Wikipedia
zuwiki
https://zu.wikipedia.org/wiki/Ikhasi_Elikhulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Nelson Mandela
0
3210
126220
126127
2026-07-19T05:09:15Z
Fongcwele
16873
/* Ukukhula kwakhe */
126220
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Mhlekazi
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=ZAR|OMP|SBG|SBS|CLS|DMG|MMS|MMB|OM|size=100%}}
| image = Nelson Mandela 1994.jpg
| caption = Mandela in 1994
| order =
| office = UMengameli waseNingizimu Afrika
| term_start = 10 May 1994
| term_end = 14 June 1999
| deputy = {{ubl|Frederik Willem de Klerk (1994–1996)|Thabo Mbeki (1994–1999)}}
| predecessor = [[F. W. de Klerk]] {{nowrap|(as [[State President of South Africa|njengomengameli]])}}
| successor = [[Thabo Mbeki]]
| office1 = UMengameli kaKhongolose
| deputy1 = {{ubl|[[Walter Sisulu]] (1991–1994)|Thabo Mbeki (1994–1997)}}
| term_start1 = 7 July 1991
| term_end1 = 20 December 1997
| predecessor1 = [[Oliver Tambo]]
| successor1 = Thabo Mbeki
| office2 = Isekela Mengameli kaKhongolose
| term_start2 = May 1985
| term_end2 = 7 July 1991
| president2 = Oliver Tambo
| predecessor2 = Oliver Tambo
| successor2 = Walter Sisulu
| term_start3 = December 1952
| term_end3 = 1958
| president3 = [[Albert Luthuli]]
| predecessor3 = Walter Rubusana (1936)
| successor3 = Oliver Tambo
| office4 = UNobhala jikelele Wombutho ongachemile
| term_start4 = 2 September 1998
| term_end4 = 14 June 1999
| predecessor4 = [[Andrés Pastrana Arango]]
| successor4 = Thabo Mbeki
| birth_name = Rolihlahla Mandela
| birth_date = {{birth date|1918|7|18|df=y}}
| birth_place = [[Mvezo]], South Africa
| death_date = {{death date and age|2013|12|05|1918|7|18|df=y}}
| death_place = [[Johannesburg]], South Africa
| resting_place = Mandela Graveyard, [[Qunu]]
| party = [[African National Congress]]
| other_party = [[South African Communist Party]] ([[Tripartite Alliance]])
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|[[Evelyn Mase]]|5 October 1944|18 March 1958|end=divorced}}
* {{marriage|[[Winnie Madikizela-Mandela|Winifred Madikizela]]|14 June 1958|19 March 1996|end=divorced}}
* {{marriage|[[Graça Machel|Graça Simbine]]|18 July 1998}}}}
| children = 6, including [[Makgatho Mandela|Makgatho]], [[Makaziwe Mandela|Maki]], [[Zenani Mandela-Dlamini|Zenani]], and [[Zindzi Mandela|Zindziswa]]
| relatives = [[Mandela family]]
| alma_mater = {{ubl|[[University of Fort Hare]]|[[University of London]]|[[University of South Africa]]|[[University of the Witwatersrand]]}}
| occupation = {{hlist|Politician|lawyer|activist|philanthropist}}
| known_for = [[Internal resistance to apartheid|Anti-apartheid activism]]
| awards = [[List of awards and honours received by Nelson Mandela|Full list]]
| signature = Nelson Mandela Signature.svg
| website = {{official website|https://www.nelsonmandela.org/|name=Nelson Mandela Foundation}}
| nickname = {{hlist|Madiba|Tata|Dalibunga}}
| module = {{Infobox criminal
| child = yes
| conviction = Sabotage and conspiracy against the state
| trial = [[Rivonia Trial]]
| conviction_penalty = 27 years of imprisonment ([[life sentence]])
| conviction_status = Released
| wanted_by = [[Government of South Africa]]
| apprehended = 5 August 1962
| imprisoned = [[Robben Island]] (1964–1982)<br/>[[Pollsmoor Prison]] (1982–1988)<br/>[[Victor Verster Prison]] (1988–1990)
| module2 = {{Listen voice|name=Mandela|filename=Nelson Mandela voice.ogg|description=Mandela during his 1994 visit to the US|recorded=4 October 1994}}}}
}}
'''UNelson Rolihlahla Mandela''' (18 July 1918 - 5 December 2013)<ref>https://www.nelsonmandela.org/learners-biography?gad_source=1&gad_campaignid=342225553&gbraid=0AAAAADh8jAekUXi_hOAkrfSiBXT8WN3AY&gclid=EAIaIQobChMI5f7Z35yBlQMV_JJQBh1MBzucEAAYASAAEgKbpvD_BwE</ref> [[Ubushoshovu|wayeyisishoshovu]] esilwa nobandlululo eNingizimu Afrika, futhi engumholi nosonguqulambuso, owaba [[Umongameli waseNingizimu Afrika|ngumongameli wokuqala waseNingizimu Afrika]] kusukela ngowe-1994 kuya kowe-1999. Waba inhloko yombuso yokuqala ensundu nekhethwe ngokwenqubo yombusosobala ogcwele okhethweni. Uhlelokulawula lakhe lahlozinga ekudilizeni ifagugu [[Uhlelo lobandlululo|lobandlululo]] ngokugqugquzela ukuBuyisana, isivumelwano sokuthula sikazwelonke kanye nombusosoala wezinhlanganingi. Ngokwenkolelombono wayesobuzwe wobu-Afrika nomcoselela, wakhonza njengomengameli weqembu [[African National Congress|likaKhongolose (ANC)]] kusukela ngo-1991 kuya ku-1997.
UMandela wazalelwa emndenini wasebukhosini wabaThembu [[Mvezo|eMvezo]], eNingizimu Afrika. Wenza izifundo zomthetho [[University of Fort Hare|eNyuvesi yaseFort Hare]] naseNyuvesi yaseWitswatersrand ngaphambi kokuba asebenze njengomeli eGoli. Lapho wazibandakanya nezombusazwe ezilwa nobuqonela nezobuzwe base-[[IAfrika|Afrika]], waziqhaza noKhongolose ngowe-1943 futhi wasungula uHlaka Lwentsha ngonyaka we-1944. Ngemuva kokuba uhulumeni we-National Party wabamhlophe kuphela usungule ubandlululo, uhlelo lokuhlukaniswa ngokohlanga olwalunikeza abamhlophe ilungelogunya, uMandela ne-ANC bazibophezela ekuwuketuleni.. Wakhethwa njengomongameli wegatsha laseTransvaal le-ANC, wavelela ngokuzibandakanya kwakhe eMkhankasweni Wokuphikisa wangowe-1952 kanye noMgwamanda Wabantu (Congress of the People) we-1955. Waboshwa ngokuphindaphindiwe ngenxa yobuqhebeqhebe bokuvukela umbuso futhi washushiswa eCaleni Lokuvukela lowe-1956. Ethonywe yimibono kaMarx, waziqhaza ngasese eQembu LoCosulelwano LaseNingizimu Afrika elalivinjelwe. Nakuba ekuqaleni ayezinikele ekubhikisheni ngaphandle kodlame, ehlangene ne-SACP wasungula umbutho [[UMkhonto weSizwe|woMkhonto we Sizwe]] ngowe-1961 owahola umkhankaso ukucekela phansi uhulumeni wobandlululo. Waboshwa futhi waboshwa ngowe-1962, futhi, ngemuva kwe-Rivonia Trial, wagwetshwa ukudilikelwa ejele ngenxa yokuzama ukuketula umbuso.
UMandela wachitha iminyaka engama-27 eboshiwe. Ngenxa yengcindezi ekhulayo ezweni nasemazweni omhlaba kanye novalo lokuqubuka kwempi yobuhlanga, uMengameli F. W. de Klerk wamkhulula ngowe-1990. UMandela kanye noDe Klerk bahola imizamo yokucebezela ukuba kuphele ubandlululo, nokwaholela okhethweni lwezinhlanga zonke lukawonke ngowe-1994 lapho akhethwa khona njengomengameli. UMandela wajuba iKhomishana Yamaqiniso Nokubuyisana ukuba iphenye ngokuphulwa kwamalungelo oluntu okwenzeka endulo, lokhu wakwenza njengomholi wohulumeni wobumbano owamemezela umthethosisekelo omusha wezwe. Kwezomnotho, uhlelokulawula lakhe lagcina izinye izinhlaka zangaphambili nakuba ayengakholwa kuzo, futhi wangenisa izinqubomgomo zokulungisa izwe, ukulwa nobubha nokwandisa izinkonzo zezempilo. Kwezamazwe omhlaba, uMandela walekelela njengomkhulumeli ecaleni lokuqhunyiswa kwenqabakundiza ebizwa Pan Am Flight 103 futhi wakhonza njengonobhala jikelele Wombutho Ongachemile ngowe- 1998 to 1999. Wenqaba ukuba gomengameli ihlandla lesibili futhi welanywa nguThabo Mbeki. UMandela wahlozinga ekulweni nobubha neSandulela-ngculazi ngenhlangano yakhe ebizwa Nelson Mandela Foundation.
UMandela waba ngolandelwa izinkulumo impilo yakhe yonke. Nakuba abagxeki babemgxeka ngokuba ikhomanisi nephekula, abagxeki abanye kwesobunxele babethi umagange ukuba acebeze futhi abuyisane nabaxhasi obandlululo, futhi waa gomuntu ovelele emazweni omhlaba ngenxa yobushoshovu bakhe. Embulungeni yonke, wayebhekwa njengoholi onesimilo, uphawu lokuthula, umbusosobala nezobulungiswa bezenhlalo, waqholiswa ngemihlomula engaphezu kwengama-250, kuhlanganisa noMhlomula Wokuthula kaNobel ''(Nobel Peace Prize''). Uhlonishwa kakhulu eNingizimu Afrika, lapho ebizwa khona ngesithakazelo sakhe sabaThembu esiithi Madiba. UMandela ubhekwa njengomuntu omkhulu nothandwayo wekhulu lama 20.
== Ukukhula kwakhe ==
=== Ebuncaneni: 1918-1934 ===
OkaMadiba wazalwa 18 ngoNtulikazi 1918 endaweni yaseMvezo eMpumalanga Kapa. Abazali bakhe kwakunguGadla Henry Mphakanyiswa Mandela, owayeyinkosi eMvezo, kanye nonkosikazi wakhe wesithathu uNosekeni Fanny wakaMpemvu, owayeyindodazi kaNkedama. Wethiwa ngegama elithi Rolihlahla. Ukhokho wakhe, uNgubengcuka, wayengumholi wesizwe samaThembu. Omunye wamadodana akhe, wethiwa ngegama likaMandela. Nguyenake owaba ngumkhulu kaMandela kanti nasoke lesisibongo sikaMandela sasukela lapho. Kwathi ngonyaka 1915 uGadla walahlekelwa yisikhundla sakhe sobukhosi.
UMandela, kanye nodadewabo ababili, bakhuliswa ngunina emzini waseQunu. Yilapho ayelusa khona izinkomo kanye nabanye abafana. Nokho abazali bakhe babengafundile, unina wamthumela esikoleni eseminyakeni elinganela isikhombisa. Wabhajadiswa. Uthisha wakhe wametha igama elithi Nelson. Kwathi lapho iminyaka isililnganela isishiyagalolunye, uyise weza wazohlala eQunu lapho abulawa yisifo uMandela ayekholelwa ukuthi ngesofuba.
<blockquote><poem>"Wayengekho emndenini wami owayeke wangena isikole [...] Osukwini lwami lokuqala esikoleni, uthishela wami, unkosazana Mdingane, wasipha amagama esingisi. Lokhu kwasekulisiko kulezozinsuku ngenxa yemfundo eyayiphethwe ngamaNgisi. Ngalolosuku, unkosazana Mdingane wathi igama lami elisha nguNelson. Angazi yingani angetha leligama.</poem></blockquote>
=== uMlando wemfundo: 1934–1940 ===
[[File:Young Mandela.jpg|thumb|left|upright=0.7|Mandela [[Umtata|eMtata]], ngowe-1937]]
Enenhloso yokuzuza amakhono adingekayo ukuze abe yingxeneye yomphakathi wasebukhosini bamaThembu, uMandela waqala imfundo yamabangaphezulu ngowe-1933 eSikoleni samaWeseli iClarkebury, esisEngcobo, okwakuyisikhungo semfundo yaseNtshona esikhulu kwezikhandelwe abomdabu ezweni labaThembu. Njengoba kwakudingeka adlelane nezinye izingane ngokulinganayo, uthi lokho kwamenza walahlekelwa ukuzazisa, waba umgane nentombazane okokuqala; waqala ukudlala ezemidlalo wahlakulela nothando lwakhe lokusebenza isivande. Wathola isifakkazelo se-Junior ngeminyaka emibili, futhi ngowe-1937 waya eSikoleni Esikhulu iHealdtown, okkwakuyiKolishi lamaWeseli eliseNqabeni Beaufort, elalethanyelwa iningi labasebukhosini bamaThembu. Umphathisikole wagczelela impakamo yesikompilo laseNtshona nohulumeni wakhona, kodwa uMandela yena wayenelukuluku ngesiko lomdabu. UMandela waxhitha isikhathi esiningi eHealdtown njengomgijimi wevanga elide nomshayi sibhakela, ngonyaka wakhe wesibili waba [[prefect]].
[[Category:AmaXhosa]]
[[Category:Abongameli yamazwe]]
[[Category:Abafa nge-2013]]
[[Category:Abazalwa nge-1918]]
== Ukuboshwa ==
=== Ukuboshwa nokuqulwa kwecala laseRivonia: 1962-1964 ===
Mhla zi-5 kuNcwaba ngonyaka ka-1962, amaphoyisa athatha uMandela kanye nesishoshovu esikanye naye UCecil Williams eduze kwaseHowick.[130] Amalungu amaningi e-MK asola ukuthi iziphathimandla zazixwayisiwe ngokuqondene nokuthi uMandela ukuphi, yize uMandela ngokwakhe anikeza lemibono ubuqotho obuncane.[131] Eminyakeni yakamuva, U[[:en:Donald_Rickard|Donald Rickard]], owayengummeli waseMelika, wembula ukuthi I-Central Intelligence Agency, eyayesaba ubudlelwano bukaMandela namakhomanisi, yayitshele amaphoyisa aseNingizimu Afrika indawo ayekuyo.[132] Eboshiwe ejele laseMarshall Square eGoli, uMandela wamangalelwa ngokukhuthaza iziteleka zezisebenzi nokuhamba ezweni ngaphandle kwemvume. Eziveza yena noSlovo njengomeluleki wezomthetho, uMandela wayehlose ukusebenzisa icala ukubonisa "ukuphikisa kokuziphatha kwe-ANC ngobandlululo" ngenkathi abasekeli bebhikisha ngaphandle kwenkantolo.[134] Wathuthela ePitoli, lapho uWinnie ayengamvakashela khona, waqala izifundo zokuxhumana ukuze athole iziqu ze-Bachelor of Laws (LLB) e-[https://www.london.ac.uk/ University of London] International Programmes.[135] Ukulalelwa kwakhe kwaqala ngoMfumfu, kodwa waphazamisa inqubo ngokugqoka ''i-kaross'' yendabuko, enqaba ukubiza noma yimuphi ofakazi, futhi waphendulela isicelo sakhe sokunciphisa inkulumo yezombusazwe. Watholakala enecala, wagwetshwa iminyaka emihlanu ejele, wathi ephuma enkantolo, abalandeli bacula "i[[Nkosi Sikelel' iAfrika|Nkosi Sikelel iAfrika]]".[136]
Mhla ziyi-11 kuNtulikazi ngonyaka ka-1963, amaphoyisa ahlasela iPulazi laseLiliesleaf, abopha labo ababathola lapho futhi athola amaphepha abonisa imisebenzi ye-MK, amanye awo akhuluma ngoMandela. Icala laseRivonia laqala eNkantolo Ephakeme YasePitoli kuMfumfu, lapho uMandela namaqabane akhe babekwa icala kumacala amane okucekela phansi uhulumeni ngendluzula; umshushisi wabo omkhulu kwakungu Percy Yutar.[139] UJaji I-Quartus de Wet ngokushesha walahla icala lomshushisi ngenxa yobufakazi obuncane, kodwa u-Yutar waphinde walungisa amacala, wethula icala lakhe elisha kusukela ngoZibandlela ngonyaka ka-1963 kuze kube nguNhlolanja ngonyaka ka-1964, wabiza ofakazi abangu-173 wabe eseletha izinkulungwane zamaphepha nezithombe ecaleni.[140]
Nakuba abane balabo abamangalelwa baphika ukuzibandakanya ne-MK, uMandela nabanye abamangalelwa abahlanu bavuma ukucekela phansi kodwa baphika ukuthi bake bavumelana ukuqala impi yabashokobezi ngokumelene nohulumeni.[141] Basebenzisa ukuqulwa ukuveza inhloso yabo yezombusazwe; ekuvulweni kwenqubo yokuvikela, uMandela wanikeza inkulumo yakhe yamahora amathathu ethi "Ngilungiselele Ukufa". Leyo nkulumo yayigqigquzelwe yi- "History Will Absolve Me" kaCastro - yabikwa kabanzi emaphephandabeni naphezu kokuhlolwa okusemthethweni.[142] Inkulumo yayiphucuziwe futhi yahlelwa ngu [[Nadine Gordimer]], umbhali wamanoveli ongumJuda waseNingizimu Afrika, kanye nentatheli yaseBrithani U-Anthony Sampson, bobabili ababehlonipha umqondo womphakathi wentando yeningi nozikhululekile, belandela indlela kaMandela. Icala lathola ukunakwa emazweni omhlaba; kwakukhona izicelo zomhlaba wonke zokukhululwa kwabamangalelwa yi-United Nations kanye UMkhandlu Wokuthula Womhlaba, ngenkathi I-[[University of London]] Union ivota uMandela ukuba abe ngumongameli wayo.[144] Mhla ziyi-12 kuNhlangulana ngonyaka ka-1964, ijaji u[[De Wet]] wathola uMandela nababili ababemangalelwe nabo becala kuwo wonke amacala amane; nakuba abashushisi babecele ukuthi isigwebo sentambo sisetshenziswe, ijaji esikhundleni salokho labalahla ngejele.[145]
== Ihhovisi LikaMongameli WaseNingizimu Afrika: 1994-1999 ==
[[File:Bill-Clinton-with-Nelson-Mandela.jpg|thumb|259x259px|uMongameli↵uBill Clinton noMongameli uNelson Mandela ePhiladelphia ngomhlaka 4 Ntulikazi 1993 ]]
Umhlangano kazwelonke osanda kuqokwa isenzo sokuqala kwaba ngokusemthethweni ukukhetha uTata uMandela njengomholi wokuqala onsundu eNingizumu Afrika. Ukugcotshwa kwakhe kwathatha indawo ePitoli ngomhlaka 10 May 1994, kwavezwa kumabonakude emhlabeni jikelele. Lomcimbi ubuhanjelwe abantu abayi 4000, kuhlanganiswa nabaholi bamazwe angafani. uTata uMandela eholwa uHulumeni wazwelonke obuswa I-ANC -yodwa yayingenalo ulwazi lokubusa kodwa wayequkethe abantu beqembu I-National Party kanye neNkatha. Ngaphansi komthethosisekelo wesikhashana, iNkatha kanye ne-National Party bagqugquzelwa ukuthi babenezihlalo ezingu 20 ePalamende. Ukugcina isivumelwano sasekuqaleni, uMnumzane u-De Klerk waba iphini lokuqala likaMongameli kanye noThabo Mbeki wakhethwa waba owesibili. Noma uMnumzane Thabo Mbeki engazange abe owokuqala okhethweni, uTata uMandela wancika kuye isikhathi sonke ekubeni uMongameli, emvumela ukuthi ahlele imininingwano yenqubomgono. Ukuye hhovisi lobuMongameli e-Tuynhuys eKapa, uTata uMandela wavumela u-De Klerk ukuthi agcine indawo yaMongameli e-Groote Schuur estate, kunokuhlala endaweni esondelene ne-Westbrooke manor, wayetha kabusha wayibiza "Genadendal". uTata uMandela ebenekhaya endaweni yase Makhaya eQunu, ebenokuya ayovakasha, ejikajike endaweni, ahlangane nabantu bendawo.
