2026-10-13T20:36:52Z Venflos 16362 /* Zeêtelgeschiedenisse */ 184415 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Nederland#Politiek|Nederland-Politiek]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] s5ec4hc3l9igsurdpu4vah7chx5d5ig 184420 184415 2026-10-13T20:49:28Z Venflos 16362 /* Zie ok */ 184420 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 3fhror57fp9nywba4ey317j0r84sjoy 184421 184420 2026-10-13T20:49:42Z Venflos 16362 /* Noôten */ 184421 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] i41b7bp77js63ihmwwt9b740qhivmjq 184423 184421 2026-10-13T20:58:44Z Venflos 16362 /* Lienks nae buten */ 184423 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 1yhjr4d6evnt3mx2i9yyknmca8xdr3m 184424 184423 2026-10-14T06:28:24Z Venflos 16362 /* Plaetjes van politici hebore int Zeêuwse taelhebied */ 184424 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] i09yutrifj896j126cpjbme0odzy2d5 184428 184424 2026-10-14T06:35:37Z Venflos 16362 /* Lienks nae buten */ 184428 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/zoeken?q=Verkiezingen Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 6yyodm8m5pv74aktuxwyx8xnw9q0b60 184436 184428 2026-10-14T06:47:22Z Venflos 16362 Venflos heeft pagina [[Politiek in Nederland]] hernoemd naar [[Nederlandse politieke zeêtels]] 184428 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/zoeken?q=Verkiezingen Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] 6yyodm8m5pv74aktuxwyx8xnw9q0b60 184440 184436 2026-10-14T06:48:11Z Venflos 16362 /* Lienks nae buten */ 184440 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Zie ok == * [[Nederland#Politiek]] == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/zoeken?q=Verkiezingen Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] a1qnclw5xib4whxcu7t1n0wwx0pvys0 184442 184440 2026-10-14T06:51:23Z Venflos 16362 /* Lienks nae buten */ 184442 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in [[Nederland]]. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Zie ok == * [[Nederland#Politiek]] == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/zoeken?q=Verkiezingen Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland]] j75cg91v3dz7z32h2hbxbaboysrixa9 184443 184442 2026-10-14T06:54:54Z Venflos 16362 184443 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den '''zeêtelgeschiedenisse van de volksvertehenwoôrdigiengen in en deu [[Nederland]]'''. == [[Twidde Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) == [[Eêste Kaemer]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) == [[Europeês Parlement]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen == [[Provinciaole Staeten]] == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers == [[Gemeênteraed]]en == ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Zie ok == * [[Nederland#Politiek]] == Lienks nae buten == * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://www.parlement.com/zoeken?q=Verkiezingen Parlement.com] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] [[Categorie:Politiek in Nederland]] 4ektv5iiboeo3r53jt86kg4twihcmxi 0 14004 184401 173318 2026-10-13T18:05:21Z Venflos 16362 /* Zie ok */ 184401 wikitext text/x-wiki Tis een '''lieste van premiers van [[Nederland]]''' sins 1848. == Premiers == {| class="wikitable sortable" ! Premier !! Tied !! Jaer !! Partie / stroômieng |- | [[Gerrit Schimmelpenninck]] | 1848 | 0 | liberaol |- | [[Jacob de Kempenaer]] | 1848-1849 | 1 | liberaol |- | [[Johan Rudolph Thorbecke]] | 1849-1853 | 4 | liberaol |- | [[Floris Adriaan van Hall]] | 1853-1856 | 3 | liberaol |- | [[Justinus van der Brugghen]] | 1856-1858 | 2 | anti-revolutionair |- | [[Jan Jacob Rochussen]] | 