Wikiquote
zhwikiquote
https://zh.wikiquote.org/wiki/Wikiquote:%E9%A6%96%E9%A1%B5
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikiquote
Wikiquote talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Transwiki
Transwiki talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Module:Language/data/iana languages
828
23546
155061
102932
2026-08-30T02:21:01Z
ChomponU Pongsawet
56398
Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/zhwiki/Q16888983|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]
155061
Scribunto
text/plain
-- File-Date: 2025-01-21
local active = {
["aa"] = {"Afar"},
["ab"] = {"Abkhazian"},
["ae"] = {"Avestan"},
["af"] = {"Afrikaans"},
["ak"] = {"Akan"},
["am"] = {"Amharic"},
["an"] = {"Aragonese"},
["ar"] = {"Arabic"},
["as"] = {"Assamese"},
["av"] = {"Avaric"},
["ay"] = {"Aymara"},
["az"] = {"Azerbaijani"},
["ba"] = {"Bashkir"},
["be"] = {"Belarusian"},
["bg"] = {"Bulgarian"},
["bh"] = {"Bihari languages"},
["bi"] = {"Bislama"},
["bm"] = {"Bambara"},
["bn"] = {"Bengali", "Bangla"},
["bo"] = {"Tibetan"},
["br"] = {"Breton"},
["bs"] = {"Bosnian"},
["ca"] = {"Catalan", "Valencian"},
["ce"] = {"Chechen"},
["ch"] = {"Chamorro"},
["co"] = {"Corsican"},
["cr"] = {"Cree"},
["cs"] = {"Czech"},
["cu"] = {"Church Slavic", "Church Slavonic", "Old Bulgarian", "Old Church Slavonic", "Old Slavonic"},
["cv"] = {"Chuvash"},
["cy"] = {"Welsh"},
["da"] = {"Danish"},
["de"] = {"German"},
["dv"] = {"Dhivehi", "Divehi", "Maldivian"},
["dz"] = {"Dzongkha"},
["ee"] = {"Ewe"},
["el"] = {"Modern Greek (1453-)"},
["en"] = {"English"},
["eo"] = {"Esperanto"},
["es"] = {"Spanish", "Castilian"},
["et"] = {"Estonian"},
["eu"] = {"Basque"},
["fa"] = {"Persian"},
["ff"] = {"Fulah"},
["fi"] = {"Finnish"},
["fj"] = {"Fijian"},
["fo"] = {"Faroese"},
["fr"] = {"French"},
["fy"] = {"Western Frisian"},
["ga"] = {"Irish"},
["gd"] = {"Scottish Gaelic", "Gaelic"},
["gl"] = {"Galician"},
["gn"] = {"Guarani"},
["gu"] = {"Gujarati"},
["gv"] = {"Manx"},
["ha"] = {"Hausa"},
["he"] = {"Hebrew"},
["hi"] = {"Hindi"},
["ho"] = {"Hiri Motu"},
["hr"] = {"Croatian"},
["ht"] = {"Haitian", "Haitian Creole"},
["hu"] = {"Hungarian"},
["hy"] = {"Armenian"},
["hz"] = {"Herero"},
["ia"] = {"Interlingua (International Auxiliary Language Association)"},
["id"] = {"Indonesian"},
["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"},
["ig"] = {"Igbo"},
["ii"] = {"Sichuan Yi", "Nuosu"},
["ik"] = {"Inupiaq"},
["io"] = {"Ido"},
["is"] = {"Icelandic"},
["it"] = {"Italian"},
["iu"] = {"Inuktitut"},
["ja"] = {"Japanese"},
["jv"] = {"Javanese"},
["ka"] = {"Georgian"},
["kg"] = {"Kongo"},
["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"},
["kj"] = {"Kuanyama", "Kwanyama"},
["kk"] = {"Kazakh"},
["kl"] = {"Kalaallisut", "Greenlandic"},
["km"] = {"Khmer", "Central Khmer"},
["kn"] = {"Kannada"},
["ko"] = {"Korean"},
["kr"] = {"Kanuri"},
["ks"] = {"Kashmiri"},
["ku"] = {"Kurdish"},
["kv"] = {"Komi"},
["kw"] = {"Cornish"},
["ky"] = {"Kirghiz", "Kyrgyz"},
["la"] = {"Latin"},
["lb"] = {"Luxembourgish", "Letzeburgesch"},
["lg"] = {"Ganda", "Luganda"},
["li"] = {"Limburgan", "Limburger", "Limburgish"},
["ln"] = {"Lingala"},
["lo"] = {"Lao"},
["lt"] = {"Lithuanian"},
["lu"] = {"Luba-Katanga"},
["lv"] = {"Latvian"},
["mg"] = {"Malagasy"},
["mh"] = {"Marshallese"},
["mi"] = {"Maori"},
["mk"] = {"Macedonian"},
["ml"] = {"Malayalam"},
["mn"] = {"Mongolian"},
["mr"] = {"Marathi"},
["ms"] = {"Malay (macrolanguage)"},
["mt"] = {"Maltese"},
["my"] = {"Burmese"},
["na"] = {"Nauru"},
["nb"] = {"Norwegian Bokmål"},
["nd"] = {"North Ndebele"},
["ne"] = {"Nepali (macrolanguage)"},
["ng"] = {"Ndonga"},
["nl"] = {"Dutch", "Flemish"},
["nn"] = {"Norwegian Nynorsk"},
["no"] = {"Norwegian"},
["nr"] = {"South Ndebele"},
["nv"] = {"Navajo", "Navaho"},
["ny"] = {"Nyanja", "Chewa", "Chichewa"},
["oc"] = {"Occitan (post 1500)"},
["oj"] = {"Ojibwa"},
["om"] = {"Oromo"},
["or"] = {"Oriya (macrolanguage)", "Odia (macrolanguage)"},
["os"] = {"Ossetian", "Ossetic"},
["pa"] = {"Panjabi", "Punjabi"},
["pi"] = {"Pali"},
["pl"] = {"Polish"},
["ps"] = {"Pushto", "Pashto"},
["pt"] = {"Portuguese"},
["qu"] = {"Quechua"},
["rm"] = {"Romansh"},
["rn"] = {"Rundi"},
["ro"] = {"Romanian", "Moldavian", "Moldovan"},
["ru"] = {"Russian"},
["rw"] = {"Kinyarwanda"},
["sa"] = {"Sanskrit"},
["sc"] = {"Sardinian"},
["sd"] = {"Sindhi"},
["se"] = {"Northern Sami"},
["sg"] = {"Sango"},
["sh"] = {"Serbo-Croatian"},
["si"] = {"Sinhala", "Sinhalese"},
["sk"] = {"Slovak"},
["sl"] = {"Slovenian"},
["sm"] = {"Samoan"},
["sn"] = {"Shona"},
["so"] = {"Somali"},
["sq"] = {"Albanian"},
["sr"] = {"Serbian"},
["ss"] = {"Swati"},
["st"] = {"Southern Sotho"},
["su"] = {"Sundanese"},
["sv"] = {"Swedish"},
["sw"] = {"Swahili (macrolanguage)"},
["ta"] = {"Tamil"},
["te"] = {"Telugu"},
["tg"] = {"Tajik"},
["th"] = {"Thai"},
["ti"] = {"Tigrinya"},
["tk"] = {"Turkmen"},
["tl"] = {"Tagalog"},
["tn"] = {"Tswana"},
["to"] = {"Tonga (Tonga Islands)"},
["tr"] = {"Turkish"},
["ts"] = {"Tsonga"},
["tt"] = {"Tatar"},
["tw"] = {"Twi"},
["ty"] = {"Tahitian"},
["ug"] = {"Uighur", "Uyghur"},
["uk"] = {"Ukrainian"},
["ur"] = {"Urdu"},
["uz"] = {"Uzbek"},
["ve"] = {"Venda"},
["vi"] = {"Vietnamese"},
["vo"] = {"Volapük"},
["wa"] = {"Walloon"},
["wo"] = {"Wolof"},
["xh"] = {"Xhosa"},
["yi"] = {"Yiddish"},
["yo"] = {"Yoruba"},
["za"] = {"Zhuang", "Chuang"},
["zh"] = {"Chinese"},
["zu"] = {"Zulu"},
["aaa"] = {"Ghotuo"},
["aab"] = {"Alumu-Tesu"},
["aac"] = {"Ari"},
["aad"] = {"Amal"},
["aae"] = {"Arbëreshë Albanian"},
["aaf"] = {"Aranadan"},
["aag"] = {"Ambrak"},
["aah"] = {"Abu' Arapesh"},
["aai"] = {"Arifama-Miniafia"},
["aak"] = {"Ankave"},
["aal"] = {"Afade"},
["aan"] = {"Anambé"},
["aao"] = {"Algerian Saharan Arabic"},
["aap"] = {"Pará Arára"},
["aaq"] = {"Eastern Abnaki"},
["aas"] = {"Aasáx"},
["aat"] = {"Arvanitika Albanian"},
["aau"] = {"Abau"},
["aav"] = {"Austro-Asiatic languages"},
["aaw"] = {"Solong"},
["aax"] = {"Mandobo Atas"},
["aaz"] = {"Amarasi"},
["aba"] = {"Abé"},
["abb"] = {"Bankon"},
["abc"] = {"Ambala Ayta"},
["abd"] = {"Manide"},
["abe"] = {"Western Abnaki"},
["abf"] = {"Abai Sungai"},
["abg"] = {"Abaga"},
["abh"] = {"Tajiki Arabic"},
["abi"] = {"Abidji"},
["abj"] = {"Aka-Bea"},
["abl"] = {"Lampung Nyo"},
["abm"] = {"Abanyom"},
["abn"] = {"Abua"},
["abo"] = {"Abon"},
["abp"] = {"Abellen Ayta"},
["abq"] = {"Abaza"},
["abr"] = {"Abron"},
["abs"] = {"Ambonese Malay"},
["abt"] = {"Ambulas"},
["abu"] = {"Abure"},
["abv"] = {"Baharna Arabic"},
["abw"] = {"Pal"},
["abx"] = {"Inabaknon"},
["aby"] = {"Aneme Wake"},
["abz"] = {"Abui"},
["aca"] = {"Achagua"},
["acb"] = {"Áncá"},
["acd"] = {"Gikyode"},
["ace"] = {"Achinese"},
["acf"] = {"Saint Lucian Creole French"},
["ach"] = {"Acoli"},
["aci"] = {"Aka-Cari"},
["ack"] = {"Aka-Kora"},
["acl"] = {"Akar-Bale"},
["acm"] = {"Mesopotamian Arabic"},
["acn"] = {"Achang"},
["acp"] = {"Eastern Acipa"},
["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni Arabic"},
["acr"] = {"Achi"},
["acs"] = {"Acroá"},
["act"] = {"Achterhoeks"},
["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"},
["acv"] = {"Achumawi"},
["acw"] = {"Hijazi Arabic"},
["acx"] = {"Omani Arabic"},
["acy"] = {"Cypriot Arabic"},
["acz"] = {"Acheron"},
["ada"] = {"Adangme"},
["adb"] = {"Atauran"},
["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"},
["ade"] = {"Adele"},
["adf"] = {"Dhofari Arabic"},
["adg"] = {"Andegerebinha"},
["adh"] = {"Adhola"},
["adi"] = {"Adi"},
["adj"] = {"Adioukrou"},
["adl"] = {"Galo"},
["adn"] = {"Adang"},
["ado"] = {"Abu"},
["adq"] = {"Adangbe"},
["adr"] = {"Adonara"},
["ads"] = {"Adamorobe Sign Language"},
["adt"] = {"Adnyamathanha"},
["adu"] = {"Aduge"},
["adw"] = {"Amundava"},
["adx"] = {"Amdo Tibetan"},
["ady"] = {"Adyghe", "Adygei"},
["adz"] = {"Adzera"},
["aea"] = {"Areba"},
["aeb"] = {"Tunisian Arabic"},
["aec"] = {"Saidi Arabic"},
["aed"] = {"Argentine Sign Language"},
["aee"] = {"Northeast Pashai", "Northeast Pashayi"},
["aek"] = {"Haeke"},
["ael"] = {"Ambele"},
["aem"] = {"Arem"},
["aen"] = {"Armenian Sign Language"},
["aeq"] = {"Aer"},
["aer"] = {"Eastern Arrernte"},
["aes"] = {"Alsea"},
["aeu"] = {"Akeu"},
["aew"] = {"Ambakich"},
["aey"] = {"Amele"},
["aez"] = {"Aeka"},
["afa"] = {"Afro-Asiatic languages"},
["afb"] = {"Gulf Arabic"},
["afd"] = {"Andai"},
["afe"] = {"Putukwam"},
["afg"] = {"Afghan Sign Language"},
["afh"] = {"Afrihili"},
["afi"] = {"Akrukay", "Chini"},
["afk"] = {"Nanubae"},
["afn"] = {"Defaka"},
["afo"] = {"Eloyi"},
["afp"] = {"Tapei"},
["afs"] = {"Afro-Seminole Creole"},
["aft"] = {"Afitti"},
["afu"] = {"Awutu"},
["afz"] = {"Obokuitai"},
["aga"] = {"Aguano"},
["agb"] = {"Legbo"},
["agc"] = {"Agatu"},
["agd"] = {"Agarabi"},
["age"] = {"Angal"},
["agf"] = {"Arguni"},
["agg"] = {"Angor"},
["agh"] = {"Ngelima"},
["agi"] = {"Agariya"},
["agj"] = {"Argobba"},
["agk"] = {"Isarog Agta"},
["agl"] = {"Fembe"},
["agm"] = {"Angaataha"},
["agn"] = {"Agutaynen"},
["ago"] = {"Tainae"},
["agq"] = {"Aghem"},
["agr"] = {"Aguaruna"},
["ags"] = {"Esimbi"},
["agt"] = {"Central Cagayan Agta"},
["agu"] = {"Aguacateco"},
["agv"] = {"Remontado Dumagat"},
["agw"] = {"Kahua"},
["agx"] = {"Aghul"},
["agy"] = {"Southern Alta"},
["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"},
["aha"] = {"Ahanta"},
["ahb"] = {"Axamb"},
["ahg"] = {"Qimant"},
["ahh"] = {"Aghu"},
["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"},
["ahk"] = {"Akha"},
["ahl"] = {"Igo"},
["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"},
["ahn"] = {"Àhàn"},
["aho"] = {"Ahom"},
["ahp"] = {"Aproumu Aizi"},
["ahr"] = {"Ahirani"},
["ahs"] = {"Ashe"},
["aht"] = {"Ahtena"},
["aia"] = {"Arosi"},
["aib"] = {"Ainu (China)"},
["aic"] = {"Ainbai"},
["aid"] = {"Alngith"},
["aie"] = {"Amara"},
["aif"] = {"Agi"},
["aig"] = {"Antigua and Barbuda Creole English"},
["aih"] = {"Ai-Cham"},
["aii"] = {"Assyrian Neo-Aramaic"},
["aij"] = {"Lishanid Noshan"},
["aik"] = {"Ake"},
["ail"] = {"Aimele"},
["aim"] = {"Aimol"},
["ain"] = {"Ainu (Japan)"},
["aio"] = {"Aiton"},
["aip"] = {"Burumakok"},
["aiq"] = {"Aimaq"},
["air"] = {"Airoran"},
["ait"] = {"Arikem"},
["aiw"] = {"Aari"},
["aix"] = {"Aighon"},
["aiy"] = {"Ali"},
["aja"] = {"Aja (South Sudan)"},
["ajg"] = {"Aja (Benin)"},
["aji"] = {"Ajië"},
["ajn"] = {"Andajin"},
["ajs"] = {"Algerian Jewish Sign Language"},
["aju"] = {"Judeo-Moroccan Arabic"},
["ajw"] = {"Ajawa"},
["ajz"] = {"Amri Karbi"},
["akb"] = {"Batak Angkola"},
["akc"] = {"Mpur"},
["akd"] = {"Ukpet-Ehom"},
["ake"] = {"Akawaio"},
["akf"] = {"Akpa"},
["akg"] = {"Anakalangu"},
["akh"] = {"Angal Heneng"},
["aki"] = {"Aiome"},
["akj"] = {"Aka-Jeru"},
["akk"] = {"Akkadian"},
["akl"] = {"Aklanon"},
["akm"] = {"Aka-Bo"},
["ako"] = {"Akurio"},
["akp"] = {"Siwu"},
["akq"] = {"Ak"},
["akr"] = {"Araki"},
["aks"] = {"Akaselem"},
["akt"] = {"Akolet"},
["aku"] = {"Akum"},
["akv"] = {"Akhvakh"},
["akw"] = {"Akwa"},
["akx"] = {"Aka-Kede"},
["aky"] = {"Aka-Kol"},
["akz"] = {"Alabama"},
["ala"] = {"Alago"},
["alc"] = {"Qawasqar"},
["ald"] = {"Alladian"},
["ale"] = {"Aleut"},
["alf"] = {"Alege"},
["alg"] = {"Algonquian languages"},
["alh"] = {"Alawa"},
["ali"] = {"Amaimon"},
["alj"] = {"Alangan"},
["alk"] = {"Alak"},
["all"] = {"Allar"},
["alm"] = {"Amblong"},
["aln"] = {"Gheg Albanian"},
["alo"] = {"Larike-Wakasihu"},
["alp"] = {"Alune"},
["alq"] = {"Algonquin"},
["alr"] = {"Alutor"},
["als"] = {"Tosk Albanian"},
["alt"] = {"Southern Altai"},
["alu"] = {"'Are'are"},
["alv"] = {"Atlantic-Congo languages"},
["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"},
["alx"] = {"Amol"},
["aly"] = {"Alyawarr"},
["alz"] = {"Alur"},
["ama"] = {"Amanayé"},
["amb"] = {"Ambo"},
["amc"] = {"Amahuaca"},
["ame"] = {"Yanesha'"},
["amf"] = {"Hamer-Banna"},
["amg"] = {"Amurdak"},
["ami"] = {"Amis"},
["amj"] = {"Amdang"},
["amk"] = {"Ambai"},
["aml"] = {"War-Jaintia"},
["amm"] = {"Ama (Papua New Guinea)"},
["amn"] = {"Amanab"},
["amo"] = {"Amo"},
["amp"] = {"Alamblak"},
["amq"] = {"Amahai"},
["amr"] = {"Amarakaeri"},
["ams"] = {"Southern Amami-Oshima"},
["amt"] = {"Amto"},
["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"},
["amv"] = {"Ambelau"},
["amw"] = {"Western Neo-Aramaic"},
["amx"] = {"Anmatyerre"},
["amy"] = {"Ami"},
["amz"] = {"Atampaya"},
["ana"] = {"Andaqui"},
["anb"] = {"Andoa"},
["anc"] = {"Ngas"},
["and"] = {"Ansus"},
["ane"] = {"Xârâcùù"},
["anf"] = {"Animere"},
["ang"] = {"Old English (ca. 450-1100)"},
["anh"] = {"Nend"},
["ani"] = {"Andi"},
["anj"] = {"Anor"},
["ank"] = {"Goemai"},
["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"},
["anm"] = {"Anal"},
["ann"] = {"Obolo"},
["ano"] = {"Andoque"},
["anp"] = {"Angika"},
["anq"] = {"Jarawa (India)"},
["anr"] = {"Andh"},
["ans"] = {"Anserma"},
["ant"] = {"Antakarinya", "Antikarinya"},
["anu"] = {"Anuak"},
["anv"] = {"Denya"},
["anw"] = {"Anaang"},
["anx"] = {"Andra-Hus"},
["any"] = {"Anyin"},
["anz"] = {"Anem"},
["aoa"] = {"Angolar"},
["aob"] = {"Abom"},
["aoc"] = {"Pemon"},
["aod"] = {"Andarum"},
["aoe"] = {"Angal Enen"},
["aof"] = {"Bragat"},
["aog"] = {"Angoram"},
["aoi"] = {"Anindilyakwa"},
["aoj"] = {"Mufian"},
["aok"] = {"Arhö"},
["aol"] = {"Alor"},
["aom"] = {"Ömie"},
["aon"] = {"Bumbita Arapesh"},
["aor"] = {"Aore"},
["aos"] = {"Taikat"},
["aot"] = {"Atong (India)", "A'tong"},
["aou"] = {"A'ou"},
["aox"] = {"Atorada"},
["aoz"] = {"Uab Meto"},
["apa"] = {"Apache languages"},
["apb"] = {"Sa'a"},
["apc"] = {"Levantine Arabic"},
["apd"] = {"Sudanese Arabic"},
["ape"] = {"Bukiyip"},
["apf"] = {"Pahanan Agta"},
["apg"] = {"Ampanang"},
["aph"] = {"Athpariya"},
["api"] = {"Apiaká"},
["apj"] = {"Jicarilla Apache"},
["apk"] = {"Kiowa Apache"},
["apl"] = {"Lipan Apache"},
["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua Apache"},
["apn"] = {"Apinayé"},
["apo"] = {"Ambul"},
["app"] = {"Apma"},
["apq"] = {"A-Pucikwar"},
["apr"] = {"Arop-Lokep"},
["aps"] = {"Arop-Sissano"},
["apt"] = {"Apatani"},
["apu"] = {"Apurinã"},
["apv"] = {"Alapmunte"},
["apw"] = {"Western Apache"},
["apx"] = {"Aputai"},
["apy"] = {"Apalaí"},
["apz"] = {"Safeyoka"},
["aqa"] = {"Alacalufan languages"},
["aqc"] = {"Archi"},
["aqd"] = {"Ampari Dogon"},
["aqg"] = {"Arigidi"},
["aqk"] = {"Aninka"},
["aql"] = {"Algic languages"},
["aqm"] = {"Atohwaim"},
["aqn"] = {"Northern Alta"},
["aqp"] = {"Atakapa"},
["aqr"] = {"Arhâ"},
["aqt"] = {"Angaité"},
["aqz"] = {"Akuntsu"},
["arb"] = {"Standard Arabic"},
["arc"] = {"Official Aramaic (700-300 BCE)", "Imperial Aramaic (700-300 BCE)"},
["ard"] = {"Arabana"},
["are"] = {"Western Arrarnta"},
["arh"] = {"Arhuaco"},
["ari"] = {"Arikara"},
["arj"] = {"Arapaso"},
["ark"] = {"Arikapú"},
["arl"] = {"Arabela"},
["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"},
["aro"] = {"Araona"},
["arp"] = {"Arapaho"},
["arq"] = {"Algerian Arabic"},
["arr"] = {"Karo (Brazil)"},
["ars"] = {"Najdi Arabic"},
["art"] = {"Artificial languages"},
["aru"] = {"Aruá (Amazonas State)", "Arawá"},
["arv"] = {"Arbore"},
["arw"] = {"Arawak"},
["arx"] = {"Aruá (Rodonia State)"},
["ary"] = {"Moroccan Arabic"},
["arz"] = {"Egyptian Arabic"},
["asa"] = {"Asu (Tanzania)"},
["asb"] = {"Assiniboine"},
["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"},
["ase"] = {"American Sign Language"},
["asf"] = {"Auslan", "Australian Sign Language"},
["asg"] = {"Cishingini"},
["ash"] = {"Abishira"},
["asi"] = {"Buruwai"},
["asj"] = {"Sari"},
["ask"] = {"Ashkun"},
["asl"] = {"Asilulu"},
["asn"] = {"Xingú Asuriní"},
["aso"] = {"Dano"},
["asp"] = {"Algerian Sign Language"},
["asq"] = {"Austrian Sign Language"},
["asr"] = {"Asuri"},
["ass"] = {"Ipulo"},
["ast"] = {"Asturian", "Asturleonese", "Bable", "Leonese"},
["asu"] = {"Tocantins Asurini"},
["asv"] = {"Asoa"},
["asw"] = {"Australian Aborigines Sign Language"},
["asx"] = {"Muratayak"},
["asy"] = {"Yaosakor Asmat"},
["asz"] = {"As"},
["ata"] = {"Pele-Ata"},
["atb"] = {"Zaiwa"},
["atc"] = {"Atsahuaca"},
["atd"] = {"Ata Manobo"},
["ate"] = {"Atemble"},
["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"},
["ath"] = {"Athapascan languages"},
["ati"] = {"Attié"},
["atj"] = {"Atikamekw"},
["atk"] = {"Ati"},
["atl"] = {"Mt. Iraya Agta"},
["atm"] = {"Ata"},
["atn"] = {"Ashtiani"},
["ato"] = {"Atong (Cameroon)"},
["atp"] = {"Pudtol Atta"},
["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"},
["atr"] = {"Waimiri-Atroari"},
["ats"] = {"Gros Ventre"},
["att"] = {"Pamplona Atta"},
["atu"] = {"Reel"},
["atv"] = {"Northern Altai"},
["atw"] = {"Atsugewi"},
["atx"] = {"Arutani"},
["aty"] = {"Aneityum"},
["atz"] = {"Arta"},
["aua"] = {"Asumboa"},
["aub"] = {"Alugu"},
["auc"] = {"Waorani"},
["aud"] = {"Anuta"},
["auf"] = {"Arauan languages"},
["aug"] = {"Aguna"},
["auh"] = {"Aushi"},
["aui"] = {"Anuki"},
["auj"] = {"Awjilah"},
["auk"] = {"Heyo"},
["aul"] = {"Aulua"},
["aum"] = {"Asu (Nigeria)"},
["aun"] = {"Molmo One"},
["auo"] = {"Auyokawa"},
["aup"] = {"Makayam"},
["auq"] = {"Anus", "Korur"},
["aur"] = {"Aruek"},
["aus"] = {"Australian languages"},
["aut"] = {"Austral"},
["auu"] = {"Auye"},
["auw"] = {"Awyi"},
["aux"] = {"Aurá"},
["auy"] = {"Awiyaana"},
["auz"] = {"Uzbeki Arabic"},
["avb"] = {"Avau"},
["avd"] = {"Alviri-Vidari"},
["avi"] = {"Avikam"},
["avk"] = {"Kotava"},
["avl"] = {"Eastern Egyptian Bedawi Arabic"},
["avm"] = {"Angkamuthi"},
["avn"] = {"Avatime"},
["avo"] = {"Agavotaguerra"},
["avs"] = {"Aushiri"},
["avt"] = {"Au"},
["avu"] = {"Avokaya"},
["avv"] = {"Avá-Canoeiro"},
["awa"] = {"Awadhi"},
["awb"] = {"Awa (Papua New Guinea)"},
["awc"] = {"Cicipu"},
["awd"] = {"Arawakan languages"},
["awe"] = {"Awetí"},
["awg"] = {"Anguthimri"},
["awh"] = {"Awbono"},
["awi"] = {"Aekyom"},
["awk"] = {"Awabakal"},
["awm"] = {"Arawum"},
["awn"] = {"Awngi"},
["awo"] = {"Awak"},
["awr"] = {"Awera"},
["aws"] = {"South Awyu"},
["awt"] = {"Araweté"},
["awu"] = {"Central Awyu"},
["awv"] = {"Jair Awyu"},
["aww"] = {"Awun"},
["awx"] = {"Awara"},
["awy"] = {"Edera Awyu"},
["axb"] = {"Abipon"},
["axe"] = {"Ayerrerenge"},
["axg"] = {"Mato Grosso Arára"},
["axk"] = {"Yaka (Central African Republic)"},
["axl"] = {"Lower Southern Aranda"},
["axm"] = {"Middle Armenian"},
["axx"] = {"Xârâgurè"},
["aya"] = {"Awar"},
["ayb"] = {"Ayizo Gbe"},
["ayc"] = {"Southern Aymara"},
["ayd"] = {"Ayabadhu"},
["aye"] = {"Ayere"},
["ayg"] = {"Ginyanga"},
["ayh"] = {"Hadrami Arabic"},
["ayi"] = {"Leyigha"},
["ayk"] = {"Akuku"},
["ayl"] = {"Libyan Arabic"},
["ayn"] = {"Sanaani Arabic"},
["ayo"] = {"Ayoreo"},
["ayp"] = {"North Mesopotamian Arabic"},
["ayq"] = {"Ayi (Papua New Guinea)"},
["ayr"] = {"Central Aymara"},
["ays"] = {"Sorsogon Ayta"},
["ayt"] = {"Magbukun Ayta"},
["ayu"] = {"Ayu"},
["ayz"] = {"Mai Brat"},
["aza"] = {"Azha"},
["azb"] = {"South Azerbaijani"},
["azc"] = {"Uto-Aztecan languages"},
["azd"] = {"Eastern Durango Nahuatl"},
["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"},
["azj"] = {"North Azerbaijani"},
["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"},
["azn"] = {"Western Durango Nahuatl"},
["azo"] = {"Awing"},
["azt"] = {"Faire Atta"},
["azz"] = {"Highland Puebla Nahuatl"},
["baa"] = {"Babatana"},
["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"},
["bac"] = {"Badui"},
["bad"] = {"Banda languages"},
["bae"] = {"Baré"},
["baf"] = {"Nubaca"},
["bag"] = {"Tuki"},
["bah"] = {"Bahamas Creole English"},
["bai"] = {"Bamileke languages"},
["baj"] = {"Barakai"},
["bal"] = {"Baluchi"},
["ban"] = {"Balinese"},
["bao"] = {"Waimaha"},
["bap"] = {"Bantawa"},
["bar"] = {"Bavarian"},
["bas"] = {"Basa (Cameroon)"},
["bat"] = {"Baltic languages"},
["bau"] = {"Bada (Nigeria)"},
["bav"] = {"Vengo"},
["baw"] = {"Bambili-Bambui"},
["bax"] = {"Bamun"},
["bay"] = {"Batuley"},
["bba"] = {"Baatonum"},
["bbb"] = {"Barai"},
["bbc"] = {"Batak Toba"},
["bbd"] = {"Bau"},
["bbe"] = {"Bangba"},
["bbf"] = {"Baibai"},
["bbg"] = {"Barama"},
["bbh"] = {"Bugan"},
["bbi"] = {"Barombi"},
["bbj"] = {"Ghomálá'"},
["bbk"] = {"Babanki"},
["bbl"] = {"Bats"},
["bbm"] = {"Babango"},
["bbn"] = {"Uneapa"},
["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"},
["bbp"] = {"West Central Banda"},
["bbq"] = {"Bamali"},
["bbr"] = {"Girawa"},
["bbs"] = {"Bakpinka"},
["bbt"] = {"Mburku"},
["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"},
["bbv"] = {"Karnai"},
["bbw"] = {"Baba"},
["bbx"] = {"Bubia"},
["bby"] = {"Befang"},
["bca"] = {"Central Bai"},
["bcb"] = {"Bainouk-Samik"},
["bcc"] = {"Southern Balochi"},
["bcd"] = {"North Babar"},
["bce"] = {"Bamenyam"},
["bcf"] = {"Bamu"},
["bcg"] = {"Baga Pokur"},
["bch"] = {"Bariai"},
["bci"] = {"Baoulé"},
["bcj"] = {"Bardi"},
["bck"] = {"Bunuba"},
["bcl"] = {"Central Bikol"},
["bcm"] = {"Bannoni"},
["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"},
["bco"] = {"Kaluli"},
["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"},
["bcq"] = {"Bench"},
["bcr"] = {"Babine"},
["bcs"] = {"Kohumono"},
["bct"] = {"Bendi"},
["bcu"] = {"Awad Bing"},
["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"},
["bcw"] = {"Bana"},
["bcy"] = {"Bacama"},
["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"},
["bda"] = {"Bayot"},
["bdb"] = {"Basap"},
["bdc"] = {"Emberá-Baudó"},
["bdd"] = {"Bunama"},
["bde"] = {"Bade"},
["bdf"] = {"Biage"},
["bdg"] = {"Bonggi"},
["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"},
["bdi"] = {"Burun"},
["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"},
["bdk"] = {"Budukh"},
["bdl"] = {"Indonesian Bajau"},
["bdm"] = {"Buduma"},
["bdn"] = {"Baldemu"},
["bdo"] = {"Morom"},
["bdp"] = {"Bende"},
["bdq"] = {"Bahnar"},
["bdr"] = {"West Coast Bajau"},
["bds"] = {"Burunge"},
["bdt"] = {"Bokoto"},
["bdu"] = {"Oroko"},
["bdv"] = {"Bodo Parja"},
["bdw"] = {"Baham"},
["bdx"] = {"Budong-Budong"},
["bdy"] = {"Bandjalang"},
["bdz"] = {"Badeshi"},
["bea"] = {"Beaver"},
["beb"] = {"Bebele"},
["bec"] = {"Iceve-Maci"},
["bed"] = {"Bedoanas"},
["bee"] = {"Byangsi"},
["bef"] = {"Benabena"},
["beg"] = {"Belait"},
["beh"] = {"Biali"},
["bei"] = {"Bekati'"},
["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"},
["bek"] = {"Bebeli"},
["bem"] = {"Bemba (Zambia)"},
["beo"] = {"Beami"},
["bep"] = {"Besoa"},
["beq"] = {"Beembe"},
["ber"] = {"Berber languages"},
["bes"] = {"Besme"},
["bet"] = {"Guiberoua Béte"},
["beu"] = {"Blagar"},
["bev"] = {"Daloa Bété"},
["bew"] = {"Betawi"},
["bex"] = {"Jur Modo"},
["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"},
["bez"] = {"Bena (Tanzania)"},
["bfa"] = {"Bari"},
["bfb"] = {"Pauri Bareli"},
["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"},
["bfd"] = {"Bafut"},
["bfe"] = {"Betaf", "Tena"},
["bff"] = {"Bofi"},
["bfg"] = {"Busang Kayan"},
["bfh"] = {"Blafe"},
["bfi"] = {"British Sign Language"},
["bfj"] = {"Bafanji"},
["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"},
["bfl"] = {"Banda-Ndélé"},
["bfm"] = {"Mmen"},
["bfn"] = {"Bunak"},
["bfo"] = {"Malba Birifor"},
["bfp"] = {"Beba"},
["bfq"] = {"Badaga"},
["bfr"] = {"Bazigar"},
["bfs"] = {"Southern Bai"},
["bft"] = {"Balti"},
["bfu"] = {"Gahri"},
["bfw"] = {"Bondo"},
["bfx"] = {"Bantayanon"},
["bfy"] = {"Bagheli"},
["bfz"] = {"Mahasu Pahari"},
["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"},
["bgb"] = {"Bobongko"},
["bgc"] = {"Haryanvi"},
["bgd"] = {"Rathwi Bareli"},
["bge"] = {"Bauria"},
["bgf"] = {"Bangandu"},
["bgg"] = {"Bugun"},
["bgi"] = {"Giangan"},
["bgj"] = {"Bangolan"},
["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"},
["bgl"] = {"Bo (Laos)"},
["bgn"] = {"Western Balochi"},
["bgo"] = {"Baga Koga"},
["bgp"] = {"Eastern Balochi"},
["bgq"] = {"Bagri"},
["bgr"] = {"Bawm Chin"},
["bgs"] = {"Tagabawa"},
["bgt"] = {"Bughotu"},
["bgu"] = {"Mbongno"},
["bgv"] = {"Warkay-Bipim"},
["bgw"] = {"Bhatri"},
["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"},
["bgy"] = {"Benggoi"},
["bgz"] = {"Banggai"},
["bha"] = {"Bharia"},
["bhb"] = {"Bhili"},
["bhc"] = {"Biga"},
["bhd"] = {"Bhadrawahi"},
["bhe"] = {"Bhaya"},
["bhf"] = {"Odiai"},
["bhg"] = {"Binandere"},
["bhh"] = {"Bukharic"},
["bhi"] = {"Bhilali"},
["bhj"] = {"Bahing"},
["bhl"] = {"Bimin"},
["bhm"] = {"Bathari"},
["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"},
["bho"] = {"Bhojpuri"},
["bhp"] = {"Bima"},
["bhq"] = {"Tukang Besi South"},
["bhr"] = {"Bara Malagasy"},
["bhs"] = {"Buwal"},
["bht"] = {"Bhattiyali"},
["bhu"] = {"Bhunjia"},
["bhv"] = {"Bahau"},
["bhw"] = {"Biak"},
["bhx"] = {"Bhalay"},
["bhy"] = {"Bhele"},
["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"},
["bia"] = {"Badimaya"},
["bib"] = {"Bissa", "Bisa"},
["bid"] = {"Bidiyo"},
["bie"] = {"Bepour"},
["bif"] = {"Biafada"},
["big"] = {"Biangai"},
["bik"] = {"Bikol"},
["bil"] = {"Bile"},
["bim"] = {"Bimoba"},
["bin"] = {"Bini", "Edo"},
["bio"] = {"Nai"},
["bip"] = {"Bila"},
["biq"] = {"Bipi"},
["bir"] = {"Bisorio"},
["bit"] = {"Berinomo"},
["biu"] = {"Biete"},
["biv"] = {"Southern Birifor"},
["biw"] = {"Kol (Cameroon)"},
["bix"] = {"Bijori"},
["biy"] = {"Birhor"},
["biz"] = {"Baloi"},
["bja"] = {"Budza"},
["bjb"] = {"Banggarla"},
["bjc"] = {"Bariji"},
["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"},
["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"},
["bjg"] = {"Bidyogo"},
["bjh"] = {"Bahinemo"},
["bji"] = {"Burji"},
["bjj"] = {"Kanauji"},
["bjk"] = {"Barok"},
["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"},
["bjm"] = {"Bajelani"},
["bjn"] = {"Banjar"},
["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"},
["bjp"] = {"Fanamaket"},
["bjr"] = {"Binumarien"},
["bjs"] = {"Bajan"},
["bjt"] = {"Balanta-Ganja"},
["bju"] = {"Busuu"},
["bjv"] = {"Bedjond"},
["bjw"] = {"Bakwé"},
["bjx"] = {"Banao Itneg"},
["bjy"] = {"Bayali"},
["bjz"] = {"Baruga"},
["bka"] = {"Kyak"},
["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"},
["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"},
["bkf"] = {"Beeke"},
["bkg"] = {"Buraka"},
["bkh"] = {"Bakoko"},
["bki"] = {"Baki"},
["bkj"] = {"Pande"},
["bkk"] = {"Brokskat"},
["bkl"] = {"Berik"},
["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"},
["bkn"] = {"Bukitan"},
["bko"] = {"Kwa'"},
["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"},
["bkq"] = {"Bakairí"},
["bkr"] = {"Bakumpai"},
["bks"] = {"Northern Sorsoganon"},
["bkt"] = {"Boloki"},
["bku"] = {"Buhid"},
["bkv"] = {"Bekwarra"},
["bkw"] = {"Bekwel"},
["bkx"] = {"Baikeno"},
["bky"] = {"Bokyi"},
["bkz"] = {"Bungku"},
["bla"] = {"Siksika"},
["blb"] = {"Bilua"},
["blc"] = {"Bella Coola"},
["bld"] = {"Bolango"},
["ble"] = {"Balanta-Kentohe"},
["blf"] = {"Buol"},
["blh"] = {"Kuwaa"},
["bli"] = {"Bolia"},
["blj"] = {"Bolongan"},
["blk"] = {"Pa'o Karen", "Pa'O"},
["bll"] = {"Biloxi"},
["blm"] = {"Beli (South Sudan)"},
["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"},
["blo"] = {"Anii"},
["blp"] = {"Blablanga"},
["blq"] = {"Baluan-Pam"},
["blr"] = {"Blang"},
["bls"] = {"Balaesang"},
["blt"] = {"Tai Dam"},
["blv"] = {"Kibala", "Bolo"},
["blw"] = {"Balangao"},
["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"},
["bly"] = {"Notre"},
["blz"] = {"Balantak"},
["bma"] = {"Lame"},
["bmb"] = {"Bembe"},
["bmc"] = {"Biem"},
["bmd"] = {"Baga Manduri"},
["bme"] = {"Limassa"},
["bmf"] = {"Bom-Kim"},
["bmg"] = {"Bamwe"},
["bmh"] = {"Kein"},
["bmi"] = {"Bagirmi"},
["bmj"] = {"Bote-Majhi"},
["bmk"] = {"Ghayavi"},
["bml"] = {"Bomboli"},
["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"},
["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"},
["bmo"] = {"Bambalang"},
["bmp"] = {"Bulgebi"},
["bmq"] = {"Bomu"},
["bmr"] = {"Muinane"},
["bms"] = {"Bilma Kanuri"},
["bmt"] = {"Biao Mon"},
["bmu"] = {"Somba-Siawari"},
["bmv"] = {"Bum"},
["bmw"] = {"Bomwali"},
["bmx"] = {"Baimak"},
["bmz"] = {"Baramu"},
["bna"] = {"Bonerate"},
["bnb"] = {"Bookan"},
["bnc"] = {"Bontok"},
["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"},
["bne"] = {"Bintauna"},
["bnf"] = {"Masiwang"},
["bng"] = {"Benga"},
["bni"] = {"Bangi"},
["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"},
["bnk"] = {"Bierebo"},
["bnl"] = {"Boon"},
["bnm"] = {"Batanga"},
["bnn"] = {"Bunun"},
["bno"] = {"Bantoanon"},
["bnp"] = {"Bola"},
["bnq"] = {"Bantik"},
["bnr"] = {"Butmas-Tur"},
["bns"] = {"Bundeli"},
["bnt"] = {"Bantu languages"},
["bnu"] = {"Bentong"},
["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"},
["bnw"] = {"Bisis"},
["bnx"] = {"Bangubangu"},
["bny"] = {"Bintulu"},
["bnz"] = {"Beezen"},
["boa"] = {"Bora"},
["bob"] = {"Aweer"},
["boe"] = {"Mundabli"},
["bof"] = {"Bolon"},
["bog"] = {"Bamako Sign Language"},
["boh"] = {"Boma"},
["boi"] = {"Barbareño"},
["boj"] = {"Anjam"},
["bok"] = {"Bonjo"},
["bol"] = {"Bole"},
["bom"] = {"Berom"},
["bon"] = {"Bine"},
["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"},
["bop"] = {"Bonkiman"},
["boq"] = {"Bogaya"},
["bor"] = {"Borôro"},
["bot"] = {"Bongo"},
["bou"] = {"Bondei"},
["bov"] = {"Tuwuli"},
["bow"] = {"Rema"},
["box"] = {"Buamu"},
["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"},
["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"},
["bpa"] = {"Daakaka"},
["bpc"] = {"Mbuk"},
["bpd"] = {"Banda-Banda"},
["bpe"] = {"Bauni"},
["bpg"] = {"Bonggo"},
["bph"] = {"Botlikh"},
["bpi"] = {"Bagupi"},
["bpj"] = {"Binji"},
["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"},
["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"},
["bpm"] = {"Biyom"},
["bpn"] = {"Dzao Min"},
["bpo"] = {"Anasi"},
["bpp"] = {"Kaure"},
["bpq"] = {"Banda Malay"},
["bpr"] = {"Koronadal Blaan"},
["bps"] = {"Sarangani Blaan"},
["bpt"] = {"Barrow Point"},
["bpu"] = {"Bongu"},
["bpv"] = {"Bian Marind"},
["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"},
["bpx"] = {"Palya Bareli"},
["bpy"] = {"Bishnupriya"},
["bpz"] = {"Bilba"},
["bqa"] = {"Tchumbuli"},
["bqb"] = {"Bagusa"},
["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"},
["bqd"] = {"Bung"},
["bqf"] = {"Baga Kaloum"},
["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"},
["bqh"] = {"Baima"},
["bqi"] = {"Bakhtiari"},
["bqj"] = {"Bandial"},
["bqk"] = {"Banda-Mbrès"},
["bql"] = {"Karian", "Bilakura"},
["bqm"] = {"Wumboko"},
["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"},
["bqo"] = {"Balo"},
["bqp"] = {"Busa"},
["bqq"] = {"Biritai"},
["bqr"] = {"Burusu"},
["bqs"] = {"Bosngun"},
["bqt"] = {"Bamukumbit"},
["bqu"] = {"Boguru"},
["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"},
["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"},
["bqx"] = {"Baangi"},
["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"},
["bqz"] = {"Bakaka"},
["bra"] = {"Braj"},
["brb"] = {"Brao", "Lave"},
["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"},
["brd"] = {"Baraamu"},
["brf"] = {"Bira"},
["brg"] = {"Baure"},
["brh"] = {"Brahui"},
["bri"] = {"Mokpwe"},
["brj"] = {"Bieria"},
["brk"] = {"Birked"},
["brl"] = {"Birwa"},
["brm"] = {"Barambu"},
["brn"] = {"Boruca"},
["bro"] = {"Brokkat"},
["brp"] = {"Barapasi"},
["brq"] = {"Breri"},
["brr"] = {"Birao"},
["brs"] = {"Baras"},
["brt"] = {"Bitare"},
["bru"] = {"Eastern Bru"},
["brv"] = {"Western Bru"},
["brw"] = {"Bellari"},
["brx"] = {"Bodo (India)"},
["bry"] = {"Burui"},
["brz"] = {"Bilbil"},
["bsa"] = {"Abinomn"},
["bsb"] = {"Brunei Bisaya"},
["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"},
["bse"] = {"Wushi"},
["bsf"] = {"Bauchi"},
["bsg"] = {"Bashkardi"},
["bsh"] = {"Kati"},
["bsi"] = {"Bassossi"},
["bsj"] = {"Bangwinji"},
["bsk"] = {"Burushaski"},
["bsl"] = {"Basa-Gumna"},
["bsm"] = {"Busami"},
["bsn"] = {"Barasana-Eduria"},
["bso"] = {"Buso"},
["bsp"] = {"Baga Sitemu"},
["bsq"] = {"Bassa"},
["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"},
["bss"] = {"Akoose"},
["bst"] = {"Basketo"},
["bsu"] = {"Bahonsuai"},
["bsv"] = {"Baga Sobané"},
["bsw"] = {"Baiso"},
["bsx"] = {"Yangkam"},
["bsy"] = {"Sabah Bisaya"},
["bta"] = {"Bata"},
["btc"] = {"Bati (Cameroon)"},
["btd"] = {"Batak Dairi"},
["bte"] = {"Gamo-Ningi"},
["btf"] = {"Birgit"},
["btg"] = {"Gagnoa Bété"},
["bth"] = {"Biatah Bidayuh"},
["bti"] = {"Burate"},
["btj"] = {"Bacanese Malay"},
["btk"] = {"Batak languages"},
["btm"] = {"Batak Mandailing"},
["btn"] = {"Ratagnon"},
["bto"] = {"Rinconada Bikol"},
["btp"] = {"Budibud"},
["btq"] = {"Batek"},
["btr"] = {"Baetora"},
["bts"] = {"Batak Simalungun"},
["btt"] = {"Bete-Bendi"},
["btu"] = {"Batu"},
["btv"] = {"Bateri"},
["btw"] = {"Butuanon"},
["btx"] = {"Batak Karo"},
["bty"] = {"Bobot"},
["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"},
["bua"] = {"Buriat"},
["bub"] = {"Bua"},
["buc"] = {"Bushi"},
["bud"] = {"Ntcham"},
["bue"] = {"Beothuk"},
["buf"] = {"Bushoong"},
["bug"] = {"Buginese"},
["buh"] = {"Younuo Bunu"},
["bui"] = {"Bongili"},
["buj"] = {"Basa-Gurmana"},
["buk"] = {"Bugawac"},
["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"},
["bun"] = {"Sherbro"},
["buo"] = {"Terei"},
["bup"] = {"Busoa"},
["buq"] = {"Brem"},
["bus"] = {"Bokobaru"},
["but"] = {"Bungain"},
["buu"] = {"Budu"},
["buv"] = {"Bun"},
["buw"] = {"Bubi"},
["bux"] = {"Boghom"},
["buy"] = {"Bullom So"},
["buz"] = {"Bukwen"},
["bva"] = {"Barein"},
["bvb"] = {"Bube"},
["bvc"] = {"Baelelea"},
["bvd"] = {"Baeggu"},
["bve"] = {"Berau Malay"},
["bvf"] = {"Boor"},
["bvg"] = {"Bonkeng"},
["bvh"] = {"Bure"},
["bvi"] = {"Belanda Viri"},
["bvj"] = {"Baan"},
["bvk"] = {"Bukat"},
["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"},
["bvm"] = {"Bamunka"},
["bvn"] = {"Buna"},
["bvo"] = {"Bolgo"},
["bvp"] = {"Bumang"},
["bvq"] = {"Birri"},
["bvr"] = {"Burarra"},
["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"},
["bvu"] = {"Bukit Malay"},
["bvv"] = {"Baniva"},
["bvw"] = {"Boga"},
["bvx"] = {"Dibole"},
["bvy"] = {"Baybayanon"},
["bvz"] = {"Bauzi"},
["bwa"] = {"Bwatoo"},
["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"},
["bwc"] = {"Bwile"},
["bwd"] = {"Bwaidoka"},
["bwe"] = {"Bwe Karen"},
["bwf"] = {"Boselewa"},
["bwg"] = {"Barwe"},
["bwh"] = {"Bishuo"},
["bwi"] = {"Baniwa"},
["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"},
["bwk"] = {"Bauwaki"},
["bwl"] = {"Bwela"},
["bwm"] = {"Biwat"},
["bwn"] = {"Wunai Bunu"},
["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"},
["bwp"] = {"Mandobo Bawah"},
["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"},
["bwr"] = {"Bura-Pabir"},
["bws"] = {"Bomboma"},
["bwt"] = {"Bafaw-Balong"},
["bwu"] = {"Buli (Ghana)"},
["bww"] = {"Bwa"},
["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"},
["bwy"] = {"Cwi Bwamu"},
["bwz"] = {"Bwisi"},
["bxa"] = {"Tairaha"},
["bxb"] = {"Belanda Bor"},
["bxc"] = {"Molengue"},
["bxd"] = {"Pela"},
["bxe"] = {"Birale"},
["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"},
["bxg"] = {"Bangala"},
["bxh"] = {"Buhutu"},
["bxi"] = {"Pirlatapa"},
["bxj"] = {"Bayungu"},
["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"},
["bxl"] = {"Jalkunan"},
["bxm"] = {"Mongolia Buriat"},
["bxn"] = {"Burduna"},
["bxo"] = {"Barikanchi"},
["bxp"] = {"Bebil"},
["bxq"] = {"Beele"},
["bxr"] = {"Russia Buriat"},
["bxs"] = {"Busam"},
["bxu"] = {"China Buriat"},
["bxv"] = {"Berakou"},
["bxw"] = {"Bankagooma"},
["bxz"] = {"Binahari"},
["bya"] = {"Batak"},
["byb"] = {"Bikya"},
["byc"] = {"Ubaghara"},
["byd"] = {"Benyadu'"},
["bye"] = {"Pouye"},
["byf"] = {"Bete"},
["byg"] = {"Baygo"},
["byh"] = {"Bhujel"},
["byi"] = {"Buyu"},
["byj"] = {"Bina (Nigeria)"},
["byk"] = {"Biao"},
["byl"] = {"Bayono"},
["bym"] = {"Bidjara"},
["byn"] = {"Bilin", "Blin"},
["byo"] = {"Biyo"},
["byp"] = {"Bumaji"},
["byq"] = {"Basay"},
["byr"] = {"Baruya", "Yipma"},
["bys"] = {"Burak"},
["byt"] = {"Berti"},
["byv"] = {"Medumba"},
["byw"] = {"Belhariya"},
["byx"] = {"Qaqet"},
["byz"] = {"Banaro"},
["bza"] = {"Bandi"},
["bzb"] = {"Andio"},
["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"},
["bzd"] = {"Bribri"},
["bze"] = {"Jenaama Bozo"},
["bzf"] = {"Boikin"},
["bzg"] = {"Babuza"},
["bzh"] = {"Mapos Buang"},
["bzi"] = {"Bisu"},
["bzj"] = {"Belize Kriol English"},
["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"},
["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"},
["bzm"] = {"Bolondo"},
["bzn"] = {"Boano (Maluku)"},
["bzo"] = {"Bozaba"},
["bzp"] = {"Kemberano"},
["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"},
["bzr"] = {"Biri"},
["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"},
["bzt"] = {"Brithenig"},
["bzu"] = {"Burmeso"},
["bzv"] = {"Naami"},
["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"},
["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"},
["bzy"] = {"Obanliku"},
["bzz"] = {"Evant"},
["caa"] = {"Chortí"},
["cab"] = {"Garifuna"},
["cac"] = {"Chuj"},
["cad"] = {"Caddo"},
["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"},
["caf"] = {"Southern Carrier"},
["cag"] = {"Nivaclé"},