== Amaphatho ==
t0o9u2drlbwuz68nkcxkzdy1sugacy9
126222
126220
2026-07-19T05:11:53Z
Fongcwele
16873
126222
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Mhlekazi
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=ZAR|OMP|SBG|SBS|CLS|DMG|MMS|MMB|OM|size=100%}}
| image = Nelson Mandela 1994.jpg
| caption = Mandela in 1994
| order =
| office = UMengameli waseNingizimu Afrika
| term_start = 10 May 1994
| term_end = 14 June 1999
| deputy = {{ubl|Frederik Willem de Klerk (1994–1996)|Thabo Mbeki (1994–1999)}}
| predecessor = [[F. W. de Klerk]] {{nowrap|(as [[State President of South Africa|njengomengameli]])}}
| successor = [[Thabo Mbeki]]
| office1 = UMengameli kaKhongolose
| deputy1 = {{ubl|[[Walter Sisulu]] (1991–1994)|Thabo Mbeki (1994–1997)}}
| term_start1 = 7 July 1991
| term_end1 = 20 December 1997
| predecessor1 = [[Oliver Tambo]]
| successor1 = Thabo Mbeki
| office2 = Isekela Mengameli kaKhongolose
| term_start2 = May 1985
| term_end2 = 7 July 1991
| president2 = Oliver Tambo
| predecessor2 = Oliver Tambo
| successor2 = Walter Sisulu
| term_start3 = December 1952
| term_end3 = 1958
| president3 = [[Albert Luthuli]]
| predecessor3 = Walter Rubusana (1936)
| successor3 = Oliver Tambo
| office4 = UNobhala jikelele Wombutho ongachemile
| term_start4 = 2 September 1998
| term_end4 = 14 June 1999
| predecessor4 = [[Andrés Pastrana Arango]]
| successor4 = Thabo Mbeki
| birth_name = Rolihlahla Mandela
| birth_date = {{birth date|1918|7|18|df=y}}
| birth_place = [[Mvezo]], South Africa
| death_date = {{death date and age|2013|12|05|1918|7|18|df=y}}
| death_place = [[Johannesburg]], South Africa
| resting_place = Mandela Graveyard, [[Qunu]]
| party = [[African National Congress]]
| other_party = [[South African Communist Party]] ([[Tripartite Alliance]])
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|[[Evelyn Mase]]|5 October 1944|18 March 1958|end=divorced}}
* {{marriage|[[Winnie Madikizela-Mandela|Winifred Madikizela]]|14 June 1958|19 March 1996|end=divorced}}
* {{marriage|[[Graça Machel|Graça Simbine]]|18 July 1998}}}}
| children = 6, including [[Makgatho Mandela|Makgatho]], [[Makaziwe Mandela|Maki]], [[Zenani Mandela-Dlamini|Zenani]], and [[Zindzi Mandela|Zindziswa]]
| relatives = [[Mandela family]]
| alma_mater = {{ubl|[[University of Fort Hare]]|[[University of London]]|[[University of South Africa]]|[[University of the Witwatersrand]]}}
| occupation = {{hlist|Politician|lawyer|activist|philanthropist}}
| known_for = [[Internal resistance to apartheid|Anti-apartheid activism]]
| awards = [[List of awards and honours received by Nelson Mandela|Full list]]
| signature = Nelson Mandela Signature.svg
| website = {{official website|https://www.nelsonmandela.org/|name=Nelson Mandela Foundation}}
| nickname = {{hlist|Madiba|Tata|Dalibunga}}
| module = {{Infobox criminal
| child = yes
| conviction = Sabotage and conspiracy against the state
| trial = [[Rivonia Trial]]
| conviction_penalty = 27 years of imprisonment ([[life sentence]])
| conviction_status = Released
| wanted_by = [[Government of South Africa]]
| apprehended = 5 August 1962
| imprisoned = [[Robben Island]] (1964–1982)<br/>[[Pollsmoor Prison]] (1982–1988)<br/>[[Victor Verster Prison]] (1988–1990)
| module2 = {{Listen voice|name=Mandela|filename=Nelson Mandela voice.ogg|description=Mandela during his 1994 visit to the US|recorded=4 October 1994}}}}
}}
'''UNelson Rolihlahla Mandela''' (18 July 1918 - 5 December 2013)<ref>https://www.nelsonmandela.org/learners-biography?gad_source=1&gad_campaignid=342225553&gbraid=0AAAAADh8jAekUXi_hOAkrfSiBXT8WN3AY&gclid=EAIaIQobChMI5f7Z35yBlQMV_JJQBh1MBzucEAAYASAAEgKbpvD_BwE</ref> [[Ubushoshovu|wayeyisishoshovu]] esilwa nobandlululo eNingizimu Afrika, futhi engumholi nomguqulimbuso, owaba [[Umongameli waseNingizimu Afrika|ngumongameli wokuqala waseNingizimu Afrika]] kusukela ngowe-1994 kuya kowe-1999. Waba inhloko yombuso yokuqala ensundu nekhethwe ngokwenqubo yombusosobala ogcwele okhethweni. Uhlelokulawula lakhe lahlozinga ekudilizeni ifagugu [[Uhlelo lobandlululo|lobandlululo]] ngokugqugquzela ukuBuyisana, isivumelwano sokuthula sikazwelonke kanye nombusosoala wezinhlanganingi. Ngokwenkolelombono wayesobuzwe wobu-Afrika nomcoselela, wakhonza njengomengameli weqembu [[African National Congress|likaKhongolose (ANC)]] kusukela ngo-1991 kuya ku-1997.
UMandela wazalelwa emndenini wasebukhosini wabaThembu [[Mvezo|eMvezo]], eNingizimu Afrika. Wenza izifundo zomthetho [[University of Fort Hare|eNyuvesi yaseFort Hare]] naseNyuvesi yaseWitswatersrand ngaphambi kokuba asebenze njengomeli eGoli. Lapho wazibandakanya nezombusazwe ezilwa nobuqonela nezobuzwe base-[[IAfrika|Afrika]], waziqhaza noKhongolose ngowe-1943 futhi wasungula uHlaka Lwentsha ngonyaka we-1944. Ngemuva kokuba uhulumeni we-National Party wabamhlophe kuphela usungule ubandlululo, uhlelo lokuhlukaniswa ngokohlanga olwalunikeza abamhlophe ilungelogunya, uMandela ne-ANC bazibophezela ekuwuketuleni.. Wakhethwa njengomongameli wegatsha laseTransvaal le-ANC, wavelela ngokuzibandakanya kwakhe eMkhankasweni Wokuphikisa wangowe-1952 kanye noMgwamanda Wabantu (Congress of the People) we-1955. Waboshwa ngokuphindaphindiwe ngenxa yobuqhebeqhebe bokuvukela umbuso futhi washushiswa eCaleni Lokuvukela lowe-1956. Ethonywe yimibono kaMarx, waziqhaza ngasese eQembu LoCosulelwano LaseNingizimu Afrika elalivinjelwe. Nakuba ekuqaleni ayezinikele ekubhikisheni ngaphandle kodlame, ehlangene ne-SACP wasungula umbutho [[UMkhonto weSizwe|woMkhonto we Sizwe]] ngowe-1961 owahola umkhankaso ukucekela phansi uhulumeni wobandlululo. Waboshwa futhi waboshwa ngowe-1962, futhi, ngemuva kwe-Rivonia Trial, wagwetshwa ukudilikelwa ejele ngenxa yokuzama ukuketula umbuso.
UMandela wachitha iminyaka engama-27 eboshiwe. Ngenxa yengcindezi ekhulayo ezweni nasemazweni omhlaba kanye novalo lokuqubuka kwempi yobuhlanga, uMengameli F. W. de Klerk wamkhulula ngowe-1990. UMandela kanye noDe Klerk bahola imizamo yokucebezela ukuba kuphele ubandlululo, nokwaholela okhethweni lwezinhlanga zonke lukawonke ngowe-1994 lapho akhethwa khona njengomengameli. UMandela wajuba iKhomishana Yamaqiniso Nokubuyisana ukuba iphenye ngokuphulwa kwamalungelo oluntu okwenzeka endulo, lokhu wakwenza njengomholi wohulumeni wobumbano owamemezela umthethosisekelo omusha wezwe. Kwezomnotho, uhlelokulawula lakhe lagcina izinye izinhlaka zangaphambili nakuba ayengakholwa kuzo, futhi wangenisa izinqubomgomo zokulungisa izwe, ukulwa nobubha nokwandisa izinkonzo zezempilo. Kwezamazwe omhlaba, uMandela walekelela njengomkhulumeli ecaleni lokuqhunyiswa kwenqabakundiza ebizwa Pan Am Flight 103 futhi wakhonza njengonobhala jikelele Wombutho Ongachemile ngowe- 1998 to 1999. Wenqaba ukuba gomengameli ihlandla lesibili futhi welanywa nguThabo Mbeki. UMandela wahlozinga ekulweni nobubha neSandulela-ngculazi ngenhlangano yakhe ebizwa Nelson Mandela Foundation.
UMandela waba ngolandelwa izinkulumo impilo yakhe yonke. Nakuba abagxeki babemgxeka ngokuba ikhomanisi nephekula, abagxeki abanye kwesobunxele babethi umagange ukuba acebeze futhi abuyisane nabaxhasi obandlululo, futhi waa gomuntu ovelele emazweni omhlaba ngenxa yobushoshovu bakhe. Embulungeni yonke, wayebhekwa njengoholi onesimilo, uphawu lokuthula, umbusosobala nezobulungiswa bezenhlalo, waqholiswa ngemihlomula engaphezu kwengama-250, kuhlanganisa noMhlomula Wokuthula kaNobel ''(Nobel Peace Prize''). Uhlonishwa kakhulu eNingizimu Afrika, lapho ebizwa khona ngesithakazelo sakhe sabaThembu esiithi Madiba. UMandela ubhekwa njengomuntu omkhulu nothandwayo wekhulu lama 20.
== Ukukhula kwakhe ==
=== Ebuncaneni: 1918-1934 ===
OkaMadiba wazalwa 18 ngoNtulikazi 1918 endaweni yaseMvezo eMpumalanga Kapa. Abazali bakhe kwakunguGadla Henry Mphakanyiswa Mandela, owayeyinkosi eMvezo, kanye nonkosikazi wakhe wesithathu uNosekeni Fanny wakaMpemvu, owayeyindodazi kaNkedama. Wethiwa ngegama elithi Rolihlahla. Ukhokho wakhe, uNgubengcuka, wayengumholi wesizwe samaThembu. Omunye wamadodana akhe, wethiwa ngegama likaMandela. Nguyenake owaba ngumkhulu kaMandela kanti nasoke lesisibongo sikaMandela sasukela lapho. Kwathi ngonyaka 1915 uGadla walahlekelwa yisikhundla sakhe sobukhosi.
UMandela, kanye nodadewabo ababili, bakhuliswa ngunina emzini waseQunu. Yilapho ayelusa khona izinkomo kanye nabanye abafana. Nokho abazali bakhe babengafundile, unina wamthumela esikoleni eseminyakeni elinganela isikhombisa. Wabhajadiswa. Uthisha wakhe wametha igama elithi Nelson. Kwathi lapho iminyaka isililnganela isishiyagalolunye, uyise weza wazohlala eQunu lapho abulawa yisifo uMandela ayekholelwa ukuthi ngesofuba.
<blockquote><poem>"Wayengekho emndenini wami owayeke wangena isikole [...] Osukwini lwami lokuqala esikoleni, uthishela wami, unkosazana Mdingane, wasipha amagama esingisi. Lokhu kwasekulisiko kulezozinsuku ngenxa yemfundo eyayiphethwe ngamaNgisi. Ngalolosuku, unkosazana Mdingane wathi igama lami elisha nguNelson. Angazi yingani angetha leligama.</poem></blockquote>
=== uMlando wemfundo: 1934–1940 ===
[[File:Young Mandela.jpg|thumb|left|upright=0.7|Mandela [[Umtata|eMtata]], ngowe-1937]]
Enenhloso yokuzuza amakhono adingekayo ukuze abe yingxeneye yomphakathi wasebukhosini bamaThembu, uMandela waqala imfundo yamabangaphezulu ngowe-1933 eSikoleni samaWeseli iClarkebury, esisEngcobo, okwakuyisikhungo semfundo yaseNtshona esikhulu kwezikhandelwe abomdabu ezweni labaThembu. Njengoba kwakudingeka adlelane nezinye izingane ngokulinganayo, uthi lokho kwamenza walahlekelwa ukuzazisa, waba umgane nentombazane okokuqala; waqala ukudlala ezemidlalo wahlakulela nothando lwakhe lokusebenza isivande. Wathola isifakkazelo se-Junior ngeminyaka emibili, futhi ngowe-1937 waya eSikoleni Esikhulu iHealdtown, okkwakuyiKolishi lamaWeseli eliseNqabeni Beaufort, elalethanyelwa iningi labasebukhosini bamaThembu. Umphathisikole wagczelela impakamo yesikompilo laseNtshona nohulumeni wakhona, kodwa uMandela yena wayenelukuluku ngesiko lomdabu. UMandela waxhitha isikhathi esiningi eHealdtown njengomgijimi wevanga elide nomshayi sibhakela, ngonyaka wakhe wesibili waba [[prefect]].
[[Category:AmaXhosa]]
[[Category:Abongameli yamazwe]]
[[Category:Abafa nge-2013]]
[[Category:Abazalwa nge-1918]]
== Ukuboshwa ==
=== Ukuboshwa nokuqulwa kwecala laseRivonia: 1962-1964 ===
Mhla zi-5 kuNcwaba ngonyaka ka-1962, amaphoyisa athatha uMandela kanye nesishoshovu esikanye naye UCecil Williams eduze kwaseHowick.[130] Amalungu amaningi e-MK asola ukuthi iziphathimandla zazixwayisiwe ngokuqondene nokuthi uMandela ukuphi, yize uMandela ngokwakhe anikeza lemibono ubuqotho obuncane.[131] Eminyakeni yakamuva, U[[:en:Donald_Rickard|Donald Rickard]], owayengummeli waseMelika, wembula ukuthi I-Central Intelligence Agency, eyayesaba ubudlelwano bukaMandela namakhomanisi, yayitshele amaphoyisa aseNingizimu Afrika indawo ayekuyo.[132] Eboshiwe ejele laseMarshall Square eGoli, uMandela wamangalelwa ngokukhuthaza iziteleka zezisebenzi nokuhamba ezweni ngaphandle kwemvume. Eziveza yena noSlovo njengomeluleki wezomthetho, uMandela wayehlose ukusebenzisa icala ukubonisa "ukuphikisa kokuziphatha kwe-ANC ngobandlululo" ngenkathi abasekeli bebhikisha ngaphandle kwenkantolo.[134] Wathuthela ePitoli, lapho uWinnie ayengamvakashela khona, waqala izifundo zokuxhumana ukuze athole iziqu ze-Bachelor of Laws (LLB) e-[https://www.london.ac.uk/ University of London] International Programmes.[135] Ukulalelwa kwakhe kwaqala ngoMfumfu, kodwa waphazamisa inqubo ngokugqoka ''i-kaross'' yendabuko, enqaba ukubiza noma yimuphi ofakazi, futhi waphendulela isicelo sakhe sokunciphisa inkulumo yezombusazwe. Watholakala enecala, wagwetshwa iminyaka emihlanu ejele, wathi ephuma enkantolo, abalandeli bacula "i[[Nkosi Sikelel' iAfrika|Nkosi Sikelel iAfrika]]".[136]
Mhla ziyi-11 kuNtulikazi ngonyaka ka-1963, amaphoyisa ahlasela iPulazi laseLiliesleaf, abopha labo ababathola lapho futhi athola amaphepha abonisa imisebenzi ye-MK, amanye awo akhuluma ngoMandela. Icala laseRivonia laqala eNkantolo Ephakeme YasePitoli kuMfumfu, lapho uMandela namaqabane akhe babekwa icala kumacala amane okucekela phansi uhulumeni ngendluzula; umshushisi wabo omkhulu kwakungu Percy Yutar.[139] UJaji I-Quartus de Wet ngokushesha walahla icala lomshushisi ngenxa yobufakazi obuncane, kodwa u-Yutar waphinde walungisa amacala, wethula icala lakhe elisha kusukela ngoZibandlela ngonyaka ka-1963 kuze kube nguNhlolanja ngonyaka ka-1964, wabiza ofakazi abangu-173 wabe eseletha izinkulungwane zamaphepha nezithombe ecaleni.[140]
Nakuba abane balabo abamangalelwa baphika ukuzibandakanya ne-MK, uMandela nabanye abamangalelwa abahlanu bavuma ukucekela phansi kodwa baphika ukuthi bake bavumelana ukuqala impi yabashokobezi ngokumelene nohulumeni.[141] Basebenzisa ukuqulwa ukuveza inhloso yabo yezombusazwe; ekuvulweni kwenqubo yokuvikela, uMandela wanikeza inkulumo yakhe yamahora amathathu ethi "Ngilungiselele Ukufa". Leyo nkulumo yayigqigquzelwe yi- "History Will Absolve Me" kaCastro - yabikwa kabanzi emaphephandabeni naphezu kokuhlolwa okusemthethweni.[142] Inkulumo yayiphucuziwe futhi yahlelwa ngu [[Nadine Gordimer]], umbhali wamanoveli ongumJuda waseNingizimu Afrika, kanye nentatheli yaseBrithani U-Anthony Sampson, bobabili ababehlonipha umqondo womphakathi wentando yeningi nozikhululekile, belandela indlela kaMandela. Icala lathola ukunakwa emazweni omhlaba; kwakukhona izicelo zomhlaba wonke zokukhululwa kwabamangalelwa yi-United Nations kanye UMkhandlu Wokuthula Womhlaba, ngenkathi I-[[University of London]] Union ivota uMandela ukuba abe ngumongameli wayo.[144] Mhla ziyi-12 kuNhlangulana ngonyaka ka-1964, ijaji u[[De Wet]] wathola uMandela nababili ababemangalelwe nabo becala kuwo wonke amacala amane; nakuba abashushisi babecele ukuthi isigwebo sentambo sisetshenziswe, ijaji esikhundleni salokho labalahla ngejele.[145]
== Ihhovisi LikaMongameli WaseNingizimu Afrika: 1994-1999 ==
[[File:Bill-Clinton-with-Nelson-Mandela.jpg|thumb|259x259px|uMongameli↵uBill Clinton noMongameli uNelson Mandela ePhiladelphia ngomhlaka 4 Ntulikazi 1993 ]]
Umhlangano kazwelonke osanda kuqokwa isenzo sokuqala kwaba ngokusemthethweni ukukhetha uTata uMandela njengomholi wokuqala onsundu eNingizumu Afrika. Ukugcotshwa kwakhe kwathatha indawo ePitoli ngomhlaka 10 May 1994, kwavezwa kumabonakude emhlabeni jikelele. Lomcimbi ubuhanjelwe abantu abayi 4000, kuhlanganiswa nabaholi bamazwe angafani. uTata uMandela eholwa uHulumeni wazwelonke obuswa I-ANC -yodwa yayingenalo ulwazi lokubusa kodwa wayequkethe abantu beqembu I-National Party kanye neNkatha. Ngaphansi komthethosisekelo wesikhashana, iNkatha kanye ne-National Party bagqugquzelwa ukuthi babenezihlalo ezingu 20 ePalamende. Ukugcina isivumelwano sasekuqaleni, uMnumzane u-De Klerk waba iphini lokuqala likaMongameli kanye noThabo Mbeki wakhethwa waba owesibili. Noma uMnumzane Thabo Mbeki engazange abe owokuqala okhethweni, uTata uMandela wancika kuye isikhathi sonke ekubeni uMongameli, emvumela ukuthi ahlele imininingwano yenqubomgono. Ukuye hhovisi lobuMongameli e-Tuynhuys eKapa, uTata uMandela wavumela u-De Klerk ukuthi agcine indawo yaMongameli e-Groote Schuur estate, kunokuhlala endaweni esondelene ne-Westbrooke manor, wayetha kabusha wayibiza "Genadendal". uTata uMandela ebenekhaya endaweni yase Makhaya eQunu, ebenokuya ayovakasha, ejikajike endaweni, ahlangane nabantu bendawo.