1858-1860 | 2 | conservaetief |- | [[Floris Adriaan van Hall]] | 1860-1861 | 1 | liberaol |- | [[Jacob van Zuylen van Nijevelt]] | 1861 | 0 | liberaol |- | [[Schelte van Heemstra]] | 1861-1862 | 1 | liberaol |- | [[Johan Rudolph Thorbecke]] | 1862-1866 | 4 | liberaol |- | [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] | 1866 | 0 | liberaol |- | [[Julius van Zuylen van Nijevelt]] | 1866-1868 | 2 | conservaetief |- | [[Pieter Philip van Bosse]] | 1868-1871 | 3 | liberaol |- | [[Johan Rudolph Thorbecke]] | 1871-1872 | 1 | liberaol |- | [[Gerrit de Vries Azn.]] | 1872-1874 | 2 | liberaol |- | [[Jan Heemskerk Azn.]] | 1874-1877 | 3 | conservaetief |- | [[Jan Kappeyne van de Coppello]] | 1877-1879 | 2 | liberaol |- | [[Theo van Lynden van Sandenburg]] | 1879-1883 | 4 | anti-revolutionair |- | [[Jan Heemskerk Azn.]] | 1883-1888 | 5 | conservaetief |- | [[Æneas Mackay]] | 1888-1891 | 3 | [[ARP]] |- | [[Gijsbert van Tienhoven]] | 1891-1894 | 3 | liberaol |- | [[Joan Röell]] | 1894-1897 | 3 | liberaol |- | [[Nicolaas Pierson]] | 1897-1901 | 4 | [[Liberaole Unie]] |- | [[Abraham Kuyper]] | 1901-1905 | 4 | [[ARP]] |- | [[Theo de Meester (premier)|Theo de Meester]] | 1905-1908 | 3 | [[Liberaole Unie]] |- | [[Theo Heemskerk]] | 1908-1913 | 5 | [[ARP]] |- | [[Pieter Cort van der Linden]] | 1913-1918 | 5 | liberaol |- | [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]] | 1918-1925 | 7 | [[RKSP]] |- | [[Hendrik Colijn]] | 1925-1926 | 1 | [[ARP]] |- | [[Dirk de Geer]] | 1926-1929 | 3 | [[CHU]] |- | [[Charles Ruijs de Beerenbrouck]] | 1929-1933 | 4 | [[RKSP]] |- | [[Hendrik Colijn]] | 1933-1939 | 6 | [[ARP]] |- | [[Dirk de Geer]] | 1939-1940 | 1 | [[CHU]] |- | [[Pieter Gerbrandy]] | 1940-1945 | 5 | [[ARP]] |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945-1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946-1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948-1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958-1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959-1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963-1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965-1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966-1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967-1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971-1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973-1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977-1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982-1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994-2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002-2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010-2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024-2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026-noe | 0 | [[D66]] |} == Plaetjes == <Gallery> Gerrit_Schimmelpenninck.jpg|[[Gerrit Schimmelpenninck]] (1 kabinet) Johan Rudolf Thorbecke.jpg|[[Johan Rudolf Thorbecke]] (3 kabinet'n) Jan Heemskerk Azn (1818-97). Minister van Binnenlandse Zaken. Verrichtte op 13 juli 1885 de opening van het Rijksmuseum Rijksmuseum SK-A-3139.jpeg|[[Jan Heemskerk Azn.]] (2 kabinet'n) C.Th. Lynden van Sandenburg.jpg|[[Theo van Lynden van Sandenburg]] (1 kabinet) Abraham Kuyper - Griffis.jpg|[[Abraham Kuyper]] (1 kabinet) Cort van der Linden-Haverman.jpg|[[Pieter Cort van der Linden]] (1 kabinet) Beerenbrouck.jpg|[[Charles Ruijs de Beerenbrouck]] (3 kabinet'n) Hendrikus Colijn.png|[[Hendrik Colijn]] (5 kabinet'n) Dirk Jan de Geer.jpg|[[Dirk de Geer]] (2 kabinet'n) gerbrandy.jpg|[[Pieter Gerbrandy]] (3 kabinet'n) Bestuursfuncties, Beel, Louis, Bestanddeelnr 139-0829.jpg|[[Louis Beel]] (2 