["cah"] = {"Cahuarano"},
["cai"] = {"Central American Indian languages"},
["caj"] = {"Chané"},
["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"},
["cal"] = {"Carolinian"},
["cam"] = {"Cemuhî"},
["can"] = {"Chambri"},
["cao"] = {"Chácobo"},
["cap"] = {"Chipaya"},
["caq"] = {"Car Nicobarese"},
["car"] = {"Galibi Carib"},
["cas"] = {"Tsimané"},
["cau"] = {"Caucasian languages"},
["cav"] = {"Cavineña"},
["caw"] = {"Callawalla"},
["cax"] = {"Chiquitano"},
["cay"] = {"Cayuga"},
["caz"] = {"Canichana"},
["cba"] = {"Chibchan languages"},
["cbb"] = {"Cabiyarí"},
["cbc"] = {"Carapana"},
["cbd"] = {"Carijona"},
["cbg"] = {"Chimila"},
["cbi"] = {"Chachi"},
["cbj"] = {"Ede Cabe"},
["cbk"] = {"Chavacano"},
["cbl"] = {"Bualkhaw Chin"},
["cbn"] = {"Nyahkur"},
["cbo"] = {"Izora"},
["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"},
["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"},
["cbs"] = {"Cashinahua"},
["cbt"] = {"Chayahuita"},
["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"},
["cbv"] = {"Cacua"},
["cbw"] = {"Kinabalian"},
["cby"] = {"Carabayo"},
["ccc"] = {"Chamicuro"},
["ccd"] = {"Cafundo Creole"},
["cce"] = {"Chopi"},
["ccg"] = {"Samba Daka"},
["cch"] = {"Atsam"},
["ccj"] = {"Kasanga"},
["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"},
["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"},
["ccn"] = {"North Caucasian languages"},
["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"},
["ccp"] = {"Chakma"},
["ccr"] = {"Cacaopera"},
["ccs"] = {"South Caucasian languages"},
["cda"] = {"Choni"},
["cdc"] = {"Chadic languages"},
["cdd"] = {"Caddoan languages"},
["cde"] = {"Chenchu"},
["cdf"] = {"Chiru"},
["cdh"] = {"Chambeali"},
["cdi"] = {"Chodri"},
["cdj"] = {"Churahi"},
["cdm"] = {"Chepang"},
["cdn"] = {"Chaudangsi"},
["cdo"] = {"Min Dong Chinese"},
["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"},
["cds"] = {"Chadian Sign Language"},
["cdy"] = {"Chadong"},
["cdz"] = {"Koda"},
["cea"] = {"Lower Chehalis"},
["ceb"] = {"Cebuano"},
["ceg"] = {"Chamacoco"},
["cek"] = {"Eastern Khumi Chin"},
["cel"] = {"Celtic languages"},
["cen"] = {"Cen"},
["cet"] = {"Centúúm"},
["cey"] = {"Ekai Chin"},
["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"},
["cfd"] = {"Cara"},
["cfg"] = {"Como Karim"},
["cfm"] = {"Falam Chin"},
["cga"] = {"Changriwa"},
["cgc"] = {"Kagayanen"},
["cgg"] = {"Chiga"},
["cgk"] = {"Chocangacakha"},
["chb"] = {"Chibcha"},
["chc"] = {"Catawba"},
["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"},
["chf"] = {"Tabasco Chontal"},
["chg"] = {"Chagatai"},
["chh"] = {"Chinook"},
["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"},
["chk"] = {"Chuukese"},
["chl"] = {"Cahuilla"},
["chm"] = {"Mari (Russia)"},
["chn"] = {"Chinook jargon"},
["cho"] = {"Choctaw"},
["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"},
["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"},
["chr"] = {"Cherokee"},
["cht"] = {"Cholón"},
["chw"] = {"Chuwabu"},
["chx"] = {"Chantyal"},
["chy"] = {"Cheyenne"},
["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"},
["cia"] = {"Cia-Cia"},
["cib"] = {"Ci Gbe"},
["cic"] = {"Chickasaw"},
["cid"] = {"Chimariko"},
["cie"] = {"Cineni"},
["cih"] = {"Chinali"},
["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"},
["cim"] = {"Cimbrian"},
["cin"] = {"Cinta Larga"},
["cip"] = {"Chiapanec"},
["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"},
["ciw"] = {"Chippewa"},
["ciy"] = {"Chaima"},
["cja"] = {"Western Cham"},
["cje"] = {"Chru"},
["cjh"] = {"Upper Chehalis"},
["cji"] = {"Chamalal"},
["cjk"] = {"Chokwe"},
["cjm"] = {"Eastern Cham"},
["cjn"] = {"Chenapian"},
["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"},
["cjp"] = {"Cabécar"},
["cjs"] = {"Shor"},
["cjv"] = {"Chuave"},
["cjy"] = {"Jinyu Chinese"},
["ckb"] = {"Central Kurdish"},
["ckh"] = {"Chak"},
["ckl"] = {"Cibak"},
["ckm"] = {"Chakavian"},
["ckn"] = {"Kaang Chin"},
["cko"] = {"Anufo"},
["ckq"] = {"Kajakse"},
["ckr"] = {"Kairak"},
["cks"] = {"Tayo"},
["ckt"] = {"Chukot"},
["cku"] = {"Koasati"},
["ckv"] = {"Kavalan"},
["ckx"] = {"Caka"},
["cky"] = {"Cakfem-Mushere"},
["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"},
["cla"] = {"Ron"},
["clc"] = {"Chilcotin"},
["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"},
["cle"] = {"Lealao Chinantec"},
["clh"] = {"Chilisso"},
["cli"] = {"Chakali"},
["clj"] = {"Laitu Chin"},
["clk"] = {"Idu-Mishmi"},
["cll"] = {"Chala"},
["clm"] = {"Clallam"},
["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"},
["cls"] = {"Classical Sanskrit"},
["clt"] = {"Lautu Chin"},
["clu"] = {"Caluyanun"},
["clw"] = {"Chulym"},
["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"},
["cma"] = {"Maa"},
["cmc"] = {"Chamic languages"},
["cme"] = {"Cerma"},
["cmg"] = {"Classical Mongolian"},
["cmi"] = {"Emberá-Chamí"},
["cml"] = {"Campalagian"},
["cmm"] = {"Michigamea"},
["cmn"] = {"Mandarin Chinese"},
["cmo"] = {"Central Mnong"},
["cmr"] = {"Mro-Khimi Chin"},
["cms"] = {"Messapic"},
["cmt"] = {"Camtho"},
["cna"] = {"Changthang"},
["cnb"] = {"Chinbon Chin"},
["cnc"] = {"Côông"},
["cng"] = {"Northern Qiang"},
["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"},
["cni"] = {"Asháninka"},
["cnk"] = {"Khumi Chin"},
["cnl"] = {"Lalana Chinantec"},
["cno"] = {"Con"},
["cnp"] = {"Northern Ping Chinese", "Northern Pinghua"},
["cnq"] = {"Chung"},
["cnr"] = {"Montenegrin"},
["cns"] = {"Central Asmat"},
["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"},
["cnu"] = {"Chenoua"},
["cnw"] = {"Ngawn Chin"},
["cnx"] = {"Middle Cornish"},
["coa"] = {"Cocos Islands Malay"},
["cob"] = {"Chicomuceltec"},
["coc"] = {"Cocopa"},
["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"},
["coe"] = {"Koreguaje"},
["cof"] = {"Colorado"},
["cog"] = {"Chong"},
["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"},
["coj"] = {"Cochimi"},
["cok"] = {"Santa Teresa Cora"},
["col"] = {"Columbia-Wenatchi"},
["com"] = {"Comanche"},
["con"] = {"Cofán"},
["coo"] = {"Comox"},
["cop"] = {"Coptic"},
["coq"] = {"Coquille"},
["cot"] = {"Caquinte"},
["cou"] = {"Wamey"},
["cov"] = {"Cao Miao"},
["cow"] = {"Cowlitz"},
["cox"] = {"Nanti"},
["coz"] = {"Chochotec"},
["cpa"] = {"Palantla Chinantec"},
["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"},
["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"},
["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"},
["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"},
["cpg"] = {"Cappadocian Greek"},
["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"},
["cpn"] = {"Cherepon"},
["cpo"] = {"Kpeego"},
["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"},
["cps"] = {"Capiznon"},
["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"},
["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"},
["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"},
["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"},
["cra"] = {"Chara"},
["crb"] = {"Island Carib"},
["crc"] = {"Lonwolwol"},
["crd"] = {"Coeur d'Alene"},
["crf"] = {"Caramanta"},
["crg"] = {"Michif"},
["crh"] = {"Crimean Tatar", "Crimean Turkish"},
["cri"] = {"Sãotomense"},
["crj"] = {"Southern East Cree"},
["crk"] = {"Plains Cree"},
["crl"] = {"Northern East Cree"},
["crm"] = {"Moose Cree"},
["crn"] = {"El Nayar Cora"},
["cro"] = {"Crow"},
["crp"] = {"Creoles and pidgins"},
["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"},
["crr"] = {"Carolina Algonquian"},
["crs"] = {"Seselwa Creole French"},
["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"},
["crv"] = {"Chaura"},
["crw"] = {"Chrau"},
["crx"] = {"Carrier"},
["cry"] = {"Cori"},
["crz"] = {"Cruzeño"},
["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"},
["csb"] = {"Kashubian"},
["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"},
["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"},
["cse"] = {"Czech Sign Language"},
["csf"] = {"Cuba Sign Language"},
["csg"] = {"Chilean Sign Language"},
["csh"] = {"Asho Chin"},
["csi"] = {"Coast Miwok"},
["csj"] = {"Songlai Chin"},
["csk"] = {"Jola-Kasa"},
["csl"] = {"Chinese Sign Language"},
["csm"] = {"Central Sierra Miwok"},
["csn"] = {"Colombian Sign Language"},
["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"},
["csp"] = {"Southern Ping Chinese", "Southern Pinghua"},
["csq"] = {"Croatia Sign Language"},
["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"},
["css"] = {"Southern Ohlone"},
["cst"] = {"Northern Ohlone"},
["csu"] = {"Central Sudanic languages"},
["csv"] = {"Sumtu Chin"},
["csw"] = {"Swampy Cree"},
["csx"] = {"Cambodian Sign Language"},
["csy"] = {"Siyin Chin"},
["csz"] = {"Coos"},
["cta"] = {"Tataltepec Chatino"},
["ctc"] = {"Chetco"},
["ctd"] = {"Tedim Chin"},
["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"},
["ctg"] = {"Chittagonian"},
["cth"] = {"Thaiphum Chin"},
["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"},
["ctm"] = {"Chitimacha"},
["ctn"] = {"Chhintange"},
["cto"] = {"Emberá-Catío"},
["ctp"] = {"Western Highland Chatino"},
["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"},
["ctt"] = {"Wayanad Chetti"},
["ctu"] = {"Chol"},
["cty"] = {"Moundadan Chetty"},
["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"},
["cua"] = {"Cua"},
["cub"] = {"Cubeo"},
["cuc"] = {"Usila Chinantec"},
["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"},
["cui"] = {"Cuiba"},
["cuj"] = {"Mashco Piro"},
["cuk"] = {"San Blas Kuna"},
["cul"] = {"Culina", "Kulina"},
["cuo"] = {"Cumanagoto"},
["cup"] = {"Cupeño"},
["cuq"] = {"Cun"},
["cur"] = {"Chhulung"},
["cus"] = {"Cushitic languages"},
["cut"] = {"Teutila Cuicatec"},
["cuu"] = {"Tai Ya"},
["cuv"] = {"Cuvok"},
["cuw"] = {"Chukwa"},
["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"},
["cuy"] = {"Cuitlatec"},
["cvg"] = {"Chug"},
["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"},
["cwa"] = {"Kabwa"},
["cwb"] = {"Maindo"},
["cwd"] = {"Woods Cree"},
["cwe"] = {"Kwere"},
["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"},
["cwt"] = {"Kuwaataay"},
["cxh"] = {"Cha'ari"},
["cya"] = {"Nopala Chatino"},
["cyb"] = {"Cayubaba"},
["cyo"] = {"Cuyonon"},
["czh"] = {"Huizhou Chinese"},
["czk"] = {"Knaanic"},
["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"},
["czo"] = {"Min Zhong Chinese"},
["czt"] = {"Zotung Chin"},
["daa"] = {"Dangaléat"},
["dac"] = {"Dambi"},
["dad"] = {"Marik"},
["dae"] = {"Duupa"},
["dag"] = {"Dagbani"},
["dah"] = {"Gwahatike"},
["dai"] = {"Day"},
["daj"] = {"Dar Fur Daju"},
["dak"] = {"Dakota"},
["dal"] = {"Dahalo"},
["dam"] = {"Damakawa"},
["dao"] = {"Daai Chin"},
["daq"] = {"Dandami Maria"},
["dar"] = {"Dargwa"},
["das"] = {"Daho-Doo"},
["dau"] = {"Dar Sila Daju"},
["dav"] = {"Taita", "Dawida"},
["daw"] = {"Davawenyo"},
["dax"] = {"Dayi"},
["day"] = {"Land Dayak languages"},
["daz"] = {"Moi-Wadea", "Dao"},
["dba"] = {"Bangime"},
["dbb"] = {"Deno"},
["dbd"] = {"Dadiya"},
["dbe"] = {"Dabe"},
["dbf"] = {"Edopi"},
["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"},
["dbi"] = {"Doka"},
["dbj"] = {"Ida'an"},
["dbl"] = {"Dyirbal"},
["dbm"] = {"Duguri"},
["dbn"] = {"Duriankere"},
["dbo"] = {"Dulbu"},
["dbp"] = {"Duwai"},
["dbq"] = {"Daba"},
["dbr"] = {"Dabarre"},
["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"},
["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"},
["dbv"] = {"Dungu"},
["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"},
["dby"] = {"Dibiyaso"},
["dcc"] = {"Deccan"},
["dcr"] = {"Negerhollands"},
["dda"] = {"Dadi Dadi"},
["ddd"] = {"Dongotono"},
["dde"] = {"Doondo"},
["ddg"] = {"Fataluku"},
["ddi"] = {"West Goodenough"},
["ddj"] = {"Jaru"},
["ddn"] = {"Dendi (Benin)"},
["ddo"] = {"Dido"},
["ddr"] = {"Dhudhuroa"},
["dds"] = {"Donno So Dogon"},
["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"},
["dec"] = {"Dagik"},
["ded"] = {"Dedua"},
["dee"] = {"Dewoin"},
["def"] = {"Dezfuli"},
["deg"] = {"Degema"},
["deh"] = {"Dehwari"},
["dei"] = {"Demisa"},
["del"] = {"Delaware"},
["dem"] = {"Dem"},
["den"] = {"Slave (Athapascan)"},
["dep"] = {"Pidgin Delaware"},
["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"},
["der"] = {"Deori"},
["des"] = {"Desano"},
["dev"] = {"Domung"},
["dez"] = {"Dengese"},
["dga"] = {"Southern Dagaare"},
["dgb"] = {"Bunoge Dogon"},
["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"},
["dgd"] = {"Dagaari Dioula"},
["dge"] = {"Degenan"},
["dgg"] = {"Doga"},
["dgh"] = {"Dghwede"},
["dgi"] = {"Northern Dagara"},
["dgk"] = {"Dagba"},
["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"},
["dgn"] = {"Dagoman"},
["dgo"] = {"Dogri (individual language)"},
["dgr"] = {"Tlicho", "Dogrib", "Tłı̨chǫ"},
["dgs"] = {"Dogoso"},
["dgt"] = {"Ndra'ngith"},
["dgw"] = {"Daungwurrung"},
["dgx"] = {"Doghoro"},
["dgz"] = {"Daga"},
["dhd"] = {"Dhundari"},
["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"},
["dhi"] = {"Dhimal"},
["dhl"] = {"Dhalandji"},
["dhm"] = {"Zemba"},
["dhn"] = {"Dhanki"},
["dho"] = {"Dhodia"},
["dhr"] = {"Dhargari"},
["dhs"] = {"Dhaiso"},
["dhu"] = {"Dhurga"},
["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"},
["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"},
["dhx"] = {"Dhungaloo"},
["dia"] = {"Dia"},
["dib"] = {"South Central Dinka"},
["dic"] = {"Lakota Dida"},
["did"] = {"Didinga"},
["dif"] = {"Dieri", "Diyari"},
["dig"] = {"Digo", "Chidigo"},
["dih"] = {"Kumiai"},
["dii"] = {"Dimbong"},
["dij"] = {"Dai"},
["dik"] = {"Southwestern Dinka"},
["dil"] = {"Dilling"},
["dim"] = {"Dime"},
["din"] = {"Dinka"},
["dio"] = {"Dibo"},
["dip"] = {"Northeastern Dinka"},
["diq"] = {"Dimli (individual language)"},
["dir"] = {"Dirim"},
["dis"] = {"Dimasa"},
["diu"] = {"Diriku"},
["diw"] = {"Northwestern Dinka"},
["dix"] = {"Dixon Reef"},
["diy"] = {"Diuwe"},
["diz"] = {"Ding"},
["dja"] = {"Djadjawurrung"},
["djb"] = {"Djinba"},
["djc"] = {"Dar Daju Daju"},
["djd"] = {"Djamindjung", "Ngaliwurru"},
["dje"] = {"Zarma"},
["djf"] = {"Djangun"},
["dji"] = {"Djinang"},
["djj"] = {"Djeebbana"},
["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"},
["djm"] = {"Jamsay Dogon"},
["djn"] = {"Jawoyn", "Djauan"},
["djo"] = {"Jangkang"},
["djr"] = {"Djambarrpuyngu"},
["dju"] = {"Kapriman"},
["djw"] = {"Djawi"},
["dka"] = {"Dakpakha"},
["dkg"] = {"Kadung"},
["dkk"] = {"Dakka"},
["dkr"] = {"Kuijau"},
["dks"] = {"Southeastern Dinka"},
["dkx"] = {"Mazagway"},
["dlg"] = {"Dolgan"},
["dlk"] = {"Dahalik"},
["dlm"] = {"Dalmatian"},
["dln"] = {"Darlong"},
["dma"] = {"Duma"},
["dmb"] = {"Mombo Dogon"},
["dmc"] = {"Gavak"},
["dmd"] = {"Madhi Madhi"},
["dme"] = {"Dugwor"},
["dmf"] = {"Medefaidrin"},
["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"},
["dmk"] = {"Domaaki"},
["dml"] = {"Dameli"},
["dmm"] = {"Dama"},
["dmn"] = {"Mande languages"},
["dmo"] = {"Kemedzung"},
["dmr"] = {"East Damar"},
["dms"] = {"Dampelas"},
["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"},
["dmv"] = {"Dumpas"},
["dmw"] = {"Mudburra"},
["dmx"] = {"Dema"},
["dmy"] = {"Demta", "Sowari"},
["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"},
["dnd"] = {"Daonda"},
["dne"] = {"Ndendeule"},
["dng"] = {"Dungan"},
["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"},
["dnj"] = {"Dan"},
["dnk"] = {"Dengka"},
["dnn"] = {"Dzùùngoo"},
["dno"] = {"Ndrulo", "Northern Lendu"},
["dnr"] = {"Danaru"},
["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"},
["dnu"] = {"Danau"},
["dnv"] = {"Danu"},
["dnw"] = {"Western Dani"},
["dny"] = {"Dení"},
["doa"] = {"Dom"},
["dob"] = {"Dobu"},
["doc"] = {"Northern Dong"},
["doe"] = {"Doe"},
["dof"] = {"Domu"},
["doh"] = {"Dong"},
["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"},
["dok"] = {"Dondo"},
["dol"] = {"Doso"},
["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"},
["doo"] = {"Dongo"},
["dop"] = {"Lukpa"},
["doq"] = {"Dominican Sign Language"},
["dor"] = {"Dori'o"},
["dos"] = {"Dogosé"},
["dot"] = {"Dass"},
["dov"] = {"Dombe"},
["dow"] = {"Doyayo"},
["dox"] = {"Bussa"},
["doy"] = {"Dompo"},
["doz"] = {"Dorze"},
["dpp"] = {"Papar"},
["dra"] = {"Dravidian languages"},
["drb"] = {"Dair"},
["drc"] = {"Minderico"},
["drd"] = {"Darmiya"},
["dre"] = {"Dolpo"},
["drg"] = {"Rungus"},
["dri"] = {"C'Lela"},
["drl"] = {"Paakantyi"},
["drn"] = {"West Damar"},
["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"},
["drq"] = {"Dura"},
["drs"] = {"Gedeo"},
["drt"] = {"Drents"},
["dru"] = {"Rukai"},
["dry"] = {"Darai"},
["dsb"] = {"Lower Sorbian"},
["dse"] = {"Dutch Sign Language"},
["dsh"] = {"Daasanach"},
["dsi"] = {"Disa"},
["dsk"] = {"Dokshi"},
["dsl"] = {"Danish Sign Language"},
["dsn"] = {"Dusner"},
["dso"] = {"Desiya"},
["dsq"] = {"Tadaksahak"},
["dsz"] = {"Mardin Sign Language"},
["dta"] = {"Daur"},
["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"},
["dtd"] = {"Ditidaht"},
["dth"] = {"Adithinngithigh"},
["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"},
["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"},
["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"},
["dtn"] = {"Daatsʼíin"},
["dto"] = {"Tommo So Dogon"},
["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"},
["dtr"] = {"Lotud"},
["dts"] = {"Toro So Dogon"},
["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"},
["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"},
["dty"] = {"Dotyali"},
["dua"] = {"Duala"},
["dub"] = {"Dubli"},
["duc"] = {"Duna"},
["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"},
["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"},
["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"},
["duh"] = {"Dungra Bhil"},
["dui"] = {"Dumun"},
["duk"] = {"Uyajitaya"},
["dul"] = {"Alabat Island Agta"},
["dum"] = {"Middle Dutch (ca. 1050-1350)"},
["dun"] = {"Dusun Deyah"},
["duo"] = {"Dupaninan Agta"},
["dup"] = {"Duano"},
["duq"] = {"Dusun Malang"},
["dur"] = {"Dii"},
["dus"] = {"Dumi"},
["duu"] = {"Drung"},
["duv"] = {"Duvle"},
["duw"] = {"Dusun Witu"},
["dux"] = {"Duungooma"},
["duy"] = {"Dicamay Agta"},
["duz"] = {"Duli-Gey"},
["dva"] = {"Duau"},
["dwa"] = {"Diri"},
["dwk"] = {"Dawik Kui"},
["dwr"] = {"Dawro"},
["dws"] = {"Dutton World Speedwords"},
["dwu"] = {"Dhuwal"},
["dww"] = {"Dawawa"},
["dwy"] = {"Dhuwaya"},
["dwz"] = {"Dewas Rai"},
["dya"] = {"Dyan"},
["dyb"] = {"Dyaberdyaber"},
["dyd"] = {"Dyugun"},
["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"},
["dyi"] = {"Djimini Senoufo"},
["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"},
["dyn"] = {"Dyangadi", "Dhanggatti"},
["dyo"] = {"Jola-Fonyi"},
["dyr"] = {"Dyarim"},
["dyu"] = {"Dyula"},
["dyy"] = {"Djabugay", "Dyaabugay"},
["dza"] = {"Tunzu"},
["dzd"] = {"Daza"},
["dze"] = {"Djiwarli"},
["dzg"] = {"Dazaga"},
["dzl"] = {"Dzalakha"},
["dzn"] = {"Dzando"},
["eaa"] = {"Karenggapa"},
["ebc"] = {"Beginci"},
["ebg"] = {"Ebughu"},
["ebk"] = {"Eastern Bontok"},
["ebo"] = {"Teke-Ebo"},
["ebr"] = {"Ebrié"},
["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"},
["ecr"] = {"Eteocretan"},
["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"},
["ecy"] = {"Eteocypriot"},
["eee"] = {"E"},
["efa"] = {"Efai"},
["efe"] = {"Efe"},
["efi"] = {"Efik"},
["ega"] = {"Ega"},
["egl"] = {"Emilian"},
["egm"] = {"Benamanga"},
["ego"] = {"Eggon"},
["egx"] = {"Egyptian languages"},
["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"},
["ehs"] = {"Miyakubo Sign Language"},
["ehu"] = {"Ehueun"},
["eip"] = {"Eipomek"},
["eit"] = {"Eitiep"},
["eiv"] = {"Askopan"},
["eja"] = {"Ejamat"},
["eka"] = {"Ekajuk"},
["eke"] = {"Ekit"},
["ekg"] = {"Ekari"},
["eki"] = {"Eki"},
["ekk"] = {"Standard Estonian"},
["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"},
["ekm"] = {"Elip"},
["eko"] = {"Koti"},
["ekp"] = {"Ekpeye"},
["ekr"] = {"Yace"},
["eky"] = {"Eastern Kayah"},
["ele"] = {"Elepi"},
["elh"] = {"El Hugeirat"},
["eli"] = {"Nding"},
["elk"] = {"Elkei"},
["elm"] = {"Eleme"},
["elo"] = {"El Molo"},
["elu"] = {"Elu"},
["elx"] = {"Elamite"},
["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"},
["emb"] = {"Embaloh"},
["eme"] = {"Emerillon"},
["emg"] = {"Eastern Meohang"},
["emi"] = {"Mussau-Emira"},
["emk"] = {"Eastern Maninkakan"},
["emm"] = {"Mamulique"},
["emn"] = {"Eman"},
["emp"] = {"Northern Emberá"},
["emq"] = {"Eastern Minyag"},
["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"},
["emu"] = {"Eastern Muria"},
["emw"] = {"Emplawas"},
["emx"] = {"Erromintxela"},
["emy"] = {"Epigraphic Mayan"},
["emz"] = {"Mbessa"},
["ena"] = {"Apali"},
["enb"] = {"Markweeta"},
["enc"] = {"En"},
["end"] = {"Ende"},
["enf"] = {"Forest Enets"},
["enh"] = {"Tundra Enets"},
["enl"] = {"Enlhet"},
["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"},
["enn"] = {"Engenni"},
["eno"] = {"Enggano"},
["enq"] = {"Enga"},
["enr"] = {"Emumu", "Emem"},
["enu"] = {"Enu"},
["env"] = {"Enwan (Edo State)"},
["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"},
["enx"] = {"Enxet"},
["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"},
["epi"] = {"Epie"},
["era"] = {"Eravallan"},
["erg"] = {"Sie"},
["erh"] = {"Eruwa"},
["eri"] = {"Ogea"},
["erk"] = {"South Efate"},
["ero"] = {"Horpa"},
["err"] = {"Erre"},
["ers"] = {"Ersu"},
["ert"] = {"Eritai"},
["erw"] = {"Erokwanas"},
["ese"] = {"Ese Ejja"},
["esg"] = {"Aheri Gondi"},
["esh"] = {"Eshtehardi"},
["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"},
["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"},
["esl"] = {"Egypt Sign Language"},
["esm"] = {"Esuma"},
["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"},
["eso"] = {"Estonian Sign Language"},
["esq"] = {"Esselen"},
["ess"] = {"Central Siberian Yupik"},
["esu"] = {"Central Yupik"},
["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"},
["esy"] = {"Eskayan"},
["etb"] = {"Etebi"},
["etc"] = {"Etchemin"},
["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"},
["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"},
["eto"] = {"Eton (Cameroon)"},
["etr"] = {"Edolo"},
["ets"] = {"Yekhee"},
["ett"] = {"Etruscan"},
["etu"] = {"Ejagham"},
["etx"] = {"Eten"},
["etz"] = {"Semimi"},
["eud"] = {"Eudeve"},
["euq"] = {"Basque (family)"},
["eve"] = {"Even"},
["evh"] = {"Uvbie"},
["evn"] = {"Evenki"},
["ewo"] = {"Ewondo"},
["ext"] = {"Extremaduran"},
["eya"] = {"Eyak"},
["eyo"] = {"Keiyo"},
["eza"] = {"Ezaa"},
["eze"] = {"Uzekwe"},
["faa"] = {"Fasu"},
["fab"] = {"Fa d'Ambu"},
["fad"] = {"Wagi"},
["faf"] = {"Fagani"},
["fag"] = {"Finongan"},
["fah"] = {"Baissa Fali"},
["fai"] = {"Faiwol"},
["faj"] = {"Faita"},
["fak"] = {"Fang (Cameroon)"},
["fal"] = {"South Fali"},
["fam"] = {"Fam"},
["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"},
["fap"] = {"Paloor"},
["far"] = {"Fataleka"},
["fat"] = {"Fanti"},
["fau"] = {"Fayu"},
["fax"] = {"Fala"},
["fay"] = {"Southwestern Fars"},
["faz"] = {"Northwestern Fars"},
["fbl"] = {"West Albay Bikol"},
["fcs"] = {"Quebec Sign Language"},
["fer"] = {"Feroge"},
["ffi"] = {"Foia Foia"},
["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"},
["fgr"] = {"Fongoro"},
["fia"] = {"Nobiin"},
["fie"] = {"Fyer"},
["fif"] = {"Faifi"},
["fil"] = {"Filipino", "Pilipino"},
["fip"] = {"Fipa"},
["fir"] = {"Firan"},
["fit"] = {"Tornedalen Finnish", "Meänkieli"},
["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"},
["fiw"] = {"Fiwaga"},
["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"},
["fkv"] = {"Kven Finnish"},
["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"},
["flh"] = {"Foau"},
["fli"] = {"Fali"},
["fll"] = {"North Fali"},
["fln"] = {"Flinders Island"},
["flr"] = {"Fuliiru"},
["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"},
["fmp"] = {"Fe'fe'"},
["fmu"] = {"Far Western Muria"},
["fnb"] = {"Fanbak"},
["fng"] = {"Fanagalo"},
["fni"] = {"Fania"},
["fod"] = {"Foodo"},
["foi"] = {"Foi"},
["fom"] = {"Foma"},
["fon"] = {"Fon"},
["for"] = {"Fore"},
["fos"] = {"Siraya"},
["fox"] = {"Formosan languages"},
["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"},
["fqs"] = {"Fas"},
["frc"] = {"Cajun French"},
["frd"] = {"Fordata"},
["frk"] = {"Frankish"},
["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"},
["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"},
["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"},
["frq"] = {"Forak"},
["frr"] = {"Northern Frisian"},
["frs"] = {"Eastern Frisian"},
["frt"] = {"Fortsenal"},
["fse"] = {"Finnish Sign Language"},
["fsl"] = {"French Sign Language"},
["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"},
["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"},
["fuc"] = {"Pulaar"},
["fud"] = {"East Futuna"},
["fue"] = {"Borgu Fulfulde"},
["fuf"] = {"Pular"},
["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"},
["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"},
["fuj"] = {"Ko"},
["fum"] = {"Fum"},
["fun"] = {"Fulniô"},
["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"},
["fur"] = {"Friulian"},
["fut"] = {"Futuna-Aniwa"},
["fuu"] = {"Furu"},
["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"},
["fuy"] = {"Fuyug"},
["fvr"] = {"Fur"},
["fwa"] = {"Fwâi"},
["fwe"] = {"Fwe"},
["gaa"] = {"Ga"},
["gab"] = {"Gabri"},
["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"},
["gad"] = {"Gaddang"},
["gae"] = {"Guarequena"},
["gaf"] = {"Gende"},
["gag"] = {"Gagauz"},
["gah"] = {"Alekano"},
["gai"] = {"Borei"},
["gaj"] = {"Gadsup"},
["gak"] = {"Gamkonora"},
["gal"] = {"Galolen"},
["gam"] = {"Kandawo"},
["gan"] = {"Gan Chinese"},
["gao"] = {"Gants"},
["gap"] = {"Gal"},
["gaq"] = {"Gata'"},
["gar"] = {"Galeya"},
["gas"] = {"Adiwasi Garasia"},
["gat"] = {"Kenati"},
["gau"] = {"Mudhili Gadaba"},
["gaw"] = {"Nobonob"},
["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"},
["gay"] = {"Gayo"},
["gaz"] = {"West Central Oromo"},
["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"},
["gbb"] = {"Kaytetye"},
["gbd"] = {"Karajarri"},
["gbe"] = {"Niksek"},
["gbf"] = {"Gaikundi"},
["gbg"] = {"Gbanziri"},
["gbh"] = {"Defi Gbe"},
["gbi"] = {"Galela"},
["gbj"] = {"Bodo Gadaba"},
["gbk"] = {"Gaddi"},
["gbl"] = {"Gamit"},
["gbm"] = {"Garhwali"},
["gbn"] = {"Mo'da"},
["gbo"] = {"Northern Grebo"},
["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"},
["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"},
["gbr"] = {"Gbagyi"},
["gbs"] = {"Gbesi Gbe"},
["gbu"] = {"Gagadu"},
["gbv"] = {"Gbanu"},
["gbw"] = {"Gabi-Gabi"},
["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"},
["gby"] = {"Gbari"},
["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"},
["gcc"] = {"Mali"},
["gcd"] = {"Ganggalida"},
["gce"] = {"Galice"},
["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"},
["gcl"] = {"Grenadian Creole English"},
["gcn"] = {"Gaina"},
["gcr"] = {"Guianese Creole French"},
["gct"] = {"Colonia Tovar German"},
["gda"] = {"Gade Lohar"},
["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"},
["gdc"] = {"Gugu Badhun"},
["gdd"] = {"Gedaged"},
["gde"] = {"Gude"},
["gdf"] = {"Guduf-Gava"},
["gdg"] = {"Ga'dang"},
["gdh"] = {"Gadjerawang", "Gajirrabeng"},
["gdi"] = {"Gundi"},
["gdj"] = {"Gurdjar"},
["gdk"] = {"Gadang"},
["gdl"] = {"Dirasha"},
["gdm"] = {"Laal"},
["gdn"] = {"Umanakaina"},
["gdo"] = {"Ghodoberi"},
["gdq"] = {"Mehri"},
["gdr"] = {"Wipi"},
["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"},
["gdt"] = {"Kungardutyi"},
["gdu"] = {"Gudu"},
["gdx"] = {"Godwari"},
["gea"] = {"Geruma"},
["geb"] = {"Kire"},
["gec"] = {"Gboloo Grebo"},
["ged"] = {"Gade"},
["gef"] = {"Gerai"},
["geg"] = {"Gengle"},
["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"},
["gei"] = {"Gebe"},
["gej"] = {"Gen"},
["gek"] = {"Ywom"},
["gel"] = {"ut-Ma'in"},
["gem"] = {"Germanic languages"},
["geq"] = {"Geme"},
["ges"] = {"Geser-Gorom"},
["gev"] = {"Eviya"},
["gew"] = {"Gera"},
["gex"] = {"Garre"},
["gey"] = {"Enya"},
["gez"] = {"Geez"},
["gfk"] = {"Patpatar"},
["gft"] = {"Gafat"},
["gga"] = {"Gao"},
["ggb"] = {"Gbii"},
["ggd"] = {"Gugadj"},
["gge"] = {"Gurr-goni"},
["ggg"] = {"Gurgula"},
["ggk"] = {"Kungarakany"},
["ggl"] = {"Ganglau"},
["ggt"] = {"Gitua"},
["ggu"] = {"Gagu", "Gban"},
["ggw"] = {"Gogodala"},
["gha"] = {"Ghadamès"},
["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"},
["ghe"] = {"Southern Ghale"},
["ghh"] = {"Northern Ghale"},
["ghk"] = {"Geko Karen"},
["ghl"] = {"Ghulfan"},
["ghn"] = {"Ghanongga"},
["gho"] = {"Ghomara"},
["ghr"] = {"Ghera"},
["ghs"] = {"Guhu-Samane"},
["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"},
["gia"] = {"Kija"},
["gib"] = {"Gibanawa"},
["gic"] = {"Gail"},
["gid"] = {"Gidar"},
["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"},
["gig"] = {"Goaria"},
["gih"] = {"Githabul"},
["gii"] = {"Girirra"},
["gil"] = {"Gilbertese"},
["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"},
["gin"] = {"Hinukh"},
["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"},
["giq"] = {"Green Gelao"},
["gir"] = {"Red Gelao"},
["gis"] = {"North Giziga"},
["git"] = {"Gitxsan"},
["giu"] = {"Mulao"},
["giw"] = {"White Gelao"},
["gix"] = {"Gilima"},
["giy"] = {"Giyug"},
["giz"] = {"South Giziga"},
["gjk"] = {"Kachi Koli"},
["gjm"] = {"Gunditjmara"},
["gjn"] = {"Gonja"},
["gjr"] = {"Gurindji Kriol"},
["gju"] = {"Gujari"},
["gka"] = {"Guya"},
["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"},
["gke"] = {"Ndai"},
["gkn"] = {"Gokana"},
["gko"] = {"Kok-Nar"},
["gkp"] = {"Guinea Kpelle"},
["gku"] = {"ǂUngkue"},
["glb"] = {"Belning"},
["glc"] = {"Bon Gula"},
["gld"] = {"Nanai"},
["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"},
["glj"] = {"Gula Iro"},
["glk"] = {"Gilaki"},
["gll"] = {"Garlali"},
["glo"] = {"Galambu"},
["glr"] = {"Glaro-Twabo"},
["glu"] = {"Gula (Chad)"},
["glw"] = {"Glavda"},
["gly"] = {"Gule"},
["gma"] = {"Gambera"},
["gmb"] = {"Gula'alaa"},
["gmd"] = {"Mághdì"},
["gme"] = {"East Germanic languages"},
["gmg"] = {"Magɨyi"},
["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"},
["gml"] = {"Middle Low German"},
["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"},
["gmn"] = {"Gimnime"},
["gmq"] = {"North Germanic languages"},
["gmr"] = {"Mirning", "Mirniny"},
["gmu"] = {"Gumalu"},
["gmv"] = {"Gamo"},
["gmw"] = {"West Germanic languages"},
["gmx"] = {"Magoma"},
["gmy"] = {"Mycenaean Greek"},
["gmz"] = {"Mgbolizhia"},
["gna"] = {"Kaansa"},
["gnb"] = {"Gangte"},
["gnc"] = {"Guanche"},
["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"},
["gne"] = {"Ganang"},
["gng"] = {"Ngangam"},
["gnh"] = {"Lere"},
["gni"] = {"Gooniyandi"},
["gnj"] = {"Ngen"},
["gnk"] = {"ǁGana"},
["gnl"] = {"Gangulu"},
["gnm"] = {"Ginuman"},
["gnn"] = {"Gumatj"},
["gno"] = {"Northern Gondi"},
["gnq"] = {"Gana"},
["gnr"] = {"Gureng Gureng"},
["gnt"] = {"Guntai"},
["gnu"] = {"Gnau"},
["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"},
["gnz"] = {"Ganzi"},
["goa"] = {"Guro"},
["gob"] = {"Playero"},
["goc"] = {"Gorakor"},
["god"] = {"Godié"},
["goe"] = {"Gongduk"},
["gof"] = {"Gofa"},
["gog"] = {"Gogo"},
["goh"] = {"Old High German (ca. 750-1050)"},
["goi"] = {"Gobasi"},
["goj"] = {"Gowlan"},
["gok"] = {"Gowli"},
["gol"] = {"Gola"},
["gom"] = {"Goan Konkani"},
["gon"] = {"Gondi"},
["goo"] = {"Gone Dau"},
["gop"] = {"Yeretuar"},
["goq"] = {"Gorap"},
["gor"] = {"Gorontalo"},
["gos"] = {"Gronings"},
["got"] = {"Gothic"},
["gou"] = {"Gavar"},
["gov"] = {"Goo"},
["gow"] = {"Gorowa"},
["gox"] = {"Gobu"},
["goy"] = {"Goundo"},
["goz"] = {"Gozarkhani"},
["gpa"] = {"Gupa-Abawa"},
["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"},
["gpn"] = {"Taiap"},
["gqa"] = {"Ga'anda"},
["gqi"] = {"Guiqiong"},
["gqn"] = {"Guana (Brazil)"},
["gqr"] = {"Gor"},
["gqu"] = {"Qau"},
["gra"] = {"Rajput Garasia"},
["grb"] = {"Grebo"},
["grc"] = {"Ancient Greek (to 1453)"},
["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"},
["grg"] = {"Madi"},
["grh"] = {"Gbiri-Niragu"},
["gri"] = {"Ghari"},
["grj"] = {"Southern Grebo"},
["grk"] = {"Greek languages"},
["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"},
["gro"] = {"Groma"},
["grq"] = {"Gorovu"},
["grr"] = {"Taznatit"},
["grs"] = {"Gresi"},
["grt"] = {"Garo"},
["gru"] = {"Kistane"},
["grv"] = {"Central Grebo"},
["grw"] = {"Gweda"},
["grx"] = {"Guriaso"},
["gry"] = {"Barclayville Grebo"},
["grz"] = {"Guramalum"},
["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"},
["gsg"] = {"German Sign Language"},
["gsl"] = {"Gusilay"},
["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"},
["gsn"] = {"Nema", "Gusan"},
["gso"] = {"Southwest Gbaya"},
["gsp"] = {"Wasembo"},
["gss"] = {"Greek Sign Language"},
["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"},
["gta"] = {"Guató"},
["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"},
["gua"] = {"Shiki"},
["gub"] = {"Guajajára"},
["guc"] = {"Wayuu"},
["gud"] = {"Yocoboué Dida"},
["gue"] = {"Gurindji"},
["guf"] = {"Gupapuyngu"},
["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"},
["guh"] = {"Guahibo"},
["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"},
["guk"] = {"Gumuz"},
["gul"] = {"Sea Island Creole English"},
["gum"] = {"Guambiano"},
["gun"] = {"Mbyá Guaraní"},
["guo"] = {"Guayabero"},
["gup"] = {"Gunwinggu"},
["guq"] = {"Aché"},
["gur"] = {"Farefare"},
["gus"] = {"Guinean Sign Language"},
["gut"] = {"Maléku Jaíka"},
["guu"] = {"Yanomamö"},
["guw"] = {"Gun"},
["gux"] = {"Gourmanchéma"},
["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"},
["gva"] = {"Guana (Paraguay)"},
["gvc"] = {"Guanano"},
["gve"] = {"Duwet"},
["gvf"] = {"Golin"},
["gvj"] = {"Guajá"},
["gvl"] = {"Gulay"},
["gvm"] = {"Gurmana"},
["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"},
["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"},
["gvp"] = {"Pará Gavião"},
["gvr"] = {"Gurung"},
["gvs"] = {"Gumawana"},
["gvy"] = {"Guyani"},
["gwa"] = {"Mbato"},
["gwb"] = {"Gwa"},
["gwc"] = {"Gawri", "Kalami"},
["gwd"] = {"Gawwada"},
["gwe"] = {"Gweno"},
["gwf"] = {"Gowro"},
["gwg"] = {"Moo"},
["gwi"] = {"Gwichʼin"},
["gwj"] = {"ǀGwi"},
["gwm"] = {"Awngthim"},
["gwn"] = {"Gwandara"},
["gwr"] = {"Gwere"},
["gwt"] = {"Gawar-Bati"},
["gwu"] = {"Guwamu"},
["gww"] = {"Kwini"},
["gwx"] = {"Gua"},
["gxx"] = {"Wè Southern"},
["gya"] = {"Northwest Gbaya"},
["gyb"] = {"Garus"},
["gyd"] = {"Kayardild"},
["gye"] = {"Gyem"},
["gyf"] = {"Gungabula"},
["gyg"] = {"Gbayi"},
["gyi"] = {"Gyele"},
["gyl"] = {"Gayil"},
["gym"] = {"Ngäbere"},
["gyn"] = {"Guyanese Creole English"},
["gyo"] = {"Gyalsumdo"},
["gyr"] = {"Guarayu"},
["gyy"] = {"Gunya"},
["gyz"] = {"Geji", "Gyaazi"},
["gza"] = {"Ganza"},
["gzi"] = {"Gazi"},
["gzn"] = {"Gane"},
["haa"] = {"Han"},
["hab"] = {"Hanoi Sign Language"},
["hac"] = {"Gurani"},
["had"] = {"Hatam"},
["hae"] = {"Eastern Oromo"},
["haf"] = {"Haiphong Sign Language"},
["hag"] = {"Hanga"},
["hah"] = {"Hahon"},
["hai"] = {"Haida"},
["haj"] = {"Hajong"},
["hak"] = {"Hakka Chinese"},
["hal"] = {"Halang"},
["ham"] = {"Hewa"},
["han"] = {"Hangaza"},
["hao"] = {"Hakö"},
["hap"] = {"Hupla"},
["haq"] = {"Ha"},
["har"] = {"Harari"},
["has"] = {"Haisla"},
["hav"] = {"Havu"},
["haw"] = {"Hawaiian"},
["hax"] = {"Southern Haida"},
["hay"] = {"Haya"},
["haz"] = {"Hazaragi"},
["hba"] = {"Hamba"},
["hbb"] = {"Huba"},
["hbn"] = {"Heiban"},
["hbo"] = {"Ancient Hebrew"},
["hbu"] = {"Habu"},
["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"},
["hch"] = {"Huichol"},
["hdn"] = {"Northern Haida"},
["hds"] = {"Honduras Sign Language"},
["hdy"] = {"Hadiyya"},
["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"},
["hed"] = {"Herdé"},
["heg"] = {"Helong"},
["heh"] = {"Hehe"},
["hei"] = {"Heiltsuk"},
["hem"] = {"Hemba"},
["hgm"] = {"Haiǁom"},
["hgw"] = {"Haigwai"},
["hhi"] = {"Hoia Hoia"},
["hhr"] = {"Kerak"},
["hhy"] = {"Hoyahoya"},
["hia"] = {"Lamang"},
["hib"] = {"Hibito"},
["hid"] = {"Hidatsa"},
["hif"] = {"Fiji Hindi"},
["hig"] = {"Kamwe"},
["hih"] = {"Pamosu"},
["hii"] = {"Hinduri"},
["hij"] = {"Hijuk"},
["hik"] = {"Seit-Kaitetu"},
["hil"] = {"Hiligaynon"},
["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"},
["hio"] = {"Tsoa"},
["hir"] = {"Himarimã"},
["hit"] = {"Hittite"},
["hiw"] = {"Hiw"},
["hix"] = {"Hixkaryána"},
["hji"] = {"Haji"},
["hka"] = {"Kahe"},
["hke"] = {"Hunde"},
["hkh"] = {"Khah", "Poguli"},
["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"},
["hkn"] = {"Mel-Khaonh"},
["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"},
["hla"] = {"Halia"},
["hlb"] = {"Halbi"},
["hld"] = {"Halang Doan"},
["hle"] = {"Hlersu"},
["hlt"] = {"Matu Chin"},
["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"},
["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"},
["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"},
["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"},
["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"},