== Amaphatho ==
3pt3uu3zb534lpstwe8niuztz3co768
126224
126222
2026-07-19T08:26:12Z
Fongcwele
16873
/* Ebuncaneni: 1918-1934 */
126224
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Mhlekazi
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=ZAR|OMP|SBG|SBS|CLS|DMG|MMS|MMB|OM|size=100%}}
| image = Nelson Mandela 1994.jpg
| caption = Mandela in 1994
| order =
| office = UMengameli waseNingizimu Afrika
| term_start = 10 May 1994
| term_end = 14 June 1999
| deputy = {{ubl|Frederik Willem de Klerk (1994–1996)|Thabo Mbeki (1994–1999)}}
| predecessor = [[F. W. de Klerk]] {{nowrap|(as [[State President of South Africa|njengomengameli]])}}
| successor = [[Thabo Mbeki]]
| office1 = UMengameli kaKhongolose
| deputy1 = {{ubl|[[Walter Sisulu]] (1991–1994)|Thabo Mbeki (1994–1997)}}
| term_start1 = 7 July 1991
| term_end1 = 20 December 1997
| predecessor1 = [[Oliver Tambo]]
| successor1 = Thabo Mbeki
| office2 = Isekela Mengameli kaKhongolose
| term_start2 = May 1985
| term_end2 = 7 July 1991
| president2 = Oliver Tambo
| predecessor2 = Oliver Tambo
| successor2 = Walter Sisulu
| term_start3 = December 1952
| term_end3 = 1958
| president3 = [[Albert Luthuli]]
| predecessor3 = Walter Rubusana (1936)
| successor3 = Oliver Tambo
| office4 = UNobhala jikelele Wombutho ongachemile
| term_start4 = 2 September 1998
| term_end4 = 14 June 1999
| predecessor4 = [[Andrés Pastrana Arango]]
| successor4 = Thabo Mbeki
| birth_name = Rolihlahla Mandela
| birth_date = {{birth date|1918|7|18|df=y}}
| birth_place = [[Mvezo]], South Africa
| death_date = {{death date and age|2013|12|05|1918|7|18|df=y}}
| death_place = [[Johannesburg]], South Africa
| resting_place = Mandela Graveyard, [[Qunu]]
| party = [[African National Congress]]
| other_party = [[South African Communist Party]] ([[Tripartite Alliance]])
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|[[Evelyn Mase]]|5 October 1944|18 March 1958|end=divorced}}
* {{marriage|[[Winnie Madikizela-Mandela|Winifred Madikizela]]|14 June 1958|19 March 1996|end=divorced}}
* {{marriage|[[Graça Machel|Graça Simbine]]|18 July 1998}}}}
| children = 6, including [[Makgatho Mandela|Makgatho]], [[Makaziwe Mandela|Maki]], [[Zenani Mandela-Dlamini|Zenani]], and [[Zindzi Mandela|Zindziswa]]
| relatives = [[Mandela family]]
| alma_mater = {{ubl|[[University of Fort Hare]]|[[University of London]]|[[University of South Africa]]|[[University of the Witwatersrand]]}}
| occupation = {{hlist|Politician|lawyer|activist|philanthropist}}
| known_for = [[Internal resistance to apartheid|Anti-apartheid activism]]
| awards = [[List of awards and honours received by Nelson Mandela|Full list]]
| signature = Nelson Mandela Signature.svg
| website = {{official website|https://www.nelsonmandela.org/|name=Nelson Mandela Foundation}}
| nickname = {{hlist|Madiba|Tata|Dalibunga}}
| module = {{Infobox criminal
| child = yes
| conviction = Sabotage and conspiracy against the state
| trial = [[Rivonia Trial]]
| conviction_penalty = 27 years of imprisonment ([[life sentence]])
| conviction_status = Released
| wanted_by = [[Government of South Africa]]
| apprehended = 5 August 1962
| imprisoned = [[Robben Island]] (1964–1982)<br/>[[Pollsmoor Prison]] (1982–1988)<br/>[[Victor Verster Prison]] (1988–1990)
| module2 = {{Listen voice|name=Mandela|filename=Nelson Mandela voice.ogg|description=Mandela during his 1994 visit to the US|recorded=4 October 1994}}}}
}}
'''UNelson Rolihlahla Mandela''' (18 July 1918 - 5 December 2013)<ref>https://www.nelsonmandela.org/learners-biography?gad_source=1&gad_campaignid=342225553&gbraid=0AAAAADh8jAekUXi_hOAkrfSiBXT8WN3AY&gclid=EAIaIQobChMI5f7Z35yBlQMV_JJQBh1MBzucEAAYASAAEgKbpvD_BwE</ref> [[Ubushoshovu|wayeyisishoshovu]] esilwa nobandlululo eNingizimu Afrika, futhi engumholi nomguqulimbuso, owaba [[Umongameli waseNingizimu Afrika|ngumongameli wokuqala waseNingizimu Afrika]] kusukela ngowe-1994 kuya kowe-1999. Waba inhloko yombuso yokuqala ensundu nekhethwe ngokwenqubo yombusosobala ogcwele okhethweni. Uhlelokulawula lakhe lahlozinga ekudilizeni ifagugu [[Uhlelo lobandlululo|lobandlululo]] ngokugqugquzela ukuBuyisana, isivumelwano sokuthula sikazwelonke kanye nombusosoala wezinhlanganingi. Ngokwenkolelombono wayesobuzwe wobu-Afrika nomcoselela, wakhonza njengomengameli weqembu [[African National Congress|likaKhongolose (ANC)]] kusukela ngo-1991 kuya ku-1997.
UMandela wazalelwa emndenini wasebukhosini wabaThembu [[Mvezo|eMvezo]], eNingizimu Afrika. Wenza izifundo zomthetho [[University of Fort Hare|eNyuvesi yaseFort Hare]] naseNyuvesi yaseWitswatersrand ngaphambi kokuba asebenze njengomeli eGoli. Lapho wazibandakanya nezombusazwe ezilwa nobuqonela nezobuzwe base-[[IAfrika|Afrika]], waziqhaza noKhongolose ngowe-1943 futhi wasungula uHlaka Lwentsha ngonyaka we-1944. Ngemuva kokuba uhulumeni we-National Party wabamhlophe kuphela usungule ubandlululo, uhlelo lokuhlukaniswa ngokohlanga olwalunikeza abamhlophe ilungelogunya, uMandela ne-ANC bazibophezela ekuwuketuleni.. Wakhethwa njengomongameli wegatsha laseTransvaal le-ANC, wavelela ngokuzibandakanya kwakhe eMkhankasweni Wokuphikisa wangowe-1952 kanye noMgwamanda Wabantu (Congress of the People) we-1955. Waboshwa ngokuphindaphindiwe ngenxa yobuqhebeqhebe bokuvukela umbuso futhi washushiswa eCaleni Lokuvukela lowe-1956. Ethonywe yimibono kaMarx, waziqhaza ngasese eQembu LoCosulelwano LaseNingizimu Afrika elalivinjelwe. Nakuba ekuqaleni ayezinikele ekubhikisheni ngaphandle kodlame, ehlangene ne-SACP wasungula umbutho [[UMkhonto weSizwe|woMkhonto we Sizwe]] ngowe-1961 owahola umkhankaso ukucekela phansi uhulumeni wobandlululo. Waboshwa futhi waboshwa ngowe-1962, futhi, ngemuva kwe-Rivonia Trial, wagwetshwa ukudilikelwa ejele ngenxa yokuzama ukuketula umbuso.
UMandela wachitha iminyaka engama-27 eboshiwe. Ngenxa yengcindezi ekhulayo ezweni nasemazweni omhlaba kanye novalo lokuqubuka kwempi yobuhlanga, uMengameli F. W. de Klerk wamkhulula ngowe-1990. UMandela kanye noDe Klerk bahola imizamo yokucebezela ukuba kuphele ubandlululo, nokwaholela okhethweni lwezinhlanga zonke lukawonke ngowe-1994 lapho akhethwa khona njengomengameli. UMandela wajuba iKhomishana Yamaqiniso Nokubuyisana ukuba iphenye ngokuphulwa kwamalungelo oluntu okwenzeka endulo, lokhu wakwenza njengomholi wohulumeni wobumbano owamemezela umthethosisekelo omusha wezwe. Kwezomnotho, uhlelokulawula lakhe lagcina izinye izinhlaka zangaphambili nakuba ayengakholwa kuzo, futhi wangenisa izinqubomgomo zokulungisa izwe, ukulwa nobubha nokwandisa izinkonzo zezempilo. Kwezamazwe omhlaba, uMandela walekelela njengomkhulumeli ecaleni lokuqhunyiswa kwenqabakundiza ebizwa Pan Am Flight 103 futhi wakhonza njengonobhala jikelele Wombutho Ongachemile ngowe- 1998 to 1999. Wenqaba ukuba gomengameli ihlandla lesibili futhi welanywa nguThabo Mbeki. UMandela wahlozinga ekulweni nobubha neSandulela-ngculazi ngenhlangano yakhe ebizwa Nelson Mandela Foundation.
UMandela waba ngolandelwa izinkulumo impilo yakhe yonke. Nakuba abagxeki babemgxeka ngokuba ikhomanisi nephekula, abagxeki abanye kwesobunxele babethi umagange ukuba acebeze futhi abuyisane nabaxhasi obandlululo, futhi waa gomuntu ovelele emazweni omhlaba ngenxa yobushoshovu bakhe. Embulungeni yonke, wayebhekwa njengoholi onesimilo, uphawu lokuthula, umbusosobala nezobulungiswa bezenhlalo, waqholiswa ngemihlomula engaphezu kwengama-250, kuhlanganisa noMhlomula Wokuthula kaNobel ''(Nobel Peace Prize''). Uhlonishwa kakhulu eNingizimu Afrika, lapho ebizwa khona ngesithakazelo sakhe sabaThembu esiithi Madiba. UMandela ubhekwa njengomuntu omkhulu nothandwayo wekhulu lama 20.
== Ukukhula kwakhe ==
=== Ebuncaneni: 1918-1934 ===
UMandela wazalwa mhla zili-18 July 1918, emzini [[Mvezo|waseMvezo]] [[Umtata|eMtata]], okwakuyingxenye yesifundazwe saseKapa saseNingizimu Afrika ngaleso sikhathi. Wethiwa igama elithi Rolihlahla,<ref>{{cite journal | last=Mtuze | first=Peter T | title=Mandela's ''Long Walk to Freedom'': the isiXhosa translator's tall order | journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies | volume=21 | issue=3 | year=2003 | doi=10.2989/16073610309486337 | pages=141–152 | s2cid=143354489 | url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2989/16073610309486337 | access-date=25 July 2022 | archive-date=25 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220725165042/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2989/16073610309486337 | url-status=live |issn = 1607-3614| url-access=subscription</ref> okuyigama lesiXhosa okuthiwa lisho ukuthi "ohluphayo", ukhokho wakhe omkhulu, uNgubengcuka, wayengumbusi wabaThembu ongaphesheya kweNciba (Transkei) endaweni namuhla eyingxenye yesifundazwe saseMpumalanga Kapa. Indodana kaNgubengcuka, ebizwa Mandela, kwaba nguYise kamkhulu kaRolihlahla nomthombo wesibongo sakwaMnadela. Ngenxa yokuthi wayengumntanenkosi ngondlunkulu oyikhohlo (ixhiba), okusho ukuthi wayengeke akwazi ukudla ifa lasebukhosini lokuqhwakela isihlalo, kodwa wayethathwa njengowasebukhosini ngumkhandlu wenkosi.
UYise kaMandela, uGadla Henry Mphakanyiswa Mandela, wayeyinkosi nomeluleki weNkosi enkulu; waqokelwa kulesi sikhundla ngowe-1915, emva kokuthi lowo obesesikhundleni wasolwa nenkohlakalo yimatshi emhlophe eyayiphethe. Ngowe-1926, uGadla naye wagudluzwa ngezinsolo zenkohlakalo, kodwa uRolihlahla wathelwa ukuthi uyise ulahlekelwe umsebenzi ngenxa yokungavumelani nezimfuno zemantshi. UGadla wayeganwe isithembu sabafazi abane, enamadodana amane namadodakazi ayithoba, bonke ababehlala emzini ehlukene. Umama kaRolihlahla wayenfazi kaGadla wesithatthu, uNosekeni Fanny, indodakazi kaNkedama weqadi nelungu losendo lwamaMpemvu kwaXhosa.
<blockquote><poem>"Wayengekho emndenini wami owayeke wangena isikole [...] Osukwini lwami lokuqala esikoleni, uthishela wami, unkosazana Mdingane, wasipha amagama esingisi. Lokhu kwasekulisiko kulezozinsuku ngenxa yemfundo eyayiphethwe ngamaNgisi. Ngalolosuku, unkosazana Mdingane wathi igama lami elisha nguNelson. Angazi yingani angetha leligama.</poem></blockquote>
UMandela kamuva waveza ukuthi impilo yakhe esengumntwana yayisekelwe emasikweni nasemikhuben yamaXhosa. Wakhula enabodadewabo ababili ehlala nomama wakhe, emzini waseQunu, lapho eyelusa khona namanye amabhungu. Abazali bakhe bobabili babengafundile, kodwa unina wayeyigqoboka
(noma ikholwa), futhi wamfaka esikoleni samaWeseli lapho eneminyaka emkhothi. Wacwiliswa (''wabhapathizwa'') njengomWeseli, futhi wanikwa igama lesiNgisi elithi "Nelson" ngumfundisi wakhe esikoleni.
Lapho uMandela enminyaka elithoba, uyise wabuya wazohlala nabo [[Qunu|eQunu]], lapho ashnela khona ngexna yokugula okungaziwa, uMandela ayekholwa ukuthi isifo samaphaphu.
Umama kaMandela wamthatha wamyisa esigodlweni esiseMqhekezweni, lapho athola khona ukuqeqeshwa ngaphansi kwebamba lasebukhosini wabaThembu, iNkosi Jongintaba Dalindyebo. Nakuba engambonanga umama wakhe iminyaka, uMandela waphathwa njengengane yeNkosi uJongintaba noNkosikazi uNoengland.
Njengoba ayethamela izinkonzo zamakholwa njalo ngesonto, le nkolo yaba negalelo elikhulu empilweni yakhe. Wangena isikole samaWeseli esasiseduze nesigodlo, lapho afunda khona isiNgisi, isiXhosa, umlando, nomchazamhlaba. Wasithanda kakhulu isifundo somlando wase-Afrika, elalela nezindaba ezixoxwa abadala abavakashe esigodlweni, futhi wathonywa umlando wokumelana nobubhozomeli owawulandiswa inkosi uJoyi. Nokho, ngaleso sikhathi, wayebheka Ukudaphuna i-Afrika okwenziwa abaqoneli, njengesibusiso hhayi njengengcindezelo, ethi kwaletha imfundo nezinzuzo e-Afrika eseningizimu.
Lapho eeminyaka eli-16, umzala wakhe uJustice namanye amabhonga bahamaba baya entabeni iTyhalarha [[ulwaluko|ukuyokwalukwa]] ngokwemicikilisho ephawula ukudlulela kwabo esigabeni sobunsizwa noma ubudoda; kamuva wanikwa igama elithi ''Dalibunga''.
=== uMlando wemfundo: 1934–1940 ===
[[File:Young Mandela.jpg|thumb|left|upright=0.7|Mandela [[Umtata|eMtata]], ngowe-1937]]
Enenhloso yokuzuza amakhono adingekayo ukuze abe yingxeneye yomphakathi wasebukhosini bamaThembu, uMandela waqala imfundo yamabangaphezulu ngowe-1933 eSikoleni samaWeseli iClarkebury, esisEngcobo, okwakuyisikhungo semfundo yaseNtshona esikhulu kwezikhandelwe abomdabu ezweni labaThembu. Njengoba kwakudingeka adlelane nezinye izingane ngokulinganayo, uthi lokho kwamenza walahlekelwa ukuzazisa, waba umgane nentombazane okokuqala; waqala ukudlala ezemidlalo wahlakulela nothando lwakhe lokusebenza isivande. Wathola isifakkazelo se-Junior ngeminyaka emibili, futhi ngowe-1937 waya eSikoleni Esikhulu iHealdtown, okkwakuyiKolishi lamaWeseli eliseNqabeni Beaufort, elalethanyelwa iningi labasebukhosini bamaThembu. Umphathisikole wagczelela impakamo yesikompilo laseNtshona nohulumeni wakhona, kodwa uMandela yena wayenelukuluku ngesiko lomdabu. UMandela waxhitha isikhathi esiningi eHealdtown njengomgijimi wevanga elide nomshayi sibhakela, ngonyaka wakhe wesibili waba [[prefect]].
[[Category:AmaXhosa]]
[[Category:Abongameli yamazwe]]
[[Category:Abafa nge-2013]]
[[Category:Abazalwa nge-1918]]
== Ukuboshwa ==
=== Ukuboshwa nokuqulwa kwecala laseRivonia: 1962-1964 ===
Mhla zi-5 kuNcwaba ngonyaka ka-1962, amaphoyisa athatha uMandela kanye nesishoshovu esikanye naye UCecil Williams eduze kwaseHowick.[130] Amalungu amaningi e-MK asola ukuthi iziphathimandla zazixwayisiwe ngokuqondene nokuthi uMandela ukuphi, yize uMandela ngokwakhe anikeza lemibono ubuqotho obuncane.[131] Eminyakeni yakamuva, U[[:en:Donald_Rickard|Donald Rickard]], owayengummeli waseMelika, wembula ukuthi I-Central Intelligence Agency, eyayesaba ubudlelwano bukaMandela namakhomanisi, yayitshele amaphoyisa aseNingizimu Afrika indawo ayekuyo.[132] Eboshiwe ejele laseMarshall Square eGoli, uMandela wamangalelwa ngokukhuthaza iziteleka zezisebenzi nokuhamba ezweni ngaphandle kwemvume. Eziveza yena noSlovo njengomeluleki wezomthetho, uMandela wayehlose ukusebenzisa icala ukubonisa "ukuphikisa kokuziphatha kwe-ANC ngobandlululo" ngenkathi abasekeli bebhikisha ngaphandle kwenkantolo.[134] Wathuthela ePitoli, lapho uWinnie ayengamvakashela khona, waqala izifundo zokuxhumana ukuze athole iziqu ze-Bachelor of Laws (LLB) e-[https://www.london.ac.uk/ University of London] International Programmes.[135] Ukulalelwa kwakhe kwaqala ngoMfumfu, kodwa waphazamisa inqubo ngokugqoka ''i-kaross'' yendabuko, enqaba ukubiza noma yimuphi ofakazi, futhi waphendulela isicelo sakhe sokunciphisa inkulumo yezombusazwe. Watholakala enecala, wagwetshwa iminyaka emihlanu ejele, wathi ephuma enkantolo, abalandeli bacula "i[[Nkosi Sikelel' iAfrika|Nkosi Sikelel iAfrika]]".[136]
Mhla ziyi-11 kuNtulikazi ngonyaka ka-1963, amaphoyisa ahlasela iPulazi laseLiliesleaf, abopha labo ababathola lapho futhi athola amaphepha abonisa imisebenzi ye-MK, amanye awo akhuluma ngoMandela. Icala laseRivonia laqala eNkantolo Ephakeme YasePitoli kuMfumfu, lapho uMandela namaqabane akhe babekwa icala kumacala amane okucekela phansi uhulumeni ngendluzula; umshushisi wabo omkhulu kwakungu Percy Yutar.[139] UJaji I-Quartus de Wet ngokushesha walahla icala lomshushisi ngenxa yobufakazi obuncane, kodwa u-Yutar waphinde walungisa amacala, wethula icala lakhe elisha kusukela ngoZibandlela ngonyaka ka-1963 kuze kube nguNhlolanja ngonyaka ka-1964, wabiza ofakazi abangu-173 wabe eseletha izinkulungwane zamaphepha nezithombe ecaleni.[140]
Nakuba abane balabo abamangalelwa baphika ukuzibandakanya ne-MK, uMandela nabanye abamangalelwa abahlanu bavuma ukucekela phansi kodwa baphika ukuthi bake bavumelana ukuqala impi yabashokobezi ngokumelene nohulumeni.[141] Basebenzisa ukuqulwa ukuveza inhloso yabo yezombusazwe; ekuvulweni kwenqubo yokuvikela, uMandela wanikeza inkulumo yakhe yamahora amathathu ethi "Ngilungiselele Ukufa". Leyo nkulumo yayigqigquzelwe yi- "History Will Absolve Me" kaCastro - yabikwa kabanzi emaphephandabeni naphezu kokuhlolwa okusemthethweni.[142] Inkulumo yayiphucuziwe futhi yahlelwa ngu [[Nadine Gordimer]], umbhali wamanoveli ongumJuda waseNingizimu Afrika, kanye nentatheli yaseBrithani U-Anthony Sampson, bobabili ababehlonipha umqondo womphakathi wentando yeningi nozikhululekile, belandela indlela kaMandela. Icala lathola ukunakwa emazweni omhlaba; kwakukhona izicelo zomhlaba wonke zokukhululwa kwabamangalelwa yi-United Nations kanye UMkhandlu Wokuthula Womhlaba, ngenkathi I-[[University of London]] Union ivota uMandela ukuba abe ngumongameli wayo.[144] Mhla ziyi-12 kuNhlangulana ngonyaka ka-1964, ijaji u[[De Wet]] wathola uMandela nababili ababemangalelwe nabo becala kuwo wonke amacala amane; nakuba abashushisi babecele ukuthi isigwebo sentambo sisetshenziswe, ijaji esikhundleni salokho labalahla ngejele.[145]
== Ihhovisi LikaMongameli WaseNingizimu Afrika: 1994-1999 ==
[[File:Bill-Clinton-with-Nelson-Mandela.jpg|thumb|259x259px|uMongameli↵uBill Clinton noMongameli uNelson Mandela ePhiladelphia ngomhlaka 4 Ntulikazi 1993 ]]
Umhlangano kazwelonke osanda kuqokwa isenzo sokuqala kwaba ngokusemthethweni ukukhetha uTata uMandela njengomholi wokuqala onsundu eNingizumu Afrika. Ukugcotshwa kwakhe kwathatha indawo ePitoli ngomhlaka 10 May 1994, kwavezwa kumabonakude emhlabeni jikelele. Lomcimbi ubuhanjelwe abantu abayi 4000, kuhlanganiswa nabaholi bamazwe angafani. uTata uMandela eholwa uHulumeni wazwelonke obuswa I-ANC -yodwa yayingenalo ulwazi lokubusa kodwa wayequkethe abantu beqembu I-National Party kanye neNkatha. Ngaphansi komthethosisekelo wesikhashana, iNkatha kanye ne-National Party bagqugquzelwa ukuthi babenezihlalo ezingu 20 ePalamende. Ukugcina isivumelwano sasekuqaleni, uMnumzane u-De Klerk waba iphini lokuqala likaMongameli kanye noThabo Mbeki wakhethwa waba owesibili. Noma uMnumzane Thabo Mbeki engazange abe owokuqala okhethweni, uTata uMandela wancika kuye isikhathi sonke ekubeni uMongameli, emvumela ukuthi ahlele imininingwano yenqubomgono. Ukuye hhovisi lobuMongameli e-Tuynhuys eKapa, uTata uMandela wavumela u-De Klerk ukuthi agcine indawo yaMongameli e-Groote Schuur estate, kunokuhlala endaweni esondelene ne-Westbrooke manor, wayetha kabusha wayibiza "Genadendal". uTata uMandela ebenekhaya endaweni yase Makhaya eQunu, ebenokuya ayovakasha, ejikajike endaweni, ahlangane nabantu bendawo.