kabinet'n) Drees, W. - SFA002019221.jpg|[[Willem Drees]] (4 kabinet'n) Piet de Jong 1968.jpg|[[Piet de Jong]] (1 kabinet) Barend Biesheuvel 1972.jpg|[[Barend Biesheuvel]] (2 kabinet'n) Joop den Uyl 1975.jpg|[[Joop den Uyl]] (1 kabinet) Dries van Agt at Andrews Air Force Base.jpg|[[Dries van Agt]] (3 kabinet'n) Ruud Lubbers 1986.jpg|[[Ruud Lubbers]] (3 kabinet'n) Wim Kok van de PvdA in de Tweede Kamer, Bestanddeelnr 934-4587.jpg|[[Wim Kok]] (2 kabinet'n) Jan Peter Balkenende 2006.jpg|''Zeêuw'' [[Jan Peter Balkenende]] (4 kabinet'n) Mark Rutte, 2017.jpg|[[Mark Rutte]] (4 kabinet'n) Dick Schoof in 2025.jpg|[[Dick Schoof]] (1 kabinet) Rob Jetten, March 2026 - 02.jpg|[[Rob Jetten]] (1 kabinet) </Gallery> == Boek'n == * Han van der Horst - Onze premiers (1901-2002) * Gerry van der List - De Nederlandse premiers == Zie ok == * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/id/vh8lnhrogvvn/minister_president Parlement.com] * [https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Historiek] [[Categorie:Lieste van Nederland|Premiers]] [[Categorie:Rieksover'eid]] [[Categorie:Premier (Nederland)|*]] nsco13toxxeam4agaqx23xiaz9bcmor 1 14184 184438 152450 2026-10-14T06:47:22Z Venflos 16362 Venflos heeft pagina [[Overleg:Politiek in Nederland]] hernoemd naar [[Overleg:Nederlandse politieke zeêtels]] 152450 wikitext text/x-wiki == Gemeênteraedszeêtels 2022 == {| class="wikitable sortable" ! Colspan=2 | totael ! Colspan=6 | maerte 2022 ! Colspan=5 | nov 2020 ! Colspan=5 | nov 2021 ! Colspan=1 | nov 2022 ! Colspan=14 | |- ! partij ! totael ! !! !! ! !! !! tot. ! [[Boxtel]] !! [[Eêmsdelta]] !! [[Oisterwiek]] ! [[Vught]] !! tot. !! [[Diek en Waerd]] ! [[Land van Cuijk (gemeênte)|Land van Cuijk]] !! [[Maeshorst]] !! [[Purmerend]] ! tot. !! [[Vore an Zeê]] !! ! !! !! ! !! !! ! !! !! ! !! !! |- | lp | 3117 | 2991 || || | || || 2991 | 13 || 13 || 13 | 6 || 45 || 17 | 14 || 18 || 15 | 64 || 17 || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | 1034 | 1000 || || | || || 1000 | 2 || 3 || 5 | 4 || 14 || 5 | 2 || 3 || 4 | 14 || 6 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CDA]] | 1142 | 1105 || || | || || 1105 | 2 || 3 || 3 | 3 || 11 || 2 | 13 || 5 || 3 | 23 || 3 || | || || | || || | || || | || || |- | [[D66]] | 657 | 620 || 9 || 6 | 2 || 1 || 638 | 2 || || 2 | 5 || 9 || 3 | 2 || || 3 | 8 || 2 || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] | 660 | 546 || 82 || 9 | 6 || 1 || 644 | 1 || 2 || | 2 || 5 || 3 | 2 || 1 || 3 | 9 || 2 || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdA]] | 670 | 560 || 82 || 8 | 2 || || 652 | 1 || 5 || | 2 || 8 || 2 | 1 || || 5 | 8 || 2 || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] | 361 | 305 || 51 || | || || 356 | || 3 || | || 3 || 2 | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 181 | 173 || || | || || 173 | 2 || || | 1 || 3 || | 2 || 3 || | 5 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 279 | 229 || 50 || | || || 279 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 63 | 63 || || | || || 63 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 58 | 50 || || | || || 50 | || || | || || 3 | 1 || 1 || 2 | 7 || 1 || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 24 | 24 || || | || || 24 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PVV]] | 63 | 61 || || | || || 61 | || || | || || | || || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 20 | 20 || || | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 60 | 59 || 1 || | || || 60 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 24 | 24 || || | || || 24 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FNP]] | 49 | 49 || || | || || 49 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BVNL]] | 19 | 17 || || | || || 17 | || || | || || | || || | || 2 || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | 5 | 5 || || | || || 5 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | 4 | 4 || || | || || 4 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 2 | 2 || || | || || 2 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | op | 20 | 20 || || | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- ! Totael ! 