["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"},
["hmf"] = {"Hmong Don"},
["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"},
["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"},
["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"},
["hmj"] = {"Ge", "Gejia"},
["hmk"] = {"Maek"},
["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"},
["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"},
["hmn"] = {"Hmong", "Mong"},
["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"},
["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"},
["hmr"] = {"Hmar"},
["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"},
["hmt"] = {"Hamtai"},
["hmu"] = {"Hamap"},
["hmv"] = {"Hmong Dô"},
["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"},
["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"},
["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"},
["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"},
["hna"] = {"Mina (Cameroon)"},
["hnd"] = {"Southern Hindko"},
["hne"] = {"Chhattisgarhi"},
["hng"] = {"Hungu"},
["hnh"] = {"ǁAni"},
["hni"] = {"Hani"},
["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"},
["hnm"] = {"Hainanese"},
["hnn"] = {"Hanunoo"},
["hno"] = {"Northern Hindko"},
["hns"] = {"Caribbean Hindustani"},
["hnu"] = {"Hung"},
["hoa"] = {"Hoava"},
["hob"] = {"Mari (Madang Province)"},
["hoc"] = {"Ho"},
["hod"] = {"Holma"},
["hoe"] = {"Horom"},
["hoh"] = {"Hobyót"},
["hoi"] = {"Holikachuk"},
["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"},
["hok"] = {"Hokan languages"},
["hol"] = {"Holu"},
["hom"] = {"Homa"},
["hoo"] = {"Holoholo"},
["hop"] = {"Hopi"},
["hor"] = {"Horo"},
["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"},
["hot"] = {"Hote", "Malê"},
["hov"] = {"Hovongan"},
["how"] = {"Honi"},
["hoy"] = {"Holiya"},
["hoz"] = {"Hozo"},
["hpo"] = {"Hpon"},
["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"},
["hra"] = {"Hrangkhol"},
["hrc"] = {"Niwer Mil"},
["hre"] = {"Hre"},
["hrk"] = {"Haruku"},
["hrm"] = {"Horned Miao"},
["hro"] = {"Haroi"},
["hrp"] = {"Nhirrpi"},
["hrt"] = {"Hértevin"},
["hru"] = {"Hruso"},
["hrw"] = {"Warwar Feni"},
["hrx"] = {"Hunsrik"},
["hrz"] = {"Harzani"},
["hsb"] = {"Upper Sorbian"},
["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"},
["hsl"] = {"Hausa Sign Language"},
["hsn"] = {"Xiang Chinese"},
["hss"] = {"Harsusi"},
["hti"] = {"Hoti"},
["hto"] = {"Minica Huitoto"},
["hts"] = {"Hadza"},
["htu"] = {"Hitu"},
["htx"] = {"Middle Hittite"},
["hub"] = {"Huambisa"},
["huc"] = {"ǂHua", "ǂʼAmkhoe"},
["hud"] = {"Huaulu"},
["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"},
["huf"] = {"Humene"},
["hug"] = {"Huachipaeri"},
["huh"] = {"Huilliche"},
["hui"] = {"Huli"},
["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"},
["huk"] = {"Hulung"},
["hul"] = {"Hula"},
["hum"] = {"Hungana"},
["huo"] = {"Hu"},
["hup"] = {"Hupa"},
["huq"] = {"Tsat"},
["hur"] = {"Halkomelem"},
["hus"] = {"Huastec"},
["hut"] = {"Humla"},
["huu"] = {"Murui Huitoto"},
["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"},
["huw"] = {"Hukumina"},
["hux"] = {"Nüpode Huitoto"},
["huy"] = {"Hulaulá"},
["huz"] = {"Hunzib"},
["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"},
["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"},
["hvk"] = {"Haveke"},
["hvn"] = {"Sabu"},
["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"},
["hwa"] = {"Wané"},
["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"},
["hwo"] = {"Hwana"},
["hya"] = {"Hya"},
["hyw"] = {"Western Armenian"},
["hyx"] = {"Armenian (family)"},
["iai"] = {"Iaai"},
["ian"] = {"Iatmul"},
["iar"] = {"Purari"},
["iba"] = {"Iban"},
["ibb"] = {"Ibibio"},
["ibd"] = {"Iwaidja"},
["ibe"] = {"Akpes"},
["ibg"] = {"Ibanag"},
["ibh"] = {"Bih"},
["ibl"] = {"Ibaloi"},
["ibm"] = {"Agoi"},
["ibn"] = {"Ibino"},
["ibr"] = {"Ibuoro"},
["ibu"] = {"Ibu"},
["iby"] = {"Ibani"},
["ica"] = {"Ede Ica"},
["ich"] = {"Etkywan"},
["icl"] = {"Icelandic Sign Language"},
["icr"] = {"Islander Creole English"},
["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"},
["idb"] = {"Indo-Portuguese"},
["idc"] = {"Idon", "Ajiya"},
["idd"] = {"Ede Idaca"},
["ide"] = {"Idere"},
["idi"] = {"Idi"},
["idr"] = {"Indri"},
["ids"] = {"Idesa"},
["idt"] = {"Idaté"},
["idu"] = {"Idoma"},
["ifa"] = {"Amganad Ifugao"},
["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"},
["ife"] = {"Ifè"},
["iff"] = {"Ifo"},
["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"},
["ifm"] = {"Teke-Fuumu"},
["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"},
["ify"] = {"Keley-I Kallahan"},
["igb"] = {"Ebira"},
["ige"] = {"Igede"},
["igg"] = {"Igana"},
["igl"] = {"Igala"},
["igm"] = {"Kanggape"},
["ign"] = {"Ignaciano"},
["igo"] = {"Isebe"},
["igs"] = {"Interglossa"},
["igw"] = {"Igwe"},
["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"},
["ihi"] = {"Ihievbe"},
["ihp"] = {"Iha"},
["ihw"] = {"Bidhawal"},
["iin"] = {"Thiin"},
["iir"] = {"Indo-Iranian languages"},
["ijc"] = {"Izon"},
["ije"] = {"Biseni"},
["ijj"] = {"Ede Ije"},
["ijn"] = {"Kalabari"},
["ijo"] = {"Ijo languages"},
["ijs"] = {"Southeast Ijo"},
["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"},
["ikh"] = {"Ikhin-Arokho"},
["iki"] = {"Iko"},
["ikk"] = {"Ika"},
["ikl"] = {"Ikulu"},
["iko"] = {"Olulumo-Ikom"},
["ikp"] = {"Ikpeshi"},
["ikr"] = {"Ikaranggal"},
["iks"] = {"Inuit Sign Language"},
["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"},
["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"},
["ikw"] = {"Ikwere"},
["ikx"] = {"Ik"},
["ikz"] = {"Ikizu"},
["ila"] = {"Ile Ape"},
["ilb"] = {"Ila"},
["ilg"] = {"Garig-Ilgar"},
["ili"] = {"Ili Turki"},
["ilk"] = {"Ilongot"},
["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"},
["ilo"] = {"Iloko"},
["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"},
["ils"] = {"International Sign"},
["ilu"] = {"Ili'uun"},
["ilv"] = {"Ilue"},
["ima"] = {"Mala Malasar"},
["imi"] = {"Anamgura"},
["iml"] = {"Miluk"},
["imn"] = {"Imonda"},
["imo"] = {"Imbongu"},
["imr"] = {"Imroing"},
["ims"] = {"Marsian"},
["imt"] = {"Imotong"},
["imy"] = {"Milyan"},
["inb"] = {"Inga"},
["inc"] = {"Indic languages"},
["ine"] = {"Indo-European languages"},
["ing"] = {"Degexit'an"},
["inh"] = {"Ingush"},
["inj"] = {"Jungle Inga"},
["inl"] = {"Indonesian Sign Language"},
["inm"] = {"Minaean"},
["inn"] = {"Isinai"},
["ino"] = {"Inoke-Yate"},
["inp"] = {"Iñapari"},
["ins"] = {"Indian Sign Language"},
["int"] = {"Intha"},
["inz"] = {"Ineseño"},
["ior"] = {"Inor"},
["iou"] = {"Tuma-Irumu"},
["iow"] = {"Iowa-Oto"},
["ipi"] = {"Ipili"},
["ipo"] = {"Ipiko"},
["iqu"] = {"Iquito"},
["iqw"] = {"Ikwo"},
["ira"] = {"Iranian languages"},
["ire"] = {"Iresim"},
["irh"] = {"Irarutu"},
["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"},
["irk"] = {"Iraqw"},
["irn"] = {"Irántxe"},
["iro"] = {"Iroquoian languages"},
["irr"] = {"Ir"},
["iru"] = {"Irula"},
["irx"] = {"Kamberau"},
["iry"] = {"Iraya"},
["isa"] = {"Isabi"},
["isc"] = {"Isconahua"},
["isd"] = {"Isnag"},
["ise"] = {"Italian Sign Language"},
["isg"] = {"Irish Sign Language"},
["ish"] = {"Esan"},
["isi"] = {"Nkem-Nkum"},
["isk"] = {"Ishkashimi"},
["ism"] = {"Masimasi"},
["isn"] = {"Isanzu"},
["iso"] = {"Isoko"},
["isr"] = {"Israeli Sign Language"},
["ist"] = {"Istriot"},
["isu"] = {"Isu (Menchum Division)"},
["isv"] = {"Interslavic"},
["itb"] = {"Binongan Itneg"},
["itc"] = {"Italic languages"},
["itd"] = {"Southern Tidung"},
["ite"] = {"Itene"},
["iti"] = {"Inlaod Itneg"},
["itk"] = {"Judeo-Italian"},
["itl"] = {"Itelmen"},
["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"},
["ito"] = {"Itonama"},
["itr"] = {"Iteri"},
["its"] = {"Isekiri"},
["itt"] = {"Maeng Itneg"},
["itv"] = {"Itawit"},
["itw"] = {"Ito"},
["itx"] = {"Itik"},
["ity"] = {"Moyadan Itneg"},
["itz"] = {"Itzá"},
["ium"] = {"Iu Mien"},
["ivb"] = {"Ibatan"},
["ivv"] = {"Ivatan"},
["iwk"] = {"I-Wak"},
["iwm"] = {"Iwam"},
["iwo"] = {"Iwur"},
["iws"] = {"Sepik Iwam"},
["ixc"] = {"Ixcatec"},
["ixl"] = {"Ixil"},
["iya"] = {"Iyayu"},
["iyo"] = {"Mesaka"},
["iyx"] = {"Yaka (Congo)"},
["izh"] = {"Ingrian"},
["izm"] = {"Kizamani"},
["izr"] = {"Izere"},
["izz"] = {"Izii"},
["jaa"] = {"Jamamadí"},
["jab"] = {"Hyam"},
["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"},
["jad"] = {"Jahanka"},
["jae"] = {"Yabem"},
["jaf"] = {"Jara"},
["jah"] = {"Jah Hut"},
["jaj"] = {"Zazao"},
["jak"] = {"Jakun"},
["jal"] = {"Yalahatan"},
["jam"] = {"Jamaican Creole English"},
["jan"] = {"Jandai"},
["jao"] = {"Yanyuwa"},
["jaq"] = {"Yaqay"},
["jas"] = {"New Caledonian Javanese"},
["jat"] = {"Jakati"},
["jau"] = {"Yaur"},
["jax"] = {"Jambi Malay"},
["jay"] = {"Yan-nhangu", "Nhangu"},
["jaz"] = {"Jawe"},
["jbe"] = {"Judeo-Berber"},
["jbi"] = {"Badjiri"},
["jbj"] = {"Arandai"},
["jbk"] = {"Barikewa"},
["jbm"] = {"Bijim"},
["jbn"] = {"Nafusi"},
["jbo"] = {"Lojban"},
["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"},
["jbt"] = {"Jabutí"},
["jbu"] = {"Jukun Takum"},
["jbw"] = {"Yawijibaya"},
["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"},
["jct"] = {"Krymchak"},
["jda"] = {"Jad"},
["jdg"] = {"Jadgali"},
["jdt"] = {"Judeo-Tat"},
["jeb"] = {"Jebero"},
["jee"] = {"Jerung"},
["jeh"] = {"Jeh"},
["jei"] = {"Yei"},
["jek"] = {"Jeri Kuo"},
["jel"] = {"Yelmek"},
["jen"] = {"Dza"},
["jer"] = {"Jere"},
["jet"] = {"Manem"},
["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"},
["jgb"] = {"Ngbee"},
["jge"] = {"Judeo-Georgian"},
["jgk"] = {"Gwak"},
["jgo"] = {"Ngomba"},
["jhi"] = {"Jehai"},
["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"},
["jia"] = {"Jina"},
["jib"] = {"Jibu"},
["jic"] = {"Tol"},
["jid"] = {"Bu (Kaduna State)"},
["jie"] = {"Jilbe"},
["jig"] = {"Jingulu", "Djingili"},
["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"},
["jii"] = {"Jiiddu"},
["jil"] = {"Jilim"},
["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"},
["jio"] = {"Jiamao"},
["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"},
["jit"] = {"Jita"},
["jiu"] = {"Youle Jinuo"},
["jiv"] = {"Shuar"},
["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"},
["jje"] = {"Jejueo"},
["jjr"] = {"Bankal"},
["jka"] = {"Kaera"},
["jkm"] = {"Mobwa Karen"},
["jko"] = {"Kubo"},
["jkp"] = {"Paku Karen"},
["jkr"] = {"Koro (India)"},
["jks"] = {"Amami Koniya Sign Language"},
["jku"] = {"Labir"},
["jle"] = {"Ngile"},
["jls"] = {"Jamaican Sign Language"},
["jma"] = {"Dima"},
["jmb"] = {"Zumbun"},
["jmc"] = {"Machame"},
["jmd"] = {"Yamdena"},
["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"},
["jml"] = {"Jumli"},
["jmn"] = {"Makuri Naga"},
["jmr"] = {"Kamara"},
["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"},
["jmw"] = {"Mouwase"},
["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"},
["jna"] = {"Jangshung"},
["jnd"] = {"Jandavra"},
["jng"] = {"Yangman"},
["jni"] = {"Janji"},
["jnj"] = {"Yemsa"},
["jnl"] = {"Rawat"},
["jns"] = {"Jaunsari"},
["job"] = {"Joba"},
["jod"] = {"Wojenaka"},
["jog"] = {"Jogi"},
["jor"] = {"Jorá"},
["jos"] = {"Jordanian Sign Language"},
["jow"] = {"Jowulu"},
["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"},
["jpr"] = {"Judeo-Persian"},
["jpx"] = {"Japanese (family)"},
["jqr"] = {"Jaqaru"},
["jra"] = {"Jarai"},
["jrb"] = {"Judeo-Arabic"},
["jrr"] = {"Jiru"},
["jrt"] = {"Jakattoe"},
["jru"] = {"Japrería"},
["jsl"] = {"Japanese Sign Language"},
["jua"] = {"Júma"},
["jub"] = {"Wannu"},
["juc"] = {"Jurchen"},
["jud"] = {"Worodougou"},
["juh"] = {"Hõne"},
["jui"] = {"Ngadjuri"},
["juk"] = {"Wapan"},
["jul"] = {"Jirel"},
["jum"] = {"Jumjum"},
["jun"] = {"Juang"},
["juo"] = {"Jiba"},
["jup"] = {"Hupdë"},
["jur"] = {"Jurúna"},
["jus"] = {"Jumla Sign Language"},
["jut"] = {"Jutish"},
["juu"] = {"Ju"},
["juw"] = {"Wãpha"},
["juy"] = {"Juray"},
["jvd"] = {"Javindo"},
["jvn"] = {"Caribbean Javanese"},
["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"},
["jya"] = {"Jiarong"},
["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"},
["jyy"] = {"Jaya"},
["kaa"] = {"Kara-Kalpak", "Karakalpak"},
["kab"] = {"Kabyle"},
["kac"] = {"Kachin", "Jingpho"},
["kad"] = {"Adara"},
["kae"] = {"Ketangalan"},
["kaf"] = {"Katso"},
["kag"] = {"Kajaman"},
["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"},
["kai"] = {"Karekare"},
["kaj"] = {"Jju"},
["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"},
["kam"] = {"Kamba (Kenya)"},
["kao"] = {"Xaasongaxango"},
["kap"] = {"Bezhta"},
["kaq"] = {"Capanahua"},
["kar"] = {"Karen languages"},
["kav"] = {"Katukína"},
["kaw"] = {"Kawi"},
["kax"] = {"Kao"},
["kay"] = {"Kamayurá"},
["kba"] = {"Kalarko"},
["kbb"] = {"Kaxuiâna"},
["kbc"] = {"Kadiwéu"},
["kbd"] = {"Kabardian"},
["kbe"] = {"Kanju"},
["kbg"] = {"Khamba"},
["kbh"] = {"Camsá"},
["kbi"] = {"Kaptiau"},
["kbj"] = {"Kari"},
["kbk"] = {"Grass Koiari"},
["kbl"] = {"Kanembu"},
["kbm"] = {"Iwal"},
["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"},
["kbo"] = {"Keliko"},
["kbp"] = {"Kabiyè"},
["kbq"] = {"Kamano"},
["kbr"] = {"Kafa"},
["kbs"] = {"Kande"},
["kbt"] = {"Abadi"},
["kbu"] = {"Kabutra"},
["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"},
["kbw"] = {"Kaiep"},
["kbx"] = {"Ap Ma"},
["kby"] = {"Manga Kanuri"},
["kbz"] = {"Duhwa"},
["kca"] = {"Khanty"},
["kcb"] = {"Kawacha"},
["kcc"] = {"Lubila"},
["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"},
["kce"] = {"Kaivi"},
["kcf"] = {"Ukaan"},
["kcg"] = {"Tyap"},
["kch"] = {"Vono"},
["kci"] = {"Kamantan"},
["kcj"] = {"Kobiana"},
["kck"] = {"Kalanga"},
["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"},
["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"},
["kcn"] = {"Nubi"},
["kco"] = {"Kinalakna"},
["kcp"] = {"Kanga"},
["kcq"] = {"Kamo"},
["kcr"] = {"Katla"},
["kcs"] = {"Koenoem"},
["kct"] = {"Kaian"},
["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"},
["kcv"] = {"Kete"},
["kcw"] = {"Kabwari"},
["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"},
["kcy"] = {"Korandje"},
["kcz"] = {"Konongo"},
["kda"] = {"Worimi"},
["kdc"] = {"Kutu"},
["kdd"] = {"Yankunytjatjara"},
["kde"] = {"Makonde"},
["kdf"] = {"Mamusi"},
["kdg"] = {"Seba"},
["kdh"] = {"Tem"},
["kdi"] = {"Kumam"},
["kdj"] = {"Karamojong"},
["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"},
["kdl"] = {"Tsikimba"},
["kdm"] = {"Kagoma"},
["kdn"] = {"Kunda"},
["kdo"] = {"Kordofanian languages"},
["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"},
["kdq"] = {"Koch"},
["kdr"] = {"Karaim"},
["kdt"] = {"Kuy"},
["kdu"] = {"Kadaru"},
["kdw"] = {"Koneraw"},
["kdx"] = {"Kam"},
["kdy"] = {"Keder", "Keijar"},
["kdz"] = {"Kwaja"},
["kea"] = {"Kabuverdianu"},
["keb"] = {"Kélé"},
["kec"] = {"Keiga"},
["ked"] = {"Kerewe"},
["kee"] = {"Eastern Keres"},
["kef"] = {"Kpessi"},
["keg"] = {"Tese"},
["keh"] = {"Keak"},
["kei"] = {"Kei"},
["kej"] = {"Kadar"},
["kek"] = {"Kekchí"},
["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"},
["kem"] = {"Kemak"},
["ken"] = {"Kenyang"},
["keo"] = {"Kakwa"},
["kep"] = {"Kaikadi"},
["keq"] = {"Kamar"},
["ker"] = {"Kera"},
["kes"] = {"Kugbo"},
["ket"] = {"Ket"},
["keu"] = {"Akebu"},
["kev"] = {"Kanikkaran"},
["kew"] = {"West Kewa"},
["kex"] = {"Kukna"},
["key"] = {"Kupia"},
["kez"] = {"Kukele"},
["kfa"] = {"Kodava"},
["kfb"] = {"Northwestern Kolami"},
["kfc"] = {"Konda-Dora"},
["kfd"] = {"Korra Koraga"},
["kfe"] = {"Kota (India)"},
["kff"] = {"Koya"},
["kfg"] = {"Kudiya"},
["kfh"] = {"Kurichiya"},
["kfi"] = {"Kannada Kurumba"},
["kfj"] = {"Kemiehua"},
["kfk"] = {"Kinnauri"},
["kfl"] = {"Kung"},
["kfm"] = {"Khunsari"},
["kfn"] = {"Kuk"},
["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"},
["kfp"] = {"Korwa"},
["kfq"] = {"Korku"},
["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"},
["kfs"] = {"Bilaspuri"},
["kft"] = {"Kanjari"},
["kfu"] = {"Katkari"},
["kfv"] = {"Kurmukar"},
["kfw"] = {"Kharam Naga"},
["kfx"] = {"Kullu Pahari"},
["kfy"] = {"Kumaoni"},
["kfz"] = {"Koromfé"},
["kga"] = {"Koyaga"},
["kgb"] = {"Kawe"},
["kge"] = {"Komering"},
["kgf"] = {"Kube"},
["kgg"] = {"Kusunda"},
["kgi"] = {"Selangor Sign Language"},
["kgj"] = {"Gamale Kham"},
["kgk"] = {"Kaiwá"},
["kgl"] = {"Kunggari"},
["kgn"] = {"Karingani"},
["kgo"] = {"Krongo"},
["kgp"] = {"Kaingang"},
["kgq"] = {"Kamoro"},
["kgr"] = {"Abun"},
["kgs"] = {"Kumbainggar"},
["kgt"] = {"Somyev"},
["kgu"] = {"Kobol"},
["kgv"] = {"Karas"},
["kgw"] = {"Karon Dori"},
["kgx"] = {"Kamaru"},
["kgy"] = {"Kyerung"},
["kha"] = {"Khasi"},
["khb"] = {"Lü"},
["khc"] = {"Tukang Besi North"},
["khd"] = {"Bädi Kanum"},
["khe"] = {"Korowai"},
["khf"] = {"Khuen"},
["khg"] = {"Khams Tibetan"},
["khh"] = {"Kehu"},
["khi"] = {"Khoisan languages"},
["khj"] = {"Kuturmi"},
["khk"] = {"Halh Mongolian"},
["khl"] = {"Lusi"},
["khn"] = {"Khandesi"},
["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"},
["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"},
["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"},
["khr"] = {"Kharia"},
["khs"] = {"Kasua"},
["kht"] = {"Khamti"},
["khu"] = {"Nkhumbi"},
["khv"] = {"Khvarshi"},
["khw"] = {"Khowar"},
["khx"] = {"Kanu"},
["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"},
["khz"] = {"Keapara"},
["kia"] = {"Kim"},
["kib"] = {"Koalib"},
["kic"] = {"Kickapoo"},
["kid"] = {"Koshin"},
["kie"] = {"Kibet"},
["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"},
["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"},
["kih"] = {"Kilmeri"},
["kii"] = {"Kitsai"},
["kij"] = {"Kilivila"},
["kil"] = {"Kariya"},
["kim"] = {"Karagas"},
["kio"] = {"Kiowa"},
["kip"] = {"Sheshi Kham"},
["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"},
["kis"] = {"Kis"},
["kit"] = {"Agob"},
["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"},
["kiv"] = {"Kimbu"},
["kiw"] = {"Northeast Kiwai"},
["kix"] = {"Khiamniungan Naga"},
["kiy"] = {"Kirikiri"},
["kiz"] = {"Kisi"},
["kja"] = {"Mlap"},
["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"},
["kjc"] = {"Coastal Konjo"},
["kjd"] = {"Southern Kiwai"},
["kje"] = {"Kisar"},
["kjg"] = {"Khmu"},
["kjh"] = {"Khakas"},
["kji"] = {"Zabana"},
["kjj"] = {"Khinalugh"},
["kjk"] = {"Highland Konjo"},
["kjl"] = {"Western Parbate Kham"},
["kjm"] = {"Kháng"},
["kjn"] = {"Kunjen"},
["kjo"] = {"Harijan Kinnauri"},
["kjp"] = {"Pwo Eastern Karen"},
["kjq"] = {"Western Keres"},
["kjr"] = {"Kurudu"},
["kjs"] = {"East Kewa"},
["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"},
["kju"] = {"Kashaya"},
["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"},
["kjx"] = {"Ramopa"},
["kjy"] = {"Erave"},
["kjz"] = {"Bumthangkha"},
["kka"] = {"Kakanda"},
["kkb"] = {"Kwerisa"},
["kkc"] = {"Odoodee"},
["kkd"] = {"Kinuku"},
["kke"] = {"Kakabe"},
["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"},
["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"},
["kkh"] = {"Khün"},
["kki"] = {"Kagulu"},
["kkj"] = {"Kako"},
["kkk"] = {"Kokota"},
["kkl"] = {"Kosarek Yale"},
["kkm"] = {"Kiong"},
["kkn"] = {"Kon Keu"},
["kko"] = {"Karko"},
["kkp"] = {"Gugubera", "Koko-Bera"},
["kkq"] = {"Kaeku"},
["kkr"] = {"Kir-Balar"},
["kks"] = {"Giiwo"},
["kkt"] = {"Koi"},
["kku"] = {"Tumi"},
["kkv"] = {"Kangean"},
["kkw"] = {"Teke-Kukuya"},
["kkx"] = {"Kohin"},
["kky"] = {"Guugu Yimidhirr", "Guguyimidjir"},
["kkz"] = {"Kaska"},
["kla"] = {"Klamath-Modoc"},
["klb"] = {"Kiliwa"},
["klc"] = {"Kolbila"},
["kld"] = {"Gamilaraay"},
["kle"] = {"Kulung (Nepal)"},
["klf"] = {"Kendeje"},
["klg"] = {"Tagakaulo"},
["klh"] = {"Weliki"},
["kli"] = {"Kalumpang"},
["klj"] = {"Khalaj"},
["klk"] = {"Kono (Nigeria)"},
["kll"] = {"Kagan Kalagan"},
["klm"] = {"Migum"},
["kln"] = {"Kalenjin"},
["klo"] = {"Kapya"},
["klp"] = {"Kamasa"},
["klq"] = {"Rumu"},
["klr"] = {"Khaling"},
["kls"] = {"Kalasha"},
["klt"] = {"Nukna"},
["klu"] = {"Klao"},
["klv"] = {"Maskelynes"},
["klw"] = {"Tado", "Lindu"},
["klx"] = {"Koluwawa"},
["kly"] = {"Kalao"},
["klz"] = {"Kabola"},
["kma"] = {"Konni"},
["kmb"] = {"Kimbundu"},
["kmc"] = {"Southern Dong"},
["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"},
["kme"] = {"Bakole"},
["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"},
["kmg"] = {"Kâte"},
["kmh"] = {"Kalam"},
["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"},
["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"},
["kmk"] = {"Limos Kalinga"},
["kml"] = {"Tanudan Kalinga"},
["kmm"] = {"Kom (India)"},
["kmn"] = {"Awtuw"},
["kmo"] = {"Kwoma"},
["kmp"] = {"Gimme"},
["kmq"] = {"Kwama"},
["kmr"] = {"Northern Kurdish"},
["kms"] = {"Kamasau"},
["kmt"] = {"Kemtuik"},
["kmu"] = {"Kanite"},
["kmv"] = {"Karipúna Creole French"},
["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"},
["kmx"] = {"Waboda"},
["kmy"] = {"Koma"},
["kmz"] = {"Khorasani Turkish"},
["kna"] = {"Dera (Nigeria)"},
["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"},
["knc"] = {"Central Kanuri"},
["knd"] = {"Konda"},
["kne"] = {"Kankanaey"},
["knf"] = {"Mankanya"},
["kng"] = {"Koongo"},
["kni"] = {"Kanufi"},
["knj"] = {"Western Kanjobal"},
["knk"] = {"Kuranko"},
["knl"] = {"Keninjal"},
["knm"] = {"Kanamarí"},
["knn"] = {"Konkani (individual language)"},
["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"},
["knp"] = {"Kwanja"},
["knq"] = {"Kintaq"},
["knr"] = {"Kaningra"},
["kns"] = {"Kensiu"},
["knt"] = {"Panoan Katukína"},
["knu"] = {"Kono (Guinea)"},
["knv"] = {"Tabo"},
["knw"] = {"Kung-Ekoka"},
["knx"] = {"Kendayan", "Salako"},
["kny"] = {"Kanyok"},
["knz"] = {"Kalamsé"},
["koa"] = {"Konomala"},
["koc"] = {"Kpati"},
["kod"] = {"Kodi"},
["koe"] = {"Kacipo-Bale Suri"},
["kof"] = {"Kubi"},
["kog"] = {"Cogui", "Kogi"},
["koh"] = {"Koyo"},
["koi"] = {"Komi-Permyak"},
["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"},
["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"},
["koo"] = {"Konzo"},
["kop"] = {"Waube"},
["koq"] = {"Kota (Gabon)"},
["kos"] = {"Kosraean"},
["kot"] = {"Lagwan"},
["kou"] = {"Koke"},
["kov"] = {"Kudu-Camo"},
["kow"] = {"Kugama"},
["koy"] = {"Koyukon"},
["koz"] = {"Korak"},
["kpa"] = {"Kutto"},
["kpb"] = {"Mullu Kurumba"},
["kpc"] = {"Curripaco"},
["kpd"] = {"Koba"},
["kpe"] = {"Kpelle"},
["kpf"] = {"Komba"},
["kpg"] = {"Kapingamarangi"},
["kph"] = {"Kplang"},
["kpi"] = {"Kofei"},
["kpj"] = {"Karajá"},
["kpk"] = {"Kpan"},
["kpl"] = {"Kpala"},
["kpm"] = {"Koho"},
["kpn"] = {"Kepkiriwát"},
["kpo"] = {"Ikposo"},
["kpq"] = {"Korupun-Sela"},
["kpr"] = {"Korafe-Yegha"},
["kps"] = {"Tehit"},
["kpt"] = {"Karata"},
["kpu"] = {"Kafoa"},
["kpv"] = {"Komi-Zyrian"},
["kpw"] = {"Kobon"},
["kpx"] = {"Mountain Koiali"},
["kpy"] = {"Koryak"},
["kpz"] = {"Kupsabiny"},
["kqa"] = {"Mum"},
["kqb"] = {"Kovai"},
["kqc"] = {"Doromu-Koki"},
["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"},
["kqe"] = {"Kalagan"},
["kqf"] = {"Kakabai"},
["kqg"] = {"Khe"},
["kqh"] = {"Kisankasa"},
["kqi"] = {"Koitabu"},
["kqj"] = {"Koromira"},
["kqk"] = {"Kotafon Gbe"},
["kql"] = {"Kyenele"},
["kqm"] = {"Khisa"},
["kqn"] = {"Kaonde"},
["kqo"] = {"Eastern Krahn"},
["kqp"] = {"Kimré"},
["kqq"] = {"Krenak"},
["kqr"] = {"Kimaragang"},
["kqs"] = {"Northern Kissi"},
["kqt"] = {"Klias River Kadazan"},
["kqu"] = {"Seroa"},
["kqv"] = {"Okolod"},
["kqw"] = {"Kandas"},
["kqx"] = {"Mser"},
["kqy"] = {"Koorete"},
["kqz"] = {"Korana"},
["kra"] = {"Kumhali"},
["krb"] = {"Karkin"},
["krc"] = {"Karachay-Balkar"},
["krd"] = {"Kairui-Midiki"},
["kre"] = {"Panará"},
["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"},
["krh"] = {"Kurama"},
["kri"] = {"Krio"},
["krj"] = {"Kinaray-A"},
["krk"] = {"Kerek"},
["krl"] = {"Karelian"},
["krn"] = {"Sapo"},
["kro"] = {"Kru languages"},
["krp"] = {"Durop"},
["krr"] = {"Krung"},
["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"},
["krt"] = {"Tumari Kanuri"},
["kru"] = {"Kurukh"},
["krv"] = {"Kavet"},
["krw"] = {"Western Krahn"},
["krx"] = {"Karon"},
["kry"] = {"Kryts"},
["krz"] = {"Sota Kanum"},
["ksb"] = {"Shambala"},
["ksc"] = {"Southern Kalinga"},
["ksd"] = {"Kuanua"},
["kse"] = {"Kuni"},
["ksf"] = {"Bafia"},
["ksg"] = {"Kusaghe"},
["ksh"] = {"Kölsch"},
["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"},
["ksj"] = {"Uare"},
["ksk"] = {"Kansa"},
["ksl"] = {"Kumalu"},
["ksm"] = {"Kumba"},
["ksn"] = {"Kasiguranin"},
["kso"] = {"Kofa"},
["ksp"] = {"Kaba"},
["ksq"] = {"Kwaami"},
["ksr"] = {"Borong"},
["kss"] = {"Southern Kisi"},
["kst"] = {"Winyé"},
["ksu"] = {"Khamyang"},
["ksv"] = {"Kusu"},
["ksw"] = {"S'gaw Karen"},
["ksx"] = {"Kedang"},
["ksy"] = {"Kharia Thar"},
["ksz"] = {"Kodaku"},
["kta"] = {"Katua"},
["ktb"] = {"Kambaata"},
["ktc"] = {"Kholok"},
["ktd"] = {"Kokata", "Kukatha"},
["kte"] = {"Nubri"},
["ktf"] = {"Kwami"},
["ktg"] = {"Kalkutung"},
["kth"] = {"Karanga"},
["kti"] = {"North Muyu"},
["ktj"] = {"Plapo Krumen"},
["ktk"] = {"Kaniet"},
["ktl"] = {"Koroshi"},
["ktm"] = {"Kurti"},
["ktn"] = {"Karitiâna"},
["kto"] = {"Kuot"},
["ktp"] = {"Kaduo"},
["ktq"] = {"Katabaga"},
["kts"] = {"South Muyu"},
["ktt"] = {"Ketum"},
["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"},
["ktv"] = {"Eastern Katu"},
["ktw"] = {"Kato"},
["ktx"] = {"Kaxararí"},
["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"},
["ktz"] = {"Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"},
["kub"] = {"Kutep"},
["kuc"] = {"Kwinsu"},
["kud"] = {"'Auhelawa"},
["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"},
["kuf"] = {"Western Katu"},
["kug"] = {"Kupa"},
["kuh"] = {"Kushi"},
["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo", "Kalapalo"},
["kuj"] = {"Kuria"},
["kuk"] = {"Kepo'"},
["kul"] = {"Kulere"},
["kum"] = {"Kumyk"},
["kun"] = {"Kunama"},
["kuo"] = {"Kumukio"},
["kup"] = {"Kunimaipa"},
["kuq"] = {"Karipuna"},
["kus"] = {"Kusaal"},
["kut"] = {"Kutenai"},
["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"},
["kuv"] = {"Kur"},
["kuw"] = {"Kpagua"},
["kux"] = {"Kukatja"},
["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"},
["kuz"] = {"Kunza"},
["kva"] = {"Bagvalal"},
["kvb"] = {"Kubu"},
["kvc"] = {"Kove"},
["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"},
["kve"] = {"Kalabakan"},
["kvf"] = {"Kabalai"},
["kvg"] = {"Kuni-Boazi"},
["kvh"] = {"Komodo"},
["kvi"] = {"Kwang"},
["kvj"] = {"Psikye"},
["kvk"] = {"Korean Sign Language"},
["kvl"] = {"Kayaw"},
["kvm"] = {"Kendem"},
["kvn"] = {"Border Kuna"},
["kvo"] = {"Dobel"},
["kvp"] = {"Kompane"},
["kvq"] = {"Geba Karen"},
["kvr"] = {"Kerinci"},
["kvt"] = {"Lahta Karen", "Lahta"},
["kvu"] = {"Yinbaw Karen"},
["kvv"] = {"Kola"},
["kvw"] = {"Wersing"},
["kvx"] = {"Parkari Koli"},
["kvy"] = {"Yintale Karen", "Yintale"},
["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"},
["kwa"] = {"Dâw"},
["kwb"] = {"Kwa"},
["kwc"] = {"Likwala"},
["kwd"] = {"Kwaio"},
["kwe"] = {"Kwerba"},
["kwf"] = {"Kwara'ae"},
["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"},
["kwh"] = {"Kowiai"},
["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"},
["kwj"] = {"Kwanga"},
["kwk"] = {"Kwakiutl"},
["kwl"] = {"Kofyar"},
["kwm"] = {"Kwambi"},
["kwn"] = {"Kwangali"},
["kwo"] = {"Kwomtari"},
["kwp"] = {"Kodia"},
["kwr"] = {"Kwer"},
["kws"] = {"Kwese"},
["kwt"] = {"Kwesten"},
["kwu"] = {"Kwakum"},
["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"},
["kww"] = {"Kwinti"},
["kwx"] = {"Khirwar"},
["kwy"] = {"San Salvador Kongo"},
["kwz"] = {"Kwadi"},
["kxa"] = {"Kairiru"},
["kxb"] = {"Krobu"},
["kxc"] = {"Konso", "Khonso"},
["kxd"] = {"Brunei"},
["kxf"] = {"Manumanaw Karen", "Manumanaw"},
["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"},
["kxi"] = {"Keningau Murut"},
["kxj"] = {"Kulfa"},
["kxk"] = {"Zayein Karen"},
["kxm"] = {"Northern Khmer"},
["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"},
["kxo"] = {"Kanoé"},
["kxp"] = {"Wadiyara Koli"},
["kxq"] = {"Smärky Kanum"},
["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"},
["kxs"] = {"Kangjia"},
["kxt"] = {"Koiwat"},
["kxv"] = {"Kuvi"},
["kxw"] = {"Konai"},
["kxx"] = {"Likuba"},
["kxy"] = {"Kayong"},
["kxz"] = {"Kerewo"},
["kya"] = {"Kwaya"},
["kyb"] = {"Butbut Kalinga"},
["kyc"] = {"Kyaka"},
["kyd"] = {"Karey"},
["kye"] = {"Krache"},
["kyf"] = {"Kouya"},
["kyg"] = {"Keyagana"},
["kyh"] = {"Karok"},
["kyi"] = {"Kiput"},
["kyj"] = {"Karao"},
["kyk"] = {"Kamayo"},
["kyl"] = {"Kalapuya"},
["kym"] = {"Kpatili"},
["kyn"] = {"Northern Binukidnon"},
["kyo"] = {"Kelon"},
["kyp"] = {"Kang"},
["kyq"] = {"Kenga"},
["kyr"] = {"Kuruáya"},
["kys"] = {"Baram Kayan"},
["kyt"] = {"Kayagar"},
["kyu"] = {"Western Kayah"},
["kyv"] = {"Kayort"},
["kyw"] = {"Kudmali"},
["kyx"] = {"Rapoisi"},
["kyy"] = {"Kambaira"},
["kyz"] = {"Kayabí"},
["kza"] = {"Western Karaboro"},
["kzb"] = {"Kaibobo"},
["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"},
["kzd"] = {"Kadai"},
["kze"] = {"Kosena"},
["kzf"] = {"Da'a Kaili"},
["kzg"] = {"Kikai"},
["kzi"] = {"Kelabit"},
["kzk"] = {"Kazukuru"},
["kzl"] = {"Kayeli"},
["kzm"] = {"Kais"},
["kzn"] = {"Kokola"},
["kzo"] = {"Kaningi"},
["kzp"] = {"Kaidipang"},
["kzq"] = {"Kaike"},
["kzr"] = {"Karang"},
["kzs"] = {"Sugut Dusun"},
["kzu"] = {"Kayupulau"},
["kzv"] = {"Komyandaret"},
["kzw"] = {"Karirí-Xocó"},
["kzx"] = {"Kamarian"},
["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"},
["kzz"] = {"Kalabra"},
["laa"] = {"Southern Subanen"},
["lab"] = {"Linear A"},
["lac"] = {"Lacandon"},
["lad"] = {"Ladino"},
["lae"] = {"Pattani"},
["laf"] = {"Lafofa"},
["lag"] = {"Rangi"},
["lah"] = {"Lahnda"},
["lai"] = {"Lambya"},
["laj"] = {"Lango (Uganda)"},
["lal"] = {"Lalia"},
["lam"] = {"Lamba"},
["lan"] = {"Laru"},
["lap"] = {"Laka (Chad)"},
["laq"] = {"Qabiao"},
["lar"] = {"Larteh"},
["las"] = {"Lama (Togo)"},
["lau"] = {"Laba"},
["law"] = {"Lauje"},
["lax"] = {"Tiwa"},
["lay"] = {"Lama Bai"},
["laz"] = {"Aribwatsa"},
["lbb"] = {"Label"},
["lbc"] = {"Lakkia"},
["lbe"] = {"Lak"},
["lbf"] = {"Tinani"},
["lbg"] = {"Laopang"},
["lbi"] = {"La'bi"},
["lbj"] = {"Ladakhi"},
["lbk"] = {"Central Bontok"},
["lbl"] = {"Libon Bikol"},
["lbm"] = {"Lodhi"},
["lbn"] = {"Rmeet"},
["lbo"] = {"Laven"},
["lbq"] = {"Wampar"},
["lbr"] = {"Lohorung"},
["lbs"] = {"Libyan Sign Language"},
["lbt"] = {"Lachi"},
["lbu"] = {"Labu"},
["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"},
["lbw"] = {"Tolaki"},
["lbx"] = {"Lawangan"},
["lby"] = {"Lamalama", "Lamu-Lamu"},
["lbz"] = {"Lardil"},
["lcc"] = {"Legenyem"},
["lcd"] = {"Lola"},
["lce"] = {"Loncong", "Sekak"},
["lcf"] = {"Lubu"},
["lch"] = {"Luchazi"},
["lcl"] = {"Lisela"},
["lcm"] = {"Tungag"},
["lcp"] = {"Western Lawa"},
["lcq"] = {"Luhu"},
["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"},
["lda"] = {"Kla-Dan"},
["ldb"] = {"Dũya"},
["ldd"] = {"Luri"},
["ldg"] = {"Lenyima"},
["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"},
["ldi"] = {"Laari"},
["ldj"] = {"Lemoro"},
["ldk"] = {"Leelau"},
["ldl"] = {"Kaan"},
["ldm"] = {"Landoma"},
["ldn"] = {"Láadan"},
["ldo"] = {"Loo"},
["ldp"] = {"Tso"},
["ldq"] = {"Lufu"},
["lea"] = {"Lega-Shabunda"},
["leb"] = {"Lala-Bisa"},
["lec"] = {"Leco"},
["led"] = {"Lendu"},
["lee"] = {"Lyélé"},
["lef"] = {"Lelemi"},
["leh"] = {"Lenje"},
["lei"] = {"Lemio"},
["lej"] = {"Lengola"},
["lek"] = {"Leipon"},
["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"},
["lem"] = {"Nomaande"},
["len"] = {"Lenca"},
["leo"] = {"Leti (Cameroon)"},
["lep"] = {"Lepcha"},
["leq"] = {"Lembena"},
["ler"] = {"Lenkau"},
["les"] = {"Lese"},
["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"},
["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"},
["lev"] = {"Lamma"},
["lew"] = {"Ledo Kaili"},
["lex"] = {"Luang"},
["ley"] = {"Lemolang"},
["lez"] = {"Lezghian"},
["lfa"] = {"Lefa"},
["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"},
["lga"] = {"Lungga"},
["lgb"] = {"Laghu"},
["lgg"] = {"Lugbara"},
["lgh"] = {"Laghuu"},
["lgi"] = {"Lengilu"},
["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"},
["lgl"] = {"Wala"},
["lgm"] = {"Lega-Mwenga"},
["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"},
["lgo"] = {"Lango (South Sudan)"},
["lgq"] = {"Logba"},
["lgr"] = {"Lengo"},
["lgs"] = {"Guinea-Bissau Sign Language", "Língua Gestual Guineense"},
["lgt"] = {"Pahi"},
["lgu"] = {"Longgu"},
["lgz"] = {"Ligenza"},
["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"},
["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"},
["lhi"] = {"Lahu Shi"},
["lhl"] = {"Lahul Lohar"},
["lhm"] = {"Lhomi"},
["lhn"] = {"Lahanan"},
["lhp"] = {"Lhokpu"},
["lhs"] = {"Mlahsö"},
["lht"] = {"Lo-Toga"},
["lhu"] = {"Lahu"},
["lia"] = {"West-Central Limba"},
["lib"] = {"Likum"},
["lic"] = {"Hlai"},
["lid"] = {"Nyindrou"},
["lie"] = {"Likila"},
["lif"] = {"Limbu"},
["lig"] = {"Ligbi"},
["lih"] = {"Lihir"},
["lij"] = {"Ligurian"},
["lik"] = {"Lika"},
["lil"] = {"Lillooet"},
["lio"] = {"Liki"},
["lip"] = {"Sekpele"},
["liq"] = {"Libido"},
["lir"] = {"Liberian English"},
["lis"] = {"Lisu"},
["liu"] = {"Logorik"},
["liv"] = {"Liv"},
["liw"] = {"Col"},
["lix"] = {"Liabuku"},
["liy"] = {"Banda-Bambari"},
["liz"] = {"Libinza"},
["lja"] = {"Golpa"},
["lje"] = {"Rampi"},
["lji"] = {"Laiyolo"},
["ljl"] = {"Li'o"},
["ljp"] = {"Lampung Api"},
["ljw"] = {"Yirandali"},
["ljx"] = {"Yuru"},
["lka"] = {"Lakalei"},
["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"},
["lkc"] = {"Kucong"},
["lkd"] = {"Lakondê"},
["lke"] = {"Kenyi"},
["lkh"] = {"Lakha"},
["lki"] = {"Laki"},
["lkj"] = {"Remun"},
["lkl"] = {"Laeko-Libuat"},
["lkm"] = {"Kalaamaya"},
["lkn"] = {"Lakon", "Vure"},
["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"},
["lkr"] = {"Päri"},
["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"},
["lkt"] = {"Lakota"},
["lku"] = {"Kungkari"},
["lky"] = {"Lokoya"},
["lla"] = {"Lala-Roba"},
["llb"] = {"Lolo"},
["llc"] = {"Lele (Guinea)"},
["lld"] = {"Ladin"},
["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"},
["llf"] = {"Hermit"},
["llg"] = {"Lole"},
["llh"] = {"Lamu"},
["lli"] = {"Teke-Laali"},
["llj"] = {"Ladji Ladji"},
["llk"] = {"Lelak"},
["lll"] = {"Lilau"},
["llm"] = {"Lasalimu"},
["lln"] = {"Lele (Chad)"},
["llp"] = {"North Efate"},
["llq"] = {"Lolak"},
["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"},
["llu"] = {"Lau"},
["llx"] = {"Lauan"},
["lma"] = {"East Limba"},
["lmb"] = {"Merei"},
["lmc"] = {"Limilngan"},
["lmd"] = {"Lumun"},
["lme"] = {"Pévé"},
["lmf"] = {"South Lembata"},
["lmg"] = {"Lamogai"},
["lmh"] = {"Lambichhong"},
["lmi"] = {"Lombi"},
["lmj"] = {"West Lembata"},
["lmk"] = {"Lamkang"},
["lml"] = {"Hano"},
["lmn"] = {"Lambadi"},
["lmo"] = {"Lombard"},
["lmp"] = {"Limbum"},
["lmq"] = {"Lamatuka"},
["lmr"] = {"Lamalera"},
["lmu"] = {"Lamenu"},
["lmv"] = {"Lomaiviti"},
["lmw"] = {"Lake Miwok"},
["lmx"] = {"Laimbue"},
["lmy"] = {"Lamboya"},
["lna"] = {"Langbashe"},
["lnb"] = {"Mbalanhu"},
["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"},
["lng"] = {"Langobardic"},
["lnh"] = {"Lanoh"},
["lni"] = {"Daantanai'"},
["lnj"] = {"Leningitij"},
["lnl"] = {"South Central Banda"},
["lnm"] = {"Langam"},
["lnn"] = {"Lorediakarkar"},
["lns"] = {"Lamnso'"},
["lnu"] = {"Longuda"},
["lnw"] = {"Lanima"},
["lnz"] = {"Lonzo"},
["loa"] = {"Loloda"},
["lob"] = {"Lobi"},
["loc"] = {"Inonhan"},
["loe"] = {"Saluan"},
["lof"] = {"Logol"},
["log"] = {"Logo"},
["loh"] = {"Laarim", "Narim"},
["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"},
["loj"] = {"Lou"},
["lok"] = {"Loko"},
["lol"] = {"Mongo"},
["lom"] = {"Loma (Liberia)"},
["lon"] = {"Malawi Lomwe"},
["loo"] = {"Lombo"},
["lop"] = {"Lopa"},
["loq"] = {"Lobala"},
["lor"] = {"Téén"},
["los"] = {"Loniu"},
["lot"] = {"Otuho"},
["lou"] = {"Louisiana Creole"},
["lov"] = {"Lopi"},
["low"] = {"Tampias Lobu"},
["lox"] = {"Loun"},
["loy"] = {"Loke"},
["loz"] = {"Lozi"},
["lpa"] = {"Lelepa"},
["lpe"] = {"Lepki"},
["lpn"] = {"Long Phuri Naga"},
["lpo"] = {"Lipo"},
["lpx"] = {"Lopit"},
["lqr"] = {"Logir"},
["lra"] = {"Rara Bakati'"},
["lrc"] = {"Northern Luri"},
["lre"] = {"Laurentian"},
["lrg"] = {"Laragia"},
["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"},
["lrk"] = {"Loarki"},
["lrl"] = {"Lari"},
["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"},
["lrn"] = {"Lorang"},
["lro"] = {"Laro"},
["lrr"] = {"Southern Yamphu"},
["lrt"] = {"Larantuka Malay"},
["lrv"] = {"Larevat"},
["lrz"] = {"Lemerig"},
["lsa"] = {"Lasgerdi"},
["lsb"] = {"Burundian Sign Language", "Langue des Signes Burundaise"},
["lsc"] = {"Albarradas Sign Language", "Lengua de señas Albarradas"},
["lsd"] = {"Lishana Deni"},
["lse"] = {"Lusengo"},
["lsh"] = {"Lish"},
["lsi"] = {"Lashi"},
["lsl"] = {"Latvian Sign Language"},
["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"},
["lsn"] = {"Tibetan Sign Language"},
["lso"] = {"Laos Sign Language"},