== Amaphatho ==
rcn2ms38k2pjb9bc6tp0mf5dljh8vpx
Uzungezohlelo lweLanga
0
3529
126214
123102
2026-07-18T20:28:39Z
Fongcwele
16873
Undid revision [[Special:Diff/123102|123102]] by [[Special:Contributions/Omarius257|Omarius257]] ([[User talk:Omarius257|talk]])
126214
wikitext
text/x-wiki
[[File:Uzungezohlelo.jpg|thumb|Uzungezohlelo lweLanga, ubungako beLanga, imizulane namaduna ayo. Ibanga alivezwanga kahle kodwa umbala nobungako yibona.]]
'''Uzungezohlelo lweLanga''' uyisimiso esinqalomnyondo selanga nezindikimba ezizungeza kulo. [[Ilanga]] lizungezwa [[Umzulane|imiZulane]], [[Umhlabana|imihlabana]] [[UBhaqanyezi|namabhaqanyezi]] nokunye. Lolu hlelo lwaadaleka eminyakeni eyizigidinqindi ezine ezidlule. Uzungezohlelo lweLanga ladalwa [[UmNyondo|umNyondo]] efwini lomzwayi elikhulu. Iningi lotho lwahlangana emnyombweni lapho amaphesenti angu-99 alo akha isisindo selanga, kuyilapho utho olusele lwasakazeka lwaba izindikimba eziyisicaba esizungezayo. ImiZulane emine eyisimiso esiphakathi- [[uNomjubane]], [[uNokhwezi]], [[uMhlaba]] [[UNotshezi|noNotshezi]], ziyimiZulane ehlabathi, ngoba zakhiwa amatshe nenkimbi futhi zimkhumanqa. Bese imiZulane engamaqhakamela iyisimiso esingaphandle, mikhulu futhi inesisindo esikhulu. UMkhulukhulwana [[UNomaxhama|noNomaxhama]] bangamaqhakamela wohowo, akhiwa ngokuyinhloko [[IHwanzi|ihwanzi]] [[IHwelanga|nehwelanga]]; bese kuthi [[uNomakhekheba]] [[UNolundwa|noNolundwa]] kube amaqhakamela weqhwa, akhiwa iziqa ezincibilika kanzima.
'''[[Uzungezohlelo|uZungezohlelo]] [[Ilanga|lweLanga]]'''
* [[uNomjubane]] ("''Mercury''")
* [[uNokhwezi]] / isiCelankobe / iKwezi ("''Venus''")
* [[Umhlaba|uMhlaba]]/uNomkhubulwane ("''Earth''")
** [[Inyanga|iNyanga]] ("''moon''")
* [[uNotshezi]] ("''Mars''")
* [[uNomadwala]] ("''Ceres''")
* [[uMkhulukhulwana]] / iNdonsa ("''Jupiter''")
* [[uNomaxhama]] ("''Saturn''")
* [[uNomakhekheba]] ("''Uranus''")
* [[uNolundwa]] ("''Neptune''")
* [[uNochoko]] ("''Pluto''")
* [[uNohunga]] ("''Haumea''")
* [[uNoviyo]] ("''Makemake''")
* [[uNogxada]] ("''Eris''")
[[Category:Uhlelo Lemihlaba YeLanga| ]]
== Izinkondolo zohlelo ==
[[File:Plane of Ecliptic.jpg|thumb|Umfanekiso ocaciswe umbala weNyanga oveza umuju wezinye izigcoyi zozungezohlelo lweLanga. Amachashazi amathathu ezansi ImiZulane uNomaxhama, uNotshezi, noNomjubane ngokulandelana, esiphakathini kuvela iLanga ebumnyameni.]]
Ogqayinganga kwezinye izikhathi bahlukanisa isakhiwo sozungezohlelo lweLanga ngezifunda. Bathi kunesifunda esiwuzungezuhlelo lweLanga oluseduze ''(inner Solar System)'' oluhlanganisa uNonjubane, uNokhwezi, uMhlaba uNotshezi nezindikimba ezisesiyondweni semihlatshana. Bese kuba nesifunda esiwuzungezuhlelo lweLanga oluqhelile ''(outer Solar System)'' oluhlanganisa uMkhulukhulwana, uNomaxhama, uNomakhekheba, uNolundwa nezinye izindikimba zenkatha kaKuiper.<ref>{{Cite web |title=The Planets |date=10 July 2023 |url=https://science.nasa.gov/solar-system/planets/ |access-date=6 April 2024 |publisher=NASA}}</ref>
=== Isigubo sohlelo ===
Isigcoyi esiyinhloko sozungezohlelo lweLanga yilona iLanga, oluyinkanyezi yojinji oluyimhloko lohlobo G oluqukethe amaphesenti angama-99.86 esisindo esaziwayo sohlelo futhi luyachachaza ngokomnyondo.<ref>{{Cite journal |last=Woolfson |first=M. |date=2000 |title=The origin and evolution of the solar system |journal=[[Astronomy & Geophysics]] |volume=41 |issue=1 |pages=1.12–1.19 |bibcode=2000A&G....41a..12W |doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |doi-access=free}}</ref> Izindikimba ezine ezinkulu ezizungeza iLanga, yizona ezinamaphesenti angama-99 wesisindo esisele, kuyilapho iLanga noMkhulukhulwana bobabili benza amaphesenti angama-90. Izindikimba ezinye esisele zozungehlelo lweLanga sezihlangene of zenza iphesenti elibalwa kanje 0.002 lesisindo,<ref>{{Cite arXiv |eprint=astro-ph/0512256 |first=Alessandro |last=Morbidelli |title=Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs |date=2005 }}</ref>
iLanga lakhiwa amaphesenti angama-98 weHwanzi kanye [[IHwelanga||neHwelanga]],<ref>{{Cite web |title=The Sun's Vital Statistics |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6BOkQXma3?url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |archive-date=14 October 2012 |access-date=29 July 2008 |publisher=Stanford Solar Center |postscript=,}} citing {{Cite book
|last=Eddy
|first=J.
|title=A New Sun: The Solar Results From Skylab
|url=https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
|publisher=[[NASA]]
|date=1979
|page=37
|id=NASA SP-402
|access-date=12 July 2017
|archive-date=30 July 2021
|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024856/https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
|url-status=live
}}</ref> kunjalo nangoMkhulukhulwana noNomaxhama.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=David R. |date=7 September 2006 |title=Saturn Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804224236/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html |archive-date=4 August 2011 |access-date=31 July 2007 |publisher=NASA }}</ref><ref name="Williams-Jupiter" />
=== Uzungezo ===
[[File:Solar system orrery inner planets.gif|thumb|Umdwebo onyakazayo wozungezohlelo lweLanga oveza ImiZulane eseduze izungeza. Uhlaka ngalunye lumelela izinsuku ezi-2 zokunyakaza.]]
[[File:Solar system orrery outer planets.gif|thumb|Umdwebo onyakazayo wozungezohlelo lweLanga oveza ImiZulane eqhelile izungeza. Lokhu kugqwayiza kushesha izikhathi eziyi-100 kunopopayi beplanethi engaphakathi.]]
== Amaphathelelo ==
pfyqc7q24zievrnoq1guanbc1q4x4ei
126215
126214
2026-07-18T20:35:34Z
Fongcwele
16873
126215
wikitext
text/x-wiki
[[File:Uzungezohlelo.jpg|thumb|Uzungezohlelo lweLanga, ubungako beLanga, imizulane namaduna ayo. Ibanga alivezwanga kahle kodwa umbala nobungako yibona.]]
'''Uzungezohlelo lweLanga''' uyisimiso esinqalomnyondo selanga nezindikimba ezizungeza kulo. [[Ilanga]] lizungezwa [[Umzulane|imiZulane]], [[Umhlabana|imihlabana]] [[UBhaqanyezi|namabhaqanyezi]] nokunye. Lolu hlelo lwaadaleka eminyakeni eyizigidinqindi ezine ezidlule. Uzungezohlelo lweLanga ladalwa [[UmNyondo|umNyondo]] efwini lomzwayi elikhulu. Iningi lotho lwahlangana emnyombweni lapho amaphesenti angu-99 alo akha isisindo selanga, kuyilapho utho olusele lwasakazeka lwaba izindikimba eziyisicaba esizungezayo. ImiZulane emine eyisimiso esiphakathi- [[uNomjubane]], [[uNokhwezi]], [[uMhlaba]] [[UNotshezi|noNotshezi]], ziyimiZulane ehlabathi, ngoba zakhiwa amatshe nenkimbi futhi zimkhumanqa. Bese imiZulane engamaqhakamela iyisimiso esingaphandle, mikhulu futhi inesisindo esikhulu. UMkhulukhulwana [[UNomaxhama|noNomaxhama]] bangamaqhakamela wohowo, akhiwa ngokuyinhloko [[IHwanzi|ihwanzi]] [[IHwelanga|nehwelanga]]; bese kuthi [[uNomakhekheba]] [[UNolundwa|noNolundwa]] kube amaqhakamela weqhwa, akhiwa iziqa ezincibilika kanzima.
'''[[Uzungezohlelo|uZungezohlelo]] [[Ilanga|lweLanga]]'''
* [[uNomjubane]] ("''Mercury''")
* [[uNokhwezi]] / isiCelankobe / iKwezi ("''Venus''")
* [[Umhlaba|uMhlaba]]/uNomkhubulwane ("''Earth''")
** [[Inyanga|iNyanga]] ("''moon''")
* [[uNotshezi]] ("''Mars''")
* [[uNomadwala]] ("''Ceres''")
* [[uMkhulukhulwana]] / iNdonsa ("''Jupiter''")
* [[uNomaxhama]] ("''Saturn''")
* [[uNomakhekheba]] ("''Uranus''")
* [[uNolundwa]] ("''Neptune''")
* [[uNochoko]] ("''Pluto''")
* [[uNohunga]] ("''Haumea''")
* [[uNoviyo]] ("''Makemake''")
* [[uNogxada]] ("''Eris''")
* [[uNomadwala]] (''Ceres'')
* [[uNojuku]] (''Sedna'')
* [[uNoqhuqha]] (''Quaoar'')
* [[uNomakwete]] (''Orcus'')
* [[uNomagongo]] (''Gonggong'')
[[Category:Uhlelo Lemihlaba YeLanga| ]]
== Izinkondolo zohlelo ==
[[File:Plane of Ecliptic.jpg|thumb|Umfanekiso ocaciswe umbala weNyanga oveza umuju wezinye izigcoyi zozungezohlelo lweLanga. Amachashazi amathathu ezansi ImiZulane uNomaxhama, uNotshezi, noNomjubane ngokulandelana, esiphakathini kuvela iLanga ebumnyameni.]]
Ogqayinganga kwezinye izikhathi bahlukanisa isakhiwo sozungezohlelo lweLanga ngezifunda. Bathi kunesifunda esiwuzungezuhlelo lweLanga oluseduze ''(inner Solar System)'' oluhlanganisa uNonjubane, uNokhwezi, uMhlaba uNotshezi nezindikimba ezisesiyondweni semihlatshana. Bese kuba nesifunda esiwuzungezuhlelo lweLanga oluqhelile ''(outer Solar System)'' oluhlanganisa uMkhulukhulwana, uNomaxhama, uNomakhekheba, uNolundwa nezinye izindikimba zenkatha kaKuiper.<ref>{{Cite web |title=The Planets |date=10 July 2023 |url=https://science.nasa.gov/solar-system/planets/ |access-date=6 April 2024 |publisher=NASA}}</ref>
=== Isigubo sohlelo ===
Isigcoyi esiyinhloko sozungezohlelo lweLanga yilona iLanga, oluyinkanyezi yojinji oluyimhloko lohlobo G oluqukethe amaphesenti angama-99.86 esisindo esaziwayo sohlelo futhi luyachachaza ngokomnyondo.<ref>{{Cite journal |last=Woolfson |first=M. |date=2000 |title=The origin and evolution of the solar system |journal=[[Astronomy & Geophysics]] |volume=41 |issue=1 |pages=1.12–1.19 |bibcode=2000A&G....41a..12W |doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |doi-access=free}}</ref> Izindikimba ezine ezinkulu ezizungeza iLanga, yizona ezinamaphesenti angama-99 wesisindo esisele, kuyilapho iLanga noMkhulukhulwana bobabili benza amaphesenti angama-90. Izindikimba ezinye esisele zozungehlelo lweLanga sezihlangene of zenza iphesenti elibalwa kanje 0.002 lesisindo,<ref>{{Cite arXiv |eprint=astro-ph/0512256 |first=Alessandro |last=Morbidelli |title=Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs |date=2005 }}</ref>
iLanga lakhiwa amaphesenti angama-98 weHwanzi kanye [[IHwelanga||neHwelanga]],<ref>{{Cite web |title=The Sun's Vital Statistics |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6BOkQXma3?url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |archive-date=14 October 2012 |access-date=29 July 2008 |publisher=Stanford Solar Center |postscript=,}} citing {{Cite book
|last=Eddy
|first=J.
|title=A New Sun: The Solar Results From Skylab
|url=https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
|publisher=[[NASA]]
|date=1979
|page=37
|id=NASA SP-402
|access-date=12 July 2017
|archive-date=30 July 2021
|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024856/https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm
|url-status=live
}}</ref> kunjalo nangoMkhulukhulwana noNomaxhama.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=David R. |date=7 September 2006 |title=Saturn Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804224236/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html |archive-date=4 August 2011 |access-date=31 July 2007 |publisher=NASA }}</ref><ref name="Williams-Jupiter" />
=== Uzungezo ===
[[File:Solar system orrery inner planets.gif|thumb|Umdwebo onyakazayo wozungezohlelo lweLanga oveza ImiZulane eseduze izungeza. Uhlaka ngalunye lumelela izinsuku ezi-2 zokunyakaza.]]
[[File:Solar system orrery outer planets.gif|thumb|Umdwebo onyakazayo wozungezohlelo lweLanga oveza ImiZulane eqhelile izungeza. Lokhu kugqwayiza kushesha izikhathi eziyi-100 kunopopayi beplanethi engaphakathi.]]
== Amaphathelelo ==
cdg29uxb83ovxcdcrkffvxtps9qrztq
UNdonsakusa
0
7303
126219
122165
2026-07-19T04:48:38Z
Fongcwele
16873
/* uNdonsakusa */
126219
wikitext
text/x-wiki
{{Lowercase title}}
[[File:Jupiter_and_its_shrunken_Great_Red_Spot.jpg|thumb|uNdonsakusa]]
'''uNdonsakusa''' (noma '''uNdosa'''; uphawu: [[File:Jupiter symbol (bold).svg|16px|♃]]).l, owaziwa nangokuthi '''uMkhulukhulwana''' [[Umzulane|ungumZulane]] wesihlanu kusuka [[Ilanga|elangeni]] nomkhulu kuneminye [[Uzungezohlelo lweLanga|kuzungezohlelo lwelanga]]. UMkhulukhulwana uyiqhakamela lohowo, elinesisindo esiphindwe kabili ukwedlula yonke imizulane yozungezohlelo lweLanga ihlangene, kodwa muncane Uma eqhathaniswa nesisindo selanga. Ububanzi bakhe buphindwa izikhathi ezilishumi nanye [[UMhlaba|kunoboMhlaba]]. UMkhulukhulwana uzungeza iLanga eqhele ngebamga eliyi- 5.20 AU (778.5 Gm), futhi unenkathi yozungezo eyiminyaka eli-11.86. UMkhulukhulwana uyindikimba yesithathu eqhakaza kakhulu ebusuku baseMhlabeni, ilandela [[iNyanga]] Kanye [[uNokhwezi|noNokhwezi]], futhi yayikhangelwa kusukela ezikhathini zasendulo.
NgesiZulu kuthiwa uMkhulukhulwana ngenxa yokuthi kwangukumzulane wokuqala weLanga ukwakheka, futhi wakheka waba mkhulu kuneminye imizulane. Umoyambulunga kaMkhulukhulwana uqukethe amaphesenti angama-76 [[IHwanzi|eHwanzi]] ngamaphesenti angama-24 [[IHwelanga|eHwelanga]] ngokwesisindo, nengaphakathi lawo elisiluthe. Uqukethe neminonjane yezinhlwa ezinjengoMcalahoe, isOhwe, ISibabuli, iNkanyihwe nemiXube efana noMthundohwe, umhwamuko wamanzi nemicalahlemanzi. Ihwelanga eligcwele kuMkhulukhulwana lilingana namaphesenti angama-80 eHwelanga eliseLangeni, lifana nalelo eliyisifubo [[uNomaxhama|sikaNomaxhama]].
nr5z6d7ovlscdgul9klfyhi2lbyxd1k
UMkhulukhulwana
0
7736
126217
118380
2026-07-19T04:18:21Z
Fongcwele
16873
/* uMkhulukhulwana */
126217
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[uNdonsakus]]
{{lowercase title}}
ld2gfqxsgyc7d4gftngcdo85ao7xcei
126218
126217
2026-07-19T04:22:57Z
Fongcwele
16873
/* */
126218
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[uNdonsakusa]]
{{lowercase title}}
tf4kfnknbvde9ya5m3ozikh3wqdpc6o
User:GerardM/Members of the Parliament of Uganda
2
9949
126226
126066
2026-07-19T10:09:04Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126226
wikitext
text/x-wiki
This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Parliament of Uganda who was a member twice does not show twice.
