Wikipedia
zeawiki
https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Speciaol
Overleg
Gebruker
Overleg gebruker
Wikipedia
Overleg Wikipedia
Plaetje
Overleg plaetje
MediaWiki
Overleg MediaWiki
Sjabloon
Overleg sjabloon
Ulpe
Overleg ulpe
Categorie
Overleg categorie
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Nederland
0
82
184473
184471
2026-10-15T12:23:35Z
243159834a
16389
184473
wikitext
text/x-wiki
{{landtabelle|
|naeminlandstaele = Nederland
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
|locaotie = Europe location NED.png
|taelen = [[Nederlands]], [[Fries]]
|oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
|regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
|staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
|regeriengsleider = [[Rob Jetten]]
|religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%)
|km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref>
|pctwaeter = 18,41
|inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref>
|dichteid = 436
|volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
|munte = [[euro]]
|valutacode = EUR
|tiedzoône = UTC+1
|j/n = jaet
|feêstdag = [[27 april]]
|tld = nl
|landcode = NL/NLD
|tel = 31
}}
[[plaetje:Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|thumb|Haevene van [[Rotterdam]]]]
[[plaetje:Kurhaus achterkant.jpg|thumb|'t Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]]]
[[plaetje:KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|thumb|Meulens van [[Kinderdiek]]]]
[[plaetje:'s-Hertogenbosch - Panorama - Gezicht op Sint Jan vanaf Sint Jacobskerktoren - RCE.jpg|thumb|[[D'n Bos]]]]
[[plaetje:Zicht op Zwolle Centrum.jpg|thumb|[[Zwolle]]]]
[[plaetje:Zandpaden door wildgebied. Locatie, Kroondomein Het Loo.jpg|thumb|[[Veluwe]]]]
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''.
't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noôrdzeê]].
Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]].
't Land stae bekend om zien riekdom an waeter.
Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd.
Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).
Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]].
== Heografie ==
Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land.
Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.
=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:
{| class="wikitable"
! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! colspan=4 | Gemiddeld per jaer
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}
¹ per landoppervlakte
{| class="wikitable"
! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
|
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! colspan=4 | Gemiddeld per jaer
! + 107.000
! + 1,1%
|}
{| class="wikitable"
! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2016
| 16.979.000
|
|
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2026
| 18.130.000
| + 86.000
| + 0,5%
|-
! colspan=2 | Totael
! + 1.151.000
! + 6,8%
|-
! colspan=2 | Gemiddeld per jaer
! + 115.000
! + 0,7%
|}
=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).
Zie ok:
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]
=== Bos ===
Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref>
Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst.
<Gallery>
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland
</Gallery>
== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.
In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders.
In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.
== Bestier ==
=== Politiek ===
Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]].
Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.
Zie ok:
* [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten)
<Gallery>
2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof
Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer
Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer
Trêveszaal.jpg|Trêveszael
Den Haag 112.jpg|Toôrentje
</Gallery>
==== Partieën ====
Landelijke partieën vanof 2020.
{| class=wikitable
|-
! Politieke partie
! Ofkortieng
! Ideologie
! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref>
|-
|[[50PLUS]]
|50+
|Ouweren
|[[Jan Struijs]]
|-
|[[Belang van Nederland]]
|BVNL
|[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]]
|
|-
|[[BIE1]]
|BIJ1
|Minder'eden
|[[Tofik Dibi]]
|-
|[[BoerBurgerBewegieng]]
|BBB
|Boeren
|[[Henk Vermeer]]
|-
|[[Chrissen-Democraotisch Appèl]]
|CDA
|[[Chrissendemocraotie]]
|[[Henri Bontenbal]]
|-
|[[ChrissenUnie]]
|CU
|[[Christelijk]]-sociaol
|[[Mirjam Bikker]]
|-
|[[Democraoten 66]]
|D66
|Lienks-[[liberaolisme]]
|[[Rob Jetten]]
|-
|[[DENK]]
|DENK
|[[Immigraotie|Immigrante]]
|[[Stephan van Baarle]]
|-
|[[Forum vò Democraotie]]
|FVD
|[[Populisme]]
|[[Lidewij de Vos]]
|-
|[[Juuste Antwoord 21]]
|JA21
|[[Populisme]]-[[liberaolisme]]
|[[Joost Eerdmans]]
|-
|[[Nieuw Sociaol Contract]]
|NSC
|[[Chrissendemocraotie]]
|
|-
|[[Partij vò de Dieren]]
|PvdD
|[[Dierenrech'n]]
|[[Christine Teunissen]]
|-
|[[Partij vò de Vrie'eid]]
|PVV
|[[Populisme]]
|[[Geert Wilders]]
|-
|[[Progressief Nederland]]
|PRO
|[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]]
|[[Jesse Klaver]]
|-
|[[Sociaolistische Partij]]
|SP
|[[Sociaolisme]]
|[[Jimmy Dijk]]
|-
|[[Staetkundig Grifformeerde Partij]]
|SGP
|[[Reformatorisch]]
|[[Chris Stoffer]]
|-
|[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]]
|VVD
|Rechts-[[liberaolisme]]
|[[Dilan Yeşilgöz]]
|-
|[[Volt Nederland]]
|Volt
|[[Europeêse Unie]]
|[[Laurens Dassen]]
|-
|}
==== Twidde Kaemer ====
Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement.