["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"},
["lsr"] = {"Aruop"},
["lss"] = {"Lasi"},
["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"},
["lsv"] = {"Sivia Sign Language"},
["lsw"] = {"Seychelles Sign Language", "Lalang Siny Seselwa", "Langue des Signes Seychelloise"},
["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"},
["ltc"] = {"Late Middle Chinese"},
["ltg"] = {"Latgalian"},
["lth"] = {"Thur"},
["lti"] = {"Leti (Indonesia)"},
["ltn"] = {"Latundê"},
["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"},
["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"},
["ltu"] = {"Latu"},
["lua"] = {"Luba-Lulua"},
["luc"] = {"Aringa"},
["lud"] = {"Ludian"},
["lue"] = {"Luvale"},
["luf"] = {"Laua"},
["luh"] = {"Leizhou Chinese"},
["lui"] = {"Luiseno"},
["luj"] = {"Luna"},
["luk"] = {"Lunanakha"},
["lul"] = {"Olu'bo"},
["lum"] = {"Luimbi"},
["lun"] = {"Lunda"},
["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"},
["lup"] = {"Lumbu"},
["luq"] = {"Lucumi"},
["lur"] = {"Laura"},
["lus"] = {"Lushai"},
["lut"] = {"Lushootseed"},
["luu"] = {"Lumba-Yakkha"},
["luv"] = {"Luwati"},
["luw"] = {"Luo (Cameroon)"},
["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"},
["luz"] = {"Southern Luri"},
["lva"] = {"Maku'a"},
["lvi"] = {"Lavi"},
["lvk"] = {"Lavukaleve"},
["lvl"] = {"Lwel"},
["lvs"] = {"Standard Latvian"},
["lvu"] = {"Levuka"},
["lwa"] = {"Lwalu"},
["lwe"] = {"Lewo Eleng"},
["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"},
["lwh"] = {"White Lachi"},
["lwl"] = {"Eastern Lawa"},
["lwm"] = {"Laomian"},
["lwo"] = {"Luwo"},
["lws"] = {"Malawian Sign Language"},
["lwt"] = {"Lewotobi"},
["lwu"] = {"Lawu"},
["lww"] = {"Lewo"},
["lxm"] = {"Lakurumau"},
["lya"] = {"Layakha"},
["lyg"] = {"Lyngngam"},
["lyn"] = {"Luyana"},
["lzh"] = {"Literary Chinese"},
["lzl"] = {"Litzlitz"},
["lzn"] = {"Leinong Naga"},
["lzz"] = {"Laz"},
["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"},
["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"},
["mad"] = {"Madurese"},
["mae"] = {"Bo-Rukul"},
["maf"] = {"Mafa"},
["mag"] = {"Magahi"},
["mai"] = {"Maithili"},
["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"},
["mak"] = {"Makasar"},
["mam"] = {"Mam"},
["man"] = {"Mandingo", "Manding"},
["map"] = {"Austronesian languages"},
["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"},
["mas"] = {"Masai"},
["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"},
["mau"] = {"Huautla Mazatec"},
["mav"] = {"Sateré-Mawé"},
["maw"] = {"Mampruli"},
["max"] = {"North Moluccan Malay"},
["maz"] = {"Central Mazahua"},
["mba"] = {"Higaonon"},
["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"},
["mbc"] = {"Macushi"},
["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"},
["mbe"] = {"Molale"},
["mbf"] = {"Baba Malay"},
["mbh"] = {"Mangseng"},
["mbi"] = {"Ilianen Manobo"},
["mbj"] = {"Nadëb"},
["mbk"] = {"Malol"},
["mbl"] = {"Maxakalí"},
["mbm"] = {"Ombamba"},
["mbn"] = {"Macaguán"},
["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"},
["mbp"] = {"Malayo"},
["mbq"] = {"Maisin"},
["mbr"] = {"Nukak Makú"},
["mbs"] = {"Sarangani Manobo"},
["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"},
["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"},
["mbv"] = {"Mbulungish"},
["mbw"] = {"Maring"},
["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"},
["mby"] = {"Memoni"},
["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"},
["mca"] = {"Maca"},
["mcb"] = {"Machiguenga"},
["mcc"] = {"Bitur"},
["mcd"] = {"Sharanahua"},
["mce"] = {"Itundujia Mixtec"},
["mcf"] = {"Matsés"},
["mcg"] = {"Mapoyo"},
["mch"] = {"Maquiritari"},
["mci"] = {"Mese"},
["mcj"] = {"Mvanip"},
["mck"] = {"Mbunda"},
["mcl"] = {"Macaguaje"},
["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"},
["mcn"] = {"Masana"},
["mco"] = {"Coatlán Mixe"},
["mcp"] = {"Makaa"},
["mcq"] = {"Ese"},
["mcr"] = {"Menya"},
["mcs"] = {"Mambai"},
["mct"] = {"Mengisa"},
["mcu"] = {"Cameroon Mambila"},
["mcv"] = {"Minanibai"},
["mcw"] = {"Mawa (Chad)"},
["mcx"] = {"Mpiemo"},
["mcy"] = {"South Watut"},
["mcz"] = {"Mawan"},
["mda"] = {"Mada (Nigeria)"},
["mdb"] = {"Morigi"},
["mdc"] = {"Male (Papua New Guinea)"},
["mdd"] = {"Mbum"},
["mde"] = {"Maba (Chad)"},
["mdf"] = {"Moksha"},
["mdg"] = {"Massalat"},
["mdh"] = {"Maguindanaon"},
["mdi"] = {"Mamvu"},
["mdj"] = {"Mangbetu"},
["mdk"] = {"Mangbutu"},
["mdl"] = {"Maltese Sign Language"},
["mdm"] = {"Mayogo"},
["mdn"] = {"Mbati"},
["mdp"] = {"Mbala"},
["mdq"] = {"Mbole"},
["mdr"] = {"Mandar"},
["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"},
["mdt"] = {"Mbere"},
["mdu"] = {"Mboko"},
["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"},
["mdw"] = {"Mbosi"},
["mdx"] = {"Dizin"},
["mdy"] = {"Male (Ethiopia)"},
["mdz"] = {"Suruí Do Pará"},
["mea"] = {"Menka"},
["meb"] = {"Ikobi"},
["mec"] = {"Marra"},
["med"] = {"Melpa"},
["mee"] = {"Mengen"},
["mef"] = {"Megam"},
["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"},
["mei"] = {"Midob"},
["mej"] = {"Meyah"},
["mek"] = {"Mekeo"},
["mel"] = {"Central Melanau"},
["mem"] = {"Mangala"},
["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"},
["meo"] = {"Kedah Malay"},
["mep"] = {"Miriwoong"},
["meq"] = {"Merey"},
["mer"] = {"Meru"},
["mes"] = {"Masmaje"},
["met"] = {"Mato"},
["meu"] = {"Motu"},
["mev"] = {"Mano"},
["mew"] = {"Maaka"},
["mey"] = {"Hassaniyya"},
["mez"] = {"Menominee"},
["mfa"] = {"Pattani Malay"},
["mfb"] = {"Bangka"},
["mfc"] = {"Mba"},
["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"},
["mfe"] = {"Morisyen"},
["mff"] = {"Naki"},
["mfg"] = {"Mogofin"},
["mfh"] = {"Matal"},
["mfi"] = {"Wandala"},
["mfj"] = {"Mefele"},
["mfk"] = {"North Mofu"},
["mfl"] = {"Putai"},
["mfm"] = {"Marghi South"},
["mfn"] = {"Cross River Mbembe"},
["mfo"] = {"Mbe"},
["mfp"] = {"Makassar Malay"},
["mfq"] = {"Moba"},
["mfr"] = {"Marrithiyel"},
["mfs"] = {"Mexican Sign Language"},
["mft"] = {"Mokerang"},
["mfu"] = {"Mbwela"},
["mfv"] = {"Mandjak"},
["mfw"] = {"Mulaha"},
["mfx"] = {"Melo"},
["mfy"] = {"Mayo"},
["mfz"] = {"Mabaan"},
["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"},
["mgb"] = {"Mararit"},
["mgc"] = {"Morokodo"},
["mgd"] = {"Moru"},
["mge"] = {"Mango"},
["mgf"] = {"Maklew"},
["mgg"] = {"Mpumpong"},
["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"},
["mgi"] = {"Lijili"},
["mgj"] = {"Abureni"},
["mgk"] = {"Mawes"},
["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"},
["mgm"] = {"Mambae"},
["mgn"] = {"Mbangi"},
["mgo"] = {"Meta'"},
["mgp"] = {"Eastern Magar"},
["mgq"] = {"Malila"},
["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"},
["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"},
["mgt"] = {"Mongol"},
["mgu"] = {"Mailu"},
["mgv"] = {"Matengo"},
["mgw"] = {"Matumbi"},
["mgy"] = {"Mbunga"},
["mgz"] = {"Mbugwe"},
["mha"] = {"Manda (India)"},
["mhb"] = {"Mahongwe"},
["mhc"] = {"Mocho"},
["mhd"] = {"Mbugu"},
["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"},
["mhf"] = {"Mamaa"},
["mhg"] = {"Margu"},
["mhi"] = {"Ma'di"},
["mhj"] = {"Mogholi"},
["mhk"] = {"Mungaka"},
["mhl"] = {"Mauwake"},
["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"},
["mhn"] = {"Mócheno"},
["mho"] = {"Mashi (Zambia)"},
["mhp"] = {"Balinese Malay"},
["mhq"] = {"Mandan"},
["mhr"] = {"Eastern Mari"},
["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"},
["mht"] = {"Mandahuaca"},
["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"},
["mhw"] = {"Mbukushu"},
["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"},
["mhy"] = {"Ma'anyan"},
["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"},
["mia"] = {"Miami"},
["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"},
["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"},
["mid"] = {"Mandaic"},
["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"},
["mif"] = {"Mofu-Gudur"},
["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"},
["mih"] = {"Chayuco Mixtec"},
["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"},
["mij"] = {"Abar", "Mungbam"},
["mik"] = {"Mikasuki"},
["mil"] = {"Peñoles Mixtec"},
["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"},
["min"] = {"Minangkabau"},
["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"},
["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"},
["miq"] = {"Mískito"},
["mir"] = {"Isthmus Mixe"},
["mis"] = {"Uncoded languages"},
["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"},
["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"},
["miw"] = {"Akoye"},
["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"},
["miy"] = {"Ayutla Mixtec"},
["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"},
["mjb"] = {"Makalero"},
["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"},
["mjd"] = {"Northwest Maidu"},
["mje"] = {"Muskum"},
["mjg"] = {"Tu"},
["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"},
["mji"] = {"Kim Mun"},
["mjj"] = {"Mawak"},
["mjk"] = {"Matukar"},
["mjl"] = {"Mandeali"},
["mjm"] = {"Medebur"},
["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"},
["mjo"] = {"Malankuravan"},
["mjp"] = {"Malapandaram"},
["mjq"] = {"Malaryan"},
["mjr"] = {"Malavedan"},
["mjs"] = {"Miship"},
["mjt"] = {"Sauria Paharia"},
["mju"] = {"Manna-Dora"},
["mjv"] = {"Mannan"},
["mjw"] = {"Karbi"},
["mjx"] = {"Mahali"},
["mjy"] = {"Mahican"},
["mjz"] = {"Majhi"},
["mka"] = {"Mbre"},
["mkb"] = {"Mal Paharia"},
["mkc"] = {"Siliput"},
["mke"] = {"Mawchi"},
["mkf"] = {"Miya"},
["mkg"] = {"Mak (China)"},
["mkh"] = {"Mon-Khmer languages"},
["mki"] = {"Dhatki"},
["mkj"] = {"Mokilese"},
["mkk"] = {"Byep"},
["mkl"] = {"Mokole"},
["mkm"] = {"Moklen"},
["mkn"] = {"Kupang Malay"},
["mko"] = {"Mingang Doso"},
["mkp"] = {"Moikodi"},
["mkq"] = {"Bay Miwok"},
["mkr"] = {"Malas"},
["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"},
["mkt"] = {"Vamale"},
["mku"] = {"Konyanka Maninka"},
["mkv"] = {"Mafea"},
["mkw"] = {"Kituba (Congo)"},
["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"},
["mky"] = {"East Makian"},
["mkz"] = {"Makasae"},
["mla"] = {"Malo"},
["mlb"] = {"Mbule"},
["mlc"] = {"Cao Lan"},
["mle"] = {"Manambu"},
["mlf"] = {"Mal"},
["mlh"] = {"Mape"},
["mli"] = {"Malimpung"},
["mlj"] = {"Miltu"},
["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"},
["mll"] = {"Malua Bay"},
["mlm"] = {"Mulam"},
["mln"] = {"Malango"},
["mlo"] = {"Mlomp"},
["mlp"] = {"Bargam"},
["mlq"] = {"Western Maninkakan"},
["mlr"] = {"Vame"},
["mls"] = {"Masalit"},
["mlu"] = {"To'abaita"},
["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"},
["mlw"] = {"Moloko"},
["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"},
["mlz"] = {"Malaynon"},
["mma"] = {"Mama"},
["mmb"] = {"Momina"},
["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"},
["mmd"] = {"Maonan"},
["mme"] = {"Mae"},
["mmf"] = {"Mundat"},
["mmg"] = {"North Ambrym"},
["mmh"] = {"Mehináku"},
["mmi"] = {"Hember Avu", "Amben", "Musar"},
["mmj"] = {"Majhwar"},
["mmk"] = {"Mukha-Dora"},
["mml"] = {"Man Met"},
["mmm"] = {"Maii"},
["mmn"] = {"Mamanwa"},
["mmo"] = {"Mangga Buang"},
["mmp"] = {"Siawi"},
["mmq"] = {"Musak"},
["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"},
["mmt"] = {"Malalamai"},
["mmu"] = {"Mmaala"},
["mmv"] = {"Miriti"},
["mmw"] = {"Emae"},
["mmx"] = {"Madak"},
["mmy"] = {"Migaama"},
["mmz"] = {"Mabaale"},
["mna"] = {"Mbula"},
["mnb"] = {"Muna"},
["mnc"] = {"Manchu"},
["mnd"] = {"Mondé"},
["mne"] = {"Naba"},
["mnf"] = {"Mundani"},
["mng"] = {"Eastern Mnong"},
["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"},
["mni"] = {"Manipuri"},
["mnj"] = {"Munji"},
["mnk"] = {"Mandinka"},
["mnl"] = {"Tiale"},
["mnm"] = {"Mapena"},
["mnn"] = {"Southern Mnong"},
["mno"] = {"Manobo languages"},
["mnp"] = {"Min Bei Chinese"},
["mnq"] = {"Minriq"},
["mnr"] = {"Mono (USA)"},
["mns"] = {"Mansi"},
["mnu"] = {"Mer"},
["mnv"] = {"Rennell-Bellona"},
["mnw"] = {"Mon"},
["mnx"] = {"Manikion"},
["mny"] = {"Manyawa"},
["mnz"] = {"Moni"},
["moa"] = {"Mwan"},
["moc"] = {"Mocoví"},
["mod"] = {"Mobilian"},
["moe"] = {"Innu", "Montagnais"},
["mog"] = {"Mongondow"},
["moh"] = {"Mohawk"},
["moi"] = {"Mboi"},
["moj"] = {"Monzombo"},
["mok"] = {"Morori"},
["mom"] = {"Mangue"},
["moo"] = {"Monom"},
["mop"] = {"Mopán Maya"},
["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"},
["mor"] = {"Moro"},
["mos"] = {"Mossi"},
["mot"] = {"Barí"},
["mou"] = {"Mogum"},
["mov"] = {"Mohave"},
["mow"] = {"Moi (Congo)"},
["mox"] = {"Molima"},
["moy"] = {"Shekkacho"},
["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"},
["mpa"] = {"Mpoto"},
["mpb"] = {"Malak Malak", "Mullukmulluk"},
["mpc"] = {"Mangarrayi"},
["mpd"] = {"Machinere"},
["mpe"] = {"Majang"},
["mpg"] = {"Marba"},
["mph"] = {"Maung"},
["mpi"] = {"Mpade"},
["mpj"] = {"Martu Wangka", "Wangkajunga"},
["mpk"] = {"Mbara (Chad)"},
["mpl"] = {"Middle Watut"},
["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"},
["mpn"] = {"Mindiri"},
["mpo"] = {"Miu"},
["mpp"] = {"Migabac"},
["mpq"] = {"Matís"},
["mpr"] = {"Vangunu"},
["mps"] = {"Dadibi"},
["mpt"] = {"Mian"},
["mpu"] = {"Makuráp"},
["mpv"] = {"Mungkip"},
["mpw"] = {"Mapidian"},
["mpx"] = {"Misima-Panaeati"},
["mpy"] = {"Mapia"},
["mpz"] = {"Mpi"},
["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"},
["mqb"] = {"Mbuko"},
["mqc"] = {"Mangole"},
["mqe"] = {"Matepi"},
["mqf"] = {"Momuna"},
["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"},
["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"},
["mqi"] = {"Mariri"},
["mqj"] = {"Mamasa"},
["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"},
["mql"] = {"Mbelime"},
["mqm"] = {"South Marquesan"},
["mqn"] = {"Moronene"},
["mqo"] = {"Modole"},
["mqp"] = {"Manipa"},
["mqq"] = {"Minokok"},
["mqr"] = {"Mander"},
["mqs"] = {"West Makian"},
["mqt"] = {"Mok"},
["mqu"] = {"Mandari"},
["mqv"] = {"Mosimo"},
["mqw"] = {"Murupi"},
["mqx"] = {"Mamuju"},
["mqy"] = {"Manggarai"},
["mqz"] = {"Pano"},
["mra"] = {"Mlabri"},
["mrb"] = {"Marino"},
["mrc"] = {"Maricopa"},
["mrd"] = {"Western Magar"},
["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"},
["mrf"] = {"Elseng"},
["mrg"] = {"Mising"},
["mrh"] = {"Mara Chin"},
["mrj"] = {"Western Mari"},
["mrk"] = {"Hmwaveke"},
["mrl"] = {"Mortlockese"},
["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"},
["mrn"] = {"Cheke Holo"},
["mro"] = {"Mru"},
["mrp"] = {"Morouas"},
["mrq"] = {"North Marquesan"},
["mrr"] = {"Maria (India)"},
["mrs"] = {"Maragus"},
["mrt"] = {"Marghi Central"},
["mru"] = {"Mono (Cameroon)"},
["mrv"] = {"Mangareva"},
["mrw"] = {"Maranao"},
["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"},
["mry"] = {"Mandaya"},
["mrz"] = {"Marind"},
["msb"] = {"Masbatenyo"},
["msc"] = {"Sankaran Maninka"},
["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"},
["mse"] = {"Musey"},
["msf"] = {"Mekwei"},
["msg"] = {"Moraid"},
["msh"] = {"Masikoro Malagasy"},
["msi"] = {"Sabah Malay"},
["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"},
["msk"] = {"Mansaka"},
["msl"] = {"Molof", "Poule"},
["msm"] = {"Agusan Manobo"},
["msn"] = {"Vurës"},
["mso"] = {"Mombum"},
["msp"] = {"Maritsauá"},
["msq"] = {"Caac"},
["msr"] = {"Mongolian Sign Language"},
["mss"] = {"West Masela"},
["msu"] = {"Musom"},
["msv"] = {"Maslam"},
["msw"] = {"Mansoanka"},
["msx"] = {"Moresada"},
["msy"] = {"Aruamu"},
["msz"] = {"Momare"},
["mta"] = {"Cotabato Manobo"},
["mtb"] = {"Anyin Morofo"},
["mtc"] = {"Munit"},
["mtd"] = {"Mualang"},
["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"},
["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"},
["mtg"] = {"Una"},
["mth"] = {"Munggui"},
["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"},
["mtj"] = {"Moskona"},
["mtk"] = {"Mbe'"},
["mtl"] = {"Montol"},
["mtm"] = {"Mator"},
["mtn"] = {"Matagalpa"},
["mto"] = {"Totontepec Mixe"},
["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"},
["mtq"] = {"Muong"},
["mtr"] = {"Mewari"},
["mts"] = {"Yora"},
["mtt"] = {"Mota"},
["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"},
["mtv"] = {"Asaro'o"},
["mtw"] = {"Southern Binukidnon"},
["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"},
["mty"] = {"Nabi"},
["mua"] = {"Mundang"},
["mub"] = {"Mubi"},
["muc"] = {"Ajumbu"},
["mud"] = {"Mednyj Aleut"},
["mue"] = {"Media Lengua"},
["mug"] = {"Musgu"},
["muh"] = {"Mündü"},
["mui"] = {"Musi"},
["muj"] = {"Mabire"},
["muk"] = {"Mugom"},
["mul"] = {"Multiple languages"},
["mum"] = {"Maiwala"},
["mun"] = {"Munda languages"},
["muo"] = {"Nyong"},
["mup"] = {"Malvi"},
["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"},
["mur"] = {"Murle"},
["mus"] = {"Creek"},
["mut"] = {"Western Muria"},
["muu"] = {"Yaaku"},
["muv"] = {"Muthuvan"},
["mux"] = {"Bo-Ung"},
["muy"] = {"Muyang"},
["muz"] = {"Mursi"},
["mva"] = {"Manam"},
["mvb"] = {"Mattole"},
["mvd"] = {"Mamboru"},
["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"},
["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"},
["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"},
["mvh"] = {"Mulgi"},
["mvi"] = {"Miyako"},
["mvk"] = {"Mekmek"},
["mvl"] = {"Mbara (Australia)"},
["mvn"] = {"Minaveha"},
["mvo"] = {"Marovo"},
["mvp"] = {"Duri"},
["mvq"] = {"Moere"},
["mvr"] = {"Marau"},
["mvs"] = {"Massep"},
["mvt"] = {"Mpotovoro"},
["mvu"] = {"Marfa"},
["mvv"] = {"Tagal Murut"},
["mvw"] = {"Machinga"},
["mvx"] = {"Meoswar"},
["mvy"] = {"Indus Kohistani"},
["mvz"] = {"Mesqan"},
["mwa"] = {"Mwatebu"},
["mwb"] = {"Juwal"},
["mwc"] = {"Are"},
["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"},
["mwf"] = {"Murrinh-Patha"},
["mwg"] = {"Aiklep"},
["mwh"] = {"Mouk-Aria"},
["mwi"] = {"Labo", "Ninde"},
["mwk"] = {"Kita Maninkakan"},
["mwl"] = {"Mirandese"},
["mwm"] = {"Sar"},
["mwn"] = {"Nyamwanga"},
["mwo"] = {"Central Maewo"},
["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"},
["mwq"] = {"Mün Chin"},
["mwr"] = {"Marwari"},
["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"},
["mwt"] = {"Moken"},
["mwu"] = {"Mittu"},
["mwv"] = {"Mentawai"},
["mww"] = {"Hmong Daw"},
["mwz"] = {"Moingi"},
["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"},
["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"},
["mxc"] = {"Manyika"},
["mxd"] = {"Modang"},
["mxe"] = {"Mele-Fila"},
["mxf"] = {"Malgbe"},
["mxg"] = {"Mbangala"},
["mxh"] = {"Mvuba"},
["mxi"] = {"Mozarabic"},
["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"},
["mxk"] = {"Monumbo"},
["mxl"] = {"Maxi Gbe"},
["mxm"] = {"Meramera"},
["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"},
["mxo"] = {"Mbowe"},
["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"},
["mxq"] = {"Juquila Mixe"},
["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"},
["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"},
["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"},
["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"},
["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"},
["mxw"] = {"Namo"},
["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"},
["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"},
["mxz"] = {"Central Masela"},
["myb"] = {"Mbay"},
["myc"] = {"Mayeka"},
["mye"] = {"Myene"},
["myf"] = {"Bambassi"},
["myg"] = {"Manta"},
["myh"] = {"Makah"},
["myj"] = {"Mangayat"},
["myk"] = {"Mamara Senoufo"},
["myl"] = {"Moma"},
["mym"] = {"Me'en"},
["myn"] = {"Mayan languages"},
["myo"] = {"Anfillo"},
["myp"] = {"Pirahã"},
["myr"] = {"Muniche"},
["mys"] = {"Mesmes"},
["myu"] = {"Mundurukú"},
["myv"] = {"Erzya"},
["myw"] = {"Muyuw"},
["myx"] = {"Masaaba"},
["myy"] = {"Macuna"},
["myz"] = {"Classical Mandaic"},
["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"},
["mzb"] = {"Tumzabt"},
["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"},
["mzd"] = {"Malimba"},
["mze"] = {"Morawa"},
["mzg"] = {"Monastic Sign Language"},
["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"},
["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"},
["mzj"] = {"Manya"},
["mzk"] = {"Nigeria Mambila"},
["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"},
["mzm"] = {"Mumuye"},
["mzn"] = {"Mazanderani"},
["mzo"] = {"Matipuhy"},
["mzp"] = {"Movima"},
["mzq"] = {"Mori Atas"},
["mzr"] = {"Marúbo"},
["mzs"] = {"Macanese"},
["mzt"] = {"Mintil"},
["mzu"] = {"Inapang"},
["mzv"] = {"Manza"},
["mzw"] = {"Deg"},
["mzx"] = {"Mawayana"},
["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"},
["mzz"] = {"Maiadomu"},
["naa"] = {"Namla"},
["nab"] = {"Southern Nambikuára"},
["nac"] = {"Narak"},
["nae"] = {"Naka'ela"},
["naf"] = {"Nabak"},
["nag"] = {"Naga Pidgin"},
["nah"] = {"Nahuatl languages"},
["nai"] = {"North American Indian languages"},
["naj"] = {"Nalu"},
["nak"] = {"Nakanai"},
["nal"] = {"Nalik"},
["nam"] = {"Ngan'gityemerri"},
["nan"] = {"Min Nan Chinese"},
["nao"] = {"Naaba"},
["nap"] = {"Neapolitan"},
["naq"] = {"Khoekhoe", "Nama (Namibia)"},
["nar"] = {"Iguta"},
["nas"] = {"Naasioi"},
["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"},
["naw"] = {"Nawuri"},
["nax"] = {"Nakwi"},
["nay"] = {"Ngarrindjeri"},
["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"},
["nba"] = {"Nyemba"},
["nbb"] = {"Ndoe"},
["nbc"] = {"Chang Naga"},
["nbd"] = {"Ngbinda"},
["nbe"] = {"Konyak Naga"},
["nbg"] = {"Nagarchal"},
["nbh"] = {"Ngamo"},
["nbi"] = {"Mao Naga"},
["nbj"] = {"Ngarinyman"},
["nbk"] = {"Nake"},
["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"},
["nbn"] = {"Kuri"},
["nbo"] = {"Nkukoli"},
["nbp"] = {"Nnam"},
["nbq"] = {"Nggem"},
["nbr"] = {"Numana"},
["nbs"] = {"Namibian Sign Language"},
["nbt"] = {"Na"},
["nbu"] = {"Rongmei Naga"},
["nbv"] = {"Ngamambo"},
["nbw"] = {"Southern Ngbandi"},
["nby"] = {"Ningera"},
["nca"] = {"Iyo"},
["ncb"] = {"Central Nicobarese"},
["ncc"] = {"Ponam"},
["ncd"] = {"Nachering"},
["nce"] = {"Yale"},
["ncf"] = {"Notsi"},
["ncg"] = {"Nisga'a"},
["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"},
["nci"] = {"Classical Nahuatl"},
["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"},
["nck"] = {"Na-kara"},
["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"},
["ncm"] = {"Nambo"},
["ncn"] = {"Nauna"},
["nco"] = {"Sibe"},
["ncq"] = {"Northern Katang"},
["ncr"] = {"Ncane"},
["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"},
["nct"] = {"Chothe Naga"},
["ncu"] = {"Chumburung"},
["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"},
["ncz"] = {"Natchez"},
["nda"] = {"Ndasa"},
["ndb"] = {"Kenswei Nsei"},
["ndc"] = {"Ndau"},
["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"},
["ndf"] = {"Nadruvian"},
["ndg"] = {"Ndengereko"},
["ndh"] = {"Ndali"},
["ndi"] = {"Samba Leko"},
["ndj"] = {"Ndamba"},
["ndk"] = {"Ndaka"},
["ndl"] = {"Ndolo"},
["ndm"] = {"Ndam"},
["ndn"] = {"Ngundi"},
["ndp"] = {"Ndo"},
["ndq"] = {"Ndombe"},
["ndr"] = {"Ndoola"},
["nds"] = {"Low German", "Low Saxon"},
["ndt"] = {"Ndunga"},
["ndu"] = {"Dugun"},
["ndv"] = {"Ndut"},
["ndw"] = {"Ndobo"},
["ndx"] = {"Nduga"},
["ndy"] = {"Lutos"},
["ndz"] = {"Ndogo"},
["nea"] = {"Eastern Ngad'a"},
["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"},
["nec"] = {"Nedebang"},
["ned"] = {"Nde-Gbite"},
["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"},
["nef"] = {"Nefamese"},
["neg"] = {"Negidal"},
["neh"] = {"Nyenkha"},
["nei"] = {"Neo-Hittite"},
["nej"] = {"Neko"},
["nek"] = {"Neku"},
["nem"] = {"Nemi"},
["nen"] = {"Nengone"},
["neo"] = {"Ná-Meo"},
["neq"] = {"North Central Mixe"},
["ner"] = {"Yahadian"},
["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"},
["net"] = {"Nete"},
["neu"] = {"Neo"},
["nev"] = {"Nyaheun"},
["new"] = {"Newari", "Nepal Bhasa"},
["nex"] = {"Neme"},
["ney"] = {"Neyo"},
["nez"] = {"Nez Perce"},
["nfa"] = {"Dhao"},
["nfd"] = {"Ahwai"},
["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"},
["nfr"] = {"Nafaanra"},
["nfu"] = {"Mfumte"},
["nga"] = {"Ngbaka"},
["ngb"] = {"Northern Ngbandi"},
["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"},
["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"},
["nge"] = {"Ngemba"},
["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"},
["ngg"] = {"Ngbaka Manza"},
["ngh"] = {"Nǁng"},
["ngi"] = {"Ngizim"},
["ngj"] = {"Ngie"},
["ngk"] = {"Dalabon"},
["ngl"] = {"Lomwe"},
["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"},
["ngn"] = {"Ngwo"},
["ngp"] = {"Ngulu"},
["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"},
["ngr"] = {"Engdewu"},
["ngs"] = {"Gvoko"},
["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"},
["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"},
["ngv"] = {"Nagumi"},
["ngw"] = {"Ngwaba"},
["ngx"] = {"Nggwahyi"},
["ngy"] = {"Tibea"},
["ngz"] = {"Ngungwel"},
["nha"] = {"Nhanda"},
["nhb"] = {"Beng"},
["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"},
["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"},
["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"},
["nhf"] = {"Nhuwala"},
["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"},
["nhh"] = {"Nahari"},
["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"},
["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"},
["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"},
["nhn"] = {"Central Nahuatl"},
["nho"] = {"Takuu"},
["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"},
["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"},
["nhr"] = {"Naro"},
["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"},
["nhu"] = {"Noone"},
["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"},
["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"},
["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"},
["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"},
["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"},
["nia"] = {"Nias"},
["nib"] = {"Nakame"},
["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"},
["nid"] = {"Ngandi"},
["nie"] = {"Niellim"},
["nif"] = {"Nek"},
["nig"] = {"Ngalakgan"},
["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"},
["nii"] = {"Nii"},
["nij"] = {"Ngaju"},
["nik"] = {"Southern Nicobarese"},
["nil"] = {"Nila"},
["nim"] = {"Nilamba"},
["nin"] = {"Ninzo"},
["nio"] = {"Nganasan"},
["niq"] = {"Nandi"},
["nir"] = {"Nimboran"},
["nis"] = {"Nimi"},
["nit"] = {"Southeastern Kolami"},
["niu"] = {"Niuean"},
["niv"] = {"Gilyak"},
["niw"] = {"Nimo"},
["nix"] = {"Hema"},
["niy"] = {"Ngiti"},
["niz"] = {"Ningil"},
["nja"] = {"Nzanyi"},
["njb"] = {"Nocte Naga"},
["njd"] = {"Ndonde Hamba"},
["njh"] = {"Lotha Naga"},
["nji"] = {"Gudanji"},
["njj"] = {"Njen"},
["njl"] = {"Njalgulgule"},
["njm"] = {"Angami Naga"},
["njn"] = {"Liangmai Naga"},
["njo"] = {"Ao Naga"},
["njr"] = {"Njerep"},
["njs"] = {"Nisa"},
["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"},
["nju"] = {"Ngadjunmaya"},
["njx"] = {"Kunyi"},
["njy"] = {"Njyem"},
["njz"] = {"Nyishi"},
["nka"] = {"Nkoya"},
["nkb"] = {"Khoibu Naga"},
["nkc"] = {"Nkongho"},
["nkd"] = {"Koireng"},
["nke"] = {"Duke"},
["nkf"] = {"Inpui Naga"},
["nkg"] = {"Nekgini"},
["nkh"] = {"Khezha Naga"},
["nki"] = {"Thangal Naga"},
["nkj"] = {"Nakai"},
["nkk"] = {"Nokuku"},
["nkm"] = {"Namat"},
["nkn"] = {"Nkangala"},
["nko"] = {"Nkonya"},
["nkp"] = {"Niuatoputapu"},
["nkq"] = {"Nkami"},
["nkr"] = {"Nukuoro"},
["nks"] = {"North Asmat"},
["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"},
["nku"] = {"Bouna Kulango"},
["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"},
["nkw"] = {"Nkutu"},
["nkx"] = {"Nkoroo"},
["nkz"] = {"Nkari"},
["nla"] = {"Ngombale"},
["nlc"] = {"Nalca"},
["nle"] = {"East Nyala"},
["nlg"] = {"Gela"},
["nli"] = {"Grangali"},
["nlj"] = {"Nyali"},
["nlk"] = {"Ninia Yali"},
["nll"] = {"Nihali"},
["nlm"] = {"Mankiyali"},
["nlo"] = {"Ngul"},
["nlq"] = {"Lao Naga"},
["nlu"] = {"Nchumbulu"},
["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"},
["nlw"] = {"Walangama"},
["nlx"] = {"Nahali"},
["nly"] = {"Nyamal"},
["nlz"] = {"Nalögo"},
["nma"] = {"Maram Naga"},
["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"},
["nmc"] = {"Ngam"},
["nmd"] = {"Ndumu"},
["nme"] = {"Mzieme Naga"},
["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"},
["nmg"] = {"Kwasio"},
["nmh"] = {"Monsang Naga"},
["nmi"] = {"Nyam"},
["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"},
["nmk"] = {"Namakura"},
["nml"] = {"Ndemli"},
["nmm"] = {"Manangba"},
["nmn"] = {"ǃXóõ"},
["nmo"] = {"Moyon Naga"},
["nmp"] = {"Nimanbur"},
["nmq"] = {"Nambya"},
["nmr"] = {"Nimbari"},
["nms"] = {"Letemboi"},
["nmt"] = {"Namonuito"},
["nmu"] = {"Northeast Maidu"},
["nmv"] = {"Ngamini"},
["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"},
["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"},
["nmy"] = {"Namuyi"},
["nmz"] = {"Nawdm"},
["nna"] = {"Nyangumarta"},
["nnb"] = {"Nande"},
["nnc"] = {"Nancere"},
["nnd"] = {"West Ambae"},
["nne"] = {"Ngandyera"},
["nnf"] = {"Ngaing"},
["nng"] = {"Maring Naga"},
["nnh"] = {"Ngiemboon"},
["nni"] = {"North Nuaulu"},
["nnj"] = {"Nyangatom"},
["nnk"] = {"Nankina"},
["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"},
["nnm"] = {"Namia"},
["nnn"] = {"Ngete"},
["nnp"] = {"Wancho Naga"},
["nnq"] = {"Ngindo"},
["nnr"] = {"Narungga"},
["nnt"] = {"Nanticoke"},
["nnu"] = {"Dwang"},
["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"},
["nnw"] = {"Southern Nuni"},
["nny"] = {"Nyangga"},
["nnz"] = {"Nda'nda'"},
["noa"] = {"Woun Meu"},
["noc"] = {"Nuk"},
["nod"] = {"Northern Thai"},
["noe"] = {"Nimadi"},
["nof"] = {"Nomane"},
["nog"] = {"Nogai"},
["noh"] = {"Nomu"},
["noi"] = {"Noiri"},
["noj"] = {"Nonuya"},
["nok"] = {"Nooksack"},
["nol"] = {"Nomlaki"},
["non"] = {"Old Norse"},
["nop"] = {"Numanggang"},
["noq"] = {"Ngongo"},
["nos"] = {"Eastern Nisu"},
["not"] = {"Nomatsiguenga"},
["nou"] = {"Ewage-Notu"},
["nov"] = {"Novial"},
["now"] = {"Nyambo"},
["noy"] = {"Noy"},
["noz"] = {"Nayi"},
["npa"] = {"Nar Phu"},
["npb"] = {"Nupbikha"},
["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"},
["nph"] = {"Phom Naga"},
["npi"] = {"Nepali (individual language)"},
["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"},
["npn"] = {"Mondropolon"},
["npo"] = {"Pochuri Naga"},
["nps"] = {"Nipsan"},
["npu"] = {"Puimei Naga"},
["npx"] = {"Noipx"},
["npy"] = {"Napu"},
["nqg"] = {"Southern Nago"},
["nqk"] = {"Kura Ede Nago"},
["nql"] = {"Ngendelengo"},
["nqm"] = {"Ndom"},
["nqn"] = {"Nen"},
["nqo"] = {"N'Ko", "N’Ko"},
["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"},
["nqt"] = {"Nteng"},
["nqy"] = {"Akyaung Ari Naga"},
["nra"] = {"Ngom"},
["nrb"] = {"Nara"},
["nrc"] = {"Noric"},
["nre"] = {"Southern Rengma Naga"},
["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais", "Sercquiais"},
["nrg"] = {"Narango"},
["nri"] = {"Chokri Naga"},
["nrk"] = {"Ngarla"},
["nrl"] = {"Ngarluma"},
["nrm"] = {"Narom"},
["nrn"] = {"Norn"},
["nrp"] = {"North Picene"},
["nrr"] = {"Norra", "Nora"},
["nrt"] = {"Northern Kalapuya"},
["nru"] = {"Narua"},
["nrx"] = {"Ngurmbur"},
["nrz"] = {"Lala"},
["nsa"] = {"Sangtam Naga"},
["nsb"] = {"Lower Nossob"},
["nsc"] = {"Nshi"},
["nsd"] = {"Southern Nisu"},
["nse"] = {"Nsenga"},
["nsf"] = {"Northwestern Nisu"},
["nsg"] = {"Ngasa"},
["nsh"] = {"Ngoshie"},
["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"},
["nsk"] = {"Naskapi"},
["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"},
["nsm"] = {"Sumi Naga"},
["nsn"] = {"Nehan"},
["nso"] = {"Pedi", "Northern Sotho", "Sepedi"},
["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"},
["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"},
["nsr"] = {"Maritime Sign Language"},
["nss"] = {"Nali"},
["nst"] = {"Tase Naga"},
["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"},
["nsv"] = {"Southwestern Nisu"},
["nsw"] = {"Navut"},
["nsx"] = {"Nsongo"},
["nsy"] = {"Nasal"},
["nsz"] = {"Nisenan"},
["ntd"] = {"Northern Tidung"},
["ntg"] = {"Ngantangarra"},
["nti"] = {"Natioro"},
["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"},
["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"},
["ntm"] = {"Nateni"},
["nto"] = {"Ntomba"},
["ntp"] = {"Northern Tepehuan"},
["ntr"] = {"Delo"},
["ntu"] = {"Natügu"},
["ntw"] = {"Nottoway"},
["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"},
["nty"] = {"Mantsi"},
["ntz"] = {"Natanzi"},
["nua"] = {"Yuanga"},
["nub"] = {"Nubian languages"},
["nuc"] = {"Nukuini"},
["nud"] = {"Ngala"},
["nue"] = {"Ngundu"},
["nuf"] = {"Nusu"},
["nug"] = {"Nungali"},
["nuh"] = {"Ndunda"},
["nui"] = {"Ngumbi"},
["nuj"] = {"Nyole"},
["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"},
["nul"] = {"Nusa Laut"},
["num"] = {"Niuafo'ou"},
["nun"] = {"Anong"},
["nuo"] = {"Nguôn"},
["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"},
["nuq"] = {"Nukumanu"},
["nur"] = {"Nukuria"},
["nus"] = {"Nuer"},
["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"},
["nuu"] = {"Ngbundu"},
["nuv"] = {"Northern Nuni"},
["nuw"] = {"Nguluwan"},
["nux"] = {"Mehek"},
["nuy"] = {"Nunggubuyu"},
["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"},
["nvh"] = {"Nasarian"},
["nvm"] = {"Namiae"},
["nvo"] = {"Nyokon"},
["nwa"] = {"Nawathinehena"},
["nwb"] = {"Nyabwa"},
["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"},
["nwe"] = {"Ngwe"},
["nwg"] = {"Ngayawung"},
["nwi"] = {"Southwest Tanna"},
["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"},
["nwo"] = {"Nauo"},
["nwr"] = {"Nawaru"},
["nww"] = {"Ndwewe"},
["nwx"] = {"Middle Newar"},
["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"},
["nxa"] = {"Nauete"},
["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"},
["nxe"] = {"Nage"},
["nxg"] = {"Ngad'a"},
["nxi"] = {"Nindi"},
["nxk"] = {"Koki Naga"},
["nxl"] = {"South Nuaulu"},
["nxm"] = {"Numidian"},
["nxn"] = {"Ngawun"},
["nxo"] = {"Ndambomo"},
["nxq"] = {"Naxi"},
["nxr"] = {"Ninggerum"},
["nxx"] = {"Nafri"},
["nyb"] = {"Nyangbo"},
["nyc"] = {"Nyanga-li"},
["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"},
["nye"] = {"Nyengo"},
["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"},
["nyg"] = {"Nyindu"},
["nyh"] = {"Nyikina"},
["nyi"] = {"Ama (Sudan)"},
["nyj"] = {"Nyanga"},
["nyk"] = {"Nyaneka"},
["nyl"] = {"Nyeu"},
["nym"] = {"Nyamwezi"},
["nyn"] = {"Nyankole"},
["nyo"] = {"Nyoro"},
["nyp"] = {"Nyang'i"},
["nyq"] = {"Nayini"},
["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"},
["nys"] = {"Nyungar"},
["nyt"] = {"Nyawaygi"},
["nyu"] = {"Nyungwe"},
["nyv"] = {"Nyulnyul"},
["nyw"] = {"Nyaw"},
["nyx"] = {"Nganyaywana"},
["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"},
["nza"] = {"Tigon Mbembe"},
["nzb"] = {"Njebi"},
["nzd"] = {"Nzadi"},
["nzi"] = {"Nzima"},
["nzk"] = {"Nzakara"},
["nzm"] = {"Zeme Naga"},
["nzr"] = {"Dir-Nyamzak-Mbarimi"},
["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"},
["nzu"] = {"Teke-Nzikou"},
["nzy"] = {"Nzakambay"},
["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"},
["oaa"] = {"Orok"},
["oac"] = {"Oroch"},
["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"},
["oav"] = {"Old Avar"},
["obi"] = {"Obispeño"},
["obk"] = {"Southern Bontok"},
["obl"] = {"Oblo"},
["obm"] = {"Moabite"},
["obo"] = {"Obo Manobo"},
["obr"] = {"Old Burmese"},
["obt"] = {"Old Breton"},
["obu"] = {"Obulom"},
["oca"] = {"Ocaina"},
["och"] = {"Old Chinese"},
["ocm"] = {"Old Cham"},
["oco"] = {"Old Cornish"},
["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"},
["oda"] = {"Odut"},
["odk"] = {"Od"},
["odt"] = {"Old Dutch"},
["odu"] = {"Odual"},
["ofo"] = {"Ofo"},
["ofs"] = {"Old Frisian"},
["ofu"] = {"Efutop"},
["ogb"] = {"Ogbia"},
["ogc"] = {"Ogbah"},
["oge"] = {"Old Georgian"},
["ogg"] = {"Ogbogolo"},
["ogo"] = {"Khana"},
["ogu"] = {"Ogbronuagum"},
["oht"] = {"Old Hittite"},
["ohu"] = {"Old Hungarian"},
["oia"] = {"Oirata"},
["oie"] = {"Okolie"},
["oin"] = {"Inebu One"},
["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"},
["ojc"] = {"Central Ojibwa"},
["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"},
["ojp"] = {"Old Japanese"},
["ojs"] = {"Severn Ojibwa"},
["ojv"] = {"Ontong Java"},
["ojw"] = {"Western Ojibwa"},
["oka"] = {"Okanagan"},
["okb"] = {"Okobo"},
["okc"] = {"Kobo"},
["okd"] = {"Okodia"},
["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"},
["okg"] = {"Koko Babangk"},
["okh"] = {"Koresh-e Rostam"},
["oki"] = {"Okiek"},
["okj"] = {"Oko-Juwoi"},
["okk"] = {"Kwamtim One"},
["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"},
["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"},
["okn"] = {"Oki-No-Erabu"},
["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"},
["okr"] = {"Kirike"},
["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"},
["oku"] = {"Oku"},
["okv"] = {"Orokaiva"},
["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"},