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21296005 }
|section=
|sort=P39/Q21296005/P580
|sort_order=desc
|columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21296005/P580:Start date,P39/Q21296005/P582:End date,P18:Image
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! description
! Country
! Start date
! End date
! Image
|-
| ''[[:d:Q21759|Winnie Byanyima]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Winnie Byanyima, directrice exécutive d'Oxfam international.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q49253|Irene Muloni]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Irene Muloni - 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57873|Amama Mbabazi]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2003-02-11
| 2016-02-18
| [[File:The Minister of Security, Uganda, Mr. Amama Mbabazi meeting with the Minister of State for External Affairs Shri Anand Sharma, in New Delhi on August 28, 2007.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58240|Sam Kutesa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Sam Kutesa - 2018 (32521275868) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q393388|Aggrey Awori]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2001
| 2006
| [[File:Aggrey-awori.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q486859|Paul Ssemogerere]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Paul Kawanga Ssemogerere (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1026465|Rebecca Kadaga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kadaga Rebecca 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1173623|David Bahati]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bahati David.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1307960|Ken Lukyamuzi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
| 2016
| [[File:Ken Lukyamuzi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1354926|Eriya Kategaya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:The Right Honorable Eriya Kategaya (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1441372|Francis Ayume]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1740843|Ruhakana Rugunda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Prime Minister Rugunda.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1949128|Moses Ali]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ali Moses.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2605033|Betty Oyella Bigombe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bigombe Betty Atuku.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3105642|Gilbert Bukenya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Dr. Gilbert Balibaseka Bukenya (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3784984|Henry Oryem Okello]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Acting Foreign Minister Okello Oryem (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4280983|Norbert Mao]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Norbert Mao (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4665198|Abdu Katuntu]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Abdul-Katuntu1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4684139|Adolf Mwesige]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mwesige Adolf.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4693003|Agnes Akiror]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4696656|Aidah Nantaba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nantaba Idah Erios.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4700611|Akena p'Ojok]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4716143|Alengot Oromait]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4717580|Alex Onzima]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Aadroa Alex Onzima.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4726787|Alintuma Nsambu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4742276|Amelia Kyambadde]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Amelia Kyambadde.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4795550|Aronda Nyakairima]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Gen. Nyakayirima Aronda (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4810985|Aston Kajara]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kajara Aston Peterson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4811869|Asuman Kiyingi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mohd. Hamid Ansari with the Minister of State for Regional Cooperation & Acting Foreign Minister of Uganda, Mr. Asuman Kiyingi, on his arrival at Entebbe International Airport, Uganda on July 08, 2011 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4859206|Barbara Oundo Nekesa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4877118|Beatrice Atim Anywar]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Atim Beatrice Anywar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4877205|Beatrice Wabudeya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4935806|Bobi Wine]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2017-07-11
| 2021
| [[File:Bobi Wine 2024.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5045178|Caroline Okao Amali]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Amali, Caroline Okao.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5064251|Cerinah Nebanda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5075388|Charles Bakkabulindi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bakkabulindi Charles.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5110904|Christine Amongin Aporu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Amongin, Christine Aporu Hellen.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5186066|Crispus Kiyonga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hon. Dr. Cryspus Kiyonga, minister of Defence speaking during the AMISOM Retreat in Kampala- Uganda (16220704751).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5227877|Daudi Migereko]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Migereko Daudi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5240436|David Tinyefunza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5240772|David Wakikona]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Wakikona Wandendeya David.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5345394|Edward Ssekandi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Edward Ssekandi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5366225|Elly Tumwine]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:General Elly Tumwine.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5373324|Emmanuel Otala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Otiam Emmanuel Otaala.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5377366|Abner Nangwale]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5382289|Ephraim Kamuntu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5385927|Erias Lukwago]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Independence Cup.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5393381|Ernest Kiiza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kiiza, Monday Ernest Apuuli.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5458060|Flavia Nabugere Munaaba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5490025|Frank Tumwebaze]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Tumwebaze Frank Kagyigyi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5495976|Fred Mukisa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Fred Mukisa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5496029|Fred Omach]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5496187|Fred Ruhindi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5515776|Gabriel Opio]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5549595|Gerald Ssendaula]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5590968|Grace Akello]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2006
| [[File:Grace Akello, Ausschnitt aus dem Foto von Filo gèn'.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5717682|Henry Bagiire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bagiire Aggrey Henry.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5717757|Henry Banyenzaki]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Banyenzaki Henry.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5724197|Henry Kajura]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kajura, Henry Muganwa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5761037|Hilary Onek]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hilary Onek (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6076821|Isaac Musumba]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2011
| [[File:Salaamu Musumba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6087896|Israel Kibirige Ssebunya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6096678|Ivan Koreta]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ivan Koreta Atlas Drop 11, Soroti, Uganda, April 2011.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6119076|Jacob Oulanyah]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
|
| [[File:Jacoub Oulanyah (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6129213|James Baba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:James Boliba Baba (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6140211|James Mutende]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:2013-Uganda's Minister of State for Industry Shinyabulo-Mutende (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6140434|James Nsaba Buturo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Buturo Nsaba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6150822|Janat Mukwaya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6176542|Jeje Odongo]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006
|
| [[File:Jeje Odongo (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6180999|Jeremiah Twa-Twa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6187188|Jessica Eriyo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6224194|John Byabagambi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Byabagambi John.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6226097|John Chrysostom Muyingo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Muyingo John Chrysestom.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6250155|John Nasasira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6287007|James Simpson]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:James-Simpson-1962.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6318370|Justine Lumumba Kasule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kasule, Justine Lumumba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6343791|Kabakumba Masiko]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kabakumba, Masiko Labwoni.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6346972|Kahinda Otafiire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kahinda Otafiire (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6378429|Katumba Wamala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Katumba Wamala.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6404722|Kiddu Makubuya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6414662|Kipoi Tonny Nsubuga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
| 2014
| [[File:Kipoi Tonny Nsubuga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6702541|Lukia Isanga Nakadama]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Lukia Nakadama Isanga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6702958|Lulume Bayiga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2007
| 2016
| [[File:Bayigga Michael Philip Lulume.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6761446|Maria Mutagamba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hon Dr Maria Emily Lubega Mutagamba, Minister of Tourism, Uganda (26294629095).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6779980|Mary Karooro Okurut]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006
| 2021
| [[File:Mary Karooro Okurut (cropped) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6787393|Matia Kasaija]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Matia Kasaija profile.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6847499|Mike Kennedy Sebalu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6873258|Miria Matembe]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2006
| [[File:Miria-Matembe.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6932197|Mugisha Muntu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mugisha Muntu 2020.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6939908|Musa Ecweru]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
|
| [[File:Ecweru Musa Francis.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6944303|Muyanja Mbabaali]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mbabaali, Muyanja.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6944729|Mwesigwa Rukutana]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6961899|Namirembe Bitamazire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7045634|Nobel Mayombo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7070387|Nusura Tiperu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7089874|Omara Atubo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7175509|Peter Lokeris]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Lokeris Teko Peter.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7176147|Peter Nyombi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7301855|Rebecca Otengo Amuge]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7328008|Richard Nduhura]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62129115|Naome Kibaaju]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kibaaju Naome.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62129125|Noeline Kisembo Basemera]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kisembo Basemera Noeline.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62129153|Agnes Kunihira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Abwoli Kunihira Agnes.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62129230|Margaret Mbeiza Kisira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62129269|Lydia Daphine Mirembe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62480234|Stella Namoe Nyomera]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Barnabas Nawangwe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62480909|Julie Mukoda Zabwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62481397|Robinah Nabbanja]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
|
| [[File:Robinah Nabbanja.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62487344|Sarah Najjuma]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Najjuma Sarah.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q63004552|Wilberforce Kisamba Mugerwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63228590|Beatrice Byenkya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63249359|Odonga Otto]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q63314320|Gad Gasatura]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q64495988|Agnes Ameede]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ameede Agnes.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q65984578|Catheline Ndamira Atwakiire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Atwakiire Catheline Ndamira.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q67080123|Everlyn Chemutai]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Chemutai Everlyn.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q67080169|Robina Hope Mukisa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q67500811|Margaret Lamwaka]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Lamwaka Margaret.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q77586230|Francis Takirwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q84558223|Peter Ogwang]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Peter Ogwang (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q84702556|Denis Obua]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021<br/>2016
| 2026<br/>2021
| [[File:Obua Denis Hamson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q84755125|Jackson Kafuuzi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kafuuzi Jackson Karugaba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q89370497|Rose Kabagyeni]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q89876044|Michael Mawanda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mawanda Micheal Maranga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90805964|Hellen Grace Asamo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Asamo, Hellen Grace.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90914975|Safia Juuko Nalule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90916518|Aisha Sekindi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Sekindi Aisha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90920801|Rosemary Nauwat]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
| 2016
|
|-
| ''[[:d:Q90923330|Norah Nyendwoha Bigirwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bigirwa Norah Nyendwoha.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90924025|Milly Mugeni]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90926112|Christine Nakwang Tubo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nakwang Christine Tubo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90927411|Spellanza Baguma Muhenda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90929827|Mourine Osoru]]''
|
|
|
|
| [[File:Osoru Mourine.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90931389|Sarah Nakawunde]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q90932356|Bangirana Kawooya Anifa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bangirana Anifa Kawooya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90932931|Jovrine Kaliisa Kyomukama]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2021
| [[File:The Honourable Jovrine Kyomukama Kaliisa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q90934802|Ann Maria Nankabirwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95451495|Mwine Mpaka Rwamirama]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mwine Mpaka Rwamirama.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q95918194|Janet Grace Akech Okori-Moe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Okori Moe Janet Grace Akech.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q96769674|Thomas Tayebwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Tayebwa Thomas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105666074|Rosemary Nyakikongoro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nyakikongoro Rosemary.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105759499|Ricky Richard Anywar]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ricky Richard Anywar ,.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105759689|Dorcus Acen]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
| [[File:Acan Dorcas.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105825933|Cissy Dionizia Namujju]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Namujju Cissy Dionizia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105883576|Jane Awich]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Awich Jane.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105890715|Esther Afoyochan]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hon Esther Afoyochan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105903344|Jennifer Ayoo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105906038|Naima Melsa Gule Avako]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Avako Melsa Naima Gule.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105906548|Betty Esther Naluyima]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2026
|
| [[File:Naluyima Betty Ethel.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105942517|Jacinta Athieno Ayo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105942809|Rose Obigah]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Rose Obinga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105944500|Florence Nambozo Wamala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Wamala Nambozo Florence.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105944681|Mary Begumisa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Begumisa Mary.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105945785|Stella Isodo Apolot]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Stella Apolot Isodo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105956270|Nancy Acora]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Acora Nancy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105956412|Brenda Nabukenya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nabukenya Brenda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105956578|Jennifer Driwaru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Driwaru Jennifer.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105956689|Juliet Kakande Nakabuye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nakabuye Juliet Kakande.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105958189|Molly Musiime Asiimwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Asiimwe Musiime Molly.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105958498|Medius Kaharata Natukunda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105962114|Prossy Akampurira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Akampurira Prossy Mbabazi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105962464|Juliet Kyinyamatama Suubi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105964879|Annet Nyakecho]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105964981|Joan Acom Alobo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Acom Joan Alobo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105965184|Gorreth Namugga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Namugga Gorreth.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105965226|Shartsi Musherure Kuteesa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Musherure Shartsi Nayebare Kutesa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105965509|Kevin Ojinga Kaala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kaala Kevin Ojinga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105965895|Santa Okot]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Okot Santa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105965987|Suzan Jolly Abeja]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Abeja Susan Jolly.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966087|Zomura Manezo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105966150|Judith Peace Achan]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Achan Judith Peace.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966258|Josyline Kamateneti]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kamateneti Josyline.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966331|Kabasharira Naome]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kabasharira, Naome.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966392|Anne Mary Kobugabe Tumwine]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Tumwine Anne Mary.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966555|Faith Nakut]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105966644|Sarah Kayaki Netalisile]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kayagi Sarah Netalisire.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966714|Margret Okunga Makoha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105966758|Victorious Zawedde]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Zawedde Victorious.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q105966807|Sylvia Vicky Awas]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q105966841|Remigio Achia]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Achia Remigio.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q106263496|Christine Ayo Achen]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106338475|Margaret Rwabushaija]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q106612689|Irene Linda Mugisha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Linda Irene.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q108336637|Moses Okot Jr]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Hon. Bitek Junior.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q108760136|Moses Ogwal]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Ogwal Moses Goli.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q111094566|Godfrey Pereza Ahabwe]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2001
| 2011
|
|-
| ''[[:d:Q111181361|Huda Abason Oleru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Oleru Huda Abason.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q111442160|Wilfred Niwagaba]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
|
|-
| ''[[:d:Q111462677|Joy Ruth Acheng]]''
|
| [[IYuganda]]<br/>[[IKhanada]]
|
|
| [[File:Acheng Joy Ruth.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q111530547|Phiona Nyamutoro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Phiona Nyamutooro 01.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q113376149|Mathias Mpuuga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2010
| 2026
| [[File:Mathias Mpuuga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q116547881|Beatrice Kiraso]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2006
|
|-
| ''[[:d:Q116602976|Anthony Okello]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q116604844|Beatrice Amongi Lagada]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
| 2016
|
|-
| ''[[:d:Q116605534|Silvia Akello]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q116638520|Godfrey Taire Idhwege]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2001
|
|-
| ''[[:d:Q116638598|Festo Higiro Semajege]]''
|
|
| 1989
| 1996
|
|-
| ''[[:d:Q125750508|Joan Namutaawe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Namutaawe Joan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q130742217|Paul Kwizera Bucyana]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q130742354|John Nizeyimana Kamara]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q130742642|Alex Niyonsaba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q130742745|Eddie Wa-Gahungu Kwizera]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q130750970|Nicholas Thadeus Kamara]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q132129979|Geoffrey Mutiwa]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
|
|-
| ''[[:d:Q133502704|Betty Muzanira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q134732645|Godfrey Kabbyanga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
|
|-
| ''[[:d:Q135733866|Muwada Nkunyingi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nkunyingi Muwada.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q135981027|Wakooli Godfrey Matembu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Wakooli Godfrey.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682385|Tibasiimwa Joram Ruranga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682386|Simon Peter Opolot]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682387|Ayoo Tonny]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
|
| [[File:Ayoo Tonny.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682452|Henry Maurice Kibalya]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Kibalya Henry Maurice.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682453|Wilson Kajwengye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682531|Simon Peter Wokorach]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Wokorach Simon Peter.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682532|Lubega Bashir Ssempa]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Lubega Bashir Ssempa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682546|Alex Bakunda Byarugaba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682547|Achayo Juliet Lodou]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682548|Hassan Kirumira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682549|Charles Tebandeke]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682572|Komol Joseph Midi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682575|Twinomujuni Francis Kazini]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682581|Peggy Joy Waako]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682582|Midius Natukunda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Natukunda Midius.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682587|Grace Aulo Mbabazi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682588|Janat Akorimoe Akech]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682593|Katabaazi Francis Katongole]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Katabaazi Francis Katongole.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136682624|David Kaggwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682647|Beatrice Akello]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
|
|-
| ''[[:d:Q136682664|Lokwang Hillary]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Lokwang Hillary.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136768743|Muhamad Ssentayi]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Ssentayi Muhamad.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136768744|Sanon Nadeeba Bwiire]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
|
|-
| ''[[:d:Q136768745|Sam Otukol]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
| 2026
| [[File:Otukol Sam.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136956452|Kagabo Twaha Mzee]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kagabo Twaha Mzee.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q136956453|Ssejjoba Isaac]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ssejjoba Isaac.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q137821107|Josephat Tumwesigye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137991462|Christine Lanyero Awany]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137993772|Pamela Annet Kirungi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137994155|Atukunda Rebecca]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137994254|Enid Origumisiriza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137995601|Ibaseret Josephine]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137996715|Ayoo Phoebe Obol]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q137999672|Loyda Kyarikunda Twinomujuni]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138001320|Esther Lucy Acom]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138001597|Harriet Nalweende]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138001782|Harriet Anyimo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138024590|Justine Nameere]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138127838|Jeniva Arinaitwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161330|Sarah Nanyonga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161331|Prossy Nanyonga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161332|Resty Nanyonga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161334|Brenda Aciro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161336|Betty Aciro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161337|Janet Chebet]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161339|Prossy Namusisi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161340|Sarah Nabirye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161342|Ruth Namutaawe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161343|Sarah Akol]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161345|Brenda Achieng]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161346|Prossy Katusiime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161349|Hellen Kyomugisha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161350|Sarah Tumwine]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161351|Q138161351]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161352|Joan Kansiime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161354|Prossy Kabugho]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161355|Janet Kyaligonza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161356|Ruth Kyomugisha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138161357|Grace Nyakato]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q138539067|George Didi Bhoka]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hon.Bhoka Didi George at Uganda Parliament July 2025.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q138751304|Acan Joyce Okeny]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Acan Joyce Okeny.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q138819084|Lilian Nakate]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q139554877|Kanaabi Jimmy]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q139554958|Modoi Isaac]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Modoi Isaac.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139719426|Wasswa Lule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q139752461|Okupa Elijah]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Okupa Elijah,.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139752949|Twesigye Nathan Itungo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Twesigye Nathan Itungo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139753935|Businge Joab]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Businge Joab.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139754316|Biyika Lawrence Songa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Biyika Lawrence Songa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139763956|Byakatonda Abdulhu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Byakatonda Abdulhu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139764000|Byamukama Nulu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Byamukama Nulu Joseph.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780066|Chelangat Alinga Solomon]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Chelangat Alinga Solomon.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780080|Chemaswet Abdi Fadhil Kisos]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Chemaswet Abdi Fadhil Kisos.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780114|Afidra Ronald Olema]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Afidra Olema Ronald.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780160|Akamba Paul]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Akamba Paul Busiki.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780202|Aleper Moses]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Aleper Moses.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780242|Nsabimana Paul Asaba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Paul Asaba Nsabimana.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139780260|Aseera Stephen Itaza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q139780288|Asiimwe Enos Kinywamachunda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q139782548|Atima Jackson Lee Buti]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Atima Jackson Lee Buti, Arua Central Division, Arua City (NRM).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139782619|Baka Stephen Mugabi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Baka Stephen Mugabi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139782798|Ekanya Geofrey]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ekanya Geofrey.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q139782828|Ekudo Tom Julius]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ekudo Tom Julius.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24851651|Charles Engola]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Okello Charles Patrick Engola Macodwogo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24896277|Herbert Kabafunzaki]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q25755641|Felix Kulayigye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27688647|Nabilah Naggayi Sempala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27973946|Jacob Marksons Oboth]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Oboth Marksons Jacob.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28136300|Kirya Balaki Kebba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29618018|Alex Ruhunda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ruhunda Alex.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29898231|Vincent Woboya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29913996|Andrew Baryayanga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Baryayanga Andrew Aja.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29917557|Paul Amoru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29947195|Makmot Otto]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29963755|Michael Tusiime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Tusiime.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30070354|Mariam Naigaga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mariam naigaga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30091390|Allan Ssewanyana]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Allan Ssewanyana.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30110261|Lawrence Akugizibwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30150061|Richard Gafabusa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Gafabusa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30228752|Deo Rwabiita]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30234278|Daudi Ochieng]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30302621|Jack Sabiiti]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Jack Sabiiti.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30323559|Sam Bitangaro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30323636|Sam Byibesho]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Byibesho.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30323658|Jacklet Atuhaire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Atuhaire.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30323685|Boaz Ninsiima]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ninsiima Boaz Kasirabo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q30899710|Jastine Ayebazibwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q30945317|Rosemary Tumusiime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31153326|Ismail Ogama]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q31213353|Moses Adome]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q32538609|Beatrice Rwakimari]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q32540570|Paulson Luttamaguzi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Luttamaguzi Semakula Paulson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q33125043|Kassiano Wadri]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q33978057|John Bosco Ikojo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ikojo John Bosco.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q34345403|Simon Mulongo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Simon Mulongo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q36490457|Okin Ojara]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Okin P.P Ojara.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q36824970|Lawrence Mangusho]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mangusho EBB 278.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q37122067|Emma Boona]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:HON.BOONA EMMA.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q38587500|Andrew Kaluya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Andrew Kaluya Cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q39059042|Augustine Nshimye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q39073765|Isaac Mulindwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Isaac Mulindwa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q41693469|Molly Kamukama]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q41768539|Agnes Atim Apea]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Atim Agnes Apea.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q42122025|Doreen Amule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42664267|Winnie Kiiza]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006
| 2021
| [[File:Winnie Kiiza.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q42759362|Angelline Osegge]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42820085|Anna Ebaju Adeke]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Adeke Anna Ebaju.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q42868219|Grace Tubwita]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q43267627|Joy Atim]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q43375707|Lucy Akello]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Akello Lucy.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q44231567|Lillian Nakate]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q47130307|James Makumbi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50146409|Florence Alice Lubega]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q51844074|Hellen Kahunde]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kahunde Helen.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q52615829|Judith Nabakooba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Judith Nabakooba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q53707363|Jacqueline Amongin]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Honorable Jacqueline Amongin (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54233287|Agnes Nandutu]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Nandutu Agnes.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54233867|Victoria Mwaka]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q54874973|Ibrahim Abiriga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2018-06-08
|
|-
| ''[[:d:Q55583703|Joyce Mpanga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1996
| 2001
| [[File:Hon. Joyce Mpanga (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55584067|Sylvia Rwabogo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56043365|Betty Aol Ochan]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006
| 2026
| [[File:Betty Aol Ocan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q56949745|Sylvia Nayebale]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nayebale Sylvia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57824490|Rosette Kajungu Mutambi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57825185|Sheila Mwine Kabaije]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57825198|Adoa Hellen Abeku]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Adoa Hellen.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57825270|Molly Lanyero]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57825400|Idah Nabayiga]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016<br/>2026-07-08
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q57825425|Tophace Kaahwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kaahwa, Tophace Byagira.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57826830|Margaret Komuhangi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Komuhangi Margaret.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57828013|Lilly Adong]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57828421|Ajilo Elogu Maria Goretti]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57828565|Jesca Ababiku]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2021
|
| [[File:Ababiku Jessica 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57828964|Achiro Lucy Otim]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57829630|Alum Sandra Ogwang Santa]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
| [[File:Alum Santa Sandra.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57829781|Margaret Aachilla Aleper]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Aleper, Margaret Achilla.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q57829968|Faith Alupo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q57830246|Alyek Judith]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
| [[File:Alyek Judith.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58003275|Evarlyne Buregyeya Asiimwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58003644|Jane Avur Pacuto]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Avur Jane Pacuto.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58003789|Betty Awori Engola]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Awor Betty Engola.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58041073|Davinia Esther Anyakun]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Esther Davinia Anyakun.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58041343|Rama Jacqueline Aol]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58041487|Rose Atima Ayaka]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58042010|Margaret Baba Diri]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Baba Diri Margaret.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q58042319|Breeze Sarah Babirye Kityo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58042467|Mary Babirye Kabanda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q58042684|Veronica Babirye Kadogo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Babirye Veronica Kadogo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60467181|Anita Among]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Anita Annet Among.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60643201|Abigaba Cuthbert Mirembe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Abigaba Cuthbert Mirembe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60745744|Basil Kiiza Bataringaya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Basil Kiiza Bataringaya, 1964.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61662345|Flavia Byekwaso]]''
|
|
|
|
| [[File:Brig. Gen Flavia Byekwaso.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q61696432|Susan Lakot]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62060614|Zaitun Driwaru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62067646|Veronica Isala Eragu Bichetero]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q62067701|Pamela Nasiyo Kamugo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kamugo Pamela Nasiyo.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62068243|Elizabeth Beikiriize Karungi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Karungi, Elizabeth.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62099508|Susan Amero]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2011
| 2026
| [[File:Amero Susan.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62099975|Loy Katali]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
| 2021
|
|-
| ''[[:d:Q62100397|Oliver Katwesigye Koyekyenga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Katwesigye Oliver Koyekyanga.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62100579|Pauline Kemirembe Kyaka]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
| [[File:Kemirembe Pauline Kyaka.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62100890|Grace Kesande Bataringaya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kesande Grace Bataringaya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q62129102|Caroline Kamusiime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kamusiime Caroline.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7329499|Richard Todwong]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7365019|Ronald Kibuule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kibuule, Ronald.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7367874|Rose Namayanja]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006-05
| 2016-02
|
|-
| ''[[:d:Q7368409|Rosemary Najjemba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7378868|Rukiya Chekamondo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7383142|Ruth Nankabirwa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7403915|Saleh Kamba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7407448|Sam Engola]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7417487|Sandy Stevens Tickodri-Togboa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7422470|Sarah Kataike]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kataike, Sarah Ndoboli.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7422653|Sarah Opendi Achieng]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Achieng Sarah Opendi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7452728|Serapio Rukundo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7459446|Sezi Mbaguta]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7518558|Simon D'Ujanga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7518688|Simon Ejua]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7519223|Simon Lokodo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Lokodo simon.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7608889|Stephen Chebrot]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Chebrot Stephen Chemoiko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7635964|Sulaiman Kyebakoze Madada]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7659743|Syda Bbumba]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bbumba Syda Namirembe.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7686751|Tarsis Kabwegyere]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7781207|Thembo Nyombi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7815151|Tom Butime]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Butime Tom Ateenyi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7838817|Tress Bucyanayandi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bucyanayandi Tress.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7900065|Urban Tibamanya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Urban Tibamanya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7927031|Victoria Sekitoleko]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Victoria Sekitoleko.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7931970|Vincent Nyanzi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7983291|Werikhe Kafabusa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q8023150|Wilson Muruuli Mukasa]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mukasa Muruuli Wilson.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q8069664|Zerubabel Nyiira]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q15993247|Stephen Mallinga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mallinga Stephen Oscar.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16145569|Jim Muhwezi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Muhwezi Jim Katugugu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16148125|Charles Angina]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16186459|Bright Rwamirama]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Rwamirama Bright Kanyontore.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16187230|Hope Mwesigye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16193010|Kamanda Bataringaya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kamanda, Cos Bataringaya.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16194600|Dorothy Samali Hyuha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Dorothy Hyuha (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16194624|James Kakooza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kakooza James.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16196528|Evelyn Kaabule]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kaabule, Evelyn Naome Mpagi N.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16200545|Jennifer Namuyangu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Namuyangu Kacha Jenipher.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16203636|Abraham Byandaala]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Byandala Abraham James.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16203647|Henry Musasizi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Musasizi Dec 2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16727764|Loyce Biira Bwambale]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16745020|Stanislaus Okurut]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16751154|Phillip Wafula Ogutu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q16875907|Chris Baryomunsi]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2006
|
| [[File:Chris Baryomunsi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17020396|Oliver Wonekha]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18683782|Concy Aciro]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18764172|Judith Babirye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Judith-babirye.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18977763|Jaberi Bidandi Ssali]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Jaberi Bidandi Ssali.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19276819|Cecilia Ogwal]]''
|
| [[IYuganda]]
| 1994<br/>2011
| 2006<br/>2016
| [[File:Atim Ogwal Cecilia Barbara.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19364579|Sam Otada]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19609598|Evelyn Anite]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Anite Evelyn.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19609616|Gabriel Ajedra Aridru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ajedra Gabriel Gadison Aridru.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19666374|Vincent Ssempijja]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19666505|Mariam Nalubega]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19667631|Elioda Tumwesigye]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Elioda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19667761|Innocent Oula]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Innocent Oula.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19668408|Adison Kakuru]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19668441|Ibrahim Ssemujju Nganda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Ssemujju Ibrahim.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19668599|Beti Kamya-Turwomwe]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Beti Kamya 2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19892030|Shem Bageine]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19893338|Philemon Mateke]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19893521|Mike Mukula]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:AF6A9993.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20684666|Nandala Mafabi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nandala Mafabi Nathan James.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20684950|Florence Nebanda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Nebanda Andiru Florence.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20810576|Dora Byamukama]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21062725|Patrick Mutono]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mutono Patrick Lodoi.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q22007122|Betty Nambooze]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Betty Nambooze.webp|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24565103|Dennis Galabuzi Ssozi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24565843|Sam Cheptoris]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Cheptoris Sam Mangusho.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24565855|Monica Azuba Ntege]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24565886|Baltazar Kasirivu-Atwooki]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kasirivu, Atwoki.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572355|Kevinah Taaka Wanaha Wandera]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572616|Jane Aceng]]''
|
| [[IYuganda]]
| 2016
|
| [[File:Ugandan Health Minister Dr. Jane Aceng (37922701691).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572619|Betty Amongi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Hon Betty Amongi Ongom WE4D Launch WE4D Launch 2024-306 4.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572620|Florence Nakiwala Kiyingi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572629|Abdul Nadduli]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572632|William Byaruhanga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572633|Esther Mbulakubuza Mbayo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mbayo.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572652|Grace Kwiyucwiny]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kwiyucwiny Grace Freedom.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572655|Joyce Moriku]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Moriku Joyce Kaducu.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572657|Julius Wandera Maganda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Maganda Julius Samia.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572671|Harriet Ntabazi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572683|Moses Kizige]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572701|David Karubanga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Karubanga David.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572708|Joy Kabatsi]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572730|Ruth Achieng]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572733|Persis Princess Namuganza]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Namuganza Persis Princess.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572738|Mary Goretti Kitutu]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Kitutu Mary Goretti Kimono.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572740|Christopher Kibanzanga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572753|Rosemary Seninde]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Rosemary Seninde.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572755|Benna Namugwanya]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572836|Adrian Tibaleka]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572839|Aggrey Bagiire]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Bagiire Aggrey Henry.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24572841|Haruna Kasolo Kyeyune]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24572842|Ismael Orot]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q24668795|Peace Mutuuzo]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Mutuuzo Peace Regis.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24851611|Frederick Ngobi Gume]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Frederick Ngobi Gume (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24851613|Godfrey Kiwanda]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Godfrey Kiwanda (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24851618|Kania Obiga]]''
|
| [[IYuganda]]
|
|
| [[File:Obiga Kania.jpg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
29x60qajstb5dxea5s3rxqt9olz6j6h
User:GerardM/Members of the National Assembly of Zambia
2
9953
126221
125201
2026-07-19T05:09:41Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126221
wikitext
text/x-wiki
This list is not ready for use on Wikipedia because a Prime Minister of Zambia who was Prime Minister twice does not show twice.