{| class="wikitable sortable"
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref>
|-
! Zeêtels
! Verschil
! Zeêtels
! Verschil
! Zeêtels
|-
| [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! Totael || 150 || || 150 || || 150
|}
Zie ok:
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid)
* [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid)
==== Reheriengen ====
Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref>
''oliefkleur is reheriengspartie''
''x = premier''
{| class="wikitable sortable"
! Kabinet
! Tied
! Jaer
! [[CDA]] ¹
! [[D66]]
! [[PvdA]]
! [[VVD]]
! overig
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]]
| (1945 -) 1946
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I]]
| 1946 - 1948
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I]]
| 1948 - 1951
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Drees II]]
| 1951 - 1952
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Drees III]]
| 1952 - 1956
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV]]
| 1956 - 1958
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II]]
| 1958 - 1959
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay]]
| 1959 - 1963
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen]]
| 1963 - 1965
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Cals]]
| 1965 - 1966
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra]]
| 1966 - 1967
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]]
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong]]
| 1967 - 1971
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I]]
| 1971 - 1972
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II]]
| 1972 - 1973
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl]]
| 1973 - 1977
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]]
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I]]
| 1977 - 1981
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II]]
| 1981 - 1982
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III]]
| 1982 - 1982
| 0
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I]]
| 1982 - 1986
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II]]
| 1986 - 1989
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III]]
| 1989 - 1994
| 5
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I]]
| 1994 - 1998
| 4
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Kok II]]
| 1998 - 2002
| 4
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I]]
| 2002 - 2003
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II]]
| 2003 - 2006
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III]]
| 2006 - 2007
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV]]
| 2007 - 2010
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I]]
| 2010 - 2012
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]]
|-
| [[Kabinet-Rutte II]]
| 2012 - 2017
| 5
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III]]
| 2017 - 2022
| 5
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte IV]]
| 2022 - 2024
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Schoof]]
| 2024 - 2026
| 2
|
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
| [[Kabinet-Jetten]]
| 2026 - noe
| 0
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|}
¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977)
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]]
==== Reheriengsleiders ====
Nae-oôrlogse minister-president'n.
{| class=wikitable
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| [[Willem Schermerhorn]]
| 1945 - 1946
| 1
| [[PvdA]]
|-
| [[Louis Beel]]
| 1946 - 1948
| 2
| [[KVP]]
|-
| [[Willem Drees]]
| 1948 - 1958
| 10
| [[PvdA]]
|-
| [[Louis Beel]]
| 1958 - 1959
| 1
| [[KVP]]
|-
| [[Jan de Quay]]
| 1959 - 1963
| 4
| [[KVP]]
|-
| [[Victor Marijnen]]
| 1963 - 1965
| 2
| [[KVP]]
|-
| [[Jo Cals]]
| 1965 - 1966
| 1
| [[KVP]]
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| 1966 - 1967
| 1
| [[ARP]]
|-
| [[Piet de Jong]]
| 1967 - 1971
| 4
| [[KVP]]
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| 1971 - 1973
| 2
| [[ARP]]
|-
| [[Joop den Uyl]]
| 1973 - 1977
| 4
| [[PvdA]]
|-
| [[Dries van Agt]]
| 1977 - 1982
| 5
| [[CDA]]
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| 1982 - 1994
| 12
| [[CDA]]
|-
| [[Wim Kok]]
| 1994 - 2002
| 8
| [[PvdA]]
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| 2002 - 2010
| 8
| [[CDA]]
|-
| [[Mark Rutte]]
| 2010 - 2024
| 14
| [[VVD]]
|-
| [[Dick Schoof]]
| 2024 - 2026
| 2
| partieloôs
|-
| [[Rob Jetten]]
| 2026 - noe
| 0
| [[D66]]
|}
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]]
=== Bestierlijke indeêlienge ===
Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten.