["okz"] = {"Old Khmer"},
["ola"] = {"Walungge"},
["old"] = {"Mochi"},
["ole"] = {"Olekha"},
["olk"] = {"Olkol"},
["olm"] = {"Oloma"},
["olo"] = {"Livvi"},
["olr"] = {"Olrat"},
["olt"] = {"Old Lithuanian"},
["olu"] = {"Kuvale"},
["oma"] = {"Omaha-Ponca"},
["omb"] = {"East Ambae"},
["omc"] = {"Mochica"},
["omg"] = {"Omagua"},
["omi"] = {"Omi"},
["omk"] = {"Omok"},
["oml"] = {"Ombo"},
["omn"] = {"Minoan"},
["omo"] = {"Utarmbung"},
["omp"] = {"Old Manipuri"},
["omq"] = {"Oto-Manguean languages"},
["omr"] = {"Old Marathi"},
["omt"] = {"Omotik"},
["omu"] = {"Omurano"},
["omv"] = {"Omotic languages"},
["omw"] = {"South Tairora"},
["omx"] = {"Old Mon"},
["omy"] = {"Old Malay"},
["ona"] = {"Ona"},
["onb"] = {"Lingao"},
["one"] = {"Oneida"},
["ong"] = {"Olo"},
["oni"] = {"Onin"},
["onj"] = {"Onjob"},
["onk"] = {"Kabore One"},
["onn"] = {"Onobasulu"},
["ono"] = {"Onondaga"},
["onp"] = {"Sartang"},
["onr"] = {"Northern One"},
["ons"] = {"Ono"},
["ont"] = {"Ontenu"},
["onu"] = {"Unua"},
["onw"] = {"Old Nubian"},
["onx"] = {"Onin Based Pidgin"},
["ood"] = {"Tohono O'odham"},
["oog"] = {"Ong"},
["oon"] = {"Önge"},
["oor"] = {"Oorlams"},
["oos"] = {"Old Ossetic"},
["opa"] = {"Okpamheri"},
["opk"] = {"Kopkaka"},
["opm"] = {"Oksapmin"},
["opo"] = {"Opao"},
["opt"] = {"Opata"},
["opy"] = {"Ofayé"},
["ora"] = {"Oroha"},
["orc"] = {"Orma"},
["ore"] = {"Orejón"},
["org"] = {"Oring"},
["orh"] = {"Oroqen"},
["orn"] = {"Orang Kanaq"},
["oro"] = {"Orokolo"},
["orr"] = {"Oruma"},
["ors"] = {"Orang Seletar"},
["ort"] = {"Adivasi Oriya"},
["oru"] = {"Ormuri"},
["orv"] = {"Old Russian"},
["orw"] = {"Oro Win"},
["orx"] = {"Oro"},
["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"},
["orz"] = {"Ormu"},
["osa"] = {"Osage"},
["osc"] = {"Oscan"},
["osi"] = {"Osing"},
["osn"] = {"Old Sundanese"},
["oso"] = {"Ososo"},
["osp"] = {"Old Spanish"},
["ost"] = {"Osatu"},
["osu"] = {"Southern One"},
["osx"] = {"Old Saxon"},
["ota"] = {"Ottoman Turkish (1500-1928)"},
["otb"] = {"Old Tibetan"},
["otd"] = {"Ot Danum"},
["ote"] = {"Mezquital Otomi"},
["oti"] = {"Oti"},
["otk"] = {"Old Turkish"},
["otl"] = {"Tilapa Otomi"},
["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"},
["otn"] = {"Tenango Otomi"},
["oto"] = {"Otomian languages"},
["otq"] = {"Querétaro Otomi"},
["otr"] = {"Otoro"},
["ots"] = {"Estado de México Otomi"},
["ott"] = {"Temoaya Otomi"},
["otu"] = {"Otuke"},
["otw"] = {"Ottawa"},
["otx"] = {"Texcatepec Otomi"},
["oty"] = {"Old Tamil"},
["otz"] = {"Ixtenco Otomi"},
["oua"] = {"Tagargrent"},
["oub"] = {"Glio-Oubi"},
["oue"] = {"Oune"},
["oui"] = {"Old Uighur"},
["oum"] = {"Ouma"},
["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"},
["owi"] = {"Owiniga"},
["owl"] = {"Old Welsh"},
["oyb"] = {"Oy"},
["oyd"] = {"Oyda"},
["oym"] = {"Wayampi"},
["oyy"] = {"Oya'oya"},
["ozm"] = {"Koonzime"},
["paa"] = {"Papuan languages"},
["pab"] = {"Parecís"},
["pac"] = {"Pacoh"},
["pad"] = {"Paumarí"},
["pae"] = {"Pagibete"},
["paf"] = {"Paranawát"},
["pag"] = {"Pangasinan"},
["pah"] = {"Tenharim"},
["pai"] = {"Pe"},
["pak"] = {"Parakanã"},
["pal"] = {"Pahlavi"},
["pam"] = {"Pampanga", "Kapampangan"},
["pao"] = {"Northern Paiute"},
["pap"] = {"Papiamento"},
["paq"] = {"Parya"},
["par"] = {"Panamint", "Timbisha"},
["pas"] = {"Papasena"},
["pau"] = {"Palauan"},
["pav"] = {"Pakaásnovos"},
["paw"] = {"Pawnee"},
["pax"] = {"Pankararé"},
["pay"] = {"Pech"},
["paz"] = {"Pankararú"},
["pbb"] = {"Páez"},
["pbc"] = {"Patamona"},
["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"},
["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"},
["pbg"] = {"Paraujano"},
["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"},
["pbi"] = {"Parkwa"},
["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"},
["pbm"] = {"Puebla Mazatec"},
["pbn"] = {"Kpasam"},
["pbo"] = {"Papel"},
["pbp"] = {"Badyara"},
["pbr"] = {"Pangwa"},
["pbs"] = {"Central Pame"},
["pbt"] = {"Southern Pashto"},
["pbu"] = {"Northern Pashto"},
["pbv"] = {"Pnar"},
["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"},
["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"},
["pcb"] = {"Pear"},
["pcc"] = {"Bouyei"},
["pcd"] = {"Picard"},
["pce"] = {"Ruching Palaung"},
["pcf"] = {"Paliyan"},
["pcg"] = {"Paniya"},
["pch"] = {"Pardhan"},
["pci"] = {"Duruwa"},
["pcj"] = {"Parenga"},
["pck"] = {"Paite Chin"},
["pcl"] = {"Pardhi"},
["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"},
["pcn"] = {"Piti"},
["pcp"] = {"Pacahuara"},
["pcw"] = {"Pyapun"},
["pda"] = {"Anam"},
["pdc"] = {"Pennsylvania German"},
["pdi"] = {"Pa Di"},
["pdn"] = {"Podena", "Fedan"},
["pdo"] = {"Padoe"},
["pdt"] = {"Plautdietsch"},
["pdu"] = {"Kayan"},
["pea"] = {"Peranakan Indonesian"},
["peb"] = {"Eastern Pomo"},
["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"},
["pee"] = {"Taje"},
["pef"] = {"Northeastern Pomo"},
["peg"] = {"Pengo"},
["peh"] = {"Bonan"},
["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"},
["pej"] = {"Northern Pomo"},
["pek"] = {"Penchal"},
["pel"] = {"Pekal"},
["pem"] = {"Phende"},
["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"},
["pep"] = {"Kunja"},
["peq"] = {"Southern Pomo"},
["pes"] = {"Iranian Persian"},
["pev"] = {"Pémono"},
["pex"] = {"Petats"},
["pey"] = {"Petjo"},
["pez"] = {"Eastern Penan"},
["pfa"] = {"Pááfang"},
["pfe"] = {"Pere"},
["pfl"] = {"Pfaelzisch"},
["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"},
["pgd"] = {"Gāndhārī"},
["pgg"] = {"Pangwali"},
["pgi"] = {"Pagi"},
["pgk"] = {"Rerep"},
["pgl"] = {"Primitive Irish"},
["pgn"] = {"Paelignian"},
["pgs"] = {"Pangseng"},
["pgu"] = {"Pagu"},
["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"},
["pha"] = {"Pa-Hng"},
["phd"] = {"Phudagi"},
["phg"] = {"Phuong"},
["phh"] = {"Phukha"},
["phi"] = {"Philippine languages"},
["phj"] = {"Pahari"},
["phk"] = {"Phake"},
["phl"] = {"Phalura", "Palula"},
["phm"] = {"Phimbi"},
["phn"] = {"Phoenician"},
["pho"] = {"Phunoi"},
["phq"] = {"Phana'"},
["phr"] = {"Pahari-Potwari"},
["pht"] = {"Phu Thai"},
["phu"] = {"Phuan"},
["phv"] = {"Pahlavani"},
["phw"] = {"Phangduwali"},
["pia"] = {"Pima Bajo"},
["pib"] = {"Yine"},
["pic"] = {"Pinji"},
["pid"] = {"Piaroa"},
["pie"] = {"Piro"},
["pif"] = {"Pingelapese"},
["pig"] = {"Pisabo"},
["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"},
["pij"] = {"Pijao"},
["pil"] = {"Yom"},
["pim"] = {"Powhatan"},
["pin"] = {"Piame"},
["pio"] = {"Piapoco"},
["pip"] = {"Pero"},
["pir"] = {"Piratapuyo"},
["pis"] = {"Pijin"},
["pit"] = {"Pitta Pitta"},
["piu"] = {"Pintupi-Luritja"},
["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"},
["piw"] = {"Pimbwe"},
["pix"] = {"Piu"},
["piy"] = {"Piya-Kwonci"},
["piz"] = {"Pije"},
["pjt"] = {"Pitjantjatjara"},
["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"},
["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"},
["pkc"] = {"Paekche"},
["pkg"] = {"Pak-Tong"},
["pkh"] = {"Pankhu"},
["pkn"] = {"Pakanha"},
["pko"] = {"Pökoot"},
["pkp"] = {"Pukapuka"},
["pkr"] = {"Attapady Kurumba"},
["pks"] = {"Pakistan Sign Language"},
["pkt"] = {"Maleng"},
["pku"] = {"Paku"},
["pla"] = {"Miani"},
["plb"] = {"Polonombauk"},
["plc"] = {"Central Palawano"},
["pld"] = {"Polari"},
["ple"] = {"Palu'e"},
["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"},
["plg"] = {"Pilagá"},
["plh"] = {"Paulohi"},
["plk"] = {"Kohistani Shina"},
["pll"] = {"Shwe Palaung"},
["pln"] = {"Palenquero"},
["plo"] = {"Oluta Popoluca"},
["plq"] = {"Palaic"},
["plr"] = {"Palaka Senoufo"},
["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"},
["plt"] = {"Plateau Malagasy"},
["plu"] = {"Palikúr"},
["plv"] = {"Southwest Palawano"},
["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"},
["ply"] = {"Bolyu"},
["plz"] = {"Paluan"},
["pma"] = {"Paama"},
["pmb"] = {"Pambia"},
["pmd"] = {"Pallanganmiddang"},
["pme"] = {"Pwaamei"},
["pmf"] = {"Pamona"},
["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"},
["pmi"] = {"Northern Pumi"},
["pmj"] = {"Southern Pumi"},
["pml"] = {"Lingua Franca"},
["pmm"] = {"Pomo"},
["pmn"] = {"Pam"},
["pmo"] = {"Pom"},
["pmq"] = {"Northern Pame"},
["pmr"] = {"Paynamar"},
["pms"] = {"Piemontese"},
["pmt"] = {"Tuamotuan"},
["pmw"] = {"Plains Miwok"},
["pmx"] = {"Poumei Naga"},
["pmy"] = {"Papuan Malay"},
["pmz"] = {"Southern Pame"},
["pna"] = {"Punan Bah-Biau"},
["pnb"] = {"Western Panjabi"},
["pnc"] = {"Pannei"},
["pnd"] = {"Mpinda"},
["pne"] = {"Western Penan"},
["png"] = {"Pangu", "Pongu"},
["pnh"] = {"Penrhyn"},
["pni"] = {"Aoheng"},
["pnj"] = {"Pinjarup"},
["pnk"] = {"Paunaka"},
["pnl"] = {"Paleni"},
["pnm"] = {"Punan Batu 1"},
["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"},
["pno"] = {"Panobo"},
["pnp"] = {"Pancana"},
["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"},
["pnr"] = {"Panim"},
["pns"] = {"Ponosakan"},
["pnt"] = {"Pontic"},
["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"},
["pnv"] = {"Pinigura"},
["pnw"] = {"Banyjima", "Panytyima"},
["pnx"] = {"Phong-Kniang"},
["pny"] = {"Pinyin"},
["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"},
["poc"] = {"Poqomam"},
["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"},
["pof"] = {"Poke"},
["pog"] = {"Potiguára"},
["poh"] = {"Poqomchi'"},
["poi"] = {"Highland Popoluca"},
["pok"] = {"Pokangá"},
["pom"] = {"Southeastern Pomo"},
["pon"] = {"Pohnpeian"},
["poo"] = {"Central Pomo"},
["pop"] = {"Pwapwâ"},
["poq"] = {"Texistepec Popoluca"},
["pos"] = {"Sayula Popoluca"},
["pot"] = {"Potawatomi"},
["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"},
["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"},
["pox"] = {"Polabian"},
["poy"] = {"Pogolo"},
["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"},
["ppe"] = {"Papi"},
["ppi"] = {"Paipai"},
["ppk"] = {"Uma"},
["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"},
["ppm"] = {"Papuma"},
["ppn"] = {"Papapana"},
["ppo"] = {"Folopa"},
["ppp"] = {"Pelende"},
["ppq"] = {"Pei"},
["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"},
["ppt"] = {"Pare"},
["ppu"] = {"Papora"},
["pqa"] = {"Pa'a"},
["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"},
["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"},
["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"},
["pra"] = {"Prakrit languages"},
["prc"] = {"Parachi"},
["prd"] = {"Parsi-Dari"},
["pre"] = {"Principense"},
["prf"] = {"Paranan"},
["prg"] = {"Prussian"},
["prh"] = {"Porohanon"},
["pri"] = {"Paicî"},
["prk"] = {"Parauk"},
["prl"] = {"Peruvian Sign Language"},
["prm"] = {"Kibiri"},
["prn"] = {"Prasuni"},
["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"},
["prq"] = {"Ashéninka Perené"},
["prr"] = {"Puri"},
["prs"] = {"Dari", "Afghan Persian"},
["prt"] = {"Phai"},
["pru"] = {"Puragi"},
["prw"] = {"Parawen"},
["prx"] = {"Purik"},
["prz"] = {"Providencia Sign Language"},
["psa"] = {"Asue Awyu"},
["psc"] = {"Iranian Sign Language", "Persian Sign Language"},
["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"},
["pse"] = {"Central Malay"},
["psg"] = {"Penang Sign Language"},
["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"},
["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"},
["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"},
["psm"] = {"Pauserna"},
["psn"] = {"Panasuan"},
["pso"] = {"Polish Sign Language"},
["psp"] = {"Philippine Sign Language"},
["psq"] = {"Pasi"},
["psr"] = {"Portuguese Sign Language"},
["pss"] = {"Kaulong"},
["pst"] = {"Central Pashto"},
["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"},
["psw"] = {"Port Sandwich"},
["psy"] = {"Piscataway"},
["pta"] = {"Pai Tavytera"},
["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"},
["pti"] = {"Pindiini", "Wangkatha"},
["ptn"] = {"Patani"},
["pto"] = {"Zo'é"},
["ptp"] = {"Patep"},
["ptq"] = {"Pattapu"},
["ptr"] = {"Piamatsina"},
["ptt"] = {"Enrekang"},
["ptu"] = {"Bambam"},
["ptv"] = {"Port Vato"},
["ptw"] = {"Pentlatch"},
["pty"] = {"Pathiya"},
["pua"] = {"Western Highland Purepecha"},
["pub"] = {"Purum"},
["puc"] = {"Punan Merap"},
["pud"] = {"Punan Aput"},
["pue"] = {"Puelche"},
["puf"] = {"Punan Merah"},
["pug"] = {"Phuie"},
["pui"] = {"Puinave"},
["puj"] = {"Punan Tubu"},
["pum"] = {"Puma"},
["puo"] = {"Puoc"},
["pup"] = {"Pulabu"},
["puq"] = {"Puquina"},
["pur"] = {"Puruborá"},
["put"] = {"Putoh"},
["puu"] = {"Punu"},
["puw"] = {"Puluwatese"},
["pux"] = {"Puare"},
["puy"] = {"Purisimeño"},
["pwa"] = {"Pawaia"},
["pwb"] = {"Panawa"},
["pwg"] = {"Gapapaiwa"},
["pwi"] = {"Patwin"},
["pwm"] = {"Molbog"},
["pwn"] = {"Paiwan"},
["pwo"] = {"Pwo Western Karen"},
["pwr"] = {"Powari"},
["pww"] = {"Pwo Northern Karen"},
["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"},
["pye"] = {"Pye Krumen"},
["pym"] = {"Fyam"},
["pyn"] = {"Poyanáwa"},
["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"},
["pyu"] = {"Puyuma"},
["pyx"] = {"Pyu (Myanmar)"},
["pyy"] = {"Pyen"},
["pze"] = {"Pesse"},
["pzh"] = {"Pazeh"},
["pzn"] = {"Jejara Naga", "Para Naga"},
["qua"] = {"Quapaw"},
["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"},
["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"},
["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"},
["quf"] = {"Lambayeque Quechua"},
["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"},
["quh"] = {"South Bolivian Quechua"},
["qui"] = {"Quileute"},
["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"},
["qul"] = {"North Bolivian Quechua"},
["qum"] = {"Sipacapense"},
["qun"] = {"Quinault"},
["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"},
["quq"] = {"Quinqui"},
["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"},
["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"},
["quv"] = {"Sacapulteco"},
["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"},
["qux"] = {"Yauyos Quechua"},
["quy"] = {"Ayacucho Quechua"},
["quz"] = {"Cusco Quechua"},
["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"},
["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"},
["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"},
["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"},
["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"},
["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"},
["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"},
["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"},
["qvn"] = {"North Junín Quechua"},
["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"},
["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"},
["qvs"] = {"San Martín Quechua"},
["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"},
["qvy"] = {"Queyu"},
["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"},
["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"},
["qwc"] = {"Classical Quechua"},
["qwe"] = {"Quechuan (family)"},
["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"},
["qwm"] = {"Kuman (Russia)"},
["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"},
["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"},
["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"},
["qxc"] = {"Chincha Quechua"},
["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"},
["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"},
["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"},
["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"},
["qxp"] = {"Puno Quechua"},
["qxq"] = {"Qashqa'i"},
["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"},
["qxs"] = {"Southern Qiang"},
["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"},
["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"},
["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"},
["qya"] = {"Quenya"},
["qyp"] = {"Quiripi"},
["raa"] = {"Dungmali"},
["rab"] = {"Camling"},
["rac"] = {"Rasawa"},
["rad"] = {"Rade"},
["raf"] = {"Western Meohang"},
["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"},
["rah"] = {"Rabha"},
["rai"] = {"Ramoaaina"},
["raj"] = {"Rajasthani"},
["rak"] = {"Tulu-Bohuai"},
["ral"] = {"Ralte"},
["ram"] = {"Canela"},
["ran"] = {"Riantana"},
["rao"] = {"Rao"},
["rap"] = {"Rapanui"},
["raq"] = {"Saam"},
["rar"] = {"Rarotongan", "Cook Islands Maori"},
["ras"] = {"Tegali"},
["rat"] = {"Razajerdi"},
["rau"] = {"Raute"},
["rav"] = {"Sampang"},
["raw"] = {"Rawang"},
["rax"] = {"Rang"},
["ray"] = {"Rapa"},
["raz"] = {"Rahambuu"},
["rbb"] = {"Rumai Palaung"},
["rbk"] = {"Northern Bontok"},
["rbl"] = {"Miraya Bikol"},
["rbp"] = {"Barababaraba"},
["rcf"] = {"Réunion Creole French"},
["rdb"] = {"Rudbari"},
["rea"] = {"Rerau"},
["reb"] = {"Rembong"},
["ree"] = {"Rejang Kayan"},
["reg"] = {"Kara (Tanzania)"},
["rei"] = {"Reli"},
["rej"] = {"Rejang"},
["rel"] = {"Rendille"},
["rem"] = {"Remo"},
["ren"] = {"Rengao"},
["rer"] = {"Rer Bare"},
["res"] = {"Reshe"},
["ret"] = {"Retta"},
["rey"] = {"Reyesano"},
["rga"] = {"Roria"},
["rge"] = {"Romano-Greek"},
["rgk"] = {"Rangkas"},
["rgn"] = {"Romagnol"},
["rgr"] = {"Resígaro"},
["rgs"] = {"Southern Roglai"},
["rgu"] = {"Ringgou"},
["rhg"] = {"Rohingya"},
["rhp"] = {"Yahang"},
["ria"] = {"Riang (India)"},
["rib"] = {"Bribri Sign Language"},
["rif"] = {"Tarifit"},
["ril"] = {"Riang Lang", "Riang (Myanmar)"},
["rim"] = {"Nyaturu"},
["rin"] = {"Nungu"},
["rir"] = {"Ribun"},
["rit"] = {"Ritharrngu"},
["riu"] = {"Riung"},
["rjg"] = {"Rajong"},
["rji"] = {"Raji"},
["rjs"] = {"Rajbanshi"},
["rka"] = {"Kraol"},
["rkb"] = {"Rikbaktsa"},
["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"},
["rki"] = {"Rakhine"},
["rkm"] = {"Marka"},
["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"},
["rkw"] = {"Arakwal"},
["rma"] = {"Rama"},
["rmb"] = {"Rembarrnga"},
["rmc"] = {"Carpathian Romani"},
["rmd"] = {"Traveller Danish"},
["rme"] = {"Angloromani"},
["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"},
["rmg"] = {"Traveller Norwegian"},
["rmh"] = {"Murkim"},
["rmi"] = {"Lomavren"},
["rmk"] = {"Romkun"},
["rml"] = {"Baltic Romani"},
["rmm"] = {"Roma"},
["rmn"] = {"Balkan Romani"},
["rmo"] = {"Sinte Romani"},
["rmp"] = {"Rempi"},
["rmq"] = {"Caló"},
["rms"] = {"Romanian Sign Language"},
["rmt"] = {"Domari"},
["rmu"] = {"Tavringer Romani"},
["rmv"] = {"Romanova"},
["rmw"] = {"Welsh Romani"},
["rmx"] = {"Romam"},
["rmy"] = {"Vlax Romani"},
["rmz"] = {"Marma"},
["rnb"] = {"Brunca Sign Language"},
["rnd"] = {"Ruund"},
["rng"] = {"Ronga"},
["rnl"] = {"Ranglong"},
["rnn"] = {"Roon"},
["rnp"] = {"Rongpo"},
["rnr"] = {"Nari Nari"},
["rnw"] = {"Rungwa"},
["roa"] = {"Romance languages"},
["rob"] = {"Tae'"},
["roc"] = {"Cacgia Roglai"},
["rod"] = {"Rogo"},
["roe"] = {"Ronji"},
["rof"] = {"Rombo"},
["rog"] = {"Northern Roglai"},
["rol"] = {"Romblomanon"},
["rom"] = {"Romany"},
["roo"] = {"Rotokas"},
["rop"] = {"Kriol"},
["ror"] = {"Rongga"},
["rou"] = {"Runga"},
["row"] = {"Dela-Oenale"},
["rpn"] = {"Repanbitip"},
["rpt"] = {"Rapting"},
["rri"] = {"Ririo"},
["rrm"] = {"Moriori"},
["rro"] = {"Waima"},
["rrt"] = {"Arritinngithigh"},
["rsb"] = {"Romano-Serbian"},
["rsk"] = {"Ruthenian", "Rusnak"},
["rsl"] = {"Russian Sign Language"},
["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"},
["rsn"] = {"Rwandan Sign Language"},
["rsw"] = {"Rishiwa"},
["rtc"] = {"Rungtu Chin"},
["rth"] = {"Ratahan"},
["rtm"] = {"Rotuman"},
["rts"] = {"Yurats"},
["rtw"] = {"Rathawi"},
["rub"] = {"Gungu"},
["ruc"] = {"Ruuli"},
["rue"] = {"Rusyn"},
["ruf"] = {"Luguru"},
["rug"] = {"Roviana"},
["ruh"] = {"Ruga"},
["rui"] = {"Rufiji"},
["ruk"] = {"Che"},
["ruo"] = {"Istro Romanian"},
["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"},
["ruq"] = {"Megleno Romanian"},
["rut"] = {"Rutul"},
["ruu"] = {"Lanas Lobu"},
["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"},
["ruz"] = {"Ruma"},
["rwa"] = {"Rawo"},
["rwk"] = {"Rwa"},
["rwl"] = {"Ruwila"},
["rwm"] = {"Amba (Uganda)"},
["rwo"] = {"Rawa"},
["rwr"] = {"Marwari (India)"},
["rxd"] = {"Ngardi"},
["rxw"] = {"Karuwali", "Garuwali"},
["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"},
["rys"] = {"Yaeyama"},
["ryu"] = {"Central Okinawan"},
["rzh"] = {"Rāziḥī"},
["saa"] = {"Saba"},
["sab"] = {"Buglere"},
["sac"] = {"Meskwaki"},
["sad"] = {"Sandawe"},
["sae"] = {"Sabanê"},
["saf"] = {"Safaliba"},
["sah"] = {"Yakut"},
["sai"] = {"South American Indian languages"},
["saj"] = {"Sahu"},
["sak"] = {"Sake"},
["sal"] = {"Salishan languages"},
["sam"] = {"Samaritan Aramaic"},
["sao"] = {"Sause"},
["saq"] = {"Samburu"},
["sar"] = {"Saraveca"},
["sas"] = {"Sasak"},
["sat"] = {"Santali"},
["sau"] = {"Saleman"},
["sav"] = {"Saafi-Saafi"},
["saw"] = {"Sawi"},
["sax"] = {"Sa"},
["say"] = {"Saya"},
["saz"] = {"Saurashtra"},
["sba"] = {"Ngambay"},
["sbb"] = {"Simbo"},
["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"},
["sbd"] = {"Southern Samo"},
["sbe"] = {"Saliba"},
["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"},
["sbg"] = {"Seget"},
["sbh"] = {"Sori-Harengan"},
["sbi"] = {"Seti"},
["sbj"] = {"Surbakhal"},
["sbk"] = {"Safwa"},
["sbl"] = {"Botolan Sambal"},
["sbm"] = {"Sagala"},
["sbn"] = {"Sindhi Bhil"},
["sbo"] = {"Sabüm"},
["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"},
["sbq"] = {"Sileibi"},
["sbr"] = {"Sembakung Murut"},
["sbs"] = {"Subiya"},
["sbt"] = {"Kimki"},
["sbu"] = {"Stod Bhoti"},
["sbv"] = {"Sabine"},
["sbw"] = {"Simba"},
["sbx"] = {"Seberuang"},
["sby"] = {"Soli"},
["sbz"] = {"Sara Kaba"},
["scb"] = {"Chut"},
["sce"] = {"Dongxiang"},
["scf"] = {"San Miguel Creole French"},
["scg"] = {"Sanggau"},
["sch"] = {"Sakachep"},
["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"},
["sck"] = {"Sadri"},
["scl"] = {"Shina"},
["scn"] = {"Sicilian"},
["sco"] = {"Scots"},
["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"},
["scq"] = {"Sa'och"},
["scs"] = {"North Slavey"},
["sct"] = {"Southern Katang"},
["scu"] = {"Shumcho"},
["scv"] = {"Sheni"},
["scw"] = {"Sha"},
["scx"] = {"Sicel"},
["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"},
["sdb"] = {"Shabak"},
["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"},
["sde"] = {"Surubu"},
["sdf"] = {"Sarli"},
["sdg"] = {"Savi"},
["sdh"] = {"Southern Kurdish"},
["sdj"] = {"Suundi"},
["sdk"] = {"Sos Kundi"},
["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"},
["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"},
["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"},
["sdp"] = {"Sherdukpen"},
["sdq"] = {"Semandang"},
["sdr"] = {"Oraon Sadri"},
["sds"] = {"Sened"},
["sdt"] = {"Shuadit"},
["sdu"] = {"Sarudu"},
["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"},
["sdx"] = {"Sibu Melanau"},
["sdz"] = {"Sallands"},
["sea"] = {"Semai"},
["seb"] = {"Shempire Senoufo"},
["sec"] = {"Sechelt"},
["sed"] = {"Sedang"},
["see"] = {"Seneca"},
["sef"] = {"Cebaara Senoufo"},
["seg"] = {"Segeju"},
["seh"] = {"Sena"},
["sei"] = {"Seri"},
["sej"] = {"Sene"},
["sek"] = {"Sekani"},
["sel"] = {"Selkup"},
["sem"] = {"Semitic languages"},
["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"},
["seo"] = {"Suarmin"},
["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"},
["seq"] = {"Senara Sénoufo"},
["ser"] = {"Serrano"},
["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"},
["set"] = {"Sentani"},
["seu"] = {"Serui-Laut"},
["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"},
["sew"] = {"Sewa Bay"},
["sey"] = {"Secoya"},
["sez"] = {"Senthang Chin"},
["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"},
["sfe"] = {"Eastern Subanen"},
["sfm"] = {"Small Flowery Miao"},
["sfs"] = {"South African Sign Language"},
["sfw"] = {"Sehwi"},
["sga"] = {"Old Irish (to 900)"},
["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"},
["sgc"] = {"Kipsigis"},
["sgd"] = {"Surigaonon"},
["sge"] = {"Segai"},
["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"},
["sgh"] = {"Shughni"},
["sgi"] = {"Suga"},
["sgj"] = {"Surgujia"},
["sgk"] = {"Sangkong"},
["sgm"] = {"Singa"},
["sgn"] = {"Sign languages"},
["sgp"] = {"Singpho"},
["sgr"] = {"Sangisari"},
["sgs"] = {"Samogitian"},
["sgt"] = {"Brokpake"},
["sgu"] = {"Salas"},
["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"},
["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"},
["sgy"] = {"Sanglechi"},
["sgz"] = {"Sursurunga"},
["sha"] = {"Shall-Zwall"},
["shb"] = {"Ninam"},
["shc"] = {"Sonde"},
["shd"] = {"Kundal Shahi"},
["she"] = {"Sheko"},
["shg"] = {"Shua"},
["shh"] = {"Shoshoni"},
["shi"] = {"Tachelhit"},
["shj"] = {"Shatt"},
["shk"] = {"Shilluk"},
["shl"] = {"Shendu"},
["shm"] = {"Shahrudi"},
["shn"] = {"Shan"},
["sho"] = {"Shanga"},
["shp"] = {"Shipibo-Conibo"},
["shq"] = {"Sala"},
["shr"] = {"Shi"},
["shs"] = {"Shuswap"},
["sht"] = {"Shasta"},
["shu"] = {"Chadian Arabic"},
["shv"] = {"Shehri"},
["shw"] = {"Shwai"},
["shx"] = {"She"},
["shy"] = {"Tachawit"},
["shz"] = {"Syenara Senoufo"},
["sia"] = {"Akkala Sami"},
["sib"] = {"Sebop"},
["sid"] = {"Sidamo"},
["sie"] = {"Simaa"},
["sif"] = {"Siamou"},
["sig"] = {"Paasaal"},
["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"},
["sii"] = {"Shom Peng"},
["sij"] = {"Numbami"},
["sik"] = {"Sikiana"},
["sil"] = {"Tumulung Sisaala"},
["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"},
["sio"] = {"Siouan languages"},
["sip"] = {"Sikkimese"},
["siq"] = {"Sonia"},
["sir"] = {"Siri"},
["sis"] = {"Siuslaw"},
["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"},
["siu"] = {"Sinagen"},
["siv"] = {"Sumariup"},
["siw"] = {"Siwai"},
["six"] = {"Sumau"},
["siy"] = {"Sivandi"},
["siz"] = {"Siwi"},
["sja"] = {"Epena"},
["sjb"] = {"Sajau Basap"},
["sjc"] = {"Shaojiang Chinese"},
["sjd"] = {"Kildin Sami"},
["sje"] = {"Pite Sami"},
["sjg"] = {"Assangori"},
["sjk"] = {"Kemi Sami"},
["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"},
["sjm"] = {"Mapun"},
["sjn"] = {"Sindarin"},
["sjo"] = {"Xibe"},
["sjp"] = {"Surjapuri"},
["sjr"] = {"Siar-Lak"},
["sjs"] = {"Senhaja De Srair"},
["sjt"] = {"Ter Sami"},
["sju"] = {"Ume Sami"},
["sjw"] = {"Shawnee"},
["ska"] = {"Skagit"},
["skb"] = {"Saek"},
["skc"] = {"Ma Manda"},
["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"},
["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"},
["skf"] = {"Sakirabiá"},
["skg"] = {"Sakalava Malagasy"},
["skh"] = {"Sikule"},
["ski"] = {"Sika"},
["skj"] = {"Seke (Nepal)"},
["skm"] = {"Kutong"},
["skn"] = {"Kolibugan Subanon"},
["sko"] = {"Seko Tengah"},
["skp"] = {"Sekapan"},
["skq"] = {"Sininkere"},
["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"},
["sks"] = {"Maia"},
["skt"] = {"Sakata"},
["sku"] = {"Sakao"},
["skv"] = {"Skou"},
["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"},
["skx"] = {"Seko Padang"},
["sky"] = {"Sikaiana"},
["skz"] = {"Sekar"},
["sla"] = {"Slavic languages"},
["slc"] = {"Sáliba"},
["sld"] = {"Sissala"},
["sle"] = {"Sholaga"},
["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"},
["slg"] = {"Selungai Murut"},
["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"},
["sli"] = {"Lower Silesian"},
["slj"] = {"Salumá"},
["sll"] = {"Salt-Yui"},
["slm"] = {"Pangutaran Sama"},
["sln"] = {"Salinan"},
["slp"] = {"Lamaholot"},
["slr"] = {"Salar"},
["sls"] = {"Singapore Sign Language"},
["slt"] = {"Sila"},
["slu"] = {"Selaru"},
["slw"] = {"Sialum"},
["slx"] = {"Salampasu"},
["sly"] = {"Selayar"},
["slz"] = {"Ma'ya"},
["sma"] = {"Southern Sami"},
["smb"] = {"Simbari"},
["smc"] = {"Som"},
["smf"] = {"Auwe"},
["smg"] = {"Simbali"},
["smh"] = {"Samei"},
["smi"] = {"Sami languages"},
["smj"] = {"Lule Sami"},
["smk"] = {"Bolinao"},
["sml"] = {"Central Sama"},
["smm"] = {"Musasa"},
["smn"] = {"Inari Sami"},
["smp"] = {"Samaritan"},
["smq"] = {"Samo"},
["smr"] = {"Simeulue"},
["sms"] = {"Skolt Sami"},
["smt"] = {"Simte"},
["smu"] = {"Somray"},
["smv"] = {"Samvedi"},
["smw"] = {"Sumbawa"},
["smx"] = {"Samba"},
["smy"] = {"Semnani"},
["smz"] = {"Simeku"},
["snc"] = {"Sinaugoro"},
["sne"] = {"Bau Bidayuh"},
["snf"] = {"Noon"},
["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"},
["sni"] = {"Sensi"},
["snj"] = {"Riverain Sango"},
["snk"] = {"Soninke"},
["snl"] = {"Sangil"},
["snm"] = {"Southern Ma'di"},
["snn"] = {"Siona"},
["sno"] = {"Snohomish"},
["snp"] = {"Siane"},
["snq"] = {"Sangu (Gabon)"},
["snr"] = {"Sihan"},
["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"},
["snu"] = {"Senggi", "Viid"},
["snv"] = {"Sa'ban"},
["snw"] = {"Selee"},
["snx"] = {"Sam"},
["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"},
["snz"] = {"Kou"},
["soa"] = {"Thai Song"},
["sob"] = {"Sobei"},
["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"},
["sod"] = {"Songoora"},
["soe"] = {"Songomeno"},
["sog"] = {"Sogdian"},
["soh"] = {"Aka"},
["soi"] = {"Sonha"},
["soj"] = {"Soi"},
["sok"] = {"Sokoro"},
["sol"] = {"Solos"},
["son"] = {"Songhai languages"},
["soo"] = {"Songo"},
["sop"] = {"Songe"},
["soq"] = {"Kanasi"},
["sor"] = {"Somrai"},
["sos"] = {"Seeku"},
["sou"] = {"Southern Thai"},
["sov"] = {"Sonsorol"},
["sow"] = {"Sowanda"},
["sox"] = {"Swo"},
["soy"] = {"Miyobe"},
["soz"] = {"Temi"},
["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"},
["spc"] = {"Sapé"},
["spd"] = {"Saep"},
["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"},
["spg"] = {"Sian"},
["spi"] = {"Saponi"},
["spk"] = {"Sengo"},
["spl"] = {"Selepet"},
["spm"] = {"Akukem"},
["spn"] = {"Sanapaná"},
["spo"] = {"Spokane"},
["spp"] = {"Supyire Senoufo"},
["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"},
["spr"] = {"Saparua"},
["sps"] = {"Saposa"},
["spt"] = {"Spiti Bhoti"},
["spu"] = {"Sapuan"},
["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"},
["spx"] = {"South Picene"},
["spy"] = {"Sabaot"},
["sqa"] = {"Shama-Sambuga"},
["sqh"] = {"Shau"},
["sqj"] = {"Albanian languages"},
["sqk"] = {"Albanian Sign Language"},
["sqm"] = {"Suma"},
["sqn"] = {"Susquehannock"},
["sqo"] = {"Sorkhei"},
["sqq"] = {"Sou"},
["sqr"] = {"Siculo Arabic"},
["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"},
["sqt"] = {"Soqotri"},
["squ"] = {"Squamish"},
["sqx"] = {"Kufr Qassem Sign Language (KQSL)"},
["sra"] = {"Saruga"},
["srb"] = {"Sora"},
["src"] = {"Logudorese Sardinian"},
["sre"] = {"Sara"},
["srf"] = {"Nafi"},
["srg"] = {"Sulod"},
["srh"] = {"Sarikoli"},
["sri"] = {"Siriano"},
["srk"] = {"Serudung Murut"},
["srl"] = {"Isirawa"},
["srm"] = {"Saramaccan"},
["srn"] = {"Sranan Tongo"},
["sro"] = {"Campidanese Sardinian"},
["srq"] = {"Sirionó"},
["srr"] = {"Serer"},
["srs"] = {"Sarsi"},
["srt"] = {"Sauri"},
["sru"] = {"Suruí"},
["srv"] = {"Southern Sorsoganon"},
["srw"] = {"Serua"},
["srx"] = {"Sirmauri"},
["sry"] = {"Sera"},
["srz"] = {"Shahmirzadi"},
["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"},
["ssb"] = {"Southern Sama"},
["ssc"] = {"Suba-Simbiti"},
["ssd"] = {"Siroi"},
["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"},
["ssf"] = {"Thao"},
["ssg"] = {"Seimat"},
["ssh"] = {"Shihhi Arabic"},
["ssi"] = {"Sansi"},
["ssj"] = {"Sausi"},
["ssk"] = {"Sunam"},
["ssl"] = {"Western Sisaala"},
["ssm"] = {"Semnam"},
["ssn"] = {"Waata"},
["sso"] = {"Sissano"},
["ssp"] = {"Spanish Sign Language"},
["ssq"] = {"So'a"},
["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"},
["sss"] = {"Sô"},
["sst"] = {"Sinasina"},
["ssu"] = {"Susuami"},
["ssv"] = {"Shark Bay"},
["ssx"] = {"Samberigi"},
["ssy"] = {"Saho"},
["ssz"] = {"Sengseng"},
["sta"] = {"Settla"},
["stb"] = {"Northern Subanen"},
["std"] = {"Sentinel"},
["ste"] = {"Liana-Seti"},
["stf"] = {"Seta"},
["stg"] = {"Trieng"},
["sth"] = {"Shelta"},
["sti"] = {"Bulo Stieng"},
["stj"] = {"Matya Samo"},
["stk"] = {"Arammba"},
["stl"] = {"Stellingwerfs"},
["stm"] = {"Setaman"},
["stn"] = {"Owa"},
["sto"] = {"Stoney"},
["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"},
["stq"] = {"Saterfriesisch"},
["str"] = {"Straits Salish"},
["sts"] = {"Shumashti"},
["stt"] = {"Budeh Stieng"},
["stu"] = {"Samtao"},
["stv"] = {"Silt'e"},
["stw"] = {"Satawalese"},
["sty"] = {"Siberian Tatar"},
["sua"] = {"Sulka"},
["sub"] = {"Suku"},
["suc"] = {"Western Subanon"},
["sue"] = {"Suena"},
["sug"] = {"Suganga"},
["sui"] = {"Suki"},
["suj"] = {"Shubi"},
["suk"] = {"Sukuma"},
["suo"] = {"Bouni"},
["suq"] = {"Tirmaga-Chai Suri", "Suri"},
["sur"] = {"Mwaghavul"},
["sus"] = {"Susu"},
["sut"] = {"Subtiaba"},
["suv"] = {"Puroik"},
["suw"] = {"Sumbwa"},
["sux"] = {"Sumerian"},
["suy"] = {"Suyá"},
["suz"] = {"Sunwar"},
["sva"] = {"Svan"},
["svb"] = {"Ulau-Suain"},
["svc"] = {"Vincentian Creole English"},
["sve"] = {"Serili"},
["svk"] = {"Slovakian Sign Language"},
["svm"] = {"Slavomolisano"},
["svs"] = {"Savosavo"},
["svx"] = {"Skalvian"},
["swb"] = {"Maore Comorian"},
["swc"] = {"Congo Swahili"},
["swf"] = {"Sere"},
["swg"] = {"Swabian"},
["swh"] = {"Swahili (individual language)", "Kiswahili"},
["swi"] = {"Sui"},
["swj"] = {"Sira"},
["swk"] = {"Malawi Sena"},
["swl"] = {"Swedish Sign Language"},
["swm"] = {"Samosa"},
["swn"] = {"Sawknah"},
["swo"] = {"Shanenawa"},
["swp"] = {"Suau"},
["swq"] = {"Sharwa"},
["swr"] = {"Saweru"},
["sws"] = {"Seluwasan"},
["swt"] = {"Sawila"},
["swu"] = {"Suwawa"},
["swv"] = {"Shekhawati"},
["sww"] = {"Sowa"},
["swx"] = {"Suruahá"},
["swy"] = {"Sarua"},
["sxb"] = {"Suba"},
["sxc"] = {"Sicanian"},
["sxe"] = {"Sighu"},
["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"},
["sxk"] = {"Southern Kalapuya"},
["sxl"] = {"Selian"},
["sxm"] = {"Samre"},
["sxn"] = {"Sangir"},
["sxo"] = {"Sorothaptic"},
["sxr"] = {"Saaroa"},
["sxs"] = {"Sasaru"},
["sxu"] = {"Upper Saxon"},
["sxw"] = {"Saxwe Gbe"},
["sya"] = {"Siang"},
["syb"] = {"Central Subanen"},
["syc"] = {"Classical Syriac"},
["syd"] = {"Samoyedic languages"},
["syi"] = {"Seki"},
["syk"] = {"Sukur"},
["syl"] = {"Sylheti"},
["sym"] = {"Maya Samo"},
["syn"] = {"Senaya"},
["syo"] = {"Suoy"},
["syr"] = {"Syriac"},
["sys"] = {"Sinyar"},
["syw"] = {"Kagate"},
["syx"] = {"Samay"},
["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"},
["sza"] = {"Semelai"},
["szb"] = {"Ngalum"},
["szc"] = {"Semaq Beri"},
["sze"] = {"Seze"},
["szg"] = {"Sengele"},
["szl"] = {"Silesian"},
["szn"] = {"Sula"},
["szp"] = {"Suabo"},
["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"},
["szv"] = {"Isu (Fako Division)"},
["szw"] = {"Sawai"},
["szy"] = {"Sakizaya"},
["taa"] = {"Lower Tanana"},
["tab"] = {"Tabassaran"},
["tac"] = {"Lowland Tarahumara"},
["tad"] = {"Tause"},
["tae"] = {"Tariana"},
["taf"] = {"Tapirapé"},
["tag"] = {"Tagoi"},
["tai"] = {"Tai languages"},
["taj"] = {"Eastern Tamang"},
["tak"] = {"Tala"},
["tal"] = {"Tal"},
["tan"] = {"Tangale"},
["tao"] = {"Yami"},
["tap"] = {"Taabwa"},
["taq"] = {"Tamasheq"},
["tar"] = {"Central Tarahumara"},
["tas"] = {"Tay Boi"},
["tau"] = {"Upper Tanana"},
["tav"] = {"Tatuyo"},
["taw"] = {"Tai"},
["tax"] = {"Tamki"},
["tay"] = {"Atayal"},
["taz"] = {"Tocho"},
["tba"] = {"Aikanã"},
["tbc"] = {"Takia"},
["tbd"] = {"Kaki Ae"},
["tbe"] = {"Tanimbili"},
["tbf"] = {"Mandara"},
["tbg"] = {"North Tairora"},
["tbh"] = {"Dharawal", "Thurawal"},
["tbi"] = {"Gaam"},
["tbj"] = {"Tiang"},
["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"},
["tbl"] = {"Tboli"},
["tbm"] = {"Tagbu"},
["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"},
["tbo"] = {"Tawala"},
["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"},
["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"},
["tbr"] = {"Tumtum"},
["tbs"] = {"Tanguat"},
["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"},
["tbu"] = {"Tubar"},
["tbv"] = {"Tobo"},
["tbw"] = {"Tagbanwa"},
["tbx"] = {"Kapin"},
["tby"] = {"Tabaru"},
["tbz"] = {"Ditammari"},
["tca"] = {"Ticuna"},
["tcb"] = {"Tanacross"},
["tcc"] = {"Datooga"},
["tcd"] = {"Tafi"},
["tce"] = {"Southern Tutchone"},
["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"},
["tcg"] = {"Tamagario"},
["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"},
["tci"] = {"Wára"},
["tck"] = {"Tchitchege"},
["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"},
["tcm"] = {"Tanahmerah"},
["tcn"] = {"Tichurong"},
["tco"] = {"Taungyo"},
["tcp"] = {"Tawr Chin"},
["tcq"] = {"Kaiy"},
["tcs"] = {"Torres Strait Creole", "Yumplatok"},
["tct"] = {"T'en"},
["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"},
["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"},
["tcx"] = {"Toda"},
["tcy"] = {"Tulu"},
["tcz"] = {"Thado Chin"},
["tda"] = {"Tagdal"},
["tdb"] = {"Panchpargania"},
["tdc"] = {"Emberá-Tadó"},
["tdd"] = {"Tai Nüa"},
["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"},
["tdf"] = {"Talieng"},
["tdg"] = {"Western Tamang"},
["tdh"] = {"Thulung"},
["tdi"] = {"Tomadino"},
["tdj"] = {"Tajio"},
["tdk"] = {"Tambas"},
["tdl"] = {"Sur"},
["tdm"] = {"Taruma"},
["tdn"] = {"Tondano"},
["tdo"] = {"Teme"},
["tdq"] = {"Tita"},
["tdr"] = {"Todrah"},
["tds"] = {"Doutai"},
["tdt"] = {"Tetun Dili"},