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q18607856 }
|section=
|sort=P39/Q18607856/P580
|sort_order=desc
|columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q18607856/P580:Start date,P39/Q18607856/P582:End date,P18:Image
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! description
! Country
! Start date
! End date
! Image
|-
| ''[[:d:Q105480|Kenneth Kaunda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Kenneth David Kaunda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q153986|Guy Scott]]''
|
| [[IZambiya]]
| 1991<br/>2006
| 1996<br/>2016
| [[File:Guy Scott.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q212058|Levy Mwanawasa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 1991-12
| 1994
| [[File:Levy Mwanawasa.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q217500|Rupiah Banda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 1978
| 1983
| [[File:Rupiah Banda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q257156|Inonge Mbikusita-Lewanika]]''
|
| [[IZambiya]]
| 1991
| 2001
| [[File:Inonge Mbikusita-Lewanika detail, ABr 60047.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q262053|Mainza Chona]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q299173|Michael Sata]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Michael Chilufya Sata on April 2, 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q329514|Nalumino Mundia]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q367456|Roy Welensky]]''
|
| [[Umbuso Ohlangeneyo]]<br/>''[[:d:Q750583|Southern Rhodesia]]''<br/>''[[:d:Q953903|Northern Rhodesia]]''<br/>''[[:d:Q654342|Federation of Rhodesia and Nyasaland]]''
|
|
| [[File:Roy welensky.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q642870|Paul J. F. Lusaka]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q716006|Kebby Musokotwane]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q717737|Elijah Mudenda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q781111|Austin Liato]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q817630|Benjamin Mwila]]''
|
| [[IZambiya]]
| 1991
| 2011
|
|-
| ''[[:d:Q818076|Benny Tetamashimba]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q912005|Brian Chituwo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1051020|Catherine Namugala]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q1084438|Christon Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1161591|Daniel Lisulo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1176125|David Phiri]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1243653|Dora Siliya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Dora Siliya is Zambia;s Education Minister and MMD Spokesperson 3rd May 2010 Picture by Derrick Sinjela.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1251953|Gladys Nyirongo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1370616|Ronald Penza]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1381724|Evelyn Dennison Hone]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1403691|Felix Mutati]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Felix Mutati (2024) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1498614|Kapembwa Simbao]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q1503022|Geoffrey Lungwangwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q1507722|George Kunda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:George Kunda (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1529107|Gladys Lundwe]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1533811|Godfrey Miyanda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1557844|Gwendoline Konie]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Gwendoline Konie (1981).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1586671|Harry Mwaanga Nkumbula]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Harry Nkumbula.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q1703016|Jonas Shakafuswa]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1720830|Kabinga Pande]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:The Minister of Foreign Affairs of Zambia, Mr. Kabinga Pande meeting the Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari, in Lusaka, Zambia on January 07, 2010.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2074457|Peter Daka]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q2146535|Reuben Kamanga]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2287615|Simon Kapwepwe]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2373674|Sydney Chisanga]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2374229|Sylvia Masebo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2001-12
| 2016-08
| [[File:Sylvia Masebo close up.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2517357|Vernon Mwaanga]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q2584804|Winright Ngondo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4286479|Luke Mwananshiku]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4719011|Alexander Grey Zulu]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4850578|Baldwin Nkumbula]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4896329|Besnat Jere]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5056040|Cecil Dennistoun Burney]]''
|
| [[Umbuso Ohlangeneyo]]<br/>[[IZambiya]]<br/>''[[:d:Q174193|United Kingdom of Great Britain and Ireland]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5279692|Dipak Patel]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5337499|Edgar Unsworth]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5373258|Emmanuel Kasonde]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5379308|Enoch Kavindele]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5482057|Francis Nkhoma]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5559300|Gibson Chigaga]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q5565823|Given Lubinda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Given Lubinda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6136879|James John Skinner]]''
|
| [[IMalawi]]<br/>[[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6189025|Jethro Mutti]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6481677|Lameck Chibombamilimo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6503921|Lawrence Chola Katilunga]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q6704660|Lupando Mwape]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2000
| 2006
|
|-
| ''[[:d:Q6759764|Margaret Mwanakatwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Tenth WTO Ministerial Conference - Day 3 Margaret Mwanakatwe (23182707544).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7071637|N’gandu Peter Magande]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Ngandu Magande, IMF 2003.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7173258|Peter Chintala]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7327509|Richard Edmonds Luyt]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Richard Edmonds Luyt (1915-1984) portrait.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7349678|Robert Selby Taylor]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7532178|Situmbeko Musokotwane]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Musokotwane, Situmbeko (IMF 2009).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7615802|Stewart Gore-Browne]]''
|
| [[Umbuso Ohlangeneyo]]<br/>[[IZambiya]]<br/>''[[:d:Q174193|United Kingdom of Great Britain and Ireland]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q7660772|Sylvester Chisembele]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Chisembele, S.M..jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18352991|Edgar Lungu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2011-09
| 2015-01-25
| [[File:Edgar Lungu in TICAD VII (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18720153|Geoffrey Bwalya Mwamba]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18720231|Miles Sampa]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18908010|Inonge Wina]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
| 2021-08-24
| [[File:Inonge Wina.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19281868|Alexander Chikwanda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19560917|Harry Kalaba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Välisminister Sven Mikser ja Sambia välisminister Harry Kalaba (31719036133).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19560941|Joseph Kasonde]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
| [[File:Joseph Kasonde.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19560944|Joseph Katema]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21030318|Brian Andre Doyle]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21997858|Chifita Matafwali]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q21997866|Humphrey Mwanza]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q22006727|Patrick Matibini]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2011-10-06
| 2021-09-03
| [[File:2020 Patrick Matibini (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23541019|Chishimba Kambwili]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q24204899|Robert Christopher Stafford Stanley]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26721408|Edith Nawakwi]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26923348|Vera Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063131|Joyce Nonde-Simukoko]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063175|Davies Chama]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063490|Chitalu Chilufya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:The Zambian minister of Health Addresses the Zambian citizens about Corona Virus and encourages Zambians to stay indoors.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27063683|Stephen Kampyongo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27063686|Godfridah Sumaili]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27517522|Micheal Katambo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27662555|Brian Mushimba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q27891778|Nkandu Luo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Nkandu Luo in September 2017 in Vienna (01116355) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27899009|Victoria Kalima]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
| 2018-06-11
|
|-
| ''[[:d:Q27947831|Jean Kapata]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q28223205|Daniel Munkombwe]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539929|Emerine Kabanshi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539935|Kampamba Chilumba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539941|Sylvia Chalikosa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539945|Lloyd Kaziya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539950|Chomba Sikazwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539957|Ronald Chitotela]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29539961|Matthew Nkhuwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384435|Frank Kufakwandi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384454|Fred Chaatila]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384471|Gary Nkombo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Gary Nkombo in 2023.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q45384504|Gift Sialubalo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384522|Harry Kamboni]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384543|Herbert Shabula]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384555|Jacob Mwiimbu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:2023 Zambian SDA Big Sabbath by Icem4k 09 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q45384572|Kabwe Mwiinga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384592|Kapelwa Mbangweta]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384604|Kasautu Michelo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384622|Keith Mukata]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
| 2018-02-28
|
|-
| ''[[:d:Q45384638|Leaky Kintu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384661|Leonard Fungulwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384683|Makozo Chikote]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384702|Mathews Jere]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384719|Mirriam Chonya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384734|Misheck Mutelo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384753|Moono Lubezhi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384771|Mubika Mubika]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384786|Mukumbuta Mulowa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384803|Mundia Ndalamei]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384819|Mutinta Mazoka]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384835|Mwilola Imakando]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384849|Naluwa Mwene]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
| 2018-08-28
|
|-
| ''[[:d:Q45384868|Newton Samakayi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384885|Patricia Mwashingwele]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384901|Princess Kasune]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384919|Prisca Kucheka]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384934|Rasfold Bulaya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384953|Robert Lihefu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384968|Sheal S. Mulyata]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384980|Sililo Mutaba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45385011|Sitwala Sitwala]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45385024|Stafford Mulusa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45385044|Stanley Kakubo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45385060|Teddy Kasonso]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45385077|Victor Lumayi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q46160201|Alexander Chiteme]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q47088134|Clement Sinyinda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48656690|Highvie Hamududu]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48813015|Japhet Moonde]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48897338|Edgar Keembe]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48921853|Eli Mwanang'onze]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48976450|Rex Natala]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48980036|Esther Banda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48984623|Wamundila Muliokela]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q48991539|Sikota Wina]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q49175417|Emmanuel Chenda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q49560936|Joseph Zulu]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50191629|James Kapyanga]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50278781|Kayula Kakusa]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50354989|Paul Katema]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50375778|Mathew Mulanda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50376513|Andrew Kashita]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50376838|Patrick Musonda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50377021|Austin Chewe]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50384557|Paul Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50385868|Thomas Spurgeon Page]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50387658|Robinson Nabulyato]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50388037|Fwanyanga Mulikita]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50402690|Amusaa Mwanamwambwa]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50530899|Gerry Chanda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50615316|Eddie Musonda]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50615973|Lawrence Zimba]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50617364|Friday Malwa]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50620214|John Mwaimba]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50621789|Macdonald Nkabika]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50628489|Gabriel Maka]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50804921|Abel Chambeshi]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q56071389|Maria Langa]]''
|
|
| 2018-06-06
|
|
|-
| ''[[:d:Q56229456|Mumbi Phiri]]''
|
|
| 2018-01-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q60525004|Nakatindi Yeta Nganga]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q60854009|Sensio Banda]]''
|
|
| 2018-09-06
|
|
|-
| ''[[:d:Q65044674|Patrick Anthony Mwewa Chikusu]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q93883132|Bwalya Stanley Kasonde Chiti]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q94450370|Ester Banda]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q95208540|Margret Mbeba]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585925|Aubrey Kapalasa]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585931|Bwalya Ng'andu]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585937|Charles Chalwe]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585938|Fube Mulenga]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585940|George Chisanga]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585942|Goodwin Putu]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585944|Joseph Chishala]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585956|Kabaso Kampampi]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585962|Raphael Nakacinda]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q107585969|Romeo Kang'ombe]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q109862903|Chushi C. Kasanda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Chushi Kasanda 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29539966|Lucky Mulusa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29543126|Christopher Yaluma]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29555795|Vincent Mwale]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29555797|Moses Mawere]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29555800|Charles Banda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29555804|Dennis Wanchinga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29556814|David Mabumba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29556823|Lawrence Sichalwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29557220|Nickson Chilangwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559341|Edify Hamukale]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559347|Richard Kapita]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559350|Bowman Lusambo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559352|Sichone Malozo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559355|Nathaniel Mubukwanu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559362|Brian Mundubile]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559364|Sydney Mushanga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559369|Japhen Mwakalombe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q29559372|Makebi Zulu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q33144491|Ali Simbule]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42663477|Nakatindi Wina]]''
|
| [[IZambiya]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q45381116|Given Katuta]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382079|Alfred Mandumbwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382293|Anthony Mumba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382305|Boyd Hamusonde]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382319|Elias Mwila]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382336|George Imbuwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382351|Jewis Chabi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382371|Lawrence Nyirenda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382390|Machila Jamba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382405|Masautso Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382421|Mbololwa Subulwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382440|Mwenya Munkonge]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382456|Pavyuma Kalobo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382477|Pilila Jere]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382496|Stephen Miti]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382514|Howard Kunda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382535|Maxwell Kabanda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382549|Peter Phiri]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382568|Anthony Malama]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382585|Anthony Kasandwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382685|Charles Zulu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382701|Chilombo Chali]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382790|Darious Mumba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382825|Davies Chisopa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382843|Davison Mung`andu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382898|Doreen Mwape]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382933|Elalio Musonda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382951|Elizabeth Phiri]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382977|Emmanuel Mulenga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45382994|Evans Chibanda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383042|Frank Ng'ambi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383066|George Mwamba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383084|Gerald Zimba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383101|Gift Chiyalika]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383152|Hastings Chansa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383183|Jacob Siwale]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383255|Jonas Chanda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383276|Joseph Kabamba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383291|Joseph Malanji]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:Joseph Malanji 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q45383326|Kalalwe Mukosa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383375|Kelvin Sampa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383410|Lazarous Chungu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383430|Listed Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383509|Margaret Miti]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383524|Martin Malama]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383553|Maxas Ng’onga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383604|Mutotwe Kafwaya]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383622|Mwalimu Simfukwe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383644|Mwansa Mbulakulima]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383658|Mwimba Malama]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383726|Olipa Phiri]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383765|Ponde Mecha]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383783|Remember Mutale]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383817|Richard Musukwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383834|Rodgers Mwewa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383873|Rosaria Fundanga]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383897|Salatiel Tembo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383910|Sebastian Kopulande]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45383949|Stephen Chungu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384022|Tutwa Ngulube]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384082|Whiteson Banda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384099|Yizukanji Siwanzi]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384113|Ambrose Lufuma]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
| [[File:US, Zambia open African Land Forces Summit 2024 (8354066) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q45384136|Attractor Chisangano]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384153|Brenda Tambatamba]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384169|Brian Kambita]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384183|Chinga Miyutu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384199|Christopher Kalila]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384236|Clive Miyanda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384254|Cornelius Mweetwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384270|Credo Nanjuwa]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384285|Darius Mulunda]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384298|David Kundoti]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384315|Derick Livune]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384330|Douglas Syakalima]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384351|Edgar Sing’ombe]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384371|Elija Muchima]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384388|Elliot Kamondo]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384403|Emmerson Machila]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|-
| ''[[:d:Q45384419|Ephraim Belemu]]''
|
| [[IZambiya]]
| 2016-08-11
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
kk7t43m5y1jrfy9w20kll0zt7uzree0
User:GerardM/OkayAfrica 100 women - 2017
2
9966
126223
125202
2026-07-19T08:17:05Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126223
wikitext
text/x-wiki
;N.B., There are sub-pages for each year as well as a main master list
=== Wikidata task list ===
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item ?itemLabel {
?item p:P166 [ ps:P166 wd:Q54889438; pq:P585 ?date ] .
FILTER( YEAR( ?date ) = 2017 ) .
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "zu" } .