==== Provincies ====
D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]:
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]]
|
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio
|-
! 2026 || % || land || %
|-
| [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd
|-
| [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst
|-
| [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd
|-
| [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst
|-
| [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd
|-
| [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud
|-
| [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud
|-
| [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west
|-
| [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst
|-
| [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west
|-
| [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud
|-
| [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west
|-
! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 ||
|}
|}
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid)
De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref>
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]]
|
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²)
|-
! 2026 || % || land || %
|-
| Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214
|-
| Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396
|-
| Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477
|-
| West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214
|-
! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539
|}
|}
==== Waeterschappen ====
D'r binne 21 [[waeterschap]]pen.
De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
==== Gemeênten ====
Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]].
{| class="wikitable sortable"
|-
! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref>
|-
! Nr.
! Gemeênte
! Inweuners
! Provincie
! Rehio
|-
| 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]]
|-
| 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West
|-
| 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West
|-
| 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West
|-
| 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]]
|-
| 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]]
|-
| 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]]
|-
| 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud
|-
| 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud
|-
| 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst
|-
|}
De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026).
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]
=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref>
't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref>
De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref>
== Cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.
=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.
Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.
Zie ok:
* [[Taelen in Nederland]]
=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]
== Noôten ==
<references/>
== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://www.parlement.com/ Parlement.com]
* [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)]
* [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)]
* [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet]
* [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad]
* [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}
{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}
[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]
cw0mz6lqds5lznm3bm50v227qel94kb
184474
184473
2026-10-15T12:24:00Z
XXBlackburnXx
8781
Wiezigingen deur [[Special:Contributions/243159834a|243159834a]] ([[User talk:243159834a|Overleg]]) teruggedraoid nae de lèste versie van [[User:XXBlackburnXx|XXBlackburnXx]]
184465
wikitext
text/x-wiki
{{landtabelle|
|naeminlandstaele = Nederland
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
|locaotie = Europe location NED.png
|taelen = [[Nederlands]], [[Fries]]
|oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
|regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
|staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
|regeriengsleider = [[Rob Jetten]]
|religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%)
|km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref>
|pctwaeter = 18,41
|inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref>
|dichteid = 436
|volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
|munte = [[euro]]
|valutacode = EUR
|tiedzoône = UTC+1
|j/n = jaet
|feêstdag = [[27 april]]
|tld = nl
|landcode = NL/NLD
|tel = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''.
't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]].
Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]].
't Land stae bekend om zien riekdom an waeter.
Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd.
Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).
Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]].
== Heografie ==
Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land.
Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.
=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:
{| class="wikitable"
! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! colspan=4 | Gemiddeld per jaer
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}
¹ per landoppervlakte
{| class="wikitable"
! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
|
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! colspan=4 | Gemiddeld per jaer
! + 107.000
! + 1,1%
|}
{| class="wikitable"
! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref>
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2016
| 16.979.000
|
|
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2026
| 18.130.000
| + 86.000
| + 0,5%
|-
! colspan=2 | Totael
! + 1.151.000
! + 6,8%
|-
! colspan=2 | Gemiddeld per jaer
! + 115.000
! + 0,7%
|}
=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).
Zie ok:
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]
=== Bos ===
Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref>
Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst.
<Gallery>
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland
</Gallery>
== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.
In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders.
In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.
== Bestier ==
=== Politiek ===
Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]].
Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.