8512 ! 7927 !! 275 !! 23 ! 10 !! 2 !! 8237 ! 23 !! 29 !! 23 ! 23 !! 98 !! 37 ! 37 !! 31 !! 37 ! 142 !! 35 !! ! !! !! ! !! !! ! !! !! ! !! !! |} == Gemeênteraedszeêtels 2018 == {| class="wikitable sortable" ! Colspan=2 | totael ! Colspan=7 | maerte 2018 ! Colspan=1 | november 2015 ! Colspan=1 | november 2016 ! Colspan=7 | november 2017 ! Colspan=13 | november 2018 ! Colspan=14 | |- ! partij ! totael ! !! !! ! !! !! ! tot. !! [[Edam-Volendam]] !! [[Meierijstad]] ! [[Leêuwarden]] !! [[Midden-Greunienge]] !! [[Súdwest-Fryslân]] ! [[Waedhoeke]] !! [[Westerwolde (gemeênte)|Westerwolde]] !! [[Zevenaer]] ! tot. !! [[Altena]] !! [[Beekdaelen]] ! [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] !! [[Haerlemmermeer]] !! [['t Oôgeland]] ! [[Hoekse Waerd (gemeênte)|Hoekse Waerd]] !! [[Meulelan'n]] !! [[Noôrdoôst-Friesland (gemeênte)|Noôrdoôst-Friesland]] ! [[Noôrdwiek]] !! [[Vuufeêrenlan'n (gemeênte)|Vuufeêrenlan'n]] !! [[West Betuwe]] ! [[Westerkwartier (gemeênte)|Westerkwartier]] !! tot. !! |- | lp | 2794 | 2611 || || | || || | 2611 || 14 || 17 | 4 || 6 || 3 | 12 || 6 || 11 | 42 || 11 || 11 | 5 || 15 || 8 | 9 || 8 || 7 | 13 || 5 || 10 | 8 || 110 || |- | CDA | 1414 | 1293 || || | || || | 1293 || 4 || 9 | 5 || 4 || 11 | 8 || 3 || 7 | 38 || 8 || 7 | 2 || 5 || 6 | 8 || 6 || 7 | 5 || 7 || 4 | 5 || 70 || |- | VVD | 1203 | 1131 || 4 || | || || | 1135 || 3 || 3 | 4 || 4 || 4 | 3 || 2 || 2 | 19 || 3 || 3 | 4 || 7 || 2 | 4 || 3 || 3 | 5 || 3 || 3 | 3 || 43 || |- | D66 | 663 | 602 || 15 || 7 | 3 || 3 || 4 | 634 || || 1 | 4 || 2 || 2 | || || 1 | 9 || || 1 | 5 || 3 || | 3 || || | 1 || 3 || 2 | 1 || 19 || |- | PvdA | 687 | 549 || 57 || 14 | 2 || 3 || | 625 || 1 || 2 | 11 || 5 || 6 | || 5 || 3 | 30 || || 1 | 6 || 3 || 4 | 2 || || 3 | 1 || 3 || 2 | 4 || 29 || |- | GL | 657 | 527 || 57 || 14 | 7 || 2 || | 607 || 3 || | 5 || 3 || 3 | || 2 || 1 | 14 || || 2 | 11 || 4 || 3 | 3 || || | 2 || 1 || 2 | 5 || 33 || |- | CU | 402 | 303 || 54 || | || || | 357 || || | 2 || 4 || 2 | 1 || || | 9 || 4 || | 3 || 1 || 4 | 2 || 5 || 4 | || 4 || 3 | 6 || 36 || |- | SP | 305 | 285 || 2 || | || || | 287 || || 3 | || 5 || 1 | || || 2 | 8 || || | 5 || || 2 | || || | || || | || 7 || |- | SGP | 253 | 173 || 53 || | || || | 226 || || | || || | || || | || 5 || | || 1 || | 6 || 5 || | || 5 || 5 | || 27 || |- | PVV | 76 | 75 || || | || || | 75 || || | || || | || || | || || | 1 || || | || || | || || | || 1 || |- | 50+ | 35 | 33 || || | || || | 33 || || | 1 || || | || || | 1 || || | || || | || || | || || | 1 || 1 || |- | PvdD | 35 | 30 || || | || || | 30 || || | 1 || || | || 1 || | 2 || || | 3 || || | || || | || || | || 3 || |- | DENK | 24 | 24 || || | || || | 24 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | FNP | 39 | 22 || || | || || | 22 || || | 2 || || 5 | 5 || || | 12 || || | || || | || || 5 | || || | || 5 || |- | AOV | 9 | 9 || || | || || | 9 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | FVD | 3 | 3 || || | || || | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | BIJ1 | 1 | 1 || || | || || | 1 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | op | 19 | 19 || || | || || | 19 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- ! totael ! 8619 ! 7690 !! 242 !! 35 ! 12 !! 8 !! 