["tdv"] = {"Toro"},
["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"},
["tdy"] = {"Tadyawan"},
["tea"] = {"Temiar"},
["teb"] = {"Tetete"},
["tec"] = {"Terik"},
["ted"] = {"Tepo Krumen"},
["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"},
["tef"] = {"Teressa"},
["teg"] = {"Teke-Tege"},
["teh"] = {"Tehuelche"},
["tei"] = {"Torricelli"},
["tek"] = {"Ibali Teke"},
["tem"] = {"Timne"},
["ten"] = {"Tama (Colombia)"},
["teo"] = {"Teso"},
["tep"] = {"Tepecano"},
["teq"] = {"Temein"},
["ter"] = {"Tereno"},
["tes"] = {"Tengger"},
["tet"] = {"Tetum"},
["teu"] = {"Soo"},
["tev"] = {"Teor"},
["tew"] = {"Tewa (USA)"},
["tex"] = {"Tennet"},
["tey"] = {"Tulishi"},
["tez"] = {"Tetserret"},
["tfi"] = {"Tofin Gbe"},
["tfn"] = {"Tanaina"},
["tfo"] = {"Tefaro"},
["tfr"] = {"Teribe"},
["tft"] = {"Ternate"},
["tga"] = {"Sagalla"},
["tgb"] = {"Tobilung"},
["tgc"] = {"Tigak"},
["tgd"] = {"Ciwogai"},
["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"},
["tgf"] = {"Chalikha"},
["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"},
["tgi"] = {"Lawunuia"},
["tgj"] = {"Tagin"},
["tgn"] = {"Tandaganon"},
["tgo"] = {"Sudest"},
["tgp"] = {"Tangoa"},
["tgq"] = {"Tring"},
["tgr"] = {"Tareng"},
["tgs"] = {"Nume"},
["tgt"] = {"Central Tagbanwa"},
["tgu"] = {"Tanggu"},
["tgv"] = {"Tingui-Boto"},
["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"},
["tgx"] = {"Tagish"},
["tgy"] = {"Togoyo"},
["tgz"] = {"Tagalaka"},
["thd"] = {"Kuuk Thaayorre", "Thayore"},
["the"] = {"Chitwania Tharu"},
["thf"] = {"Thangmi"},
["thh"] = {"Northern Tarahumara"},
["thi"] = {"Tai Long"},
["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"},
["thl"] = {"Dangaura Tharu"},
["thm"] = {"Aheu"},
["thn"] = {"Thachanadan"},
["thp"] = {"Thompson"},
["thq"] = {"Kochila Tharu"},
["thr"] = {"Rana Tharu"},
["ths"] = {"Thakali"},
["tht"] = {"Tahltan"},
["thu"] = {"Thuri"},
["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"},
["thy"] = {"Tha"},
["thz"] = {"Tayart Tamajeq"},
["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"},
["tic"] = {"Tira"},
["tif"] = {"Tifal"},
["tig"] = {"Tigre"},
["tih"] = {"Timugon Murut"},
["tii"] = {"Tiene"},
["tij"] = {"Tilung"},
["tik"] = {"Tikar"},
["til"] = {"Tillamook"},
["tim"] = {"Timbe"},
["tin"] = {"Tindi"},
["tio"] = {"Teop"},
["tip"] = {"Trimuris"},
["tiq"] = {"Tiéfo"},
["tis"] = {"Masadiit Itneg"},
["tit"] = {"Tinigua"},
["tiu"] = {"Adasen"},
["tiv"] = {"Tiv"},
["tiw"] = {"Tiwi"},
["tix"] = {"Southern Tiwa"},
["tiy"] = {"Tiruray"},
["tiz"] = {"Tai Hongjin"},
["tja"] = {"Tajuasohn"},
["tjg"] = {"Tunjung"},
["tji"] = {"Northern Tujia"},
["tjj"] = {"Tjungundji"},
["tjl"] = {"Tai Laing"},
["tjm"] = {"Timucua"},
["tjn"] = {"Tonjon"},
["tjo"] = {"Temacine Tamazight"},
["tjp"] = {"Tjupany"},
["tjs"] = {"Southern Tujia"},
["tju"] = {"Tjurruru"},
["tjw"] = {"Djabwurrung"},
["tka"] = {"Truká"},
["tkb"] = {"Buksa"},
["tkd"] = {"Tukudede"},
["tke"] = {"Takwane"},
["tkf"] = {"Tukumanféd"},
["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"},
["tkl"] = {"Tokelau"},
["tkm"] = {"Takelma"},
["tkn"] = {"Toku-No-Shima"},
["tkp"] = {"Tikopia"},
["tkq"] = {"Tee"},
["tkr"] = {"Tsakhur"},
["tks"] = {"Takestani"},
["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"},
["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"},
["tkv"] = {"Mur Pano"},
["tkw"] = {"Teanu"},
["tkx"] = {"Tangko"},
["tkz"] = {"Takua"},
["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"},
["tlb"] = {"Tobelo"},
["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"},
["tld"] = {"Talaud"},
["tlf"] = {"Telefol"},
["tlg"] = {"Tofanma"},
["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"},
["tli"] = {"Tlingit"},
["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"},
["tlk"] = {"Taloki"},
["tll"] = {"Tetela"},
["tlm"] = {"Tolomako"},
["tln"] = {"Talondo'"},
["tlo"] = {"Talodi"},
["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"},
["tlq"] = {"Tai Loi"},
["tlr"] = {"Talise"},
["tls"] = {"Tambotalo"},
["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"},
["tlu"] = {"Tulehu"},
["tlv"] = {"Taliabu"},
["tlx"] = {"Khehek"},
["tly"] = {"Talysh"},
["tma"] = {"Tama (Chad)"},
["tmb"] = {"Katbol", "Avava"},
["tmc"] = {"Tumak"},
["tmd"] = {"Haruai"},
["tme"] = {"Tremembé"},
["tmf"] = {"Toba-Maskoy"},
["tmg"] = {"Ternateño"},
["tmh"] = {"Tamashek"},
["tmi"] = {"Tutuba"},
["tmj"] = {"Samarokena"},
["tml"] = {"Tamnim Citak"},
["tmm"] = {"Tai Thanh"},
["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"},
["tmo"] = {"Temoq"},
["tmq"] = {"Tumleo"},
["tmr"] = {"Jewish Babylonian Aramaic (ca. 200-1200 CE)"},
["tms"] = {"Tima"},
["tmt"] = {"Tasmate"},
["tmu"] = {"Iau"},
["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"},
["tmw"] = {"Temuan"},
["tmy"] = {"Tami"},
["tmz"] = {"Tamanaku"},
["tna"] = {"Tacana"},
["tnb"] = {"Western Tunebo"},
["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"},
["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"},
["tng"] = {"Tobanga"},
["tnh"] = {"Maiani"},
["tni"] = {"Tandia"},
["tnk"] = {"Kwamera"},
["tnl"] = {"Lenakel"},
["tnm"] = {"Tabla"},
["tnn"] = {"North Tanna"},
["tno"] = {"Toromono"},
["tnp"] = {"Whitesands"},
["tnq"] = {"Taino"},
["tnr"] = {"Ménik"},
["tns"] = {"Tenis"},
["tnt"] = {"Tontemboan"},
["tnu"] = {"Tay Khang"},
["tnv"] = {"Tangchangya"},
["tnw"] = {"Tonsawang"},
["tnx"] = {"Tanema"},
["tny"] = {"Tongwe"},
["tnz"] = {"Ten'edn"},
["tob"] = {"Toba"},
["toc"] = {"Coyutla Totonac"},
["tod"] = {"Toma"},
["tof"] = {"Gizrra"},
["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"},
["toh"] = {"Gitonga"},
["toi"] = {"Tonga (Zambia)"},
["toj"] = {"Tojolabal"},
["tok"] = {"Toki Pona"},
["tol"] = {"Tolowa"},
["tom"] = {"Tombulu"},
["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"},
["top"] = {"Papantla Totonac"},
["toq"] = {"Toposa"},
["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"},
["tos"] = {"Highland Totonac"},
["tou"] = {"Tho"},
["tov"] = {"Upper Taromi"},
["tow"] = {"Jemez"},
["tox"] = {"Tobian"},
["toy"] = {"Topoiyo"},
["toz"] = {"To"},
["tpa"] = {"Taupota"},
["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"},
["tpe"] = {"Tippera"},
["tpf"] = {"Tarpia"},
["tpg"] = {"Kula"},
["tpi"] = {"Tok Pisin"},
["tpj"] = {"Tapieté"},
["tpk"] = {"Tupinikin"},
["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"},
["tpm"] = {"Tampulma"},
["tpn"] = {"Tupinambá"},
["tpo"] = {"Tai Pao"},
["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"},
["tpq"] = {"Tukpa"},
["tpr"] = {"Tuparí"},
["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"},
["tpu"] = {"Tampuan"},
["tpv"] = {"Tanapag"},
["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"},
["tpy"] = {"Trumai"},
["tpz"] = {"Tinputz"},
["tqb"] = {"Tembé"},
["tql"] = {"Lehali"},
["tqm"] = {"Turumsa"},
["tqn"] = {"Tenino"},
["tqo"] = {"Toaripi"},
["tqp"] = {"Tomoip"},
["tqq"] = {"Tunni"},
["tqr"] = {"Torona"},
["tqt"] = {"Western Totonac"},
["tqu"] = {"Touo"},
["tqw"] = {"Tonkawa"},
["tra"] = {"Tirahi"},
["trb"] = {"Terebu"},
["trc"] = {"Copala Triqui"},
["trd"] = {"Turi"},
["tre"] = {"East Tarangan"},
["trf"] = {"Trinidadian Creole English"},
["trg"] = {"Lishán Didán"},
["trh"] = {"Turaka"},
["tri"] = {"Trió"},
["trj"] = {"Toram"},
["trk"] = {"Turkic languages"},
["trl"] = {"Traveller Scottish"},
["trm"] = {"Tregami"},
["trn"] = {"Trinitario"},
["tro"] = {"Tarao Naga"},
["trp"] = {"Kok Borok"},
["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"},
["trr"] = {"Taushiro"},
["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"},
["trt"] = {"Tunggare"},
["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"},
["trv"] = {"Sediq", "Seediq", "Taroko"},
["trw"] = {"Torwali"},
["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"},
["try"] = {"Turung"},
["trz"] = {"Torá"},
["tsa"] = {"Tsaangi"},
["tsb"] = {"Tsamai"},
["tsc"] = {"Tswa"},
["tsd"] = {"Tsakonian"},
["tse"] = {"Tunisian Sign Language"},
["tsg"] = {"Tausug"},
["tsh"] = {"Tsuvan"},
["tsi"] = {"Tsimshian"},
["tsj"] = {"Tshangla"},
["tsk"] = {"Tseku"},
["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"},
["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"},
["tsp"] = {"Northern Toussian"},
["tsq"] = {"Thai Sign Language"},
["tsr"] = {"Akei"},
["tss"] = {"Taiwan Sign Language"},
["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"},
["tsu"] = {"Tsou"},
["tsv"] = {"Tsogo"},
["tsw"] = {"Tsishingini"},
["tsx"] = {"Mubami"},
["tsy"] = {"Tebul Sign Language"},
["tsz"] = {"Purepecha"},
["tta"] = {"Tutelo"},
["ttb"] = {"Gaa"},
["ttc"] = {"Tektiteko"},
["ttd"] = {"Tauade"},
["tte"] = {"Bwanabwana"},
["ttf"] = {"Tuotomb"},
["ttg"] = {"Tutong"},
["tth"] = {"Upper Ta'oih"},
["tti"] = {"Tobati"},
["ttj"] = {"Tooro"},
["ttk"] = {"Totoro"},
["ttl"] = {"Totela"},
["ttm"] = {"Northern Tutchone"},
["ttn"] = {"Towei"},
["tto"] = {"Lower Ta'oih"},
["ttp"] = {"Tombelala"},
["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"},
["ttr"] = {"Tera"},
["tts"] = {"Northeastern Thai"},
["ttt"] = {"Muslim Tat"},
["ttu"] = {"Torau"},
["ttv"] = {"Titan"},
["ttw"] = {"Long Wat"},
["tty"] = {"Sikaritai"},
["ttz"] = {"Tsum"},
["tua"] = {"Wiarumus"},
["tub"] = {"Tübatulabal"},
["tuc"] = {"Mutu"},
["tud"] = {"Tuxá"},
["tue"] = {"Tuyuca"},
["tuf"] = {"Central Tunebo"},
["tug"] = {"Tunia"},
["tuh"] = {"Taulil"},
["tui"] = {"Tupuri"},
["tuj"] = {"Tugutil"},
["tul"] = {"Tula"},
["tum"] = {"Tumbuka"},
["tun"] = {"Tunica"},
["tuo"] = {"Tucano"},
["tup"] = {"Tupi languages"},
["tuq"] = {"Tedaga"},
["tus"] = {"Tuscarora"},
["tut"] = {"Altaic languages"},
["tuu"] = {"Tututni"},
["tuv"] = {"Turkana"},
["tuw"] = {"Tungus languages"},
["tux"] = {"Tuxináwa"},
["tuy"] = {"Tugen"},
["tuz"] = {"Turka"},
["tva"] = {"Vaghua"},
["tvd"] = {"Tsuvadi"},
["tve"] = {"Te'un"},
["tvi"] = {"Tulai"},
["tvk"] = {"Southeast Ambrym"},
["tvl"] = {"Tuvalu"},
["tvm"] = {"Tela-Masbuar"},
["tvn"] = {"Tavoyan"},
["tvo"] = {"Tidore"},
["tvs"] = {"Taveta"},
["tvt"] = {"Tutsa Naga"},
["tvu"] = {"Tunen"},
["tvw"] = {"Sedoa"},
["tvx"] = {"Taivoan"},
["tvy"] = {"Timor Pidgin"},
["twa"] = {"Twana"},
["twb"] = {"Western Tawbuid"},
["twc"] = {"Teshenawa"},
["twd"] = {"Twents"},
["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"},
["twf"] = {"Northern Tiwa"},
["twg"] = {"Tereweng"},
["twh"] = {"Tai Dón"},
["twl"] = {"Tawara"},
["twm"] = {"Tawang Monpa"},
["twn"] = {"Twendi"},
["two"] = {"Tswapong"},
["twp"] = {"Ere"},
["twq"] = {"Tasawaq"},
["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"},
["twt"] = {"Turiwára"},
["twu"] = {"Termanu"},
["tww"] = {"Tuwari"},
["twx"] = {"Tewe"},
["twy"] = {"Tawoyan"},
["txa"] = {"Tombonuo"},
["txb"] = {"Tokharian B"},
["txc"] = {"Tsetsaut"},
["txe"] = {"Totoli"},
["txg"] = {"Tangut"},
["txh"] = {"Thracian"},
["txi"] = {"Ikpeng"},
["txj"] = {"Tarjumo"},
["txm"] = {"Tomini"},
["txn"] = {"West Tarangan"},
["txo"] = {"Toto"},
["txq"] = {"Tii"},
["txr"] = {"Tartessian"},
["txs"] = {"Tonsea"},
["txt"] = {"Citak"},
["txu"] = {"Kayapó"},
["txx"] = {"Tatana"},
["txy"] = {"Tanosy Malagasy"},
["tya"] = {"Tauya"},
["tye"] = {"Kyanga"},
["tyh"] = {"O'du"},
["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"},
["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"},
["tyl"] = {"Thu Lao"},
["tyn"] = {"Kombai"},
["typ"] = {"Thaypan"},
["tyr"] = {"Tai Daeng"},
["tys"] = {"Tày Sa Pa"},
["tyt"] = {"Tày Tac"},
["tyu"] = {"Kua"},
["tyv"] = {"Tuvinian"},
["tyx"] = {"Teke-Tyee"},
["tyy"] = {"Tiyaa"},
["tyz"] = {"Tày"},
["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"},
["tzh"] = {"Tzeltal"},
["tzj"] = {"Tz'utujil"},
["tzl"] = {"Talossan"},
["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"},
["tzn"] = {"Tugun"},
["tzo"] = {"Tzotzil"},
["tzx"] = {"Tabriak"},
["uam"] = {"Uamué"},
["uan"] = {"Kuan"},
["uar"] = {"Tairuma"},
["uba"] = {"Ubang"},
["ubi"] = {"Ubi"},
["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"},
["ubr"] = {"Ubir"},
["ubu"] = {"Umbu-Ungu"},
["uby"] = {"Ubykh"},
["uda"] = {"Uda"},
["ude"] = {"Udihe"},
["udg"] = {"Muduga"},
["udi"] = {"Udi"},
["udj"] = {"Ujir"},
["udl"] = {"Wuzlam"},
["udm"] = {"Udmurt"},
["udu"] = {"Uduk"},
["ues"] = {"Kioko"},
["ufi"] = {"Ufim"},
["uga"] = {"Ugaritic"},
["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"},
["uge"] = {"Ughele"},
["ugh"] = {"Kubachi"},
["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"},
["ugo"] = {"Ugong"},
["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"},
["uha"] = {"Uhami"},
["uhn"] = {"Damal"},
["uis"] = {"Uisai"},
["uiv"] = {"Iyive"},
["uji"] = {"Tanjijili"},
["uka"] = {"Kaburi"},
["ukg"] = {"Ukuriguma"},
["ukh"] = {"Ukhwejo"},
["uki"] = {"Kui (India)"},
["ukk"] = {"Muak Sa-aak"},
["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"},
["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"},
["ukq"] = {"Ukwa"},
["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"},
["uku"] = {"Ukue"},
["ukv"] = {"Kuku"},
["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"},
["uky"] = {"Kuuk-Yak"},
["ula"] = {"Fungwa"},
["ulb"] = {"Ulukwumi"},
["ulc"] = {"Ulch"},
["ule"] = {"Lule"},
["ulf"] = {"Usku", "Afra"},
["uli"] = {"Ulithian"},
["ulk"] = {"Meriam Mir"},
["ull"] = {"Ullatan"},
["ulm"] = {"Ulumanda'"},
["uln"] = {"Unserdeutsch"},
["ulu"] = {"Uma' Lung"},
["ulw"] = {"Ulwa"},
["uly"] = {"Buli"},
["uma"] = {"Umatilla"},
["umb"] = {"Umbundu"},
["umc"] = {"Marrucinian"},
["umd"] = {"Umbindhamu"},
["umg"] = {"Morrobalama", "Umbuygamu"},
["umi"] = {"Ukit"},
["umm"] = {"Umon"},
["umn"] = {"Makyan Naga"},
["umo"] = {"Umotína"},
["ump"] = {"Umpila"},
["umr"] = {"Umbugarla"},
["ums"] = {"Pendau"},
["umu"] = {"Munsee"},
["una"] = {"North Watut"},
["und"] = {"Undetermined"},
["une"] = {"Uneme"},
["ung"] = {"Ngarinyin"},
["uni"] = {"Uni"},
["unk"] = {"Enawené-Nawé"},
["unm"] = {"Unami"},
["unn"] = {"Kurnai"},
["unr"] = {"Mundari"},
["unu"] = {"Unubahe"},
["unx"] = {"Munda"},
["unz"] = {"Unde Kaili"},
["uon"] = {"Kulon"},
["upi"] = {"Umeda"},
["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"},
["ura"] = {"Urarina"},
["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"},
["urc"] = {"Urningangg"},
["ure"] = {"Uru"},
["urf"] = {"Uradhi"},
["urg"] = {"Urigina"},
["urh"] = {"Urhobo"},
["uri"] = {"Urim"},
["urj"] = {"Uralic languages"},
["urk"] = {"Urak Lawoi'"},
["url"] = {"Urali"},
["urm"] = {"Urapmin"},
["urn"] = {"Uruangnirin"},
["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"},
["urp"] = {"Uru-Pa-In"},
["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"},
["urt"] = {"Urat"},
["uru"] = {"Urumi"},
["urv"] = {"Uruava"},
["urw"] = {"Sop"},
["urx"] = {"Urimo"},
["ury"] = {"Orya"},
["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"},
["usa"] = {"Usarufa"},
["ush"] = {"Ushojo"},
["usi"] = {"Usui"},
["usk"] = {"Usaghade"},
["usp"] = {"Uspanteco"},
["uss"] = {"us-Saare"},
["usu"] = {"Uya"},
["uta"] = {"Otank"},
["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"},
["uth"] = {"ut-Hun"},
["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"},
["utr"] = {"Etulo"},
["utu"] = {"Utu"},
["uum"] = {"Urum"},
["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"},
["uuu"] = {"U"},
["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"},
["uvh"] = {"Uri"},
["uvl"] = {"Lote"},
["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"},
["uya"] = {"Doko-Uyanga"},
["uzn"] = {"Northern Uzbek"},
["uzs"] = {"Southern Uzbek"},
["vaa"] = {"Vaagri Booli"},
["vae"] = {"Vale"},
["vaf"] = {"Vafsi"},
["vag"] = {"Vagla"},
["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"},
["vai"] = {"Vai"},
["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"},
["val"] = {"Vehes"},
["vam"] = {"Vanimo"},
["van"] = {"Valman"},
["vao"] = {"Vao"},
["vap"] = {"Vaiphei"},
["var"] = {"Huarijio"},
["vas"] = {"Vasavi"},
["vau"] = {"Vanuma"},
["vav"] = {"Varli"},
["vay"] = {"Wayu"},
["vbb"] = {"Southeast Babar"},
["vbk"] = {"Southwestern Bontok"},
["vec"] = {"Venetian"},
["ved"] = {"Veddah"},
["vel"] = {"Veluws"},
["vem"] = {"Vemgo-Mabas"},
["veo"] = {"Ventureño"},
["vep"] = {"Veps"},
["ver"] = {"Mom Jango"},
["vgr"] = {"Vaghri"},
["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"},
["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"},
["vid"] = {"Vidunda"},
["vif"] = {"Vili"},
["vig"] = {"Viemo"},
["vil"] = {"Vilela"},
["vin"] = {"Vinza"},
["vis"] = {"Vishavan"},
["vit"] = {"Viti"},
["viv"] = {"Iduna"},
["vjk"] = {"Bajjika"},
["vka"] = {"Kariyarra"},
["vkj"] = {"Kujarge"},
["vkk"] = {"Kaur"},
["vkl"] = {"Kulisusu"},
["vkm"] = {"Kamakan"},
["vkn"] = {"Koro Nulu"},
["vko"] = {"Kodeoha"},
["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"},
["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"},
["vku"] = {"Kurrama"},
["vkz"] = {"Koro Zuba"},
["vlp"] = {"Valpei"},
["vls"] = {"Vlaams"},
["vma"] = {"Martuyhunira"},
["vmb"] = {"Barbaram"},
["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"},
["vmd"] = {"Mudu Koraga"},
["vme"] = {"East Masela"},
["vmf"] = {"Mainfränkisch"},
["vmg"] = {"Lungalunga"},
["vmh"] = {"Maraghei"},
["vmi"] = {"Miwa"},
["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"},
["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"},
["vml"] = {"Malgana"},
["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"},
["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"},
["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"},
["vmr"] = {"Marenje"},
["vms"] = {"Moksela"},
["vmu"] = {"Muluridyi"},
["vmv"] = {"Valley Maidu"},
["vmw"] = {"Makhuwa"},
["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"},
["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"},
["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"},
["vnk"] = {"Vano", "Lovono"},
["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"},
["vnp"] = {"Vunapu"},
["vor"] = {"Voro"},
["vot"] = {"Votic"},
["vra"] = {"Vera'a"},
["vro"] = {"Võro"},
["vrs"] = {"Varisi"},
["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"},
["vsi"] = {"Moldova Sign Language"},
["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"},
["vsn"] = {"Vedic Sanskrit"},
["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"},
["vto"] = {"Vitou"},
["vum"] = {"Vumbu"},
["vun"] = {"Vunjo"},
["vut"] = {"Vute"},
["vwa"] = {"Awa (China)"},
["waa"] = {"Walla Walla"},
["wab"] = {"Wab"},
["wac"] = {"Wasco-Wishram"},
["wad"] = {"Wamesa", "Wondama"},
["wae"] = {"Walser"},
["waf"] = {"Wakoná"},
["wag"] = {"Wa'ema"},
["wah"] = {"Watubela"},
["wai"] = {"Wares"},
["waj"] = {"Waffa"},
["wak"] = {"Wakashan languages"},
["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"},
["wam"] = {"Wampanoag"},
["wan"] = {"Wan"},
["wao"] = {"Wappo"},
["wap"] = {"Wapishana"},
["waq"] = {"Wagiman"},
["war"] = {"Waray (Philippines)"},
["was"] = {"Washo"},
["wat"] = {"Kaninuwa"},
["wau"] = {"Waurá"},
["wav"] = {"Waka"},
["waw"] = {"Waiwai"},
["wax"] = {"Watam", "Marangis"},
["way"] = {"Wayana"},
["waz"] = {"Wampur"},
["wba"] = {"Warao"},
["wbb"] = {"Wabo"},
["wbe"] = {"Waritai"},
["wbf"] = {"Wara"},
["wbh"] = {"Wanda"},
["wbi"] = {"Vwanji"},
["wbj"] = {"Alagwa"},
["wbk"] = {"Waigali"},
["wbl"] = {"Wakhi"},
["wbm"] = {"Wa"},
["wbp"] = {"Warlpiri"},
["wbq"] = {"Waddar"},
["wbr"] = {"Wagdi"},
["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"},
["wbt"] = {"Warnman"},
["wbv"] = {"Wajarri"},
["wbw"] = {"Woi"},
["wca"] = {"Yanomámi"},
["wci"] = {"Waci Gbe"},
["wdd"] = {"Wandji"},
["wdg"] = {"Wadaginam"},
["wdj"] = {"Wadjiginy"},
["wdk"] = {"Wadikali"},
["wdt"] = {"Wendat"},
["wdu"] = {"Wadjigu"},
["wdy"] = {"Wadjabangayi"},
["wea"] = {"Wewaw"},
["wec"] = {"Wè Western"},
["wed"] = {"Wedau"},
["weg"] = {"Wergaia"},
["weh"] = {"Weh"},
["wei"] = {"Kiunum"},
["wem"] = {"Weme Gbe"},
["wen"] = {"Sorbian languages"},
["weo"] = {"Wemale"},
["wep"] = {"Westphalien"},
["wer"] = {"Weri"},
["wes"] = {"Cameroon Pidgin"},
["wet"] = {"Perai"},
["weu"] = {"Rawngtu Chin"},
["wew"] = {"Wejewa"},
["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"},
["wga"] = {"Wagaya"},
["wgb"] = {"Wagawaga"},
["wgg"] = {"Wangkangurru", "Wangganguru"},
["wgi"] = {"Wahgi"},
["wgo"] = {"Waigeo"},
["wgu"] = {"Wirangu"},
["wgy"] = {"Warrgamay"},
["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"},
["whg"] = {"North Wahgi"},
["whk"] = {"Wahau Kenyah"},
["whu"] = {"Wahau Kayan"},
["wib"] = {"Southern Toussian"},
["wic"] = {"Wichita"},
["wie"] = {"Wik-Epa"},
["wif"] = {"Wik-Keyangan"},
["wig"] = {"Wik Ngathan"},
["wih"] = {"Wik-Me'anha"},
["wii"] = {"Minidien"},
["wij"] = {"Wik-Iiyanh"},
["wik"] = {"Wikalkan"},
["wil"] = {"Wilawila"},
["wim"] = {"Wik-Mungkan"},
["win"] = {"Ho-Chunk"},
["wir"] = {"Wiraféd"},
["wiu"] = {"Wiru"},
["wiv"] = {"Vitu"},
["wiy"] = {"Wiyot"},
["wja"] = {"Waja"},
["wji"] = {"Warji"},
["wka"] = {"Kw'adza"},
["wkb"] = {"Kumbaran"},
["wkd"] = {"Wakde", "Mo"},
["wkl"] = {"Kalanadi"},
["wkr"] = {"Keerray-Woorroong"},
["wku"] = {"Kunduvadi"},
["wkw"] = {"Wakawaka"},
["wky"] = {"Wangkayutyuru"},
["wla"] = {"Walio"},
["wlc"] = {"Mwali Comorian"},
["wle"] = {"Wolane"},
["wlg"] = {"Kunbarlang"},
["wlh"] = {"Welaun"},
["wli"] = {"Waioli"},
["wlk"] = {"Wailaki"},
["wll"] = {"Wali (Sudan)"},
["wlm"] = {"Middle Welsh"},
["wlo"] = {"Wolio"},
["wlr"] = {"Wailapa"},
["wls"] = {"Wallisian"},
["wlu"] = {"Wuliwuli"},
["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"},
["wlw"] = {"Walak"},
["wlx"] = {"Wali (Ghana)"},
["wly"] = {"Waling"},
["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"},
["wmb"] = {"Wambaya"},
["wmc"] = {"Wamas"},
["wmd"] = {"Mamaindé"},
["wme"] = {"Wambule"},
["wmg"] = {"Western Minyag"},
["wmh"] = {"Waima'a"},
["wmi"] = {"Wamin"},
["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"},
["wmn"] = {"Waamwang"},
["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"},
["wms"] = {"Wambon"},
["wmt"] = {"Walmajarri"},
["wmw"] = {"Mwani"},
["wmx"] = {"Womo"},
["wnb"] = {"Mokati"},
["wnc"] = {"Wantoat"},
["wnd"] = {"Wandarang"},
["wne"] = {"Waneci"},
["wng"] = {"Wanggom"},
["wni"] = {"Ndzwani Comorian"},
["wnk"] = {"Wanukaka"},
["wnm"] = {"Wanggamala"},
["wnn"] = {"Wunumara"},
["wno"] = {"Wano"},
["wnp"] = {"Wanap"},
["wnu"] = {"Usan"},
["wnw"] = {"Wintu"},
["wny"] = {"Wanyi", "Waanyi"},
["woa"] = {"Kuwema", "Tyaraity"},
["wob"] = {"Wè Northern"},
["woc"] = {"Wogeo"},
["wod"] = {"Wolani"},
["woe"] = {"Woleaian"},
["wof"] = {"Gambian Wolof"},
["wog"] = {"Wogamusin"},
["woi"] = {"Kamang"},
["wok"] = {"Longto"},
["wom"] = {"Wom (Nigeria)"},
["won"] = {"Wongo"},
["woo"] = {"Manombai"},
["wor"] = {"Woria"},
["wos"] = {"Hanga Hundi"},
["wow"] = {"Wawonii"},
["woy"] = {"Weyto"},
["wpc"] = {"Maco"},
["wrb"] = {"Waluwarra", "Warluwara"},
["wrg"] = {"Warungu", "Gudjal"},
["wrh"] = {"Wiradjuri"},
["wri"] = {"Wariyangga"},
["wrk"] = {"Garrwa"},
["wrl"] = {"Warlmanpa"},
["wrm"] = {"Warumungu"},
["wrn"] = {"Warnang"},
["wro"] = {"Worrorra"},
["wrp"] = {"Waropen"},
["wrr"] = {"Wardaman"},
["wrs"] = {"Waris"},
["wru"] = {"Waru"},
["wrv"] = {"Waruna"},
["wrw"] = {"Gugu Warra"},
["wrx"] = {"Wae Rana"},
["wry"] = {"Merwari"},
["wrz"] = {"Waray (Australia)"},
["wsa"] = {"Warembori"},
["wsg"] = {"Adilabad Gondi"},
["wsi"] = {"Wusi"},
["wsk"] = {"Waskia"},
["wsr"] = {"Owenia"},
["wss"] = {"Wasa"},
["wsu"] = {"Wasu"},
["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"},
["wtb"] = {"Matambwe"},
["wtf"] = {"Watiwa"},
["wth"] = {"Wathawurrung"},
["wti"] = {"Berta"},
["wtk"] = {"Watakataui"},
["wtm"] = {"Mewati"},
["wtw"] = {"Wotu"},
["wua"] = {"Wikngenchera"},
["wub"] = {"Wunambal"},
["wud"] = {"Wudu"},
["wuh"] = {"Wutunhua"},
["wul"] = {"Silimo"},
["wum"] = {"Wumbvu"},
["wun"] = {"Bungu"},
["wur"] = {"Wurrugu"},
["wut"] = {"Wutung"},
["wuu"] = {"Wu Chinese"},
["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"},
["wux"] = {"Wulna"},
["wuy"] = {"Wauyai"},
["wwa"] = {"Waama"},
["wwb"] = {"Wakabunga"},
["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"},
["wwr"] = {"Warrwa"},
["www"] = {"Wawa"},
["wxa"] = {"Waxianghua"},
["wxw"] = {"Wardandi"},
["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"},
["wyi"] = {"Woiwurrung"},
["wym"] = {"Wymysorys"},
["wyn"] = {"Wyandot"},
["wyr"] = {"Wayoró"},
["wyy"] = {"Western Fijian"},
["xaa"] = {"Andalusian Arabic"},
["xab"] = {"Sambe"},
["xac"] = {"Kachari"},
["xad"] = {"Adai"},
["xae"] = {"Aequian"},
["xag"] = {"Aghwan"},
["xai"] = {"Kaimbé"},
["xaj"] = {"Ararandewára"},
["xak"] = {"Máku"},
["xal"] = {"Kalmyk", "Oirat"},
["xam"] = {"ǀXam"},
["xan"] = {"Xamtanga"},
["xao"] = {"Khao"},
["xap"] = {"Apalachee"},
["xaq"] = {"Aquitanian"},
["xar"] = {"Karami"},
["xas"] = {"Kamas"},
["xat"] = {"Katawixi"},
["xau"] = {"Kauwera"},
["xav"] = {"Xavánte"},
["xaw"] = {"Kawaiisu"},
["xay"] = {"Kayan Mahakam"},
["xbb"] = {"Lower Burdekin"},
["xbc"] = {"Bactrian"},
["xbd"] = {"Bindal"},
["xbe"] = {"Bigambal"},
["xbg"] = {"Bunganditj"},
["xbi"] = {"Kombio"},
["xbj"] = {"Birrpayi"},
["xbm"] = {"Middle Breton"},
["xbn"] = {"Kenaboi"},
["xbo"] = {"Bolgarian"},
["xbp"] = {"Bibbulman"},
["xbr"] = {"Kambera"},
["xbw"] = {"Kambiwá"},
["xby"] = {"Batjala", "Batyala"},
["xcb"] = {"Cumbric"},
["xcc"] = {"Camunic"},
["xce"] = {"Celtiberian"},
["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"},
["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"},
["xcl"] = {"Classical Armenian"},
["xcm"] = {"Comecrudo"},
["xcn"] = {"Cotoname"},
["xco"] = {"Chorasmian"},
["xcr"] = {"Carian"},
["xct"] = {"Classical Tibetan"},
["xcu"] = {"Curonian"},
["xcv"] = {"Chuvantsy"},
["xcw"] = {"Coahuilteco"},
["xcy"] = {"Cayuse"},
["xda"] = {"Darkinyung"},
["xdc"] = {"Dacian"},
["xdk"] = {"Dharuk"},
["xdm"] = {"Edomite"},
["xdo"] = {"Kwandu"},
["xdq"] = {"Kaitag"},
["xdy"] = {"Malayic Dayak"},
["xeb"] = {"Eblan"},
["xed"] = {"Hdi"},
["xeg"] = {"ǁXegwi"},
["xel"] = {"Kelo"},
["xem"] = {"Kembayan"},
["xep"] = {"Epi-Olmec"},
["xer"] = {"Xerénte"},
["xes"] = {"Kesawai"},
["xet"] = {"Xetá"},
["xeu"] = {"Keoru-Ahia"},
["xfa"] = {"Faliscan"},
["xga"] = {"Galatian"},
["xgb"] = {"Gbin"},
["xgd"] = {"Gudang"},
["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"},
["xgg"] = {"Goreng"},
["xgi"] = {"Garingbal"},
["xgl"] = {"Galindan"},
["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"},
["xgn"] = {"Mongolian languages"},
["xgr"] = {"Garza"},
["xgu"] = {"Unggumi"},
["xgw"] = {"Guwa"},
["xha"] = {"Harami"},
["xhc"] = {"Hunnic"},
["xhd"] = {"Hadrami"},
["xhe"] = {"Khetrani"},
["xhm"] = {"Middle Khmer (1400 to 1850 CE)"},
["xhr"] = {"Hernican"},
["xht"] = {"Hattic"},
["xhu"] = {"Hurrian"},
["xhv"] = {"Khua"},
["xib"] = {"Iberian"},
["xii"] = {"Xiri"},
["xil"] = {"Illyrian"},
["xin"] = {"Xinca"},
["xir"] = {"Xiriâna"},
["xis"] = {"Kisan"},
["xiv"] = {"Indus Valley Language"},
["xiy"] = {"Xipaya"},
["xjb"] = {"Minjungbal"},
["xjt"] = {"Jaitmatang"},
["xka"] = {"Kalkoti"},
["xkb"] = {"Northern Nago"},
["xkc"] = {"Kho'ini"},
["xkd"] = {"Mendalam Kayan"},
["xke"] = {"Kereho"},
["xkf"] = {"Khengkha"},
["xkg"] = {"Kagoro"},
["xki"] = {"Kenyan Sign Language"},
["xkj"] = {"Kajali"},
["xkk"] = {"Kachok", "Kaco'"},
["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"},
["xkn"] = {"Kayan River Kayan"},
["xko"] = {"Kiorr"},
["xkp"] = {"Kabatei"},
["xkq"] = {"Koroni"},
["xkr"] = {"Xakriabá"},
["xks"] = {"Kumbewaha"},
["xkt"] = {"Kantosi"},
["xku"] = {"Kaamba"},
["xkv"] = {"Kgalagadi"},
["xkw"] = {"Kembra"},
["xkx"] = {"Karore"},
["xky"] = {"Uma' Lasan"},
["xkz"] = {"Kurtokha"},
["xla"] = {"Kamula"},
["xlb"] = {"Loup B"},
["xlc"] = {"Lycian"},
["xld"] = {"Lydian"},
["xle"] = {"Lemnian"},
["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"},
["xli"] = {"Liburnian"},
["xln"] = {"Alanic"},
["xlo"] = {"Loup A"},
["xlp"] = {"Lepontic"},
["xls"] = {"Lusitanian"},
["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"},
["xly"] = {"Elymian"},
["xma"] = {"Mushungulu"},
["xmb"] = {"Mbonga"},
["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"},
["xmd"] = {"Mbudum"},
["xme"] = {"Median"},
["xmf"] = {"Mingrelian"},
["xmg"] = {"Mengaka"},
["xmh"] = {"Kugu-Muminh"},
["xmj"] = {"Majera"},
["xmk"] = {"Ancient Macedonian"},
["xml"] = {"Malaysian Sign Language"},
["xmm"] = {"Manado Malay"},
["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"},
["xmo"] = {"Morerebi"},
["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"},
["xmq"] = {"Kuku-Mangk"},
["xmr"] = {"Meroitic"},
["xms"] = {"Moroccan Sign Language"},
["xmt"] = {"Matbat"},
["xmu"] = {"Kamu"},
["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"},
["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"},
["xmx"] = {"Salawati", "Maden"},
["xmy"] = {"Mayaguduna"},
["xmz"] = {"Mori Bawah"},
["xna"] = {"Ancient North Arabian"},
["xnb"] = {"Kanakanabu"},
["xnd"] = {"Na-Dene languages"},
["xng"] = {"Middle Mongolian"},
["xnh"] = {"Kuanhua"},
["xni"] = {"Ngarigu"},
["xnj"] = {"Ngoni (Tanzania)"},
["xnk"] = {"Nganakarti"},
["xnm"] = {"Ngumbarl"},
["xnn"] = {"Northern Kankanay"},
["xno"] = {"Anglo-Norman"},
["xnq"] = {"Ngoni (Mozambique)"},
["xnr"] = {"Kangri"},
["xns"] = {"Kanashi"},
["xnt"] = {"Narragansett"},
["xnu"] = {"Nukunul"},
["xny"] = {"Nyiyaparli"},
["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"},
["xoc"] = {"O'chi'chi'"},
["xod"] = {"Kokoda"},
["xog"] = {"Soga"},
["xoi"] = {"Kominimung"},
["xok"] = {"Xokleng"},
["xom"] = {"Komo (Sudan)"},
["xon"] = {"Konkomba"},
["xoo"] = {"Xukurú"},
["xop"] = {"Kopar"},
["xor"] = {"Korubo"},
["xow"] = {"Kowaki"},
["xpa"] = {"Pirriya"},
["xpb"] = {"Northeastern Tasmanian", "Pyemmairrener"},
["xpc"] = {"Pecheneg"},
["xpd"] = {"Oyster Bay Tasmanian"},
["xpe"] = {"Liberia Kpelle"},
["xpf"] = {"Southeast Tasmanian", "Nuenonne"},
["xpg"] = {"Phrygian"},
["xph"] = {"North Midlands Tasmanian", "Tyerrenoterpanner"},
["xpi"] = {"Pictish"},
["xpj"] = {"Mpalitjanh"},
["xpk"] = {"Kulina Pano"},
["xpl"] = {"Port Sorell Tasmanian"},
["xpm"] = {"Pumpokol"},
["xpn"] = {"Kapinawá"},
["xpo"] = {"Pochutec"},
["xpp"] = {"Puyo-Paekche"},
["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"},
["xpr"] = {"Parthian"},
["xps"] = {"Pisidian"},
["xpt"] = {"Punthamara"},
["xpu"] = {"Punic"},
["xpv"] = {"Northern Tasmanian", "Tommeginne"},
["xpw"] = {"Northwestern Tasmanian", "Peerapper"},
["xpx"] = {"Southwestern Tasmanian", "Toogee"},
["xpy"] = {"Puyo"},
["xpz"] = {"Bruny Island Tasmanian"},
["xqa"] = {"Karakhanid"},
["xqt"] = {"Qatabanian"},
["xra"] = {"Krahô"},
["xrb"] = {"Eastern Karaboro"},
["xrd"] = {"Gundungurra"},
["xre"] = {"Kreye"},
["xrg"] = {"Minang"},
["xri"] = {"Krikati-Timbira"},
["xrm"] = {"Armazic"},
["xrn"] = {"Arin"},
["xrr"] = {"Raetic"},
["xrt"] = {"Aranama-Tamique"},
["xru"] = {"Marriammu"},
["xrw"] = {"Karawa"},
["xsa"] = {"Sabaean"},
["xsb"] = {"Sambal"},
["xsc"] = {"Scythian"},
["xsd"] = {"Sidetic"},
["xse"] = {"Sempan"},
["xsh"] = {"Shamang"},
["xsi"] = {"Sio"},
["xsj"] = {"Subi"},
["xsl"] = {"South Slavey"},
["xsm"] = {"Kasem"},
["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"},
["xso"] = {"Solano"},
["xsp"] = {"Silopi"},
["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"},
["xsr"] = {"Sherpa"},
["xsu"] = {"Sanumá"},
["xsv"] = {"Sudovian"},
["xsy"] = {"Saisiyat"},
["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"},
["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"},
["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"},
["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"},
["xte"] = {"Ketengban"},
["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"},
["xth"] = {"Yitha Yitha"},
["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"},
["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"},
["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"},
["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"},
["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"},
["xto"] = {"Tokharian A"},
["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"},
["xtq"] = {"Tumshuqese"},
["xtr"] = {"Early Tripuri"},
["xts"] = {"Sindihui Mixtec"},
["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"},
["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"},
["xtv"] = {"Thawa"},
["xtw"] = {"Tawandê"},
["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"},
["xua"] = {"Alu Kurumba"},
["xub"] = {"Betta Kurumba"},
["xud"] = {"Umiida"},
["xug"] = {"Kunigami"},
["xuj"] = {"Jennu Kurumba"},
["xul"] = {"Ngunawal", "Nunukul"},
["xum"] = {"Umbrian"},
["xun"] = {"Unggaranggu"},
["xuo"] = {"Kuo"},
["xup"] = {"Upper Umpqua"},
["xur"] = {"Urartian"},
["xut"] = {"Kuthant"},
["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"},
["xve"] = {"Venetic"},
["xvi"] = {"Kamviri"},
["xvn"] = {"Vandalic"},
["xvo"] = {"Volscian"},
["xvs"] = {"Vestinian"},
["xwa"] = {"Kwaza"},
["xwc"] = {"Woccon"},
["xwd"] = {"Wadi Wadi"},
["xwe"] = {"Xwela Gbe"},
["xwg"] = {"Kwegu"},
["xwj"] = {"Wajuk"},
["xwk"] = {"Wangkumara"},
["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"},
["xwo"] = {"Written Oirat"},
["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"},
["xwt"] = {"Wotjobaluk"},
["xww"] = {"Wemba Wemba"},
["xxb"] = {"Boro (Ghana)"},
["xxk"] = {"Ke'o"},
["xxm"] = {"Minkin"},
["xxr"] = {"Koropó"},
["xxt"] = {"Tambora"},
["xya"] = {"Yaygir"},
["xyb"] = {"Yandjibara"},
["xyj"] = {"Mayi-Yapi"},
["xyk"] = {"Mayi-Kulan"},
["xyl"] = {"Yalakalore"},
["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"},
["xyy"] = {"Yorta Yorta"},
["xzh"] = {"Zhang-Zhung"},
["xzm"] = {"Zemgalian"},
["xzp"] = {"Ancient Zapotec"},
["yaa"] = {"Yaminahua"},
["yab"] = {"Yuhup"},
["yac"] = {"Pass Valley Yali"},
["yad"] = {"Yagua"},
["yae"] = {"Pumé"},
["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"},
["yag"] = {"Yámana"},
["yah"] = {"Yazgulyam"},
["yai"] = {"Yagnobi"},
["yaj"] = {"Banda-Yangere"},
["yak"] = {"Yakama"},
["yal"] = {"Yalunka"},
["yam"] = {"Yamba"},
["yan"] = {"Mayangna"},
["yao"] = {"Yao"},
["yap"] = {"Yapese"},
["yaq"] = {"Yaqui"},
["yar"] = {"Yabarana"},
["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"},
["yat"] = {"Yambeta"},
["yau"] = {"Yuwana"},
["yav"] = {"Yangben"},
["yaw"] = {"Yawalapití"},
["yax"] = {"Yauma"},
["yay"] = {"Agwagwune"},
["yaz"] = {"Lokaa"},
["yba"] = {"Yala"},
["ybb"] = {"Yemba"},
["ybe"] = {"West Yugur"},
["ybh"] = {"Yakha"},
["ybi"] = {"Yamphu"},
["ybj"] = {"Hasha"},
["ybk"] = {"Bokha"},
["ybl"] = {"Yukuben"},
["ybm"] = {"Yaben"},
["ybn"] = {"Yabaâna"},
["ybo"] = {"Yabong"},
["ybx"] = {"Yawiyo"},
["yby"] = {"Yaweyuha"},
["ych"] = {"Chesu"},
["ycl"] = {"Lolopo"},
["ycn"] = {"Yucuna"},
["ycp"] = {"Chepya"},
["ycr"] = {"Yilan Creole"},
["yda"] = {"Yanda"},
["ydd"] = {"Eastern Yiddish"},
["yde"] = {"Yangum Dey"},
["ydg"] = {"Yidgha"},
["ydk"] = {"Yoidik"},
["yea"] = {"Ravula"},
["yec"] = {"Yeniche"},
["yee"] = {"Yimas"},
["yei"] = {"Yeni"},
["yej"] = {"Yevanic"},
["yel"] = {"Yela"},
["yer"] = {"Tarok"},
["yes"] = {"Nyankpa"},
["yet"] = {"Yetfa"},
["yeu"] = {"Yerukula"},
["yev"] = {"Yapunda"},
["yey"] = {"Yeyi"},
["yga"] = {"Malyangapa"},
["ygi"] = {"Yiningayi"},
["ygl"] = {"Yangum Gel"},
["ygm"] = {"Yagomi"},
["ygp"] = {"Gepo"},
["ygr"] = {"Yagaria"},
["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"},
["ygu"] = {"Yugul"},
["ygw"] = {"Yagwoia"},
["yha"] = {"Baha Buyang"},
["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"},
["yhl"] = {"Hlepho Phowa"},
["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"},
["yia"] = {"Yinggarda"},
["yif"] = {"Ache"},
["yig"] = {"Wusa Nasu"},
["yih"] = {"Western Yiddish"},
["yii"] = {"Yidiny"},
["yij"] = {"Yindjibarndi"},
["yik"] = {"Dongshanba Lalo"},
["yil"] = {"Yindjilandji"},
["yim"] = {"Yimchungru Naga"},
["yin"] = {"Riang Lai", "Yinchia"},
["yip"] = {"Pholo"},
["yiq"] = {"Miqie"},
["yir"] = {"North Awyu"},
["yis"] = {"Yis"},
["yit"] = {"Eastern Lalu"},
["yiu"] = {"Awu"},
["yiv"] = {"Northern Nisu"},
["yix"] = {"Axi Yi"},
["yiz"] = {"Azhe"},
["yka"] = {"Yakan"},
["ykg"] = {"Northern Yukaghir"},
["ykh"] = {"Khamnigan Mongol"},
["yki"] = {"Yoke"},
["ykk"] = {"Yakaikeke"},
["ykl"] = {"Khlula"},
["ykm"] = {"Kap"},
["ykn"] = {"Kua-nsi"},
["yko"] = {"Yasa"},
["ykr"] = {"Yekora"},
["ykt"] = {"Kathu"},
["yku"] = {"Kuamasi"},
["yky"] = {"Yakoma"},
["yla"] = {"Yaul"},
["ylb"] = {"Yaleba"},
["yle"] = {"Yele"},
["ylg"] = {"Yelogu"},
["yli"] = {"Angguruk Yali"},
["yll"] = {"Yil"},
["ylm"] = {"Limi"},
["yln"] = {"Langnian Buyang"},
["ylo"] = {"Naluo Yi"},
["ylr"] = {"Yalarnnga"},
["ylu"] = {"Aribwaung"},
["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"},
["ymb"] = {"Yambes"},
["ymc"] = {"Southern Muji"},
["ymd"] = {"Muda"},
["yme"] = {"Yameo"},
["ymg"] = {"Yamongeri"},
["ymh"] = {"Mili"},
["ymi"] = {"Moji"},
["ymk"] = {"Makwe"},