Zie ok:
* [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten)
<Gallery>
2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof
Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer
Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer
Trêveszaal.jpg|Trêveszael
Den Haag 112.jpg|Toôrentje
</Gallery>
==== Partieën ====
Landelijke partieën vanof 2020.
{| class=wikitable
|-
! Politieke partie
! Ofkortieng
! Ideologie
! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref>
|-
|[[50PLUS]]
|50+
|Ouweren
|[[Jan Struijs]]
|-
|[[Belang van Nederland]]
|BVNL
|[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]]
|
|-
|[[BIE1]]
|BIJ1
|Minder'eden
|[[Tofik Dibi]]
|-
|[[BoerBurgerBewegieng]]
|BBB
|Boeren
|[[Henk Vermeer]]
|-
|[[Chrissen-Democraotisch Appèl]]
|CDA
|[[Chrissendemocraotie]]
|[[Henri Bontenbal]]
|-
|[[ChrissenUnie]]
|CU
|[[Christelijk]]-sociaol
|[[Mirjam Bikker]]
|-
|[[Democraoten 66]]
|D66
|Lienks-[[liberaolisme]]
|[[Rob Jetten]]
|-
|[[DENK]]
|DENK
|[[Immigraotie|Immigrante]]
|[[Stephan van Baarle]]
|-
|[[Forum vò Democraotie]]
|FVD
|[[Populisme]]
|[[Lidewij de Vos]]
|-
|[[Juuste Antwoord 21]]
|JA21
|[[Populisme]]-[[liberaolisme]]
|[[Joost Eerdmans]]
|-
|[[Nieuw Sociaol Contract]]
|NSC
|[[Chrissendemocraotie]]
|
|-
|[[Partij vò de Dieren]]
|PvdD
|[[Dierenrech'n]]
|[[Christine Teunissen]]
|-
|[[Partij vò de Vrie'eid]]
|PVV
|[[Populisme]]
|[[Geert Wilders]]
|-
|[[Progressief Nederland]]
|PRO
|[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]]
|[[Jesse Klaver]]
|-
|[[Sociaolistische Partij]]
|SP
|[[Sociaolisme]]
|[[Jimmy Dijk]]
|-
|[[Staetkundig Grifformeerde Partij]]
|SGP
|[[Reformatorisch]]
|[[Chris Stoffer]]
|-
|[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]]
|VVD
|Rechts-[[liberaolisme]]
|[[Dilan Yeşilgöz]]
|-
|[[Volt Nederland]]
|Volt
|[[Europeêse Unie]]
|[[Laurens Dassen]]
|-
|}
==== Twidde Kaemer ====
Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement.
{| class="wikitable sortable"
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref>
|-
! Zeêtels
! Verschil
! Zeêtels
! Verschil
! Zeêtels
|-
| [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! Totael || 150 || || 150 || || 150
|}
Zie ok:
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid)
* [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid)
==== Reheriengen ====
Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref>
''oliefkleur is reheriengspartie''
''x = premier''
{| class="wikitable sortable"
! Kabinet
! Tied
! Jaer
! [[CDA]] ¹
! [[D66]]
! [[PvdA]]
! [[VVD]]
! overig
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]]
| (1945 -) 1946
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I]]
| 1946 - 1948
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I]]
| 1948 - 1951
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Drees II]]
| 1951 - 1952
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Drees III]]
| 1952 - 1956
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV]]
| 1956 - 1958
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II]]
| 1958 - 1959
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay]]
| 1959 - 1963
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen]]
| 1963 - 1965
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Cals]]
| 1965 - 1966
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]]
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra]]
| 1966 - 1967
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]]
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong]]
| 1967 - 1971
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I]]
| 1971 - 1972
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II]]
| 1972 - 1973
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl]]
| 1973 - 1977
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]]
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I]]
| 1977 - 1981
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II]]
| 1981 - 1982
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III]]
| 1982 - 1982
| 0
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I]]
| 1982 - 1986
| 4
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II]]
| 1986 - 1989
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III]]
| 1989 - 1994
| 5
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I]]
| 1994 - 1998
| 4
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Kok II]]
| 1998 - 2002
| 4
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I]]
| 2002 - 2003
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II]]
| 2003 - 2006
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III]]
| 2006 - 2007
| 1
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV]]
| 2007 - 2010
| 3
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I]]
| 2010 - 2012
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]]
|-
| [[Kabinet-Rutte II]]
| 2012 - 2017
| 5
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III]]
| 2017 - 2022
| 5
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte IV]]
| 2022 - 2024
| 2
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
| bgcolor="#e8e08e"|x
| bgcolor="#e8e08e"| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Schoof]]
| 2024 - 2026
| 2
|
|
|
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
| [[Kabinet-Jetten]]
| 2026 - noe
| 0
| bgcolor="#e8e08e"|
| bgcolor="#e8e08e"|x
|
| bgcolor="#e8e08e"|
|
|}
¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977)
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]]
==== Reheriengsleiders ====
Nae-oôrlogse minister-president'n.