}
|columns=label:Article,P21:Gender,P106:Occupation,P19:Place of birth,P551:Residence,P18:Image
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! Gender
! Occupation
! Place of birth
! Residence
! Image
|-
| ''[[:d:Q54898654|Agang Ditlhogo]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q4696644|Aida Muluneh]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''
| [[Addis Ababa|i-Addis Ababa]]
|
| [[File:Aida Mulune.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2839100|Almaz Ayana]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]''
| [[Benishangul-Gumuz Region|Benishangul-Gumaz]]
|
| [[File:Almaz Ayana Beijing 2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16231862|Amaka Osakwe]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]''
|
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
|
|-
| ''[[:d:Q20022984|Ameenah Gurib-Fakim]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]''
| [[IMorishisi]]<br/>''[[:d:Q9348370|Surinam]]''
|
| [[File:Ameenah Gurib-Fakim.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4747087|Amma Asante]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''
| ''[[:d:Q202059|London Borough of Lambeth]]''
|
| [[File:Amma Asante at MIFF.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55056554|Ammara Brown]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19885291|Ayọ Tometi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q15253558|activist]]''
| ''[[:d:Q16556|Phoenix]]''
| ''[[:d:Q18419|Brooklyn]]''
| [[File:Ayọ Tometi - 2021 (51648565860) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q4696652|Aïda Touré]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>[[umbhali]]<br/>[[Umqambi]]
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q443884|Aïssa Maïga]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q245068|comedian]]''<br/>''[[:d:Q3282637|film producer]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''
| ''[[:d:Q3718|i-Dakar]]''
|
| [[File:Aïssa Maïga, 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54898628|Benny Bonsu]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18637627|Bonang Matheba]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q135301631|broadcaster]]''<br/>''[[:d:Q2722764|radio personality]]''<br/>''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>''[[:d:Q12362622|philanthropist]]''
| [[IMahikeng]]
|
| [[File:Bonang Matheba.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24851630|Bozoma Saint John]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1072339|chief marketing officer]]''
| ''[[:d:Q49192|Middletown]]''
| ''[[:d:Q65|Los Angeles]]''
| [[File:Bozoma Saint John at Essence Festival of Culture July 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5834|Caster Semenya]]''
| ''[[:d:Q121307100|intersex woman]]''
| ''[[:d:Q13381753|middle-distance runner]]''
| [[Polokwane]]
|
| [[File:Caster Semenya (42411013704) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[Chimamanda Ngozi Adichie]]
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q156839|cook]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>''[[:d:Q15949613|short story writer]]''<br/>''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q140197632|satirical novelist]]''
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| [[File:2025-06-16 Chimamanda Ngozi Adichie no Fronteiras do Pensamento 2025 em São Paulo, 013 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55058779|Clare Muhoro]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q28648829|Clarisse Iribagiza]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''
| [[IRuwanda]]
|
| [[File:Clarisse Iribagiza 2014.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q636653|Danai Gurira]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q214917|playwright]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q2259451|stage actor]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>[[umbhali]]<br/>[[UMfundisi]]<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q105883597|UN Women Goodwill Ambassador]]''<br/>''[[:d:Q4479442|founder]]''
| ''[[:d:Q1903250|Grinnell]]''
| ''[[:d:Q1903250|Grinnell]]''<br/>[[IHarare|IHarara]]<br/>''[[:d:Q65|Los Angeles]]''<br/>[[New York (idolobha)|New York]]
| [[File:Danai Gurira 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q24248220|Ethel Delali Cofie]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''
|
|
| [[File:Ethel D Cofie.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54912330|Evelyn Ngugi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q17022430|Faarrow]]''
|
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q26905832|Fadumo Dayib]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usopolitiki|usombusazwe]]
| [[Thika]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q16727436|Farida Bedwei]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''<br/>''[[:d:Q1709010|software engineer]]''
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
|
| [[File:Farida Bedwei 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q707255|Fatoumata Diawara]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q488205|singer-songwriter]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q855091|guitarist]]''<br/>''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>[[Umculi]]<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]''
| ''[[:d:Q1515|Abidjan]]''
|
| [[File:Fatoumata Diawara Rudolstadt 11 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q2053031|Flaviana Matata]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q18581305|beauty pageant contestant]]''
| [[Shinyanga]]
|
| [[File:Flaviana.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q452213|Francine Niyonsaba]]''
| ''[[:d:Q121307100|intersex woman]]''
| ''[[:d:Q13381753|middle-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]''
|
|
| [[File:Francine Niyonsaba Rio 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q5509330|Funmi Iyanda]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q18668527|talk show host]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]''
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
| [[File:Funmi Iyanda.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q19630433|Grace Mahary]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''
| ''[[:d:Q2096|Edmonton]]''
|
|
|-
| ''[[:d:Q54899918|Hanta Tiana Ranaivo Rajaonarisoa]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q484876|chief executive officer]]''<br/>''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q1400134|Hedaya Malak]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
| ''[[:d:Q794396|Azusa]]''
|
| [[File:Hedaya Malak Rio2016b.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q26436159|Ilhan Omar]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q56027890|political staffer]]''<br/>''[[:d:Q212238|civil servant]]''<br/>''[[:d:Q28692502|women's rights activist]]''<br/>''[[:d:Q16185210|policy advisor]]''<br/>[[umbhali]]
| [[Mogadishu|i-Mogadishu]]
| ''[[:d:Q36091|Minneapolis]]''
| [[File:Ilhan Omar, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16728813|Ilwad Elman]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1476215|human rights defender]]''
| [[Mogadishu|i-Mogadishu]]
|
| [[File:Ilwadelman2 (cropped 2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q256531|Iman]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q18814623|autobiographer]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q3357567|fashion model]]''
| [[Mogadishu|i-Mogadishu]]
| ''[[:d:Q11299|Manhattan]]''
| [[File:Iman 1996.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q23816363|Imbolo Mbue]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''
| ''[[:d:Q819314|Limbe]]''<br/>[[IMelika]]
|
| [[File:Imbolo Mbue 2.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q13560267|Issa Rae]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]''<br/>''[[:d:Q1440873|showrunner]]''<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q3455803|director]]''
| ''[[:d:Q65|Los Angeles]]''
|
| [[File:Issa Rae, producer, writer, and actress, at SXSW 2025 01 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54897722|Jackie Aina]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]''<br/>''[[:d:Q935666|make-up artist]]''<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]''
|
|
| [[File:Jackie Aina 2021 (3x4 cropped).png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q510629|Jemima Sumgong]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q13382460|marathon runner]]''
| [[Nandi County]]
|
| [[File:PortraitJemimaJelagatSumgongRio2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q29160452|Jessica O. Matthews]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q205375|inventor]]''<br/>''[[:d:Q16023665|venture capitalist]]''
| ''[[:d:Q178093|Poughkeepsie]]''
|
|
|-
| ''[[:d:Q54912341|Jojo Abot]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Umculi]]
|
|
| [[File:Jojo Abot.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q51700|Juliana Rotich]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]''
| [[IKhenya|IKenya]]
|
| [[File:Juliana Rotich - World Economic Forum on Africa 2012.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54897214|Kahindo Mateene]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]''
| [[IYuganda]]
| [[IKhongo-Kinshasa|IRiphabliki Labantu weKongo]]
|
|-
| ''[[:d:Q55057949|Karen Attiah]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q1086863|columnist]]''<br/>[[UMfundisi]]
| [[Texas]]
|
| [[File:Karen Attiah Resisting Extremism in Africa- Ordinary Lives, Extraordinary Acts - 37860453116 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q18216886|Kemi Adetiba]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q2340668|music video director]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q1414443|filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q4956562|brand ambassador]]''<br/>''[[:d:Q2059704|television director]]''<br/>''[[:d:Q16144339|cinema]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q3282637|film producer]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]''
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
|
| [[File:Kemi Adetiba.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54899839|Lina Gadi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q50720240|Lina Iris Viktor]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1028181|painter]]''
| [[ILiberia]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q54900027|Louise Umutoni]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q42997985|Loza Maléombho]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q3610436|personal stylist]]''<br/>''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''<br/>''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]''
| [[IBrazili]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q3840847|Lupita Nyong'o]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q10800557|film actor]]''
| ''[[:d:Q1489|i-Mexico City]]''
| ''[[:d:Q65|Los Angeles]]''<br/>[[Nairobi|i-Nairobi]]
| [[File:LupitaNyongo-byPhilipRomano3.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q27494203|Luvvie Ajayi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q11774202|essayist]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blogger]]''<br/>''[[:d:Q12859263|orator]]''<br/>''[[:d:Q70591255|digital strategist]]''
| [[INigeria]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q55056941|Makho Ndlovu]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q55053089|Mari Malek]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q17010072|militant]]''<br/>''[[:d:Q130857|disc jockey]]''
| [[Wau, Ningizimu Sudan]]
| [[New York (idolobha)|New York]]
|
|-
| ''[[:d:Q18534020|Maria Borges]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''
| [[Luanda|i-Luanda]]
|
| [[File:Maria borges at 82nd Venice International Film Festival-3 (cropped2).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6766135|Mariéme Jamme]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usomabhizinisi]]
| ''[[:d:Q3718|i-Dakar]]''
|
| [[File:Web Summit 2018 - Forum Rostra - Day 2, November 7 SMX 0270 (30827501057).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6778538|Marwa Amri]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q12369333|amateur wrestler]]''
| [[Tunis|i-Tunis]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q18637243|Michaela Coel]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q214917|playwright]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q1440873|showrunner]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>''[[:d:Q13235160|manufacturer]]''<br/>''[[:d:Q3455803|director]]''
| ''[[:d:Q2098078|Aldgate]]''
| ''[[:d:Q2220704|East London]]''
| [[File:Michaela Coel Peabody Awards, June 2021.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6835591|Michaela DePrince]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q805221|ballet dancer]]''<br/>''[[:d:Q18814623|autobiographer]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q5716684|umdansi]]''
| ''[[:d:Q634698|Kenema]]''
|
| [[File:191008 Mind the Mind Now - 48865568151 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q6917040|Mosunmola Abudu]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usomabhizinisi]]<br/>''[[:d:Q12362622|philanthropist]]''<br/>''[[:d:Q1420621|media proprietor]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''
| [[ILondon]]
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
| [[File:Mosunmola Abudu 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q60836183|Muthoni Drummer Queen]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q2252262|rapper]]''
| [[Nairobi|i-Nairobi]]
|
| [[File:Festival des Vieilles Charrues 2019 - Muthoni Drummer Queen - 039.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28736612|Nadia Rose]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q2252262|rapper]]''<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]''
| ''[[:d:Q2213391|Croydon]]''
|
|
|-
| ''[[:d:Q3877423|Nnedi Okorafor]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q18844224|science fiction writer]]''<br/>''[[:d:Q4853732|children's writer]]''<br/>''[[:d:Q974144|educator]]''<br/>''[[:d:Q11892507|comics writer]]''
| ''[[:d:Q43196|Cincinnati]]''
|
| [[File:Nnedi Okorafor at National Book Festival 2025.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55057812|Nunu Ntshingila-Njeke]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q18217812|Okwiri Oduor]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[umbhali]]
| [[Nairobi|i-Nairobi]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q55057843|Patricia Nzolantima]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usomabhizinisi]]
| [[Kinshasa|i-Kinshasa]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q54897483|Philomena Kwao]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q3658171|Phiona Mutesi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q10873124|chess player]]''
| [[Kampala|i-Kampala]]
|
| [[File:Phiona Mutesi 2013.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q20981886|Rapelang Rabana]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''<br/>''[[:d:Q5096712|chief digital officer]]''
| [[IGaborone]]
|
| [[File:Rapelang Rabana.jpeg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3439879|Rokhaya Diallo]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>''[[:d:Q6051619|opinion journalist]]''<br/>''[[:d:Q11774202|essayist]]''<br/>''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podcaster]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q1086863|columnist]]''
| ''[[:d:Q230127|4th arrondissement of Paris]]''
|
| [[File:Europa21 - 2.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q3453629|Ruth Negga]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q2259451|stage actor]]''
| [[Addis Ababa|i-Addis Ababa]]
|
| [[File:Ruth Negga by Gage Skidmore 3.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q50346875|Sarah Waiswa]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''
| [[IYuganda]]
| [[Nairobi|i-Nairobi]]
|
|-
| ''[[:d:Q7423050|Saran Kaba Jones]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q12362622|philanthropist]]''<br/>''[[:d:Q380075|advocate]]''<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]''
| ''[[:d:Q3748|i-Monrovia]]''
| ''[[:d:Q100|Boston]]''
| [[File:Saran Kaba Jones.JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q50379528|Seko Shamte]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q2526255|film director]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q289462|Seun Adigun]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]''<br/>''[[:d:Q13383011|bobsledder]]''
| [[Chicago]]
|
| [[File:Seun Adigun in 2022.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7560413|Somi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q15981151|jazz musician]]''<br/>''[[:d:Q66314404|jazz singer]]''<br/>[[Umculi]]
| ''[[:d:Q577964|Champaign]]''
|
| [[File:SOMI, концерт в рамках фестиваля "Акваджаз" в "Зимнем театре".jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q773793|Sona Jobarteh]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q177220|umculi]]''
| [[ILondon]]
|
| [[File:Aid for Trade Global Review 2017 – Day 1 Sona Jobarteh tuning kora.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>[[USolwazi]]<br/>''[[:d:Q1162163|director]]''
| [[Maseru, Idolobha]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q7704911|Terry Pheto]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''
| [[Evaton]]
|
| [[File:Terry Pheto cropped.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q17109424|Toke Makinwa]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q2722764|radio personality]]''<br/>''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
|
| [[File:NdaniTV Toke Makinwa OAP Nov 2018.png|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54898564|Tony Gum]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''
| [[Uitenhage]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q27999600|Touria El Glaoui]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q780596|exhibition curator]]''<br/>''[[:d:Q173950|art dealer]]''<br/>''[[:d:Q20771242|gallerist]]''
| ''[[:d:Q7903|Casablanca]]''
|
| [[File:Touria El Glaoui.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q7830609|Toyin Ojih Odutola]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q15296811|draftsperson]]''
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| [[New York (idolobha)|New York]]
|
|-
| ''[[:d:Q55051826|Umra Omar]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q22336956|humanitarian]]''<br/>''[[:d:Q15978655|consultant]]''
| [[Mombasa]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q4945158|Unity Dow]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q16533|umehluleli]]''<br/>''[[:d:Q40348|ummeli]]''<br/>[[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>[[UNgqongqoshe]]
| [[Mochudi]]
|
| [[File:Unity Dow - PopTech 2011 - Camden Maine USA (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q16211548|Vanessa Mdee]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>''[[:d:Q177220|umculi]]''
| [[Arusha]]
|
| [[File:VeeMoney.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54896828|Velma Makhandia]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
|
|
| [[Nairobi|i-Nairobi]]
|
|-
| ''[[:d:Q5998|Vivian Cheruiyot]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]''
| ''[[:d:Q1684196|Keiyo District]]''
|
| [[File:Vivian Cheruiyot Rio 2016.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q457420|Wangechi Mutu]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>''[[:d:Q3391743|visual artist]]''<br/>''[[:d:Q1281618|sculptor]]''<br/>''[[:d:Q15296811|draftsperson]]''<br/>''[[:d:Q22343478|collagist]]''<br/>''[[:d:Q18074503|installation artist]]''<br/>''[[:d:Q483501|artist]]''
| [[Nairobi|i-Nairobi]]
| [[Nairobi|i-Nairobi]]<br/>[[IKhenya|IKenya]]<br/>[[New York (idolobha)|New York]]
|
|-
| ''[[:d:Q16232420|Warsan Shire]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[USonkondlo|imbongi]]<br/>[[umbhali]]
| [[IKhenya|IKenya]]
|
|
|-
| ''[[:d:Q54898803|Wayétu Moore]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]''<br/>''[[:d:Q482980|author]]''
| [[ILiberia]]
|
| [[File:Wayétu Moore.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q54912300|Yagazie Emezi]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]''
|
| ''[[:d:Q8673|Lagos]]''
|
|-
| ''[[:d:Q55044984|Yasmin Belo-Osagie]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''
| ''[[:d:Q100|Boston]]''
|
|
|-
| ''[[:d:Q18016138|Yemi Alade]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]''<br/>[[Umculi]]<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''
| [[INigeria]]
|
| [[File:Yemi Alade studio portrait.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55057972|Yousra Elbagir]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]]
| [[Khartoum|i-Khartoum]]
|
| [[File:Yousra Elbagir at the International Journalism Festival 2024 in Perugia, Italy 1.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q28025952|Yvonne Orji]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q245068|comedian]]''
| ''[[:d:Q217432|Port Harcourt]]''
|
| [[File:Yvonne Orji.jpg|center|128px]]
|-
| [[Zanele Muholi]]
| ''[[:d:Q48270|non-binary]]''
| ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''<br/>''[[:d:Q8359428|social activist]]''<br/>''[[:d:Q18216771|video artist]]''<br/>''[[:d:Q2544530|portrait photographer]]''<br/>''[[:d:Q18074503|installation artist]]''
| [[Umlazi]]
| [[Umlazi]]<br/>[[IKapa]]
| [[File:Zanele Muholi, 2011 (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q55057723|Zeinebou Mint Taleb Moussa]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q7832320|traditional birth attendant]]''<br/>''[[:d:Q749813|doula]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q54912328|Zim Ugochukwu]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''
|
|
|
|-
| ''[[:d:Q19589575|Émilie Béatrice Epaye]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>[[UNgqongqoshe]]
| [[Central African Republic|i-Central African Republic]]
|
| [[File:Beatrice Epaye (Central African Republic) - International Women of Courage Awards 2015.jpg|center|128px]]
|-
| ''[[:d:Q43396455|Asma Khalifa]]''
| ''[[:d:Q6581072|isifazane]]''
| ''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q16323111|peace activist]]''<br/>''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [[Zuwarah]]
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
24ygzz2qu1mz5jiadmbgys1apyl2zmh
User:GerardM/Associate Fellows of the African Academy of Sciences
2
11105
126225
125969
2026-07-19T09:18:01Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126225
wikitext
text/x-wiki
[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q72859645 Associate Fellows of the African Academy of Sciences]
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
DISTINCT ?item
(COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
(REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid)
(CONCAT( "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?count), "]] / ", "[[toolforge:scholia/author/", ?qid , "/missing{{!}}📖]]") AS ?scholia)
WHERE {
?item wdt:P166 wd:Q72859645 .
OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item|section=
|sort=P166/Q72859645/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q72859645/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing)
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! occupation
! ORCID
! Google Scholar author ID
! VIAF
! Date conferred
! Image
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q5053606|Cato T. Laurencin]]''
| ''[[:d:Q774306|surgeon]]''<br/>''[[:d:Q3400985|academic]]''<br/>[[Usonzululwazi|imfundondalo]]<br/>''[[:d:Q2919046|biochemist]]''<br/>[[Inyanga (umelaphi)|inyanga]]<br/>''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6765-3047 0000-0001-6765-3047]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vECvqdwAAAAJ vECvqdwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/71727696 71727696]
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q5053606|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5053606/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3766703|Giovanni Battista Marini Bettolo Marconi]]''
| ''[[:d:Q593644|chemist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/79091667 79091667]
| 1987
|
| [[toolforge:scholia/author/Q3766703|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3766703/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55540248|Alison M Elliott]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2818-9549 0000-0003-2818-9549]
|
|
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q55540248|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55540248/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42853413|Jos Mortelmans]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q42853413|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42853413/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18921382|Dorairajan Balasubramanian]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/32916453 32916453]
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q18921382|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18921382/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7964724|Walter E. Massey]]''
| [[umfundindalo]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/75184561 75184561]
| 1991
| [[File:Jimmy Carter at the lab with Argonne director Walter E. Massey.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7964724|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7964724/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q340097|Marleen Temmerman]]''
| ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>[[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>[[Inyanga (umelaphi)|inyanga]]<br/>''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''<br/>''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9966-9000 0000-0001-9966-9000]<br/>[https://orcid.org/0000-0003-2069-8752 0000-0003-2069-8752]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/288438725 288438725]
| 2018
| [[File:Marleen Temmerman, Vlaamse gynaecologe, hoogleraar en politica.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q340097|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q340097/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73007487|Peter Neuenschwander]]''
|
|
|
|
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73007487|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73007487/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43024855|Don Cowan]]''
| ''[[:d:Q3779582|microbiologist]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8059-861X 0000-0001-8059-861X]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/5256169639277196580003 5256169639277196580003]
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q43024855|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q43024855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q24284461|Gerhard Bringmann]]''
| ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/70099429 70099429]
| 2013
|
| [[toolforge:scholia/author/Q24284461|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q24284461/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28189|Abdus Salam]]''
| ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q19350898|theoretical physicist]]''<br/>[[umfundindalo]]
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/27596310 27596310]
| 1987
| [[File:Abdus Salam 1987 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28189|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28189/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60043898|Marcel Tanner]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''<br/>[[Inyanga (umelaphi)|inyanga]]
|
| [https://scholar.google.com/citations?user=v82N688AAAAJ v82N688AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/24715860 24715860]
| 2018
| [[File:Marcel Tanner.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q60043898|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60043898/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q29052586|Brenda Wingfield]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''<br/>''[[:d:Q3126128|geneticist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6189-1519 0000-0002-6189-1519]
|
|
| 2016
|
| [[toolforge:scholia/author/Q29052586|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q29052586/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61779862|Kadambot Siddique]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronomist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6097-4235 0000-0001-6097-4235]
| [https://scholar.google.com/citations?user=U0a0g9EAAAAJ U0a0g9EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/57145304377678571446 57145304377678571446]
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q61779862|5]] / [[toolforge:scholia/author/Q61779862/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q11179906|Katepalli R. Sreenivasan]]''
| [[umfundindalo]]<br/>''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q104626036|fluid dynamicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3943-6827 0000-0002-3943-6827]
| [https://scholar.google.com/citations?user=gOGE-38AAAAJ gOGE-38AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/32291715 32291715]
| 2006
| [[File:Prf Krsreenivasan Lecture (33895076442).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q11179906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q11179906/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q29643619|Bob Snow]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3725-6088 0000-0003-3725-6088]
| [https://scholar.google.com/citations?user=U05pkrIAAAAJ U05pkrIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/306452187 306452187]
| 2018
|
| [[toolforge:scholia/author/Q29643619|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q29643619/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73039665|Christian Borgemeister]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8067-0335 0000-0001-8067-0335]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9dcVTjoAAAAJ 9dcVTjoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/61789006 61789006]
| 2011
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73039665|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73039665/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73043860|Donald Adams]]''
| ''[[:d:Q3546255|oceanographer]]''
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73043860|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73043860/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73044236|Erik Waaben Thulstrup]]''
| ''[[:d:Q593644|chemist]]''
|
|
|
| 2009
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73044236|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73044236/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73045464|Govindapillai Achuthan Nair]]''
|
|
|
|
| 2006
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73045464|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73045464/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1248892|Chintamani Nagesa Ramachandra Rao]]''
| ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>[[umfundindalo]]<br/>''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4088-0615 0000-0003-4088-0615]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Zs9227oAAAAJ Zs9227oAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/120155386 120155386]
| 2001
| [[File:Chintamani Nagesa Ramachandra Rao - Kolkata 2004-12-17 03649 Cropped.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1248892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1248892/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42931372|Bert Klumperman]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1561-274X 0000-0003-1561-274X]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/313554514 313554514]
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q42931372|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42931372/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16260071|George F. Gao]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3869-615X 0000-0002-3869-615X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8IaPBy4AAAAJ 8IaPBy4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/20156856361949601949 20156856361949601949]
| 2017
| [[File:20200126 中国疾控中心主任高福接受媒体采访.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q16260071|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16260071/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30102986|Kevin Marsh]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''<br/>''[[:d:Q17156912|malariologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8377-5466 0000-0001-8377-5466]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9gh9_2AAAAAJ 9gh9_2AAAAAJ]
|
| 2015
| [[File:Kevin Marsh (researcher) copped.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q30102986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30102986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1558793|Joachim von Braun]]''
| ''[[:d:Q81096|engineer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q188094|economist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6571-4838 0000-0001-6571-4838]
| [https://scholar.google.com/citations?user=7h3WpjoAAAAJ 7h3WpjoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/5100610 5100610]
| 2014
| [[File:1.2- The global food crisis response Q&A (10035366056).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1558793|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1558793/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72924439|Linqi Zhang]]''
|
|
|
|
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72924439|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72924439/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72935792|Eleanor N. Fish]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunologist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/105238937 105238937]
| 2015
|
| [[toolforge:scholia/author/Q72935792|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72935792/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62560378|Federico Rosei]]''
| ''[[:d:Q1622272|university teacher]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8479-6955 0000-0001-8479-6955]
| [https://scholar.google.com/citations?user=n8hPbQgAAAAJ n8hPbQgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1918159477979627990006 1918159477979627990006]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/20003614 20003614]
| 2017
|
| [[toolforge:scholia/author/Q62560378|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62560378/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73088291|William A.C. Mathieson]]''
|
|
|
|
| 1989
|
| [[toolforge:scholia/author/Q73088291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73088291/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8069886|Zeyaur R. Khan]]''
| ''[[:d:Q1650915|umcwaningi]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q1781198|agronomist]]''
|
|
| [https://viaf.org/en/viaf/73069270 73069270]
| 2012
|
| [[toolforge:scholia/author/Q8069886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8069886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q862423|Bill S. Hansson]]''
| ''[[:d:Q16831721|ethologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q15839134|ecologist]]''<br/>''[[:d:Q864503|biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4811-1223 0000-0002-4811-1223]
|
| [https://viaf.org/en/viaf/56775400 56775400]
| 2016
| [[File:Hansson Bill 8976.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q862423|22]] / [[toolforge:scholia/author/Q862423/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}
dptnzv5g7wpijqzw24bw2a9d2hizzd4
User:GerardM/Moroccon universities et al
2
11166
126213
123814
2026-07-18T20:27:04Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126213
wikitext
text/x-wiki
The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1028 Scholia for Morocco]
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
?number_of_authors
?number_of_works
?item
(REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid)
(CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia)
WITH {
SELECT
?item
(COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
(COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
WHERE {
?item wdt:P17 wd:Q1028 .