["yml"] = {"Iamalele"},
["ymm"] = {"Maay"},
["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"},
["ymo"] = {"Yangum Mon"},
["ymp"] = {"Yamap"},
["ymq"] = {"Qila Muji"},
["ymr"] = {"Malasar"},
["yms"] = {"Mysian"},
["ymx"] = {"Northern Muji"},
["ymz"] = {"Muzi"},
["yna"] = {"Aluo"},
["ynd"] = {"Yandruwandha"},
["yne"] = {"Lang'e"},
["yng"] = {"Yango"},
["ynk"] = {"Naukan Yupik"},
["ynl"] = {"Yangulam"},
["ynn"] = {"Yana"},
["yno"] = {"Yong"},
["ynq"] = {"Yendang"},
["yns"] = {"Yansi"},
["ynu"] = {"Yahuna"},
["yob"] = {"Yoba"},
["yog"] = {"Yogad"},
["yoi"] = {"Yonaguni"},
["yok"] = {"Yokuts"},
["yol"] = {"Yola"},
["yom"] = {"Yombe"},
["yon"] = {"Yongkom"},
["yot"] = {"Yotti"},
["yox"] = {"Yoron"},
["yoy"] = {"Yoy"},
["ypa"] = {"Phala"},
["ypb"] = {"Labo Phowa"},
["ypg"] = {"Phola"},
["yph"] = {"Phupha"},
["ypk"] = {"Yupik languages"},
["ypm"] = {"Phuma"},
["ypn"] = {"Ani Phowa"},
["ypo"] = {"Alo Phola"},
["ypp"] = {"Phupa"},
["ypz"] = {"Phuza"},
["yra"] = {"Yerakai"},
["yrb"] = {"Yareba"},
["yre"] = {"Yaouré"},
["yrk"] = {"Nenets"},
["yrl"] = {"Nhengatu"},
["yrm"] = {"Yirrk-Mel"},
["yrn"] = {"Yerong"},
["yro"] = {"Yaroamë"},
["yrs"] = {"Yarsun"},
["yrw"] = {"Yarawata"},
["yry"] = {"Yarluyandi"},
["ysc"] = {"Yassic"},
["ysd"] = {"Samatao"},
["ysg"] = {"Sonaga"},
["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"},
["ysm"] = {"Myanmar Sign Language"},
["ysn"] = {"Sani"},
["yso"] = {"Nisi (China)"},
["ysp"] = {"Southern Lolopo"},
["ysr"] = {"Sirenik Yupik"},
["yss"] = {"Yessan-Mayo"},
["ysy"] = {"Sanie"},
["yta"] = {"Talu"},
["ytl"] = {"Tanglang"},
["ytp"] = {"Thopho"},
["ytw"] = {"Yout Wam"},
["yty"] = {"Yatay"},
["yua"] = {"Yucateco", "Yucatec Maya"},
["yub"] = {"Yugambal"},
["yuc"] = {"Yuchi"},
["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"},
["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"},
["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"},
["yug"] = {"Yug"},
["yui"] = {"Yurutí"},
["yuj"] = {"Karkar-Yuri"},
["yuk"] = {"Yuki"},
["yul"] = {"Yulu"},
["yum"] = {"Quechan"},
["yun"] = {"Bena (Nigeria)"},
["yup"] = {"Yukpa"},
["yuq"] = {"Yuqui"},
["yur"] = {"Yurok"},
["yut"] = {"Yopno"},
["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"},
["yux"] = {"Southern Yukaghir"},
["yuy"] = {"East Yugur"},
["yuz"] = {"Yuracare"},
["yva"] = {"Yawa"},
["yvt"] = {"Yavitero"},
["ywa"] = {"Kalou"},
["ywg"] = {"Yinhawangka"},
["ywl"] = {"Western Lalu"},
["ywn"] = {"Yawanawa"},
["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"},
["ywr"] = {"Yawuru"},
["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"},
["ywu"] = {"Wumeng Nasu"},
["yww"] = {"Yawarawarga"},
["yxa"] = {"Mayawali"},
["yxg"] = {"Yagara"},
["yxl"] = {"Yardliyawarra"},
["yxm"] = {"Yinwum"},
["yxu"] = {"Yuyu"},
["yxy"] = {"Yabula Yabula"},
["yyr"] = {"Yir Yoront"},
["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"},
["yyz"] = {"Ayizi"},
["yzg"] = {"E'ma Buyang"},
["yzk"] = {"Zokhuo"},
["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"},
["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"},
["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"},
["zad"] = {"Cajonos Zapotec"},
["zae"] = {"Yareni Zapotec"},
["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"},
["zag"] = {"Zaghawa"},
["zah"] = {"Zangwal"},
["zai"] = {"Isthmus Zapotec"},
["zaj"] = {"Zaramo"},
["zak"] = {"Zanaki"},
["zal"] = {"Zauzou"},
["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"},
["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"},
["zap"] = {"Zapotec"},
["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"},
["zar"] = {"Rincón Zapotec"},
["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"},
["zat"] = {"Tabaa Zapotec"},
["zau"] = {"Zangskari"},
["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"},
["zaw"] = {"Mitla Zapotec"},
["zax"] = {"Xadani Zapotec"},
["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"},
["zaz"] = {"Zari"},
["zba"] = {"Balaibalan"},
["zbc"] = {"Central Berawan"},
["zbe"] = {"East Berawan"},
["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"},
["zbt"] = {"Batui"},
["zbu"] = {"Bu (Bauchi State)"},
["zbw"] = {"West Berawan"},
["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"},
["zcd"] = {"Las Delicias Zapotec"},
["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"},
["zdj"] = {"Ngazidja Comorian"},
["zea"] = {"Zeeuws"},
["zeg"] = {"Zenag"},
["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"},
["zem"] = {"Zeem"},
["zen"] = {"Zenaga"},
["zga"] = {"Kinga"},
["zgb"] = {"Guibei Zhuang"},
["zgh"] = {"Standard Moroccan Tamazight"},
["zgm"] = {"Minz Zhuang"},
["zgn"] = {"Guibian Zhuang"},
["zgr"] = {"Magori"},
["zhb"] = {"Zhaba"},
["zhd"] = {"Dai Zhuang"},
["zhi"] = {"Zhire"},
["zhn"] = {"Nong Zhuang"},
["zhw"] = {"Zhoa"},
["zhx"] = {"Chinese (family)"},
["zia"] = {"Zia"},
["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"},
["zik"] = {"Zimakani"},
["zil"] = {"Zialo"},
["zim"] = {"Mesme"},
["zin"] = {"Zinza"},
["ziw"] = {"Zigula"},
["ziz"] = {"Zizilivakan"},
["zka"] = {"Kaimbulawa"},
["zkd"] = {"Kadu"},
["zkg"] = {"Koguryo"},
["zkh"] = {"Khorezmian"},
["zkk"] = {"Karankawa"},
["zkn"] = {"Kanan"},
["zko"] = {"Kott"},
["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"},
["zkr"] = {"Zakhring"},
["zkt"] = {"Kitan"},
["zku"] = {"Kaurna"},
["zkv"] = {"Krevinian"},
["zkz"] = {"Khazar"},
["zla"] = {"Zula"},
["zle"] = {"East Slavic languages"},
["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"},
["zlm"] = {"Malay (individual language)"},
["zln"] = {"Lianshan Zhuang"},
["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"},
["zls"] = {"South Slavic languages"},
["zlu"] = {"Zul"},
["zlw"] = {"West Slavic languages"},
["zma"] = {"Manda (Australia)"},
["zmb"] = {"Zimba"},
["zmc"] = {"Margany"},
["zmd"] = {"Maridan"},
["zme"] = {"Mangerr"},
["zmf"] = {"Mfinu"},
["zmg"] = {"Marti Ke"},
["zmh"] = {"Makolkol"},
["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"},
["zmj"] = {"Maridjabin"},
["zmk"] = {"Mandandanyi"},
["zml"] = {"Matngala"},
["zmm"] = {"Marimanindji", "Marramaninyshi"},
["zmn"] = {"Mbangwe"},
["zmo"] = {"Molo"},
["zmp"] = {"Mpuono"},
["zmq"] = {"Mituku"},
["zmr"] = {"Maranunggu"},
["zms"] = {"Mbesa"},
["zmt"] = {"Maringarr"},
["zmu"] = {"Muruwari"},
["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"},
["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"},
["zmx"] = {"Bomitaba"},
["zmy"] = {"Mariyedi"},
["zmz"] = {"Mbandja"},
["zna"] = {"Zan Gula"},
["znd"] = {"Zande languages"},
["zne"] = {"Zande (individual language)"},
["zng"] = {"Mang"},
["znk"] = {"Manangkari"},
["zns"] = {"Mangas"},
["zoc"] = {"Copainalá Zoque"},
["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"},
["zom"] = {"Zou"},
["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"},
["zoq"] = {"Tabasco Zoque"},
["zor"] = {"Rayón Zoque"},
["zos"] = {"Francisco León Zoque"},
["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"},
["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"},
["zpc"] = {"Choapan Zapotec"},
["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"},
["zpe"] = {"Petapa Zapotec"},
["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"},
["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"},
["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"},
["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"},
["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"},
["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"},
["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"},
["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"},
["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"},
["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"},
["zpp"] = {"El Alto Zapotec"},
["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"},
["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"},
["zps"] = {"Coatlán Zapotec"},
["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"},
["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"},
["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"},
["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"},
["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"},
["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"},
["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"},
["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"},
["zra"] = {"Kara (Korea)"},
["zrg"] = {"Mirgan"},
["zrn"] = {"Zerenkel"},
["zro"] = {"Záparo"},
["zrp"] = {"Zarphatic"},
["zrs"] = {"Mairasi"},
["zsa"] = {"Sarasira"},
["zsk"] = {"Kaskean"},
["zsl"] = {"Zambian Sign Language"},
["zsm"] = {"Standard Malay"},
["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"},
["zsu"] = {"Sukurum"},
["zte"] = {"Elotepec Zapotec"},
["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"},
["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"},
["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"},
["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"},
["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"},
["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"},
["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"},
["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"},
["ztu"] = {"Güilá Zapotec"},
["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"},
["zty"] = {"Yatee Zapotec"},
["zuh"] = {"Tokano"},
["zum"] = {"Kumzari"},
["zun"] = {"Zuni"},
["zuy"] = {"Zumaya"},
["zwa"] = {"Zay"},
["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"},
["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"},
["zyg"] = {"Yang Zhuang"},
["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"},
["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"},
["zyp"] = {"Zyphe Chin"},
["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"},
["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"}
}
local deprecated = {
["in"] = {"Indonesian"},
["iw"] = {"Hebrew"},
["ji"] = {"Yiddish"},
["jw"] = {"Javanese"},
["mo"] = {"Moldavian", "Moldovan"},
["aam"] = {"Aramanik"},
["adp"] = {"Adap"},
["agp"] = {"Paranan"},
["ais"] = {"Nataoran Amis"},
["ajp"] = {"South Levantine Arabic"},
["ajt"] = {"Judeo-Tunisian Arabic"},
["aoh"] = {"Arma"},
["asd"] = {"Asas"},
["aue"] = {"ǂKxʼauǁʼein"},
["ayx"] = {"Ayi (China)"},
["ayy"] = {"Tayabas Ayta"},
["baz"] = {"Tunen"},
["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"},
["bgm"] = {"Baga Mboteni"},
["bhk"] = {"Albay Bicolano"},
["bic"] = {"Bikaru"},
["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"},
["bjd"] = {"Bandjigali"},
["bjq"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"},
["bkb"] = {"Finallig"},
["blg"] = {"Balau"},
["bmy"] = {"Bemba (Democratic Republic of Congo)"},
["bpb"] = {"Barbacoas"},
["btb"] = {"Beti (Cameroon)"},
["btl"] = {"Bhatola"},
["bxx"] = {"Borna (Democratic Republic of Congo)"},
["byy"] = {"Buya"},
["cbe"] = {"Chipiajes"},
["cbh"] = {"Cagua"},
["cca"] = {"Cauca"},
["ccq"] = {"Chaungtha"},
["cdg"] = {"Chamari"},
["cjr"] = {"Chorotega"},
["cka"] = {"Khumi Awa Chin"},
["cmk"] = {"Chimakum"},
["coy"] = {"Coyaima"},
["cqu"] = {"Chilean Quechua"},
["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"},
["cum"] = {"Cumeral"},
["daf"] = {"Dan"},
["dap"] = {"Nisi (India)"},
["dek"] = {"Dek"},
["dgu"] = {"Degaru"},
["dha"] = {"Dhanwar (India)"},
["dit"] = {"Dirari"},
["djl"] = {"Djiwarli"},
["dkl"] = {"Kolum So Dogon"},
["drh"] = {"Darkhat"},
["drr"] = {"Dororo"},
["drw"] = {"Darwazi"},
["dud"] = {"Hun-Saare"},
["duj"] = {"Dhuwal"},
["dwl"] = {"Walo Kumbe Dogon"},
["ekc"] = {"Eastern Karnic"},
["elp"] = {"Elpaputih"},
["emo"] = {"Emok"},
["gav"] = {"Gabutamon"},
["gbc"] = {"Garawa"},
["gfx"] = {"Mangetti Dune ǃXung"},
["ggn"] = {"Eastern Gurung"},
["ggo"] = {"Southern Gondi"},
["ggr"] = {"Aghu Tharnggalu"},
["gio"] = {"Gelao"},
["gji"] = {"Geji"},
["gli"] = {"Guliguli"},
["gti"] = {"Gbati-ri"},
["guv"] = {"Gey"},
["hrr"] = {"Horuru"},
["iap"] = {"Iapama"},
["ibi"] = {"Ibilo"},
["ill"] = {"Iranun"},
["ilw"] = {"Talur"},
["ime"] = {"Imeraguen"},
["izi"] = {"Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"},
["jar"] = {"Jarawa (Nigeria)"},
["jeg"] = {"Jeng"},
["kbf"] = {"Kakauhua"},
["kdv"] = {"Kado"},
["kgc"] = {"Kasseng"},
["kgd"] = {"Kataang"},
["kgh"] = {"Upper Tanudan Kalinga"},
["kgm"] = {"Karipúna"},
["kjf"] = {"Khalaj [Indo-Iranian]"},
["koj"] = {"Sara Dunjo"},
["kox"] = {"Coxima"},
["kpp"] = {"Paku Karen"},
["krm"] = {"Krim"},
["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"},
["ktr"] = {"Kota Marudu Tinagas"},
["kvs"] = {"Kunggara"},
["kwq"] = {"Kwak"},
["kxe"] = {"Kakihum"},
["kxl"] = {"Nepali Kurux"},
["kxu"] = {"Kui (India)"},
["kzh"] = {"Kenuzi-Dongola"},
["kzj"] = {"Coastal Kadazan"},
["kzt"] = {"Tambunan Dusun"},
["lak"] = {"Laka (Nigeria)"},
["lba"] = {"Lui"},
["leg"] = {"Lengua"},
["lii"] = {"Lingkhim"},
["llo"] = {"Khlor"},
["lmm"] = {"Lamam"},
["lmz"] = {"Lumbee"},
["lno"] = {"Lango (South Sudan)"},
["lsg"] = {"Lyons Sign Language"},
["meg"] = {"Mea"},
["mgx"] = {"Omati"},
["mhh"] = {"Maskoy Pidgin"},
["mja"] = {"Mahei"},
["mld"] = {"Malakhel"},
["mnt"] = {"Maykulan"},
["mof"] = {"Mohegan-Montauk-Narragansett"},
["mst"] = {"Cataelano Mandaya"},
["mvm"] = {"Muya"},
["mwd"] = {"Mudbura"},
["mwj"] = {"Maligo"},
["mwx"] = {"Mediak"},
["mwy"] = {"Mosiro"},
["myd"] = {"Maramba"},
["myi"] = {"Mina (India)"},
["myq"] = {"Forest Maninka"},
["myt"] = {"Sangab Mandaya"},
["nad"] = {"Nijadali"},
["nbf"] = {"Naxi"},
["nbx"] = {"Ngura"},
["ncp"] = {"Ndaktup"},
["ngo"] = {"Ngoni"},
["nln"] = {"Durango Nahuatl"},
["nlr"] = {"Ngarla"},
["nns"] = {"Ningye"},
["nnx"] = {"Ngong"},
["nom"] = {"Nocamán"},
["noo"] = {"Nootka"},
["nte"] = {"Nathembo"},
["nts"] = {"Natagaimas"},
["nxu"] = {"Narau"},
["ome"] = {"Omejes"},
["oun"] = {"ǃOǃung"},
["pat"] = {"Papitalai"},
["pbz"] = {"Palu"},
["pcr"] = {"Panang"},
["pgy"] = {"Pongyong"},
["pii"] = {"Pini"},
["plj"] = {"Polci"},
["plp"] = {"Palpa"},
["pmc"] = {"Palumata"},
["pmk"] = {"Pamlico"},
["pmu"] = {"Mirpur Panjabi"},
["pod"] = {"Ponares"},
["ppa"] = {"Pao"},
["ppr"] = {"Piru"},
["prb"] = {"Lua'"},
["prp"] = {"Parsi"},
["pry"] = {"Pray 3"},
["puk"] = {"Pu Ko"},
["puz"] = {"Purum Naga"},
["rie"] = {"Rien"},
["rmr"] = {"Caló"},
["rna"] = {"Runa"},
["rsi"] = {"Rennellese Sign Language"},
["sap"] = {"Sanapaná"},
["sca"] = {"Sansu"},
["sdm"] = {"Semandang"},
["sgl"] = {"Sanglechi-Ishkashimi"},
["sgo"] = {"Songa"},
["skk"] = {"Sok"},
["slq"] = {"Salchuq"},
["smd"] = {"Sama"},
["snb"] = {"Sebuyau"},
["snh"] = {"Shinabo"},
["sul"] = {"Surigaonon"},
["sum"] = {"Sumo-Mayangna"},
["svr"] = {"Savara"},
["szd"] = {"Seru"},
["tbb"] = {"Tapeba"},
["tdu"] = {"Tempasuk Dusun"},
["tgg"] = {"Tangga"},
["thc"] = {"Tai Hang Tong"},
["thw"] = {"Thudam"},
["thx"] = {"The"},
["tid"] = {"Tidong"},
["tie"] = {"Tingal"},
["tkk"] = {"Takpa"},
["tlw"] = {"South Wemale"},
["tmk"] = {"Northwestern Tamang"},
["tmp"] = {"Tai Mène"},
["tne"] = {"Tinoc Kallahan"},
["tnf"] = {"Tangshewi"},
["toe"] = {"Tomedes"},
["tpw"] = {"Tupí"},
["tsf"] = {"Southwestern Tamang"},
["unp"] = {"Worora"},
["uok"] = {"Uokha"},
["uun"] = {"Kulon-Pazeh"},
["vki"] = {"Ija-Zuba"},
["wgw"] = {"Wagawaga"},
["wit"] = {"Wintu"},
["wiw"] = {"Wirangu"},
["wra"] = {"Warapu"},
["wrd"] = {"Warduji"},
["wya"] = {"Wyandot"},
["xba"] = {"Kamba (Brazil)"},
["xbx"] = {"Kabixí"},
["xia"] = {"Xiandao"},
["xip"] = {"Xipináwa"},
["xkh"] = {"Karahawyana"},
["xrq"] = {"Karranga"},
["xss"] = {"Assan"},
["xtz"] = {"Tasmanian"},
["ybd"] = {"Yangbye"},
["yds"] = {"Yiddish Sign Language"},
["yen"] = {"Yendang"},
["yiy"] = {"Yir Yoront"},
["yma"] = {"Yamphe"},
["ymt"] = {"Mator-Taygi-Karagas"},
["ynh"] = {"Yangho"},
["yos"] = {"Yos"},
["yri"] = {"Yarí"},
["yuu"] = {"Yugh"},
["zir"] = {"Ziriya"},
["zkb"] = {"Koibal"},
["zua"] = {"Zeem"}
}
return {
active = active,
deprecated = deprecated,
}
nok0atk6ptt69ny9t2y04egf1c0jn17
叶利钦
0
25244
155062
133558
2026-08-30T07:48:20Z
石桥露
56400
大幅扩充并补充来源:保留原有全部语录并逐条补上俄文/英文原文与出处(叶利钦中心、《生意人报》、УрФУ全文PDF、Проверено.Медиа等);修正误插入各条出处行的「1992年底」、丘拜斯条未闭合引号,据俄文原文订正「洗脸间」为「厕所」;「位子坐错了」补正日期为1999年5月5日;「卧轨」一句加注说明时间无定论;自英文维基语录译入23条有来源语录。AI辅助翻译,来源经人工核对。
155062
wikitext
text/x-wiki
{{Wikipedia}}
[[File:Борис Николаевич Ельцин-1 (cropped).jpg|thumb]]
'''鲍里斯·尼古拉耶维奇·叶利钦'''({{lang-ru|Борис Николаевич Ельцин}},{{bd|1931年|2月1日|2007年|4月23日|catIdx=Y}}),俄国的政治家,俄罗斯联邦首任总统,任期为1991年至1999年。
==语录==
===1980年代===
*别谈共产主义了。共产主义只是一个想法,是天上的馅饼。
::{{lang|en|Let's not talk about Communism. Communism was just an idea, just pie in the sky.}}
::——1989年9月访问美国期间所言<ref name="indep1989">伦敦《独立报》1989年9月12日报道。</ref>
*他们对我们可怜的人民做了些什么?……这是我们所有人的痛楚:一个如此富饶、如此有才华、却被无休止的实验折腾得精疲力竭的国家……我认为,我们让人民的生活水平远远比不上美国人,这是对自己人民犯下的罪。
::{{lang|en|What have they done to our poor people?... [the] pain for all of us, for our country so rich, so talented and so exhausted by incessant experiments... I think we have committed a crime against our people by making their standard of living so incomparably lower than that of the Americans.}}
::——1989年访美归来后所言<ref name="aron">{{Cite book|author=Leon Aron|title=Yeltsin: A Revolutionary Life|publisher=St. Martin's Press|year=2000|language=en}}</ref>
===《我的自述》(1990年)===
:<small>自传《我的自述》({{lang|ru|Исповедь на заданную тему}},1990年斯维尔德洛夫斯克中乌拉尔出版社;英译本题 ''Against the Grain'')。以下各条附俄文原文以便核对。<ref name="ispoved">{{Cite book|author={{lang|ru|Б. Н. Ельцин}}|title={{lang|ru|Исповедь на заданную тему}}|location={{lang|ru|Свердловск}}|publisher={{lang|ru|Средне-Уральское книжное издательство}}|year=1990|language=ru|url=https://urfu.ru/fileadmin/user_upload/common_files/docs_units/mvk/yeltsin/Yeltsin_Boris_Ispoved_na_zadannuyu_temu.pdf|accessdate=2026-08-30}}</ref></small>
*持不同政见者一年应该领十三个月的薪水,否则我们这种不动脑筋的众口一词,会把我们拖进更加没有指望的停滞。局势危急时,鼓励不落窠臼的思考尤其重要:在那样的时刻,每一个新的词语、每一个新鲜的念头都比黄金更珍贵。说到底,'''不能剥夺人们用自己的头脑思考的权利'''。
::{{lang|en|Dissidents should be paid 13 months' salary for a year, otherwise our mindless unanimity will bring us to an even more hopeless state of stagnation. It is especially important to encourage unorthodox thinking when the situation is critical: At such moments every new word and fresh thought is more precious than gold. Indeed, people must not be deprived of the right to think their own thoughts.}}
::——英译本 ''Against the Grain'' 第172页<ref name="againstgrain">{{Cite book|author=Boris Yeltsin|title=Against the Grain: An Autobiography|year=1990|language=en}}</ref>
*“中央书记和政治局委员、候补委员都是乘专机,伊尔-62或图-134。在乘机时,一个人身边有好几个保镖和服务员。”“就连我这个政治局候补委员,这样的级别,都配有三个厨师、三个服务员,一个清洁女工,还有一个花匠。”
::{{lang|ru|Поездки — персональным самолётом. Летит ИЛ-62 или ТУ-134 — в нем секретарь ЦК, кандидат в члены или член Политбюро.}}
::{{lang|ru|Даже на моем уровне кандидата в члены Политбюро — три повара, три официанта, горничная, садовник со своим штатом.}}
::——《我的自述》<ref name="ispoved" />
*拍马屁和唯命是从所得到的报酬是享受各种优惠待遇……你在职位的阶梯上爬得越高,归你享受的东西就越丰富。如果你爬到了党的权力金字塔的顶尖,则可享受一切——'''你进入了共产主义!'''
::{{lang|ru|Угодливость и послушание оплачиваются льготами, спецбольницами, спецсанаториями… чем выше поднимаешься по служебной лестнице, тем больше благ тебя окружает… А если уж ты забрался на вершину пирамиды партийной номенклатуры, тут все — коммунизм наступил!}}
::——《我的自述》。叶利钦在同处补充说,共产主义“完全可以在单独一个国家、为单独一小撮人建成”,而“需求如此之大,以至于真正的共产主义迄今只为二十来个人建成了”<ref name="ispoved" />
*所有这一切都是那样毫无意义。我现在对什么是社会公正、什么是社会两极分化已经没什么好说的了。这是一目了然的事。但这一切都是为了什么?为何要那样荒谬地、热衷于满足自己的那种讲究官僚式气派的愿望?谁也不需要那么多的房间、厕所和电视……
::{{lang|ru|Больше всего убивала бессмысленность всего этого. Я сейчас даже не говорю о социальной справедливости, расслоении общества, огромной разнице в уровнях жизни. Это само собой понятно. Но вот так-то зачем? Такое количество комнат, туалетов и телевизоров одновременно не нужно никому, даже самому выдающемуся деятелю современности.}}
::——《我的自述》。末句此前中文作“房间、洗脸间和电视”,俄文原文为 {{lang|ru|туалетов}}(厕所),已据原文订正<ref name="ispoved" />
===1990年代===
*只要能吞下,想要多少主权就拿多少。
::{{lang|ru|Берите столько суверенитета, сколько сможете проглотить.}}
::——1990年8月巡视各自治共和国、与喀山社会各界见面时所言。叶利钦中心记为8月6日,亦有作8月8日者;常被略去的下半句是“但你们处在俄罗斯的中心——这一点必须考虑到”。另有喀山地方史研究者认为“能吞下多少”的措辞实际说于乌法<ref name="yc_suver">{{Cite web|url=https://yeltsin.ru/news/boris-elcin-berite-stolko-suverineteta-skolko-smozhete-proglotit/|title={{lang|ru|Борис Ельцин: «Берите столько суверенитета, сколько сможете проглотить»}}|publisher={{lang|ru|Ельцин Центр}}|language=ru|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*一个人应当活得像一团巨大而明亮的火焰,尽其所能地燃烧。到最后他会燃尽。但这远胜于一小簇吝啬的火苗。
::{{lang|en|A man must live like a great brilliant flame and burn as brightly as he can. In the end he burns out. But this is far better than a mean little flame.}}
::——1990年对《泰晤士报》记者所言<ref name="guardian2007">{{Cite news|title=The wit and wisdom of Boris|newspaper=The Guardian|date=2007-04-23|language=en}}</ref>
*恐怖与专政的乌云正在整个国家上空聚集……绝不能让它们带来永夜。
::{{lang|en|Storm clouds of terror and dictatorship are gathering over the whole country... They must not be allowed to bring eternal night.}}
::——1991年8月19日,呼吁俄罗斯公民抵抗针对戈尔巴乔夫的政变<ref name="coup1991">{{Cite web|url=http://soviethistory.msu.edu/1991-2/the-august-coup/the-august-coup-texts/eltsins-defiance/|title=Eltsin's Defiance|publisher=Seventeen Moments in Soviet History|language=en|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*你们的指挥官命令你们攻占白宫、逮捕我。但我作为民选的俄罗斯总统命令你们:调转你们的坦克,不要与自己的人民作战。
::{{lang|en|Your commanders have ordered you to storm the White House and to arrest me. But I as the elected President of Russia give you the order to turn your tanks and not to fight against your own people.}}
::——1991年8月19日,部队向俄罗斯白宫开进时,叶利钦站在坦克上向军人喊话<ref name="coup1991" />
*如果物价无法控制,上涨3-4倍,我就去卧轨。
::{{lang|ru|Если цены станут неуправляемы, превысят более чем в три-четыре раза, я сам лягу на рельсы.}}
::——这句话流传极广,但时间与场合始终没有定论:《生意人报》2007年的叶利钦名言汇编记为“1992年底”而未注明场合,另有来源作1991年11月或1992年初,目前没有已知的一手记录(速记稿或录像)可以确定<ref name="kommersant2007">[https://www.kommersant.ru/doc/761764 《生意人报》2007年4月24日第69期所载叶利钦言论汇编](俄文)</ref><ref name="yc_19911028">叶利钦中心对1991年10月28日俄罗斯人民代表大会讲话的整理稿中并无此语。{{Cite web|url=https://yeltsin.ru/day-by-day/1991/10/28/|title=1991年10月28日|publisher={{lang|ru|Ельцин Центр}}|language=ru|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*也许,人类第一次真正有了机会终结专制、拆除极权秩序,不论它以何种形态出现。我相信,在经历了那些难以想象的悲剧和巨大的损失之后,人类将拒绝这份遗产。它不会允许21世纪给我们的子孙带来新的苦难和匮乏。
::{{lang|en|Perhaps, for the first time ever there is now a real chance to put an end to despotism and to dismantle the totalitarian order, whatever shape it may take. I trust that after all the unthinkable tragedies and tremendous losses that it has suffered, mankind will reject this legacy. It will not allow the 21st century to bring new suffering and deprivations to our children and grandchildren.}}
::——1992年1月31日在联合国安全理事会的讲话<ref name="un1992">[https://apnews.com/article/e5458697cf06bbb518a9ffafffd650e5 美联社1992年1月31日报道](英文)</ref>
*那个到处散播社会纷争、敌意和空前残暴、令人类陷入恐惧的共产主义偶像已经倒塌。它倒塌了,而且再也不会站起来。我在此向诸位保证:我们绝不会让它在我们的土地上再次站起来。
::{{lang|en|The idol of communism which spread everywhere social strife, animosity and unparalleled brutality which instilled fear in humanity has collapsed. It has collapsed never to rise again. I am here to assure you we shall not let it rise again in our land.}}
::——1992年6月18日在美国国会的演讲<ref name="congress1992">{{Cite web|url=http://www.speeches-usa.com/Transcripts/047_yeltsin.html|title=Address to the U.S. Congress|date=1992-06-18|language=en|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*你可以用刺刀架成一个王位,但你不可能在上面坐得太久。
::{{lang|en|You can build a throne with bayonets, but it's difficult to sit on it.}}
::——1993年10月4日电视讲话<ref name="murray1995">{{Cite book|author=Donald Murray|title=A Democracy of Despots|year=1995|page=8|language=en}}</ref>
*自由让心灵得以解放,孕育独立与不落窠臼的思考和主张。但它并不会立刻给每个人带来繁荣、幸福和财富。这一点尤其是政治家必须牢记的。
::{{lang|en|Liberty sets the mind free, fosters independence and unorthodox thinking and ideas. But it does not offer instant prosperity or happiness and wealth to everyone. This is something that politicians in particular must keep in mind.}}
::——引自《俄罗斯与独立国家》(1993年)<ref name="diller1993">{{Cite book|author=Daniel C. Diller|title=Russia and the Independent States|year=1993|page=446|language=en}}</ref>
*历史表明,以为各大洲乃至整个国际社会的命运可以从某一个首都加以管理,是一种危险的错觉。
::{{lang|en|History demonstrates that it is a dangerous delusion to suppose that the destinies of continents and of the world community in general can somehow be managed from one single capital.}}
::——1994年12月6日在布达佩斯欧洲安全与合作会议上反对北约东扩的讲话<ref name="budapest1994">[https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1994-12-06-9412050445-story.html 《太阳哨兵报》1994年12月6日报道](英文)</ref>
*你们当中有人写道,今天与克林顿总统的会晤将会是一场灾难。现在我可以第一次告诉你们:你们才是灾难。
::{{lang|en|One could see that what you are writing was that today's meeting with President Bill Clinton was going to be a disaster. Now, for the first time, I can tell you that you are a disaster.}}
::——1995年10月24日与克林顿会晤后对记者所言。俄文原话({{lang|ru|вы провалились}})意近“你们失败了”<ref name="clinton1995">{{Cite web|url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=50688|title=The American Presidency Project|date=1995-10-24|language=en|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*我们的家园俄罗斯党在议会选举中只获得10%的支持率,对此丘拜斯负有责任。如果不是他们在推行经济政策中所犯的错误,那么他们至少可以获得20%的支持率。
::{{lang|ru|Виноват Чубайс. Если бы не допущенные им ошибки, число проголосовавших было бы не меньше 20%.}}
::——1996年1月19日,独联体峰会后的记者会上评价1月16日丘拜斯去职一事。现存的只有《生意人报》次日的转述,没有速记稿或录像。此语后来演变为流行语“全是丘拜斯的错”({{lang|ru|Во всём виноват Чубайс}})——但这一说法本身出自1996年1月27日的讽刺节目《木偶》,并非叶利钦的原话<ref name="kommersant2007" /><ref name="provereno">{{Cite web|url=https://provereno.media/blog/2022/06/18/pravda-li-chto-avtor-frazy-vo-vsyom-vinovat-chubajs-boris-eltsin/|title={{lang|ru|Правда ли, что автор фразы «Во всём виноват Чубайс» — Борис Ельцин?}}|publisher=Проверено.Медиа|date=2022-06-18|language=ru|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*强力机构应当换掉,因为它过于索取,却疏于奉献。
::{{lang|ru|Силовые структуры надо было заменить, поскольку они слишком много на себя стали брать и слишком мало отдавать.}}
::——1996年6月20日,在第一副总理奥列格·索斯科韦茨、联邦安全局局长米哈伊尔·巴尔苏科夫和总统安全局局长亚历山大·科尔扎科夫去职后发表的电视讲话<ref name="kommersant2007" />
*位子坐错了。斯捷帕申是第一副总理,要调过来。
::{{lang|ru|Не так сели. Степашин первый зам. Исправить.}}
::——1999年5月5日,克里姆林宫“迎接第三个千年”筹备组委会会议上,叶利钦要求时任第一副总理谢尔盖·斯捷帕申改坐到普里马科夫身旁。七天后普里马科夫被解职,斯捷帕申接任总理。俄文原话为 {{lang|ru|Не так сели}},流传中常被误引为 {{lang|ru|Не так сидим}}<ref name="kommersant1999">[https://www.kommersant.ru/doc/218059 《生意人报》1999年5月7日报道](俄文)</ref>
*我告诉北约、告诉美国人、告诉德国人:不要把我们推向军事行动。否则一定会有一场欧洲战争,甚至可能是世界大战。
::{{lang|en|I told NATO, the Americans, the Germans, don't push us towards military action. Otherwise there will be a European war for sure and possibly world war.}}
::——1999年4月就北约介入科索沃发表电视谈话<ref name="kosovo1999">[https://www.theguardian.com/world/1999/apr/09/balkans12 《卫报》1999年4月9日报道](英文)</ref>
*昨天,克林顿允许自己对俄罗斯施压。他似乎有那么一秒钟、一分钟、半分钟忘了俄罗斯是什么,忘了俄罗斯拥有完整的核武库……我要对克林顿说:让他别忘了他生活在一个什么样的世界里。从来没有、将来也不会有他一个人向全世界发号施令、规定人们如何生活、如何工作、如何休息的事……不,绝对不行。多极世界才是一切的基础,这一点我已经和中华人民共和国主席江泽民谈定。
::——1999年12月9日非正式访问北京期间,就克林顿指责俄罗斯在车臣的行动发表的谈话<ref name="beijing1999">[https://www.svoboda.org/a/29465060.html 自由电台(Радио Свобода)报道](俄文)</ref>
===《总统笔记》(1994年)===
*这既表现出那些不习惯于作出自主决定的领导者们的俯首听命,也表现出苏维埃式的教育和一致表决的习惯,更暴露出人性的弱点和官场争斗中个性的丧失。同时这里还有权力欲望的因素,即争夺令人生厌的戈尔巴乔夫下台后的国家权柄。
::{{lang|ru|Сказалась и «послушность» руководителей, не привыкших принимать самостоятельные решения. Сказалось и советское воспитание, привычка голосовать единогласно. Сказалась простая человеческая слабость, затертость личности в жерновах власти. Но сказалось и желание этой властью обладать, теперь уже без надоевшего и «доставшего» всех Горбачёва.}}
::——《总统笔记》({{lang|ru|Записки президента}},1994年)第三章《帝国的崩塌》,谈亚纳耶夫、卢基扬诺夫等人何以在最后关头加入1991年“8·19”政变的紧急状态委员会<ref name="zapiski">{{Cite book|author={{lang|ru|Б. Н. Ельцин}}|title={{lang|ru|Записки президента}}|year=1994|language=ru|url=https://urfu.ru/fileadmin/user_upload/common_files/docs_units/mvk/yeltsin/Eltsin_Boris_Zapiski_prezidenta.pdf|accessdate=2026-08-30}}</ref>
===告别演说(1999年12月31日)===
:<small>1999年12月31日辞去俄罗斯总统职务的电视讲话。<ref name="farewell1999">{{Cite web|url=http://www.pbs.org/newshour/updates/december99/yeltsin_resignation_12-31.html|title=Yeltsin's Resignation Speech|publisher=PBS NewsHour|date=1999-12-31|language=en|accessdate=2026-08-30}}</ref></small>
*'''今天我最后一次向你们致以新年的祝福。但不止于此。今天我最后一次以俄罗斯总统的身份向你们讲话。'''我已经作出决定。我反复想了很久。今天,在这即将逝去的世纪的最后一天,我辞职。……'''俄罗斯必须带着新的政治家、新的面孔、新的聪明强健而有干劲的人进入新的千年。而我们这些已经掌权多年的人,必须离开。'''
::{{lang|en|Today I am turning to you for the last time with New Year's greetings. But that's not all. Today I am turning to you for the last time as president of Russia. ... Russia must enter the new millennium with new politicians, with new faces, with new, smart, strong, energetic people. And we who have been in power for many years already, we must go.}}<ref name="farewell1999" />
*'''我想请求你们的宽恕。为了我们共同的许多梦想没有实现,为了那些在我们看来简单的事情,最后变得如此痛苦地艰难。'''我请求宽恕,因为我辜负了一些人的期望——他们曾经相信,我们可以一跃而过,从灰暗、停滞、极权的过去一步跨进光明、富足、文明的未来。我自己也曾这样相信。
::{{lang|en|I want to ask for your forgiveness. For the fact that many of the dreams we shared did not come true. And for the fact that what seemed simple to us turned out to be tormentingly difficult.}}<ref name="farewell1999" />
*'''我要走了。我已经尽了我所能。'''
::{{lang|en|I am leaving. I did all I could.}}<ref name="farewell1999" />
===2000年代===
*车臣的事,无数母亲和父亲的悲痛,我无法把责任推给别人。是我作的决定,因此由我负责。
::{{lang|en|I cannot shift the blame for Chechnya, for the sorrow of numerous mothers and fathers. I made the decision, therefore I am responsible.}}
::——2000年接受俄罗斯电视台采访<ref name="bbc2007">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6584481.stm|title=Obituary: Boris Yeltsin|publisher=BBC News|date=2007-04-23|language=en|accessdate=2026-08-30}}</ref>
*拥有的时候我们不懂得珍惜,失去了才知道。自由就是这样。它像空气。当你拥有它的时候,你不会注意到它。
::{{lang|en|We don't appreciate what we have until it's gone. Freedom is like that. It's like air. When you have it, you don't notice it.}}
::——引自《一百位最伟大的英雄》(2003年)<ref name="jeffers2003">{{Cite book|author=Harry Paul Jeffers|title=The 100 Greatest Heroes|year=2003|page=60|language=en}}</ref>
== 参考文献 ==
{{Reflist|2}}
== 扩展阅读 ==
* 英文维基语录:[[:en:wikiquote:Boris Yeltsin|Boris Yeltsin]]
* 俄文全文:[https://urfu.ru/fileadmin/user_upload/common_files/docs_units/mvk/yeltsin/Yeltsin_Boris_Ispoved_na_zadannuyu_temu.pdf 《我的自述》]、[https://urfu.ru/fileadmin/user_upload/common_files/docs_units/mvk/yeltsin/Eltsin_Boris_Zapiski_prezidenta.pdf 《总统笔记》](乌拉尔联邦大学)
== 参见 ==
* [[戈尔巴乔夫]]、[[普京]]
* [[江泽民]]、[[克林顿]]
* [[苏联]]、[[共产主义]]
[[Category:俄罗斯联邦总统]]
[[Category:苏联政治人物]]
sbvmae7xse59zph8phf2zfpfunxlzu4
三国 (电视剧)
0
29965
155063
154972
2026-08-30T10:43:28Z
Bxxiaolin
16436
/* 荀彧 */
155063
wikitext
text/x-wiki
'''《三国》'''(通称'''新三国''')是于2010年播映的以三国为主题的大型史诗电视连续剧,由高希希执导、朱苏进总编剧。剧情主要取材自《三国演义》、《三国志》、野史等,同时亦融合制作者的理解与现代理念所创作而成。构思历时6年,于2008年9月开始拍摄,2009年7月杀青,耗资1.5亿人民币。该剧在第45届美国“休斯敦国际影展”荣获电影节最高奖“大雷米奖”。
==经典台词==
===曹操===
*孙文台兵败早在我意料之中,因为孙坚虽然英勇,但是求胜心切,孤军深入,已成骄兵,而'''骄兵必败'''。
*董卓伏击得逞之后,必然'''志得意满已成骄兵'''。他料定我们不敢追杀,根本想不到'''追兵之后,还有追兵。'''
:''以上两句为诸侯讨董期间曹操的发言,后被恶搞为“胜兵必骄,骄兵必败,败兵必哀,哀兵必胜”的“三国ELO机制”。''
*失败是个好事,失败能教会我们如何成功,失败能教会我们如何取胜,失败能教会我们如何成大业。
*袁公路,位居副盟主,掌管我十九路诸侯之粮饷,岂能一走了之?'''你走了,我们吃什么?'''
:''袁术欲“告老还乡”,被曹操挽留。然而袁术在剧中只是掌管粮草军需,并不意味着他一旦离开,诸侯盟军就会断粮。''
*记住,不要愤怒,'''愤怒会降低你的智慧''',也不要恨自个儿的敌人,因为仇恨会使你丧失判断力。
:''曹操教育儿子时所说。但剧中曹操多次暴怒。''
*以后如果我再恼怒过头,你(荀彧)马上骂我,把我骂醒。
*眼皮一眨,老母鸡变鸭,曹阿瞒变曹将军。
*伯父,不是阿瞒害了你,'''是这个乱世害了你呀'''。
*他已经把吃的喝的都准备好了,如果我们不回去他不是白死了吗?
:''曹操与陈宫杀害吕伯奢全家后,曹操的发言。''
*死不可怕,死是凉爽的夏夜,可供人无忧地安眠。
:''曹操临终前的台词。此句化用了德国诗人海涅于1827年创作的《还乡曲》中的“死亡是凉爽的夜晚”一句。''
*世人昨日看错我曹操,今日又看错了,也许明日还会看错,可我仍然是我,我从来不怕别人看错我。
*爹啊!您老人家死得好惨呐!孩儿对不住你啊!苍天呐!……父亲啊!孩儿不孝啊!孩儿对不住你啊!呱……呕……
:''曹操父亲曹嵩遇害后,曹操大哭时喊出的台词。''
*荀彧,听你讲话,如饮美酒,令人陶醉呀!
:''在荀彧建议曹操可借曹嵩遇害的名义攻取徐州后,曹操如此表示。''
*我原本以为吕布已经天下无敌了,没想到有人比他还勇猛,这是谁的部将?
*嗯啊!吕布一介匹夫,他哪里来的如此胆识,竟敢偷袭我的兖州!
:''曹操听闻吕布率军攻打自家大本营兖州后,愤怒地将手中的饭碗扣在桌上(“曹操盖饭”)。''
*这就不奇怪了!这就不奇怪了!
:''当得知陈宫建议吕布突袭兖州后,曹操如是说,并将扣在桌上的米饭收回碗中。''
*天下的愚夫蠢货,五月初五都爬出来了嘛!啊?哈哈哈哈哈。知道吗,袁术称帝啦,哈哈哈哈哈哈,差点没把我笑死,哈哈哈哈哈哈哈。
:''曹操得知袁术称帝(历史上为二月)后的台词。''
*春秋胡言乱语!
:''剧中割发代首一节曹操的台词。荀彧以《春秋》中“法不加于尊”劝曹操放弃自刎,曹操如是说。然《春秋》在汉代地位颇高。''
*原来我以为,仁义就是仁义,岂有他哉。后来我明白了,仁义到了你这,就不光是世道人心啦,它还是杀人的利器。你(刘备)的兵器不是双股剑吗,在我看来,'''一把叫仁之剑,一把叫义之剑''',有了这两把剑,还能不是英雄吗。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”当做工具以谋取天下。''
*所以,我才能和你(刘备)相敬如宾。
*徐州原本就是我的,我的!
*'''[[不可能]]!绝对不可能!'''车胄有八万精兵驻防徐州,八万呢!你就算是八万个馒头,刘备也得啃上半个月!怎么可能说丢就丢!
:''以上两句为曹操得知刘备设计吞并徐州后的反应。刘备统领约五万兵马,考虑到正常成年人的食量,八万个馒头不可能消耗如此之慢;且按民间传说,馒头为诸葛亮在南中之战后发明。''
*兵法教出来的都是呆子。
*这是半岁的小鹿肉,鲜美无比,不可不尝。……不可在半道上凉了。
:''关羽归降曹操后,曹操将自己使用的餐品赏赐给关羽,以示恩宠。''
*只要曹孟德一息尚存,他就战无不胜。
:''官渡之战,曹操在阵前假意与袁绍讲和以拖延时间,待时机成熟,曹操突然翻脸,说出上述台词。''
*这个赵子龙的武艺真是举世无双,自从吕布死后,天下再无这等战将,我爱死他了!务必生擒,我留有大用。
:''长板坡一战,曹操目睹赵云拼杀,发出感慨。''
*对酒!当歌!人生!几何!譬如!朝露!去日!苦多!……
:''曹操在赤壁战前赋诗(并未“横槊”),《短歌行》被演员陈建斌以两字一顿的方式念出。''
*我不能走啊,云长!
:''关羽在华容道释放曹操后离开,曹操于是呼喊关羽。''
*将者如同医者,医者,是医过的人越多,医术越高明,换句话说就是:'''医死的人越多,医术越高明'''。
:''赤壁惨败后,曹操以此番言语激励将士。''
*汪!汪汪!嘿嘿……
:''赤壁之战后,曹操发觉孙刘联盟已有嫌隙,将双方形容为狗咬狗,并模仿起犬吠。''
*我跟你开玩笑呐!
:''张松出使许昌被怠慢,程昱面见曹操通报此事,曹操质疑程昱收受贿赂,程昱叩首否认,随后曹操表示自己在开玩笑。''
*好方略,不过我想稍作修改。
:汉中之战前,司马懿向曹操提出建议,曹操做出以上回答。但曹操“稍作修改”后的方略与司马懿提出的建议大相径庭。
*刘备匹夫,如此猖狂,欺我太甚!
:''汉中之战,刘备向曹操发出战书,曹操阅后暴怒。''
*赵云冲我来了!
:''汉中之战,曹操得知赵云率军冲向曹操大营后的反应。''
*你为什么不反过来想想呢?你如果斩了关羽,你不就威震天下了吗?
:樊''城之战前,曹操欲派于禁迎战关羽,于禁怯战,借故推脱,曹操便作出上述发言。''
*徐晃是谁?'''是我的韩信、白起、周亚夫''',他跟着我打天下的时候,你小子还没开花结果呢,他一个徐晃顶得上你十个曹彰!
:''樊城之战前剧情。曹操原本以此表达对徐晃的器重,但列举的三人历史上皆不得善终。''
*翼德老弟骂得对!我是宁肯听你骂,也不愿意听他们虚情假意,甜言蜜语!
*诸公住口!听我曹某一言!我算是明白天下大乱的根源了!正如玄德所言,天下大乱的根源在于人心丧乱,现在此时此刻,董卓的大军正在关前挑战,我们却在这儿勾心斗角!天下岂能不乱!
===曹仁===
*南郡城就留你一人坚守!
*杀得好!我只用五百个军士,就把五千敌军累得精疲力尽,把他们的阵脚全都冲乱了,值啊,就是我这五百个弟兄全死了我都值!
*三日之内,如攻不下寿春,自本将开始,所有人皆斩!
*丞相说了,你(周瑜)归降后,大乔归我,小乔留给丞相配房!
===曹真===
*诸葛亮真是个妖孽,三寸肉舌头,把我的军师(王朗)说死了!
===曹叡===
*三叔四伯不必多礼。
:''曹叡即位,会见曹真、曹休时说。此处长幼有误,“叔”[[不可能]]比“伯”更大,且曹叡之父曹丕的家中排行也显得不明。''
===荀彧===
*徐州城不愧为中原第一雄关啊!
:''曹操攻取徐州后,荀彧如此夸赞徐州。然汉代徐州为一级行政区,并非一座城池,且并不位于中原;且即便“徐州城”指的是徐州当时的州治下邳,无论徐州还是下邳,都并非关隘,更谈不上“第一雄关”。''
*在下一者为主公悲伤,二者为主公道喜。
:''荀彧在曹操父亲曹嵩遇害后,如此劝导曹操,之后建议曹操以替父报仇为名攻打徐州。''
*福中有祸,祸中有福,福祸相倚,大事可期。
*主公心如明镜,何必要拷问在下。主公自起兵两年以来,势如破竹、威震四方,但却有一桩难言之隐,那就是虽然拥兵二十余万,却只能蛰伏于兖州一隅。主公要想成天下大业,首先要图霸中原,中原首望之地,当数徐州六郡,因此,主公心里头早就惦记着徐州了,否则的话主公刚才的痛哭声中怎么会带有这么凛然的杀机呢。
*苍天送徐州给主公,如同'''送一杆大旗给狂风,送一把宝剑给剑鞘''',主公不取何待。
*主公喜欢的是已婚少妇,尤其是别人家的媳妇。
:''剧中吕布死后,貂蝉以侍奉曹操为条件,换取厚葬吕布。荀彧得知消息,对许褚如是说。''
*我不懂兵,但我痛切知道袁绍的心理,他此次进军是非取许昌不可,丞相要和,他也不会和,此外袁绍军虽大,那也是徒有虚名,请问各位将军,区区一个关羽就敢在三日之内连斩颜良和文丑,难道你们这些身经百战的虎将,连个关羽都不如吗?
:''官渡之战前,曹操向荀彧征询意见,荀彧主张开战。但荀彧为曹操的谋士,多次参与军事决策,并无可能“不懂兵”。''
*袁绍忽近忽远,丞相远近皆察。
:''本剧“十胜十败论”(原著为郭嘉所述)中的一条。原文为“绍恤近忽远,公虑无不周”,本意为袁绍只能体恤眼前的问题,而曹操思虑更周全。本剧改编为“忽近忽远”则与原意不符且意味不明。''
===司马懿===
*士卒逃跑斩伍长,伍长逃跑斩什长,什长逃跑斩校尉,校尉逃跑斩将军,将军逃跑,我司马懿自斩头颅向朝廷谢罪。
:''司马懿重掌帅印后,针对军中逃兵现象下发的军令。然而结合后世沈攸之等人的经历,此举很可能加剧逃兵现象。''
*听令!全军冲杀蜀军阵营,'''直奔诸葛亮四轮车'''!!!
*耻辱啊,奇耻大辱啊!他送妇人的衣裳羞辱我,我都不觉得羞耻,可如今可如今,一尊雕像惊得我却落荒而逃!真是奇耻大辱啊,哈哈哈哈……儿啊,你知道后人会怎么说吗?死诸葛惊走了生仲达,这事恐怕会流传百年了
===刘备===
*迅雷乃天意,世人谁敢不畏天意?
*列位弟兄,随我接战,'''战至最后一刻,自刎归天!'''(衍生语句:三军听令,自刎归天!)
:''携民渡江后,刘备走投无路,于是下令全军战斗到最后并集体自杀。''
*放肆!胆敢搜我的身,我砍你的头!
:''刘备被汉献帝召至宫中密谋反曹,出宫时,侍卫要求搜身,刘备当场大吼。此处被指与当时刘备韬光养晦的心态相矛盾。''
*好风啊!风从虎,云从龙,龙虎英雄傲苍穹。
*放肆!你在教训我吗?'''我打了一辈子仗,就不能享受享受吗?'''
*接着奏乐,接着舞!
*我再听到你们议论孔明先生,'''我就扎聋我自己的耳朵!'''
:''刘备赴江东前,关羽向刘备进谗称诸葛亮欲自立。刘备对关羽的言论不满,并以扎聋耳朵威胁。''
*[[不可能]]!'''我二弟天下无敌!'''只有他杀敌的份,怎么可能会被其他人杀了呢?
:''得知关羽死讯后,刘备如是说。''
*一震之威,乃至于此,这雷把我吓死了。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”作为工具以谋取天下,刘备受惊后如是说,而非曹操称天下英雄只有曹刘二人后才如此反应。''
*荆襄简直就是天上人间啊!
:''刘备受邀主持荆襄庙会,在致辞时如是说。“天上人间”经常被联想到同名会所。''
*莫非朕不知兵吗?
:''夷陵之战,臣下建议刘备将诸葛亮调往前线,刘备如是说。此句改编自“朕亦颇知兵法,何必去问丞相”,但剧中的刘备的语气被解读为其对诸葛亮不信任。''
*公子啊,我能不能不逃了?你(刘琦)说我这辈子颠沛流离,东奔西跑,总是在逃命,我能不能不逃了,听天由命吧。
:''剧中刘琦(而非伊籍)向刘备通报蔡瑁欲再次加害刘备,刘备听后如是说。''
*今天百姓跟随于我,是把我当成他们的亲人,历代帝王均以为“大业以江山为本”,但我始终相信,大业者,不是江山,是百姓,只要万民归心,江山迟早会有的,如果今天我一旦弃民逃生,我刘备从此身败名裂,一无所有,今天我就算跟百姓一起死了,也绝不回偷生。
:''刘备携民渡江时所说。但此处台词被认为体现出刘备过于看重个人声誉,而非真心体恤百姓。''
*我刘备别无所长,剑法却是当世一流,可别逼我使出无情剑来!
*马谡啊,你肯定知道春秋时的赵括吧。
:''刘备当面指出马谡纸上谈兵。但赵括为战国时期人物。''
===关羽===
*他在投效大哥前,已有卧龙之称——'''龙,可是帝王之征啊。'''
:''剧中刘备赴江东提亲前,关羽向刘备进谗言,称诸葛亮有自立之意。''
*回去吧,你太老了。关某的大刀不斩老幼!
*我是不会客气的。来,'''换大盏!'''
*三弟说得痛切,'''当浮一大白!'''
*'''那好啊,他过江我也过江''',他过江攻我的荆州,我就过江直捣东吴建业,连孙权一起拿了!
*狂徒!天下英雄闻我名无不丧胆!
*我无需带那么多人马,只带本部'''五百校刀手''',便可取黄忠、韩玄首级。
*自尽便是懦夫。
:''樊城之战时关羽所言。但剧中关羽最终自刎身亡。''
===张飞===
*(掀桌)我看你是舍不得这张帅案吧!
:''刘备滞留江东不归,张飞认为诸葛亮欲取代刘备自立,因此怒掀诸葛亮桌案。''
*你挨了人打你还好意思说呀!'''你为何不以死相拼呢?'''你这个鸟蛋,真是气死我了!把他给我拖下去,再加打十大板!
*大哥啊,说两句就行了,谁知道先帝爷他听不听得见。
:''刘关张三兄弟进入洛阳宗庙叩拜先帝(剧中疑似使用了秦始皇画像),刘备在先帝灵前明志,张飞如是说。''
*说得好,说得真好啊!'''说得我这心里呀舒服死了!'''
*既然是去入盟,那大哥就得作盟主,要不咱不入这个破盟!
:''刘关张桃园三结义后,以平民身份(剧中三兄弟未参与镇压黄巾军,因此诸侯会盟时仅是平民)投奔陈留城的诸侯盟军,张飞如是说。''
*二哥你别管,让我去捅袁术那小子'''一万个透明窟窿!'''
:''袁术故意克扣刘备军军饷,张飞对此不满。之后张飞亦多次说出“捅一万个透明窟窿”。''
===诸葛亮===
*与其寻找主公,不如为自己创造一个主公。
:''徐庶“走马荐诸葛”时转述。''
*大乔小乔都有伯牙、叔齐之才。
:''用典错误,将“伯牙子期”与“伯夷叔齐”混淆。''
*了不起,一开口便是大实话。
*你(马谡)拾它(帅案)作甚?你今天捡起来,他(张飞)明天还要来撒野的!
:''张飞怀疑诸葛亮欲取代刘备自立,一怒之下掀翻诸葛亮帅案。马谡欲清理,被诸葛亮喝止。''
*如果黄忠知道关羽张飞兵谏,一定会和他的人发生龌龊。
:''刘备江东提亲期间的情节。“龌龊”应为“龃龉”。''
*百分之百可信啊!
:''得知孟达欲归顺蜀汉后,面对马谡的质疑,诸葛亮如此回答。由于台词过于超前,该台词后来被修正。''
*好火啊,比彝林(即夷陵)之火还好啊!