{| class=wikitable
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| [[Willem Schermerhorn]]
| 1945 - 1946
| 1
| [[PvdA]]
|-
| [[Louis Beel]]
| 1946 - 1948
| 2
| [[KVP]]
|-
| [[Willem Drees]]
| 1948 - 1958
| 10
| [[PvdA]]
|-
| [[Louis Beel]]
| 1958 - 1959
| 1
| [[KVP]]
|-
| [[Jan de Quay]]
| 1959 - 1963
| 4
| [[KVP]]
|-
| [[Victor Marijnen]]
| 1963 - 1965
| 2
| [[KVP]]
|-
| [[Jo Cals]]
| 1965 - 1966
| 1
| [[KVP]]
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| 1966 - 1967
| 1
| [[ARP]]
|-
| [[Piet de Jong]]
| 1967 - 1971
| 4
| [[KVP]]
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| 1971 - 1973
| 2
| [[ARP]]
|-
| [[Joop den Uyl]]
| 1973 - 1977
| 4
| [[PvdA]]
|-
| [[Dries van Agt]]
| 1977 - 1982
| 5
| [[CDA]]
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| 1982 - 1994
| 12
| [[CDA]]
|-
| [[Wim Kok]]
| 1994 - 2002
| 8
| [[PvdA]]
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| 2002 - 2010
| 8
| [[CDA]]
|-
| [[Mark Rutte]]
| 2010 - 2024
| 14
| [[VVD]]
|-
| [[Dick Schoof]]
| 2024 - 2026
| 2
| partieloôs
|-
| [[Rob Jetten]]
| 2026 - noe
| 0
| [[D66]]
|}
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]]
=== Bestierlijke indeêlienge ===
Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten.
==== Provincies ====
D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]:
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]]
|
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio
|-
! 2026 || % || land || %
|-
| [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd
|-
| [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1410 || 4% || 328 || oôst
|-
| [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3340 || 10% || 199 || noôrd
|-
| [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4960 || 15% || 438 || oôst
|-
| [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2316 || 7% || 260 || noôrd
|-
| [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2145 || 6% || 531 || zuud
|-
| [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4902 || 15% || 546 || zuud
|-
| [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2663 || 8% || 1130 || west
|-
| [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3316 || 10% || 363 || oôst
|-
| [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1484 || 4% || 953 || west
|-
| [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud
|-
| [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2698 || 8% || 1439 || west
|-
! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 ||
|}
|}
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid)
De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref>
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]]
|
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²)
|-
! 2026 || % || land || %
|-
| Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214
|-
| Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396
|-
| Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477
|-
| West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214
|-
! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539
|}
|}
==== Waeterschappen ====
D'r binne 21 [[waeterschap]]pen.
De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
==== Gemeênten ====
Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]].
{| class="wikitable sortable"
|-
! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref>
|-
! Nr.
! Gemeênte
! Inweuners
! Provincie
! Rehio
|-
| 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]]
|-
| 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West
|-
| 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West
|-
| 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West
|-
| 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]]
|-
| 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]]
|-
| 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]]
|-
| 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud
|-
| 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud
|-
| 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst
|-
|}
De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026).
Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]
=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref>
't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref>
De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref>
== Cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.
=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.
Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.
Zie ok:
* [[Taelen in Nederland]]
=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]
== Noôten ==
<references/>
== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://www.parlement.com/ Parlement.com]
* [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)]
* [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)]
* [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet]
* [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad]
* [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}
{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}
[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]
564i1t6zqhbqi4jeigy3n2ewy8r4gqm