?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
?work wdt:P50 ?author .
}
GROUP BY ?item
} AS %results
WHERE {
INCLUDE %results
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia
|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q115898215|Academy of the Kingdom of Morocco]]''
| 23
| [[toolforge:scholia/organization/Q115898215|143]] / [[toolforge:scholia/organization/Q115898215/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1360237|Mohammed V University]]''
| 18
| [[toolforge:scholia/organization/Q1360237|89]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1360237/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q378014|University of al-Qarawiyyin]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q378014|32]] / [[toolforge:scholia/organization/Q378014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50828855|African Continental Free Trade Area]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q913972|Order of Friars Minor]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q913972|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q913972/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551418|Ibn Zohr University]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551418|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551418/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6540652|Writers' Union of Morocco]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q6540652|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6540652/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3117393|TBS Education]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q3117393|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3117393/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30284534|Centre national de la recherche scientifique]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q30284534|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30284534/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551785|International University of Rabat]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551785|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551785/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61931430|University Mohammed VI Polytechnic]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q61931430|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q61931430/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q82826|Hassan II University of Casablanca]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q82826|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q82826/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102251|Sephardi Jews]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q102251|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q102251/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q273642|ESSEC Business School]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q273642|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q273642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12250943|Ministry of National Education]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q12250943|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12250943/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72277724|جمعية فاس سايس]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q72277724|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q72277724/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2829294|Al Akhawayn University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2829294|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2829294/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q737095|Cadi Ayyad University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q737095|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q737095/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1003588|Francophonie]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30294371|Dār Al-Hadīth Al-Hassaniah]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30294371|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30294371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3315292|Ministry of Justice (Morocco)]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3315292|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3315292/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133866484|Laboratoire Interdisciplinaire des Langues et Dynamiques Artistiques et Sociales]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q133866484|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133866484/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q501605|OCP Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q501605|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q501605/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q52663807|Mohammed V University of Rabat, Scientific Institut]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q52663807|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q52663807/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1264411|Islamic World Educational, Scientific and Cultural Organization]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1264411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1264411/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20410138|Ḥassania Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20410138|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20410138/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3578163|National Institute of Forestry Engineering]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3578163|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3578163/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56085233|Wikimedians of Tamazight User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q56085233|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q56085233/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q122106295|Regional Center for Education and Training Professions Fez-Meknes]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q122106295|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q122106295/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2458551|Al Adl Wa Al Ihssane]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2458551|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2458551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3268644|Lycée Descartes]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3268644|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3268644/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12207540|Uniqueness and reform movement]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12207540|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12207540/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1442036|High Authority for Audio-visual Communication]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1442036|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1442036/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2371114|Lycée Lyautey]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2371114|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2371114/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2575765|Moroccan Army of Liberation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2575765|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2575765/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2819353|AREP]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2819353|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2819353/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2867861|Moroccan Association of Human Rights]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2867861|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2867861/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30254550|Institut National de la Recherche Agronomique]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30254550|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30254550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551417|Ibn Tofail University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551417|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551417/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}
3f99nwmyioy40sfpm0kcd451ty1dvzz
User:GerardM/Senegalese universities et al
2
11170
126216
125026
2026-07-18T20:53:38Z
ListeriaBot
10758
Wikidata list updated [V2]
126216
wikitext
text/x-wiki
The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1041 Scholia for Senegal]
{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
?number_of_authors
?number_of_works
?item
(REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid)
(CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia)
WITH {
SELECT
?item
(COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
(COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
WHERE {
?item wdt:P17 wd:Q1041 .
?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
?work wdt:P50 ?author .
}
GROUP BY ?item
} AS %results
WHERE {
INCLUDE %results
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia
|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q671363|Université Cheikh Anta Diop]]''
| 16
| [[toolforge:scholia/organization/Q671363|25]] / [[toolforge:scholia/organization/Q671363/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2255542|Institut Fondamental d'Afrique Noire]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q2255542|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2255542/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50828855|African Continental Free Trade Area]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16647785|KEDGE Business School]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q16647785|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16647785/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2044761|Council for the Development of Social Science Research in Africa]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2044761|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2044761/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3146579|African Institute for Economic Development and Planning]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3146579|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3146579/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q273894|Piarists]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q273894|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q273894/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2946893|Institut français d'Afrique noire]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2946893|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2946893/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1003588|Francophonie]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3490246|Sonatel]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3490246|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3490246/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551411|Université Gaston Berger]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551411/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15616316|Lycee Malick SY]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15616316|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15616316/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3803730|Goree Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3803730|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3803730/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}
b3gbyrxa7ws6vhjnyi3t679qjxmsvcm
User:SihleMchunu24/Draft 1
2
33756
126207
120975
2026-07-18T12:51:22Z
SihleMchunu24
25491
wrote my 3rd paragraph regard animals sexuality
126207
wikitext
text/x-wiki
Ubulili bezilwane, lapha sibheka ukuhluka kobulili bezilwane ukuthi ukubona kanjani futhi yiziphi izilwane ezingenabo ubulili. Ubulili bezilwane eziphila ngokufuya bumelelwa ngokobuchwepheshe bokuba khona kuka-X no-Y Iziqalo. izilwane ezinezibalo ezimbili ze-X (XX) ezesifazane, ngesikhathi ezinye ziba nezibalo ezahlukahlukene (XY) kuba abesilisa. Ukuba khona kwe-khromozonu ye-Y kubangela ukuthuthukiswa kwezimpawu zobulili besilisa, kanti ukungabi khona kwayo kuholela ekuthuthukisweni kwezimpawu zobulili besifazane. Uhlelo lwe-XY lutholakala futhi kwezinye izinambuzane nezitshalo.
Ukukhomba ubulili ezilwaneni kungase kubonakale ekuqaleni njengomsebenzi olula futhi oqondile. Empeleni, ezinye izinhlobo zinezakhi zofuzo zobulili ezibonakalayo noma izici zomzimba ezibonakalayo, isimo esaziwa ngokuthi i-sexual dimorphism yisona esenza ukuth kubonakale kalula, kuhlukaniseke phakathi kobulili. Ngokuphambene nalokho, kunezinhlobo lapho amadoda nabesifazane bethula izici zangaphandle ezifanayo kakhulu, ngakho akukho mehluko obalulekile phakathi kobulili ongabonwa, okwenza kube ngokwephakanyisiwe ukusebenzisa izindlela zokuhlola ubulili ukuze kutholakale ubulili. Ukuziphatha kwezocansi ezilwaneni kuvame ukuthonywa amahomoni, imvelo, izimo eziphila ngaphansi kwazo kanye nokutholakala kwabalingani. Lezi zinto zingaba nomthelela ekutheni izilwane zizala nini, zikhetha kanjani abalingani bazo, nokuthi ziziphatha kanjani uma zihlangana nezilwane ezingaba abalingani bazo.
Izilwane ezahlukene zinezindlela ezihlukahlukene zokukhanga abalingani bazo. Ezinye izinyoni zisebenzisa izingoma, imibala emihle noma imidanso ukuze zikhange umlingani. Ezinye izilwane zisebenzisa iphunga, imisindo, imibala noma ukuziveza ngokomzimba. Lezi zindlela zokuziphatha zisiza izilwane ukuthi zibone futhi zixhumane nabalingani abangaba khona. Ukuziphatha kwezocansi phakathi kwezilwane zobulili obufanayo kuye kwabonwa ezinhlotsheni ezahlukene zezilwane. Lokhu kungahlanganisa ukukhanga, ukuziphatha okuhlobene nokukhwelana, ukuthintana ngokomzimba kanye nokwakha ubudlelwano bomphakathi. Kubalulekile ukuqonda ukuthi lokhu kuziphatha kungaba nemisebenzi ehlukahlukene, njengokuqinisa ubudlelwano phakathi kwezilwane, ukubonisa ukubusa noma ukufunda ukuziphatha okuthile.
My sources:[https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.01%3A_Reproduction_Methods/43.1C%3A_Sex_Determination 43.1C: Sex Determination - Biology Libr]
-
- [https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-3-319-47829-6_1995-1 Sexual Identification | Springer Nature Lin]
-https://cbe.ab.ca
-DOI: 10.1126/science.adf1046
Izinkomba
<ref>{{Cite web|title=Buffalo Facts {{!}} Southern Africa Wildlife Guide|url=https://www.nathab.com/|access-date=2026-02-27|website=www.nathab.com|language=en}}</ref>
<references />
<ref>{{Cite journal|last=McGregor|first=B. A.|date=2012-03-08|title=Production, properties and processing of American bison (Bison bison) wool grown in southern Australia|url=https://doi.org/10.1071/an11213|journal=Animal Production Science|volume=52|issue=7|pages=431–435|doi=10.1071/an11213|issn=1836-0939}}</ref>
<references />
<ref>{{Citation|title=The Intertribal Bison Cooperative|work=Buffalo Nation|pages=75–98|url=https://doi.org/10.2307/j.ctt1djmcvr.10|access-date=2026-02-28|publisher=UNP - Nebraska}}</ref>
<references />
<ref>{{Citation|last=Ajayi|first=S.S.|title=Wildlife utilization in East and Southern Africa|date=2019|work=Wildlife Conservation in Africa|pages=55–72|url=https://doi.org/10.1016/b978-0-12-816962-9.00007-7|access-date=2026-02-28|publisher=Elsevier|isbn=978-0-12-816962-9}}</ref>
fmfyxd3exwqibbac88hxig4uhuizw85
126208
126207
2026-07-18T12:52:21Z
SihleMchunu24
25491
edited paragraphs
126208
wikitext
text/x-wiki
Ubulili bezilwane, lapha sibheka ukuhluka kobulili bezilwane ukuthi ukubona kanjani futhi yiziphi izilwane ezingenabo ubulili. Ubulili bezilwane eziphila ngokufuya bumelelwa ngokobuchwepheshe bokuba khona kuka-X no-Y Iziqalo. izilwane ezinezibalo ezimbili ze-X (XX) ezesifazane, ngesikhathi ezinye ziba nezibalo ezahlukahlukene (XY) kuba abesilisa. Ukuba khona kwe-khromozonu ye-Y kubangela ukuthuthukiswa kwezimpawu zobulili besilisa, kanti ukungabi khona kwayo kuholela ekuthuthukisweni kwezimpawu zobulili besifazane. Uhlelo lwe-XY lutholakala futhi kwezinye izinambuzane nezitshalo.
Ukukhomba ubulili ezilwaneni kungase kubonakale ekuqaleni njengomsebenzi olula futhi oqondile. Empeleni, ezinye izinhlobo zinezakhi zofuzo zobulili ezibonakalayo noma izici zomzimba ezibonakalayo, isimo esaziwa ngokuthi i-sexual dimorphism yisona esenza ukuth kubonakale kalula, kuhlukaniseke phakathi kobulili. Ngokuphambene nalokho, kunezinhlobo lapho amadoda nabesifazane bethula izici zangaphandle ezifanayo kakhulu, ngakho akukho mehluko obalulekile phakathi kobulili ongabonwa, okwenza kube ngokwephakanyisiwe ukusebenzisa izindlela zokuhlola ubulili ukuze kutholakale ubulili. Ukuziphatha kwezocansi ezilwaneni kuvame ukuthonywa amahomoni, imvelo, izimo eziphila ngaphansi kwazo kanye nokutholakala kwabalingani. Lezi zinto zingaba nomthelela ekutheni izilwane zizala nini, zikhetha kanjani abalingani bazo, nokuthi ziziphatha kanjani uma zihlangana nezilwane ezingaba abalingani bazo.
Izilwane ezahlukene zinezindlela ezihlukahlukene zokukhanga abalingani bazo. Ezinye izinyoni zisebenzisa izingoma, imibala emihle noma imidanso ukuze zikhange umlingani. Ezinye izilwane zisebenzisa iphunga, imisindo, imibala noma ukuziveza ngokomzimba. Lezi zindlela zokuziphatha zisiza izilwane ukuthi zibone futhi zixhumane nabalingani abangaba khona. Ukuziphatha kwezocansi phakathi kwezilwane zobulili obufanayo kuye kwabonwa ezinhlotsheni ezahlukene zezilwane. Lokhu kungahlanganisa ukukhanga, ukuziphatha okuhlobene nokukhwelana, ukuthintana ngokomzimba kanye nokwakha ubudlelwano bomphakathi. Kubalulekile ukuqonda ukuthi lokhu kuziphatha kungaba nemisebenzi ehlukahlukene, njengokuqinisa ubudlelwano phakathi kwezilwane, ukubonisa ukubusa noma ukufunda ukuziphatha okuthile.
My sources:[https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/General_Biology_(Boundless)/43%3A_Animal_Reproduction_and_Development/43.01%3A_Reproduction_Methods/43.1C%3A_Sex_Determination 43.1C: Sex Determination - Biology Libr]
-
- [https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-3-319-47829-6_1995-1 Sexual Identification | Springer Nature Lin]
-https://cbe.ab.ca
-DOI: 10.1126/science.adf1046
Izinkomba
<ref>{{Cite web|title=Buffalo Facts {{!}} Southern Africa Wildlife Guide|url=https://www.nathab.com/|access-date=2026-02-27|website=www.nathab.com|language=en}}</ref>
<references />
<ref>{{Cite journal|last=McGregor|first=B. A.|date=2012-03-08|title=Production, properties and processing of American bison (Bison bison) wool grown in southern Australia|url=https://doi.org/10.1071/an11213|journal=Animal Production Science|volume=52|issue=7|pages=431–435|doi=10.1071/an11213|issn=1836-0939}}</ref>
<references />
<ref>{{Citation|title=The Intertribal Bison Cooperative|work=Buffalo Nation|pages=75–98|url=https://doi.org/10.2307/j.ctt1djmcvr.10|access-date=2026-02-28|publisher=UNP - Nebraska}}</ref>
<references />
<ref>{{Citation|last=Ajayi|first=S.S.|title=Wildlife utilization in East and Southern Africa|date=2019|work=Wildlife Conservation in Africa|pages=55–72|url=https://doi.org/10.1016/b978-0-12-816962-9.00007-7|access-date=2026-02-28|publisher=Elsevier|isbn=978-0-12-816962-9}}</ref>
koa8uphfk0jacini7fhf1q12fpntidr
ISikhungo Sikazwelonke Sezobunhloli saseNingizimu Afrika
0
34752
126209
2026-07-18T19:21:55Z
Fongcwele
16873
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1151719245|South African National Academy of Intelligence]]"
126209
wikitext
text/x-wiki
ISikhungo sezobunhloli ngaphambili esasaziwa ngokuthi ''yi-South African National Academy of Intelligence ('''I-SANAI''''') sinesibopho sokuqeqesha amalungu ezinkonzo zobunhloli zaseNingizimu Afrika nezinhlaka zazo. ISikhungo Sikazwelonke Sezobunhloli saseNingizimu Afrka siyingxenye yoHlaka Lezokuphepha Kombuso.
m9wdb8u21fdej5139tbucz0ze8tutzy
UPhiko Lukazwelonke Lwezobunhloli
0
34753
126210
2026-07-18T19:45:14Z
Fongcwele
16873
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1332683858|National Intelligence Agency (South Africa)]]"
126210
wikitext
text/x-wiki
'''UPhiko Lukazwelonke Lwezobunhloli''' kwakuyigama langaphambilini lophiko lezobunhloli [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|lohulumeni waseNingizimu Afrika]]. Njengamanje laziwa ngokuthi iGatsha Lasekhaya loHlaka Lezokuphepha Kombuso. Lunesibopho sezobunhloli ekhaya nokunqanda ubunhloli ngaphakathi kombuso ala waseNingizimu Afrika. Igatsha liphethwe uMqondisi, obika kuMqondisi-Jikelele woHlaka Lezokuphepha Lombuso. UMqondisi uphinde abe yilungu leKomidi Yokuhlela Ubunhloli Kuzwelonke (NICOC).
ny0gfirgn5gbla52eeqhko0y7utsnim
126211
126210
2026-07-18T19:54:16Z
Fongcwele
16873
126211
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox government agency
|agency_name = UHlaka Lezokuphepha Kombuso - iGatsha Lasekhaya
|type = Agency
|nativename = National Intelligence Agency
|nativename_a =
|nativename_r =
<!-- Commented out: |logo = NIA logo.png -->
|logo_width =
|logo_caption = Logo of South Africa's National Intelligence Agency (NIA)
|seal =
|seal_width =
|seal_caption =
|picture =
|picture_width =
|picture_caption =
|formed = {{Start date and age|1994|01|01}}<ref>{{cite web|title=History of the NIA|url=http://www.nia.gov.za/|publisher=South African Government|access-date=12 June 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110518201120/http://www.nia.gov.za/|archive-date=18 May 2011}}</ref>
|preceding1 = INkonzo Kazwelonke Yezobunhloli (NIS)
|preceding2 =
<!-- (etc.) -->
|dissolved = 2009
|superseding = iGatsha Lasekhaya [[UHlaka Lezokuphepha Kombuso]]
|jurisdiction =
|headquarters = Musanda, [[Pretoria]], [[South Africa]]
|coordinates = {{coord|28|18|24|S|25|51|02|E|type:landmark|display=inline}}
|employees = Ukwazisea okuyimfihlo<br />2,500 kuyaqagelwa
|budget = Ukwaziswa okuyimfihlo
|minister1_name = Ayanda Dlodlo
|minister1_pfo =
|minister2_name = Zizi Kodwa
|minister2_pfo =
<!-- (etc.) -->
|chief1_name = Mahlodi Muofhe
|chief1_position =
|chief2_name =
|chief2_position =
<!-- (etc.) -->
|agency_type =
|parent_department =
|parent_agency = Uhlaka Lezokuphepha Kombuso
|child1_agency =
|child2_agency =
<!-- (etc.) -->
|keydocument1=
<!-- (etc.) -->
|website = {{URL|http://www.ssa.gov.za/}}
|footnotes =
|map =
|map_width =
|map_caption =
}}
'''UPhiko Lukazwelonke Lwezobunhloli''' kwakuyigama langaphambilini lophiko lezobunhloli [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|lohulumeni waseNingizimu Afrika]]. Njengamanje laziwa ngokuthi iGatsha Lasekhaya loHlaka Lezokuphepha Kombuso. Lunesibopho sezobunhloli ekhaya nokunqanda ubunhloli ngaphakathi kombuso ala waseNingizimu Afrika. Igatsha liphethwe uMqondisi, obika kuMqondisi-Jikelele woHlaka Lezokuphepha Lombuso. UMqondisi uphinde abe yilungu leKomidi Yokuhlela Ubunhloli Kuzwelonke (NICOC).
==Amaphatho==
aaaomsafrbq0vpi0307asc1p3lsfc9m
Isikhungo Sezokuxhumana Sikazwelonke
0
34754
126212
2026-07-18T20:20:15Z
Fongcwele
16873
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1315723036|National Communications Centre]]"
126212
wikitext
text/x-wiki
'''ISikhungo Sezokuxhumana Sikazwelonke''' siwuphiko lezobunhloli laseNingizimu Afrika, futhi linesibopho sokudloza bukhoma ngamazuba nokunconda kwasani (okwaziwa nangokuthi yi-ISIGINT) yezokuxhumana kwamazwe angaphandle. Kulokhu, sikhonza indima efanayo naleyo yeKomkhulu Lezokuxhumana Kohulumeni wase-[[Umbuso Ohlangeneyo|United Kingdom]] noma UPhiko Lezokuphepha Lukazwelonke (NSA) lwaseMelika. Ngowezi-2009, icala elaliseNkantolo Ephakeme, lanquma ukuthi indlozabukhoma yaso yakwasani nokweqela umsebenzi weziyabizo zamazwe angaphandle kwakungekho emthethweni.
gkg36qth15h9kpv7jjzdw3g5obu6yqp