4 ! 7991 !! 25 !! 35 ! 39 !! 33 !! 37 ! 29 !! 19 !! 27 ! 184 !! 31 !! 25 ! 45 !! 39 !! 29 ! 37 !! 27 !! 29 ! 27 !! 31 !! 31 ! 33 !! 384 !! |} jmmsdxyd660oebmzidgt6t02w7ixiel 0 17789 184425 2026-10-14T06:29:31Z Venflos 16362 Nieuwe bladzie mee as inoud: Plaetjes van '''politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied'''. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([… 184425 wikitext text/x-wiki Plaetjes van '''politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied'''. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> 8cqe1umympb8iyo7shr4eny9np9l3tn 184426 184425 2026-10-14T06:30:27Z Venflos 16362 184426 wikitext text/x-wiki Plaetjes van '''politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied'''. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] n7cqtg4phbq532tr8yie0hkfl05bgfm 184427 184426 2026-10-14T06:31:45Z Venflos 16362 184427 wikitext text/x-wiki Plaetjes van '''politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied'''. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] 64uf5w6wqbw939j26gulevxae0m9fsf 184429 184427 2026-10-14T06:39:53Z Venflos 16362 184429 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied'''. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] i2gbjkhi42ngeezcacip2zln0pj3tei 184430 184429 2026-10-14T06:40:14Z Venflos 16362 184430 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] 8yytne5nruin1o2edzawneqtdp424il 184431 184430 2026-10-14T06:42:38Z Venflos 16362 184431 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. == [[Zeêland]] == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == [[Zuud-'Olland]] == [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] 8ioir9mox1wbid4vktkwntjl1a6w4oq 184432 184431 2026-10-14T06:42:49Z Venflos 16362 /* Goereê-Overflakkeê */ 184432 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. == [[Zeêland]] == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == [[Zuud-'Olland]] == [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] 7b6uy4ts6lfnqakvxwu8v5eyoythpw4 184433 184432 2026-10-14T06:43:08Z Venflos 16362 /* Zuud-'Olland */ 184433 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. == [[Zeêland]] == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == [[Zuud-'Olland]] == === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] i9fxueg29mg04vcbjtt2l77qo0l0qay 184434 184433 2026-10-14T06:43:22Z Venflos 16362 /* Wesvore */ 184434 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. == [[Zeêland]] == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == [[Zuud-'Olland]] == === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] ihfkmfv4ez21ctt9f79bj7gi6mim5fp 184435 184434 2026-10-14T06:43:41Z Venflos 16362 /* Zuud-'Olland */ 184435 wikitext text/x-wiki Politici mie plaetjes hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied. == [[Zeêland]] == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == [[Zuud-'Olland]] == === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> [[Categorie:Politiek in Nederland]] [[Categorie:Politiek in Zeêland]] [[Categorie:Goereê-Overflakkeê]] [[Categorie:Wesvore]] so0upn0rqimnii4fznij2dk7mx95372 0 17790 184437 2026-10-14T06:47:22Z Venflos 16362 Venflos heeft pagina [[Politiek in Nederland]] hernoemd naar [[Nederlandse politieke zeêtels]] 184437 wikitext text/x-wiki #DOORVERWIJZING [[Nederlandse politieke zeêtels]] m7f4gv4ey7ps5xhpad58dl6v9vdf3tt 1 17791 184439 2026-10-14T06:47:22Z Venflos 16362 Venflos heeft pagina [[Overleg:Politiek in Nederland]] hernoemd naar [[Overleg:Nederlandse politieke zeêtels]] 184439 wikitext text/x-wiki #DOORVERWIJZING [[Overleg:Nederlandse politieke zeêtels]] 1lzl644slsj0f5bgeular79qnptw0he