:''火熄上方谷后,诸葛亮如此感叹。''
===孙权===
*我身为吴侯,你(周瑜)怎可擅自动兵?'''这江东到底你是主,还是我是主?'''
*我当了十年的吴侯了,这江东到底姓孙还是姓周?!
*曹操派密使来说,他已派出七路人马,支援樊城,邀我夹击刘备,承诺与我平分疆土,信中言语近乎恳求。'''怎么样,议一下吧。'''该如何应对?
===孙策===
*恭喜爹可以称帝了!
:''孙坚率军在洛阳宫殿发现传国玉玺后,孙策手捧玉玺,喜出望外地称孙坚可借此称帝。''
*我上表汉帝,让他封我为大司马的事情,许昌已经回消息了,'''竟然不许!?'''曹操是看我在江东日渐强盛,才故意驳回我的请求!
===孙坚===
*在下盼你们简直望眼欲穿啊!
===黄盖===
*周瑜!我的小儿!我死了也不服你!
:''苦肉计一节,黄盖被打时,向周瑜高声“挑衅”。''
===程普===
*我听后大惊,却不敢相信!
===张昭===
*如今汉室衰败的起因是什么呢,应是多位先帝幼小,皇后当政,外戚专权所致。如今我江东,虽然先主公孙策把大权交给了孙权,可是,留下幼子孙绍还有夫人你,有很多人因此而心存芥蒂,生怕夫人仿效汉室皇后,一旦有人要挟夫人,以此作乱,那我江东必将大乱。
*夫人当然没有错,或许也没有什么人是错的。可是古往今来权利的交接是父亡子替,如今是孙权当政,你带着幼子肯定会引起人们的猜疑、防备,一旦有人利用此事,那最终的结局就是,孙策一手建立起来的江东大局不得稳定,请夫人三思。
:''以上两段为张昭在孙策死后逼迫大乔离开时所言。''
*主公啊,请原谅老臣的直言。
*难道你(陆逊)不应该来看看吗?你不想看看大都督(吕蒙),是怎么死的吗?
:''张昭带领陆逊查看吕蒙尸体时如是说。剧中吕蒙击败关羽后,因功高震主被孙权毒杀。''
===袁术===
*好啊!列位诸公,如果你们容得下这三位在这里肆意放肆,'''那就容我袁术告老还乡了'''。
:''刘关张三兄弟对袁术克扣军饷不满,并当面与袁术对质,袁术以“告老还乡”相威胁,逼三兄弟离开。此处“列位诸公”语义重复。''
*刘备还是个忠厚人呐!
:''剧中袁术称帝失败,走投无路,刘备写信劝袁术自尽以保全尊严。袁术发出上述感慨后自刎身亡。''
===公孙瓒===
*(袁术、袁绍)这对儿堂兄弟,可谓是'''一对笑面虎,两头乌角鲨'''。
:''陶谦派其子陶商向各路诸侯求援,至公孙瓒处,陶商哭诉袁绍、袁术不愿出救兵,公孙瓒听后讽刺袁氏兄弟虚伪。''
*吃什么?是啊,是啊!(衍生语句:'''是啊,吃什么?''')
:''诸侯讨董期间,袁术自称欲“告老还乡”,曹操以“你走了,我们吃什么”慰留袁术,公孙瓒及其他诸侯随声附和。''
*还有我部的粮草呢?什么时候发给我啊?袁绍给了你多少粮饷兵马,你为何老替他说话?他是你天皇老子吗?
:''接上述剧情,公孙瓒粮草被袁术克扣,于是对替袁术说话的其他诸侯表达不满。''
===邢道荣===
*说出吾名,吓汝一跳!我乃是零陵上将军邢道荣!
:''诸葛亮、张飞、赵云率军攻打零陵,零陵守将邢道荣在两军阵前如是说。''
===潘凤===
*我的大斧早就饥渴难耐了!(衍生:我的xx已经饥渴难耐了!)
===刘表===
*你们都看他干什么?我是荆州之主!
:''蔡瑁引兵欲杀害刘备,被刘表喝止,未料军士只听从蔡瑁调遣,刘表大怒。''
===许攸===
*呔!一帮吃货,混账!'''你们是来打仗的还是来调情的?'''
:''官渡之战,曹操派出许都宫女扰乱袁绍军心,许攸怒斥被蛊惑的袁军士兵。''
===陈宫===
*只当我陈宫从来就没有(妻儿老小)这些。
:''捉放曹一节,曹操担心陈宫一旦追随自己,它的家人会遭牵连,陈宫如此回答。''
*我在想我的那些个蛐蛐儿,它们个个有情有义!
:''陈宫指责曹操疑心病,杀害了吕伯奢一家,是无情无义。但剧中陈宫也参与了屠杀。''
===旁白或NPC台词===
*生死不明,那就是死了!
:''虎牢关战后,传闻董卓已死,有不知名大臣对王允如是说。但随后董卓就出现在朝堂之上。''
*太阳从西边升起!
:''诸侯会盟讨董,因粮草问题爆发冲突,混乱中有不知名诸侯喊出上句。''
*从这一刻起,历史发生了剧变。
:''卧龙出山后的旁白。''
*从这一刻起,诸葛亮明白了,刘备再也不是先前的主公了,他已经成为真正的君王!
:''刘备夺取益州后,不听从诸葛亮宽刑省法的建议,而是主张以严刑峻法治之。随后旁白如是说。''
[[Category:中國電視劇]]
[[Category:2010年]]
tpicht47o7l19nw1gqcit3gp73bibmn
155064
155063
2026-08-30T10:45:05Z
Bxxiaolin
16436
/* 公孙瓒 */
155064
wikitext
text/x-wiki
'''《三国》'''(通称'''新三国''')是于2010年播映的以三国为主题的大型史诗电视连续剧,由高希希执导、朱苏进总编剧。剧情主要取材自《三国演义》、《三国志》、野史等,同时亦融合制作者的理解与现代理念所创作而成。构思历时6年,于2008年9月开始拍摄,2009年7月杀青,耗资1.5亿人民币。该剧在第45届美国“休斯敦国际影展”荣获电影节最高奖“大雷米奖”。
==经典台词==
===曹操===
*孙文台兵败早在我意料之中,因为孙坚虽然英勇,但是求胜心切,孤军深入,已成骄兵,而'''骄兵必败'''。
*董卓伏击得逞之后,必然'''志得意满已成骄兵'''。他料定我们不敢追杀,根本想不到'''追兵之后,还有追兵。'''
:''以上两句为诸侯讨董期间曹操的发言,后被恶搞为“胜兵必骄,骄兵必败,败兵必哀,哀兵必胜”的“三国ELO机制”。''
*失败是个好事,失败能教会我们如何成功,失败能教会我们如何取胜,失败能教会我们如何成大业。
*袁公路,位居副盟主,掌管我十九路诸侯之粮饷,岂能一走了之?'''你走了,我们吃什么?'''
:''袁术欲“告老还乡”,被曹操挽留。然而袁术在剧中只是掌管粮草军需,并不意味着他一旦离开,诸侯盟军就会断粮。''
*记住,不要愤怒,'''愤怒会降低你的智慧''',也不要恨自个儿的敌人,因为仇恨会使你丧失判断力。
:''曹操教育儿子时所说。但剧中曹操多次暴怒。''
*以后如果我再恼怒过头,你(荀彧)马上骂我,把我骂醒。
*眼皮一眨,老母鸡变鸭,曹阿瞒变曹将军。
*伯父,不是阿瞒害了你,'''是这个乱世害了你呀'''。
*他已经把吃的喝的都准备好了,如果我们不回去他不是白死了吗?
:''曹操与陈宫杀害吕伯奢全家后,曹操的发言。''
*死不可怕,死是凉爽的夏夜,可供人无忧地安眠。
:''曹操临终前的台词。此句化用了德国诗人海涅于1827年创作的《还乡曲》中的“死亡是凉爽的夜晚”一句。''
*世人昨日看错我曹操,今日又看错了,也许明日还会看错,可我仍然是我,我从来不怕别人看错我。
*爹啊!您老人家死得好惨呐!孩儿对不住你啊!苍天呐!……父亲啊!孩儿不孝啊!孩儿对不住你啊!呱……呕……
:''曹操父亲曹嵩遇害后,曹操大哭时喊出的台词。''
*荀彧,听你讲话,如饮美酒,令人陶醉呀!
:''在荀彧建议曹操可借曹嵩遇害的名义攻取徐州后,曹操如此表示。''
*我原本以为吕布已经天下无敌了,没想到有人比他还勇猛,这是谁的部将?
*嗯啊!吕布一介匹夫,他哪里来的如此胆识,竟敢偷袭我的兖州!
:''曹操听闻吕布率军攻打自家大本营兖州后,愤怒地将手中的饭碗扣在桌上(“曹操盖饭”)。''
*这就不奇怪了!这就不奇怪了!
:''当得知陈宫建议吕布突袭兖州后,曹操如是说,并将扣在桌上的米饭收回碗中。''
*天下的愚夫蠢货,五月初五都爬出来了嘛!啊?哈哈哈哈哈。知道吗,袁术称帝啦,哈哈哈哈哈哈,差点没把我笑死,哈哈哈哈哈哈哈。
:''曹操得知袁术称帝(历史上为二月)后的台词。''
*春秋胡言乱语!
:''剧中割发代首一节曹操的台词。荀彧以《春秋》中“法不加于尊”劝曹操放弃自刎,曹操如是说。然《春秋》在汉代地位颇高。''
*原来我以为,仁义就是仁义,岂有他哉。后来我明白了,仁义到了你这,就不光是世道人心啦,它还是杀人的利器。你(刘备)的兵器不是双股剑吗,在我看来,'''一把叫仁之剑,一把叫义之剑''',有了这两把剑,还能不是英雄吗。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”当做工具以谋取天下。''
*所以,我才能和你(刘备)相敬如宾。
*徐州原本就是我的,我的!
*'''[[不可能]]!绝对不可能!'''车胄有八万精兵驻防徐州,八万呢!你就算是八万个馒头,刘备也得啃上半个月!怎么可能说丢就丢!
:''以上两句为曹操得知刘备设计吞并徐州后的反应。刘备统领约五万兵马,考虑到正常成年人的食量,八万个馒头不可能消耗如此之慢;且按民间传说,馒头为诸葛亮在南中之战后发明。''
*兵法教出来的都是呆子。
*这是半岁的小鹿肉,鲜美无比,不可不尝。……不可在半道上凉了。
:''关羽归降曹操后,曹操将自己使用的餐品赏赐给关羽,以示恩宠。''
*只要曹孟德一息尚存,他就战无不胜。
:''官渡之战,曹操在阵前假意与袁绍讲和以拖延时间,待时机成熟,曹操突然翻脸,说出上述台词。''
*这个赵子龙的武艺真是举世无双,自从吕布死后,天下再无这等战将,我爱死他了!务必生擒,我留有大用。
:''长板坡一战,曹操目睹赵云拼杀,发出感慨。''
*对酒!当歌!人生!几何!譬如!朝露!去日!苦多!……
:''曹操在赤壁战前赋诗(并未“横槊”),《短歌行》被演员陈建斌以两字一顿的方式念出。''
*我不能走啊,云长!
:''关羽在华容道释放曹操后离开,曹操于是呼喊关羽。''
*将者如同医者,医者,是医过的人越多,医术越高明,换句话说就是:'''医死的人越多,医术越高明'''。
:''赤壁惨败后,曹操以此番言语激励将士。''
*汪!汪汪!嘿嘿……
:''赤壁之战后,曹操发觉孙刘联盟已有嫌隙,将双方形容为狗咬狗,并模仿起犬吠。''
*我跟你开玩笑呐!
:''张松出使许昌被怠慢,程昱面见曹操通报此事,曹操质疑程昱收受贿赂,程昱叩首否认,随后曹操表示自己在开玩笑。''
*好方略,不过我想稍作修改。
:汉中之战前,司马懿向曹操提出建议,曹操做出以上回答。但曹操“稍作修改”后的方略与司马懿提出的建议大相径庭。
*刘备匹夫,如此猖狂,欺我太甚!
:''汉中之战,刘备向曹操发出战书,曹操阅后暴怒。''
*赵云冲我来了!
:''汉中之战,曹操得知赵云率军冲向曹操大营后的反应。''
*你为什么不反过来想想呢?你如果斩了关羽,你不就威震天下了吗?
:樊''城之战前,曹操欲派于禁迎战关羽,于禁怯战,借故推脱,曹操便作出上述发言。''
*徐晃是谁?'''是我的韩信、白起、周亚夫''',他跟着我打天下的时候,你小子还没开花结果呢,他一个徐晃顶得上你十个曹彰!
:''樊城之战前剧情。曹操原本以此表达对徐晃的器重,但列举的三人历史上皆不得善终。''
*翼德老弟骂得对!我是宁肯听你骂,也不愿意听他们虚情假意,甜言蜜语!
*诸公住口!听我曹某一言!我算是明白天下大乱的根源了!正如玄德所言,天下大乱的根源在于人心丧乱,现在此时此刻,董卓的大军正在关前挑战,我们却在这儿勾心斗角!天下岂能不乱!
===曹仁===
*南郡城就留你一人坚守!
*杀得好!我只用五百个军士,就把五千敌军累得精疲力尽,把他们的阵脚全都冲乱了,值啊,就是我这五百个弟兄全死了我都值!
*三日之内,如攻不下寿春,自本将开始,所有人皆斩!
*丞相说了,你(周瑜)归降后,大乔归我,小乔留给丞相配房!
===曹真===
*诸葛亮真是个妖孽,三寸肉舌头,把我的军师(王朗)说死了!
===曹叡===
*三叔四伯不必多礼。
:''曹叡即位,会见曹真、曹休时说。此处长幼有误,“叔”[[不可能]]比“伯”更大,且曹叡之父曹丕的家中排行也显得不明。''
===荀彧===
*徐州城不愧为中原第一雄关啊!
:''曹操攻取徐州后,荀彧如此夸赞徐州。然汉代徐州为一级行政区,并非一座城池,且并不位于中原;且即便“徐州城”指的是徐州当时的州治下邳,无论徐州还是下邳,都并非关隘,更谈不上“第一雄关”。''
*在下一者为主公悲伤,二者为主公道喜。
:''荀彧在曹操父亲曹嵩遇害后,如此劝导曹操,之后建议曹操以替父报仇为名攻打徐州。''
*福中有祸,祸中有福,福祸相倚,大事可期。
*主公心如明镜,何必要拷问在下。主公自起兵两年以来,势如破竹、威震四方,但却有一桩难言之隐,那就是虽然拥兵二十余万,却只能蛰伏于兖州一隅。主公要想成天下大业,首先要图霸中原,中原首望之地,当数徐州六郡,因此,主公心里头早就惦记着徐州了,否则的话主公刚才的痛哭声中怎么会带有这么凛然的杀机呢。
*苍天送徐州给主公,如同'''送一杆大旗给狂风,送一把宝剑给剑鞘''',主公不取何待。
*主公喜欢的是已婚少妇,尤其是别人家的媳妇。
:''剧中吕布死后,貂蝉以侍奉曹操为条件,换取厚葬吕布。荀彧得知消息,对许褚如是说。''
*我不懂兵,但我痛切知道袁绍的心理,他此次进军是非取许昌不可,丞相要和,他也不会和,此外袁绍军虽大,那也是徒有虚名,请问各位将军,区区一个关羽就敢在三日之内连斩颜良和文丑,难道你们这些身经百战的虎将,连个关羽都不如吗?
:''官渡之战前,曹操向荀彧征询意见,荀彧主张开战。但荀彧为曹操的谋士,多次参与军事决策,并无可能“不懂兵”。''
*袁绍忽近忽远,丞相远近皆察。
:''本剧“十胜十败论”(原著为郭嘉所述)中的一条。原文为“绍恤近忽远,公虑无不周”,本意为袁绍只能体恤眼前的问题,而曹操思虑更周全。本剧改编为“忽近忽远”则与原意不符且意味不明。''
===司马懿===
*士卒逃跑斩伍长,伍长逃跑斩什长,什长逃跑斩校尉,校尉逃跑斩将军,将军逃跑,我司马懿自斩头颅向朝廷谢罪。
:''司马懿重掌帅印后,针对军中逃兵现象下发的军令。然而结合后世沈攸之等人的经历,此举很可能加剧逃兵现象。''
*听令!全军冲杀蜀军阵营,'''直奔诸葛亮四轮车'''!!!
*耻辱啊,奇耻大辱啊!他送妇人的衣裳羞辱我,我都不觉得羞耻,可如今可如今,一尊雕像惊得我却落荒而逃!真是奇耻大辱啊,哈哈哈哈……儿啊,你知道后人会怎么说吗?死诸葛惊走了生仲达,这事恐怕会流传百年了
===刘备===
*迅雷乃天意,世人谁敢不畏天意?
*列位弟兄,随我接战,'''战至最后一刻,自刎归天!'''(衍生语句:三军听令,自刎归天!)
:''携民渡江后,刘备走投无路,于是下令全军战斗到最后并集体自杀。''
*放肆!胆敢搜我的身,我砍你的头!
:''刘备被汉献帝召至宫中密谋反曹,出宫时,侍卫要求搜身,刘备当场大吼。此处被指与当时刘备韬光养晦的心态相矛盾。''
*好风啊!风从虎,云从龙,龙虎英雄傲苍穹。
*放肆!你在教训我吗?'''我打了一辈子仗,就不能享受享受吗?'''
*接着奏乐,接着舞!
*我再听到你们议论孔明先生,'''我就扎聋我自己的耳朵!'''
:''刘备赴江东前,关羽向刘备进谗称诸葛亮欲自立。刘备对关羽的言论不满,并以扎聋耳朵威胁。''
*[[不可能]]!'''我二弟天下无敌!'''只有他杀敌的份,怎么可能会被其他人杀了呢?
:''得知关羽死讯后,刘备如是说。''
*一震之威,乃至于此,这雷把我吓死了。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”作为工具以谋取天下,刘备受惊后如是说,而非曹操称天下英雄只有曹刘二人后才如此反应。''
*荆襄简直就是天上人间啊!
:''刘备受邀主持荆襄庙会,在致辞时如是说。“天上人间”经常被联想到同名会所。''
*莫非朕不知兵吗?
:''夷陵之战,臣下建议刘备将诸葛亮调往前线,刘备如是说。此句改编自“朕亦颇知兵法,何必去问丞相”,但剧中的刘备的语气被解读为其对诸葛亮不信任。''
*公子啊,我能不能不逃了?你(刘琦)说我这辈子颠沛流离,东奔西跑,总是在逃命,我能不能不逃了,听天由命吧。
:''剧中刘琦(而非伊籍)向刘备通报蔡瑁欲再次加害刘备,刘备听后如是说。''
*今天百姓跟随于我,是把我当成他们的亲人,历代帝王均以为“大业以江山为本”,但我始终相信,大业者,不是江山,是百姓,只要万民归心,江山迟早会有的,如果今天我一旦弃民逃生,我刘备从此身败名裂,一无所有,今天我就算跟百姓一起死了,也绝不回偷生。
:''刘备携民渡江时所说。但此处台词被认为体现出刘备过于看重个人声誉,而非真心体恤百姓。''
*我刘备别无所长,剑法却是当世一流,可别逼我使出无情剑来!
*马谡啊,你肯定知道春秋时的赵括吧。
:''刘备当面指出马谡纸上谈兵。但赵括为战国时期人物。''
===关羽===
*他在投效大哥前,已有卧龙之称——'''龙,可是帝王之征啊。'''
:''剧中刘备赴江东提亲前,关羽向刘备进谗言,称诸葛亮有自立之意。''
*回去吧,你太老了。关某的大刀不斩老幼!
*我是不会客气的。来,'''换大盏!'''
*三弟说得痛切,'''当浮一大白!'''
*'''那好啊,他过江我也过江''',他过江攻我的荆州,我就过江直捣东吴建业,连孙权一起拿了!
*狂徒!天下英雄闻我名无不丧胆!
*我无需带那么多人马,只带本部'''五百校刀手''',便可取黄忠、韩玄首级。
*自尽便是懦夫。
:''樊城之战时关羽所言。但剧中关羽最终自刎身亡。''
===张飞===
*(掀桌)我看你是舍不得这张帅案吧!
:''刘备滞留江东不归,张飞认为诸葛亮欲取代刘备自立,因此怒掀诸葛亮桌案。''
*你挨了人打你还好意思说呀!'''你为何不以死相拼呢?'''你这个鸟蛋,真是气死我了!把他给我拖下去,再加打十大板!
*大哥啊,说两句就行了,谁知道先帝爷他听不听得见。
:''刘关张三兄弟进入洛阳宗庙叩拜先帝(剧中疑似使用了秦始皇画像),刘备在先帝灵前明志,张飞如是说。''
*说得好,说得真好啊!'''说得我这心里呀舒服死了!'''
*既然是去入盟,那大哥就得作盟主,要不咱不入这个破盟!
:''刘关张桃园三结义后,以平民身份(剧中三兄弟未参与镇压黄巾军,因此诸侯会盟时仅是平民)投奔陈留城的诸侯盟军,张飞如是说。''
*二哥你别管,让我去捅袁术那小子'''一万个透明窟窿!'''
:''袁术故意克扣刘备军军饷,张飞对此不满。之后张飞亦多次说出“捅一万个透明窟窿”。''
===诸葛亮===
*与其寻找主公,不如为自己创造一个主公。
:''徐庶“走马荐诸葛”时转述。''
*大乔小乔都有伯牙、叔齐之才。
:''用典错误,将“伯牙子期”与“伯夷叔齐”混淆。''
*了不起,一开口便是大实话。
*你(马谡)拾它(帅案)作甚?你今天捡起来,他(张飞)明天还要来撒野的!
:''张飞怀疑诸葛亮欲取代刘备自立,一怒之下掀翻诸葛亮帅案。马谡欲清理,被诸葛亮喝止。''
*如果黄忠知道关羽张飞兵谏,一定会和他的人发生龌龊。
:''刘备江东提亲期间的情节。“龌龊”应为“龃龉”。''
*百分之百可信啊!
:''得知孟达欲归顺蜀汉后,面对马谡的质疑,诸葛亮如此回答。由于台词过于超前,该台词后来被修正。''
*好火啊,比彝林(即夷陵)之火还好啊!
:''火熄上方谷后,诸葛亮如此感叹。''
===孙权===
*我身为吴侯,你(周瑜)怎可擅自动兵?'''这江东到底你是主,还是我是主?'''
*我当了十年的吴侯了,这江东到底姓孙还是姓周?!
*曹操派密使来说,他已派出七路人马,支援樊城,邀我夹击刘备,承诺与我平分疆土,信中言语近乎恳求。'''怎么样,议一下吧。'''该如何应对?
===孙策===
*恭喜爹可以称帝了!
:''孙坚率军在洛阳宫殿发现传国玉玺后,孙策手捧玉玺,喜出望外地称孙坚可借此称帝。''
*我上表汉帝,让他封我为大司马的事情,许昌已经回消息了,'''竟然不许!?'''曹操是看我在江东日渐强盛,才故意驳回我的请求!
===孙坚===
*在下盼你们简直望眼欲穿啊!
===黄盖===
*周瑜!我的小儿!我死了也不服你!
:''苦肉计一节,黄盖被打时,向周瑜高声“挑衅”。''
===程普===
*我听后大惊,却不敢相信!
===张昭===
*如今汉室衰败的起因是什么呢,应是多位先帝幼小,皇后当政,外戚专权所致。如今我江东,虽然先主公孙策把大权交给了孙权,可是,留下幼子孙绍还有夫人你,有很多人因此而心存芥蒂,生怕夫人仿效汉室皇后,一旦有人要挟夫人,以此作乱,那我江东必将大乱。
*夫人当然没有错,或许也没有什么人是错的。可是古往今来权利的交接是父亡子替,如今是孙权当政,你带着幼子肯定会引起人们的猜疑、防备,一旦有人利用此事,那最终的结局就是,孙策一手建立起来的江东大局不得稳定,请夫人三思。
:''以上两段为张昭在孙策死后逼迫大乔离开时所言。''
*主公啊,请原谅老臣的直言。
*难道你(陆逊)不应该来看看吗?你不想看看大都督(吕蒙),是怎么死的吗?
:''张昭带领陆逊查看吕蒙尸体时如是说。剧中吕蒙击败关羽后,因功高震主被孙权毒杀。''
===袁术===
*好啊!列位诸公,如果你们容得下这三位在这里肆意放肆,'''那就容我袁术告老还乡了'''。
:''刘关张三兄弟对袁术克扣军饷不满,并当面与袁术对质,袁术以“告老还乡”相威胁,逼三兄弟离开。此处“列位诸公”语义重复。''
*刘备还是个忠厚人呐!
:''剧中袁术称帝失败,走投无路,刘备写信劝袁术自尽以保全尊严。袁术发出上述感慨后自刎身亡。''
===公孙瓒===
*(袁术、袁绍)这对儿堂兄弟,可谓是'''一对笑面虎,两头乌角鲨'''。
:''陶谦派其子陶商向各路诸侯求援,至公孙瓒处,陶商哭诉袁绍、袁术不愿出救兵,公孙瓒听后讽刺袁氏兄弟虚伪。''
*吃什么?是啊,是啊!(衍生语句:'''是啊,吃什么?''')
:''诸侯讨董期间,袁术因刘关张讨要粮饷而自称欲“告老还乡”,曹操以“你走了,我们吃什么”慰留袁术,公孙瓒及其他诸侯随声附和。''
*还有我部的粮草呢?什么时候发给我啊?袁绍给了你多少粮饷兵马,你为何老替他说话?他是你天皇老子吗?
:''接上述剧情,公孙瓒粮草被袁术克扣,于是对替袁术说话的其他诸侯表达不满。''
===邢道荣===
*说出吾名,吓汝一跳!我乃是零陵上将军邢道荣!
:''诸葛亮、张飞、赵云率军攻打零陵,零陵守将邢道荣在两军阵前如是说。''
===潘凤===
*我的大斧早就饥渴难耐了!(衍生:我的xx已经饥渴难耐了!)
===刘表===
*你们都看他干什么?我是荆州之主!
:''蔡瑁引兵欲杀害刘备,被刘表喝止,未料军士只听从蔡瑁调遣,刘表大怒。''
===许攸===
*呔!一帮吃货,混账!'''你们是来打仗的还是来调情的?'''
:''官渡之战,曹操派出许都宫女扰乱袁绍军心,许攸怒斥被蛊惑的袁军士兵。''
===陈宫===
*只当我陈宫从来就没有(妻儿老小)这些。
:''捉放曹一节,曹操担心陈宫一旦追随自己,它的家人会遭牵连,陈宫如此回答。''
*我在想我的那些个蛐蛐儿,它们个个有情有义!
:''陈宫指责曹操疑心病,杀害了吕伯奢一家,是无情无义。但剧中陈宫也参与了屠杀。''
===旁白或NPC台词===
*生死不明,那就是死了!
:''虎牢关战后,传闻董卓已死,有不知名大臣对王允如是说。但随后董卓就出现在朝堂之上。''
*太阳从西边升起!
:''诸侯会盟讨董,因粮草问题爆发冲突,混乱中有不知名诸侯喊出上句。''
*从这一刻起,历史发生了剧变。
:''卧龙出山后的旁白。''
*从这一刻起,诸葛亮明白了,刘备再也不是先前的主公了,他已经成为真正的君王!
:''刘备夺取益州后,不听从诸葛亮宽刑省法的建议,而是主张以严刑峻法治之。随后旁白如是说。''
[[Category:中國電視劇]]
[[Category:2010年]]
7um02zmajsx7g8piogsbm0lgnqocdw5
155065
155064
2026-08-30T10:55:21Z
Bxxiaolin
16436
/* 诸葛亮 */
155065
wikitext
text/x-wiki
'''《三国》'''(通称'''新三国''')是于2010年播映的以三国为主题的大型史诗电视连续剧,由高希希执导、朱苏进总编剧。剧情主要取材自《三国演义》、《三国志》、野史等,同时亦融合制作者的理解与现代理念所创作而成。构思历时6年,于2008年9月开始拍摄,2009年7月杀青,耗资1.5亿人民币。该剧在第45届美国“休斯敦国际影展”荣获电影节最高奖“大雷米奖”。
==经典台词==
===曹操===
*孙文台兵败早在我意料之中,因为孙坚虽然英勇,但是求胜心切,孤军深入,已成骄兵,而'''骄兵必败'''。
*董卓伏击得逞之后,必然'''志得意满已成骄兵'''。他料定我们不敢追杀,根本想不到'''追兵之后,还有追兵。'''
:''以上两句为诸侯讨董期间曹操的发言,后被恶搞为“胜兵必骄,骄兵必败,败兵必哀,哀兵必胜”的“三国ELO机制”。''
*失败是个好事,失败能教会我们如何成功,失败能教会我们如何取胜,失败能教会我们如何成大业。
*袁公路,位居副盟主,掌管我十九路诸侯之粮饷,岂能一走了之?'''你走了,我们吃什么?'''
:''袁术欲“告老还乡”,被曹操挽留。然而袁术在剧中只是掌管粮草军需,并不意味着他一旦离开,诸侯盟军就会断粮。''
*记住,不要愤怒,'''愤怒会降低你的智慧''',也不要恨自个儿的敌人,因为仇恨会使你丧失判断力。
:''曹操教育儿子时所说。但剧中曹操多次暴怒。''
*以后如果我再恼怒过头,你(荀彧)马上骂我,把我骂醒。
*眼皮一眨,老母鸡变鸭,曹阿瞒变曹将军。
*伯父,不是阿瞒害了你,'''是这个乱世害了你呀'''。
*他已经把吃的喝的都准备好了,如果我们不回去他不是白死了吗?
:''曹操与陈宫杀害吕伯奢全家后,曹操的发言。''
*死不可怕,死是凉爽的夏夜,可供人无忧地安眠。
:''曹操临终前的台词。此句化用了德国诗人海涅于1827年创作的《还乡曲》中的“死亡是凉爽的夜晚”一句。''
*世人昨日看错我曹操,今日又看错了,也许明日还会看错,可我仍然是我,我从来不怕别人看错我。
*爹啊!您老人家死得好惨呐!孩儿对不住你啊!苍天呐!……父亲啊!孩儿不孝啊!孩儿对不住你啊!呱……呕……
:''曹操父亲曹嵩遇害后,曹操大哭时喊出的台词。''
*荀彧,听你讲话,如饮美酒,令人陶醉呀!
:''在荀彧建议曹操可借曹嵩遇害的名义攻取徐州后,曹操如此表示。''
*我原本以为吕布已经天下无敌了,没想到有人比他还勇猛,这是谁的部将?
*嗯啊!吕布一介匹夫,他哪里来的如此胆识,竟敢偷袭我的兖州!
:''曹操听闻吕布率军攻打自家大本营兖州后,愤怒地将手中的饭碗扣在桌上(“曹操盖饭”)。''
*这就不奇怪了!这就不奇怪了!
:''当得知陈宫建议吕布突袭兖州后,曹操如是说,并将扣在桌上的米饭收回碗中。''
*天下的愚夫蠢货,五月初五都爬出来了嘛!啊?哈哈哈哈哈。知道吗,袁术称帝啦,哈哈哈哈哈哈,差点没把我笑死,哈哈哈哈哈哈哈。
:''曹操得知袁术称帝(历史上为二月)后的台词。''
*春秋胡言乱语!
:''剧中割发代首一节曹操的台词。荀彧以《春秋》中“法不加于尊”劝曹操放弃自刎,曹操如是说。然《春秋》在汉代地位颇高。''
*原来我以为,仁义就是仁义,岂有他哉。后来我明白了,仁义到了你这,就不光是世道人心啦,它还是杀人的利器。你(刘备)的兵器不是双股剑吗,在我看来,'''一把叫仁之剑,一把叫义之剑''',有了这两把剑,还能不是英雄吗。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”当做工具以谋取天下。''
*所以,我才能和你(刘备)相敬如宾。
*徐州原本就是我的,我的!
*'''[[不可能]]!绝对不可能!'''车胄有八万精兵驻防徐州,八万呢!你就算是八万个馒头,刘备也得啃上半个月!怎么可能说丢就丢!
:''以上两句为曹操得知刘备设计吞并徐州后的反应。刘备统领约五万兵马,考虑到正常成年人的食量,八万个馒头不可能消耗如此之慢;且按民间传说,馒头为诸葛亮在南中之战后发明。''
*兵法教出来的都是呆子。
*这是半岁的小鹿肉,鲜美无比,不可不尝。……不可在半道上凉了。
:''关羽归降曹操后,曹操将自己使用的餐品赏赐给关羽,以示恩宠。''
*只要曹孟德一息尚存,他就战无不胜。
:''官渡之战,曹操在阵前假意与袁绍讲和以拖延时间,待时机成熟,曹操突然翻脸,说出上述台词。''
*这个赵子龙的武艺真是举世无双,自从吕布死后,天下再无这等战将,我爱死他了!务必生擒,我留有大用。
:''长板坡一战,曹操目睹赵云拼杀,发出感慨。''
*对酒!当歌!人生!几何!譬如!朝露!去日!苦多!……
:''曹操在赤壁战前赋诗(并未“横槊”),《短歌行》被演员陈建斌以两字一顿的方式念出。''
*我不能走啊,云长!
:''关羽在华容道释放曹操后离开,曹操于是呼喊关羽。''
*将者如同医者,医者,是医过的人越多,医术越高明,换句话说就是:'''医死的人越多,医术越高明'''。
:''赤壁惨败后,曹操以此番言语激励将士。''
*汪!汪汪!嘿嘿……
:''赤壁之战后,曹操发觉孙刘联盟已有嫌隙,将双方形容为狗咬狗,并模仿起犬吠。''
*我跟你开玩笑呐!
:''张松出使许昌被怠慢,程昱面见曹操通报此事,曹操质疑程昱收受贿赂,程昱叩首否认,随后曹操表示自己在开玩笑。''
*好方略,不过我想稍作修改。
:汉中之战前,司马懿向曹操提出建议,曹操做出以上回答。但曹操“稍作修改”后的方略与司马懿提出的建议大相径庭。
*刘备匹夫,如此猖狂,欺我太甚!
:''汉中之战,刘备向曹操发出战书,曹操阅后暴怒。''
*赵云冲我来了!
:''汉中之战,曹操得知赵云率军冲向曹操大营后的反应。''
*你为什么不反过来想想呢?你如果斩了关羽,你不就威震天下了吗?
:樊''城之战前,曹操欲派于禁迎战关羽,于禁怯战,借故推脱,曹操便作出上述发言。''
*徐晃是谁?'''是我的韩信、白起、周亚夫''',他跟着我打天下的时候,你小子还没开花结果呢,他一个徐晃顶得上你十个曹彰!
:''樊城之战前剧情。曹操原本以此表达对徐晃的器重,但列举的三人历史上皆不得善终。''
*翼德老弟骂得对!我是宁肯听你骂,也不愿意听他们虚情假意,甜言蜜语!
*诸公住口!听我曹某一言!我算是明白天下大乱的根源了!正如玄德所言,天下大乱的根源在于人心丧乱,现在此时此刻,董卓的大军正在关前挑战,我们却在这儿勾心斗角!天下岂能不乱!
===曹仁===
*南郡城就留你一人坚守!
*杀得好!我只用五百个军士,就把五千敌军累得精疲力尽,把他们的阵脚全都冲乱了,值啊,就是我这五百个弟兄全死了我都值!
*三日之内,如攻不下寿春,自本将开始,所有人皆斩!
*丞相说了,你(周瑜)归降后,大乔归我,小乔留给丞相配房!
===曹真===
*诸葛亮真是个妖孽,三寸肉舌头,把我的军师(王朗)说死了!
===曹叡===
*三叔四伯不必多礼。
:''曹叡即位,会见曹真、曹休时说。此处长幼有误,“叔”[[不可能]]比“伯”更大,且曹叡之父曹丕的家中排行也显得不明。''
===荀彧===
*徐州城不愧为中原第一雄关啊!
:''曹操攻取徐州后,荀彧如此夸赞徐州。然汉代徐州为一级行政区,并非一座城池,且并不位于中原;且即便“徐州城”指的是徐州当时的州治下邳,无论徐州还是下邳,都并非关隘,更谈不上“第一雄关”。''
*在下一者为主公悲伤,二者为主公道喜。
:''荀彧在曹操父亲曹嵩遇害后,如此劝导曹操,之后建议曹操以替父报仇为名攻打徐州。''
*福中有祸,祸中有福,福祸相倚,大事可期。
*主公心如明镜,何必要拷问在下。主公自起兵两年以来,势如破竹、威震四方,但却有一桩难言之隐,那就是虽然拥兵二十余万,却只能蛰伏于兖州一隅。主公要想成天下大业,首先要图霸中原,中原首望之地,当数徐州六郡,因此,主公心里头早就惦记着徐州了,否则的话主公刚才的痛哭声中怎么会带有这么凛然的杀机呢。
*苍天送徐州给主公,如同'''送一杆大旗给狂风,送一把宝剑给剑鞘''',主公不取何待。
*主公喜欢的是已婚少妇,尤其是别人家的媳妇。
:''剧中吕布死后,貂蝉以侍奉曹操为条件,换取厚葬吕布。荀彧得知消息,对许褚如是说。''
*我不懂兵,但我痛切知道袁绍的心理,他此次进军是非取许昌不可,丞相要和,他也不会和,此外袁绍军虽大,那也是徒有虚名,请问各位将军,区区一个关羽就敢在三日之内连斩颜良和文丑,难道你们这些身经百战的虎将,连个关羽都不如吗?
:''官渡之战前,曹操向荀彧征询意见,荀彧主张开战。但荀彧为曹操的谋士,多次参与军事决策,并无可能“不懂兵”。''
*袁绍忽近忽远,丞相远近皆察。
:''本剧“十胜十败论”(原著为郭嘉所述)中的一条。原文为“绍恤近忽远,公虑无不周”,本意为袁绍只能体恤眼前的问题,而曹操思虑更周全。本剧改编为“忽近忽远”则与原意不符且意味不明。''
===司马懿===
*士卒逃跑斩伍长,伍长逃跑斩什长,什长逃跑斩校尉,校尉逃跑斩将军,将军逃跑,我司马懿自斩头颅向朝廷谢罪。
:''司马懿重掌帅印后,针对军中逃兵现象下发的军令。然而结合后世沈攸之等人的经历,此举很可能加剧逃兵现象。''
*听令!全军冲杀蜀军阵营,'''直奔诸葛亮四轮车'''!!!
*耻辱啊,奇耻大辱啊!他送妇人的衣裳羞辱我,我都不觉得羞耻,可如今可如今,一尊雕像惊得我却落荒而逃!真是奇耻大辱啊,哈哈哈哈……儿啊,你知道后人会怎么说吗?死诸葛惊走了生仲达,这事恐怕会流传百年了
===刘备===
*迅雷乃天意,世人谁敢不畏天意?
*列位弟兄,随我接战,'''战至最后一刻,自刎归天!'''(衍生语句:三军听令,自刎归天!)
:''携民渡江后,刘备走投无路,于是下令全军战斗到最后并集体自杀。''
*放肆!胆敢搜我的身,我砍你的头!
:''刘备被汉献帝召至宫中密谋反曹,出宫时,侍卫要求搜身,刘备当场大吼。此处被指与当时刘备韬光养晦的心态相矛盾。''
*好风啊!风从虎,云从龙,龙虎英雄傲苍穹。
*放肆!你在教训我吗?'''我打了一辈子仗,就不能享受享受吗?'''
*接着奏乐,接着舞!
*我再听到你们议论孔明先生,'''我就扎聋我自己的耳朵!'''
:''刘备赴江东前,关羽向刘备进谗称诸葛亮欲自立。刘备对关羽的言论不满,并以扎聋耳朵威胁。''
*[[不可能]]!'''我二弟天下无敌!'''只有他杀敌的份,怎么可能会被其他人杀了呢?
:''得知关羽死讯后,刘备如是说。''
*一震之威,乃至于此,这雷把我吓死了。
:''曹操与刘备煮酒论英雄,曹操点破刘备将“仁义”作为工具以谋取天下,刘备受惊后如是说,而非曹操称天下英雄只有曹刘二人后才如此反应。''
*荆襄简直就是天上人间啊!
:''刘备受邀主持荆襄庙会,在致辞时如是说。“天上人间”经常被联想到同名会所。''
*莫非朕不知兵吗?
:''夷陵之战,臣下建议刘备将诸葛亮调往前线,刘备如是说。此句改编自“朕亦颇知兵法,何必去问丞相”,但剧中的刘备的语气被解读为其对诸葛亮不信任。''
*公子啊,我能不能不逃了?你(刘琦)说我这辈子颠沛流离,东奔西跑,总是在逃命,我能不能不逃了,听天由命吧。
:''剧中刘琦(而非伊籍)向刘备通报蔡瑁欲再次加害刘备,刘备听后如是说。''
*今天百姓跟随于我,是把我当成他们的亲人,历代帝王均以为“大业以江山为本”,但我始终相信,大业者,不是江山,是百姓,只要万民归心,江山迟早会有的,如果今天我一旦弃民逃生,我刘备从此身败名裂,一无所有,今天我就算跟百姓一起死了,也绝不回偷生。
:''刘备携民渡江时所说。但此处台词被认为体现出刘备过于看重个人声誉,而非真心体恤百姓。''
*我刘备别无所长,剑法却是当世一流,可别逼我使出无情剑来!
*马谡啊,你肯定知道春秋时的赵括吧。
:''刘备当面指出马谡纸上谈兵。但赵括为战国时期人物。''
===关羽===
*他在投效大哥前,已有卧龙之称——'''龙,可是帝王之征啊。'''
:''剧中刘备赴江东提亲前,关羽向刘备进谗言,称诸葛亮有自立之意。''
*回去吧,你太老了。关某的大刀不斩老幼!
*我是不会客气的。来,'''换大盏!'''
*三弟说得痛切,'''当浮一大白!'''
*'''那好啊,他过江我也过江''',他过江攻我的荆州,我就过江直捣东吴建业,连孙权一起拿了!
*狂徒!天下英雄闻我名无不丧胆!
*我无需带那么多人马,只带本部'''五百校刀手''',便可取黄忠、韩玄首级。
*自尽便是懦夫。
:''樊城之战时关羽所言。但剧中关羽最终自刎身亡。''
===张飞===
*(掀桌)我看你是舍不得这张帅案吧!
:''刘备滞留江东不归,张飞认为诸葛亮欲取代刘备自立,因此怒掀诸葛亮桌案。''
*你挨了人打你还好意思说呀!'''你为何不以死相拼呢?'''你这个鸟蛋,真是气死我了!把他给我拖下去,再加打十大板!
*大哥啊,说两句就行了,谁知道先帝爷他听不听得见。
:''刘关张三兄弟进入洛阳宗庙叩拜先帝(剧中疑似使用了秦始皇画像),刘备在先帝灵前明志,张飞如是说。''
*说得好,说得真好啊!'''说得我这心里呀舒服死了!'''
*既然是去入盟,那大哥就得作盟主,要不咱不入这个破盟!
:''刘关张桃园三结义后,以平民身份(剧中三兄弟未参与镇压黄巾军,因此诸侯会盟时仅是平民)投奔陈留城的诸侯盟军,张飞如是说。''
*二哥你别管,让我去捅袁术那小子'''一万个透明窟窿!'''
:''袁术故意克扣刘备军军饷,张飞对此不满。之后张飞亦多次说出“捅一万个透明窟窿”。''
===诸葛亮===
*与其寻找主公,不如为自己创造一个主公。
:''徐庶“走马荐诸葛”时转述。''
*大乔小乔都有伯牙、叔齐之才。
:''用典错误,将“伯牙子期”与“伯夷叔齐”混淆;而且无论是伯牙子期还是伯夷叔齐,一般均不用于形容人的才学出众。''
*了不起,一开口便是大实话。
*你(马谡)拾它(帅案)作甚?你今天捡起来,他(张飞)明天还要来撒野的!
:''张飞怀疑诸葛亮欲取代刘备自立,一怒之下掀翻诸葛亮帅案。马谡欲清理,被诸葛亮喝止。''
*如果黄忠知道关羽张飞兵谏,一定会和他的人发生龌龊。
:''刘备江东提亲期间的情节。“龌龊”应为“龃龉”。''
*百分之百可信啊!
:''得知孟达欲归顺蜀汉后,面对马谡的质疑,诸葛亮如此回答。由于台词过于超前,该台词后来被修正。''
*好火啊,比彝林(即夷陵)之火还好啊!
:''火熄上方谷后,诸葛亮如此感叹。''
===孙权===
*我身为吴侯,你(周瑜)怎可擅自动兵?'''这江东到底你是主,还是我是主?'''
*我当了十年的吴侯了,这江东到底姓孙还是姓周?!
*曹操派密使来说,他已派出七路人马,支援樊城,邀我夹击刘备,承诺与我平分疆土,信中言语近乎恳求。'''怎么样,议一下吧。'''该如何应对?
===孙策===
*恭喜爹可以称帝了!
:''孙坚率军在洛阳宫殿发现传国玉玺后,孙策手捧玉玺,喜出望外地称孙坚可借此称帝。''
*我上表汉帝,让他封我为大司马的事情,许昌已经回消息了,'''竟然不许!?'''曹操是看我在江东日渐强盛,才故意驳回我的请求!
===孙坚===
*在下盼你们简直望眼欲穿啊!
===黄盖===
*周瑜!我的小儿!我死了也不服你!
:''苦肉计一节,黄盖被打时,向周瑜高声“挑衅”。''
===程普===
*我听后大惊,却不敢相信!
===张昭===
*如今汉室衰败的起因是什么呢,应是多位先帝幼小,皇后当政,外戚专权所致。如今我江东,虽然先主公孙策把大权交给了孙权,可是,留下幼子孙绍还有夫人你,有很多人因此而心存芥蒂,生怕夫人仿效汉室皇后,一旦有人要挟夫人,以此作乱,那我江东必将大乱。
*夫人当然没有错,或许也没有什么人是错的。可是古往今来权利的交接是父亡子替,如今是孙权当政,你带着幼子肯定会引起人们的猜疑、防备,一旦有人利用此事,那最终的结局就是,孙策一手建立起来的江东大局不得稳定,请夫人三思。
:''以上两段为张昭在孙策死后逼迫大乔离开时所言。''
*主公啊,请原谅老臣的直言。
*难道你(陆逊)不应该来看看吗?你不想看看大都督(吕蒙),是怎么死的吗?
:''张昭带领陆逊查看吕蒙尸体时如是说。剧中吕蒙击败关羽后,因功高震主被孙权毒杀。''
===袁术===
*好啊!列位诸公,如果你们容得下这三位在这里肆意放肆,'''那就容我袁术告老还乡了'''。
:''刘关张三兄弟对袁术克扣军饷不满,并当面与袁术对质,袁术以“告老还乡”相威胁,逼三兄弟离开。此处“列位诸公”语义重复。''
*刘备还是个忠厚人呐!
:''剧中袁术称帝失败,走投无路,刘备写信劝袁术自尽以保全尊严。袁术发出上述感慨后自刎身亡。''
===公孙瓒===
*(袁术、袁绍)这对儿堂兄弟,可谓是'''一对笑面虎,两头乌角鲨'''。
:''陶谦派其子陶商向各路诸侯求援,至公孙瓒处,陶商哭诉袁绍、袁术不愿出救兵,公孙瓒听后讽刺袁氏兄弟虚伪。''
*吃什么?是啊,是啊!(衍生语句:'''是啊,吃什么?''')
:''诸侯讨董期间,袁术因刘关张讨要粮饷而自称欲“告老还乡”,曹操以“你走了,我们吃什么”慰留袁术,公孙瓒及其他诸侯随声附和。''
*还有我部的粮草呢?什么时候发给我啊?袁绍给了你多少粮饷兵马,你为何老替他说话?他是你天皇老子吗?
:''接上述剧情,公孙瓒粮草被袁术克扣,于是对替袁术说话的其他诸侯表达不满。''
===邢道荣===
*说出吾名,吓汝一跳!我乃是零陵上将军邢道荣!
:''诸葛亮、张飞、赵云率军攻打零陵,零陵守将邢道荣在两军阵前如是说。''
===潘凤===
*我的大斧早就饥渴难耐了!(衍生:我的xx已经饥渴难耐了!)
===刘表===
*你们都看他干什么?我是荆州之主!
:''蔡瑁引兵欲杀害刘备,被刘表喝止,未料军士只听从蔡瑁调遣,刘表大怒。''
===许攸===
*呔!一帮吃货,混账!'''你们是来打仗的还是来调情的?'''
:''官渡之战,曹操派出许都宫女扰乱袁绍军心,许攸怒斥被蛊惑的袁军士兵。''
===陈宫===
*只当我陈宫从来就没有(妻儿老小)这些。
:''捉放曹一节,曹操担心陈宫一旦追随自己,它的家人会遭牵连,陈宫如此回答。''
*我在想我的那些个蛐蛐儿,它们个个有情有义!
:''陈宫指责曹操疑心病,杀害了吕伯奢一家,是无情无义。但剧中陈宫也参与了屠杀。''
===旁白或NPC台词===
*生死不明,那就是死了!
:''虎牢关战后,传闻董卓已死,有不知名大臣对王允如是说。但随后董卓就出现在朝堂之上。''
*太阳从西边升起!
:''诸侯会盟讨董,因粮草问题爆发冲突,混乱中有不知名诸侯喊出上句。''
*从这一刻起,历史发生了剧变。
:''卧龙出山后的旁白。''
*从这一刻起,诸葛亮明白了,刘备再也不是先前的主公了,他已经成为真正的君王!
:''刘备夺取益州后,不听从诸葛亮宽刑省法的建议,而是主张以严刑峻法治之。随后旁白如是说。''
[[Category:中國電視劇]]
[[Category:2010年]]
d41hoydt4layzukm8sdcn1z8uheb2oz