Wikipedia zuwiki https://zu.wikipedia.org/wiki/Ikhasi_Elikhulu MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk User:GerardM/OkayAfrica 100 women - 2017 2 9966 129074 127631 2026-09-18T11:33:27Z ListeriaBot 10758 Wikidata list updated [V2] 129074 wikitext text/x-wiki ;N.B., There are sub-pages for each year as well as a main master list === Wikidata task list === {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item ?itemLabel { ?item p:P166 [ ps:P166 wd:Q54889438; pq:P585 ?date ] . FILTER( YEAR( ?date ) = 2017 ) . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "zu" } . } |columns=label:Article,P21:Gender,P106:Occupation,P19:Place of birth,P551:Residence,P18:Image |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! Gender ! Occupation ! Place of birth ! Residence ! Image |- | ''[[:d:Q54898654|Agang Ditlhogo]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q4696644|Aida Muluneh]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]'' | [[Addis Ababa|i-Addis Ababa]] | | [[File:Aida Mulune.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2839100|Almaz Ayana]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]'' | [[Benishangul-Gumuz Region|Benishangul-Gumaz]] | | [[File:Almaz Ayana Beijing 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16231862|Amaka Osakwe]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]'' | | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | |- | ''[[:d:Q20022984|Ameenah Gurib-Fakim]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>''[[:d:Q2374149|botanist]]'' | [[IMorishisi]]<br/>''[[:d:Q9348370|Surinam]]'' | | [[File:Ameenah Gurib-Fakim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4747087|Amma Asante]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]'' | ''[[:d:Q202059|London Borough of Lambeth]]'' | | [[File:Amma Asante at MIFF.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55056554|Ammma brown]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q19885291|Ayọ Tometi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q15253558|activist]]'' | ''[[:d:Q16556|Phoenix]]'' | ''[[:d:Q18419|Brooklyn]]'' | [[File:Ayọ Tometi - 2021 (51648565860) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4696652|Aïda Touré]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>[[umbhali]]<br/>[[Umqambi]] | | | |- | ''[[:d:Q443884|Aïssa Maïga]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q245068|comedian]]''<br/>''[[:d:Q3282637|film producer]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]'' | ''[[:d:Q3718|i-Dakar]]'' | | [[File:Aïssa Maïga, 2022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54898628|Benny Bonsu]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q18637627|Bonang Matheba]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q135301631|broadcaster]]''<br/>''[[:d:Q2722764|radio personality]]''<br/>''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>''[[:d:Q12362622|philanthropist]]'' | [[IMahikeng]] | | [[File:Bonang Matheba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851630|Bozoma Saint John]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1072339|chief marketing officer]]'' | ''[[:d:Q49192|Middletown]]'' | ''[[:d:Q65|Los Angeles]]'' | [[File:Bozoma Saint John at Essence Festival of Culture July 2025 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5834|Caster Semenya]]'' | ''[[:d:Q121307100|intersex woman]]'' | ''[[:d:Q13381753|middle-distance runner]]'' | [[Polokwane]] | | [[File:Caster Semenya (42411013704) (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Chimamanda Ngozi Adichie]] | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q156839|cook]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>''[[:d:Q15949613|short story writer]]''<br/>''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q140197632|satirical novelist]]'' | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | [[File:2025-06-16 Chimamanda Ngozi Adichie no Fronteiras do Pensamento 2025 em São Paulo, 013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55058779|Clare Muhoro]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q28648829|Clarisse Iribagiza]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q82594|computer scientist]]'' | [[IRuwanda]] | | [[File:Clarisse Iribagiza 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q636653|Danai Gurira]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q214917|playwright]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q2259451|stage actor]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>[[umbhali]]<br/>[[UMfundisi]]<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q105883597|UN Women Goodwill Ambassador]]''<br/>''[[:d:Q4479442|founder]]'' | ''[[:d:Q1903250|Grinnell]]'' | ''[[:d:Q1903250|Grinnell]]''<br/>[[IHarare|IHarara]]<br/>''[[:d:Q65|Los Angeles]]''<br/>[[New York (idolobha)|New York]] | [[File:Danai Gurira 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24248220|Ethel Delali Cofie]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]'' | | | [[File:Ethel D Cofie.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54912330|Evelyn Ngugi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q17022430|Faarrow]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q26905832|Fadumo Dayib]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usopolitiki|usombusazwe]] | [[Thika]] | | |- | ''[[:d:Q16727436|Farida Bedwei]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''<br/>''[[:d:Q1709010|software engineer]]'' | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | | [[File:Farida Bedwei 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q707255|Fatoumata Diawara]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q488205|singer-songwriter]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q855091|guitarist]]''<br/>''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>[[Umculi]]<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]'' | ''[[:d:Q1515|Abidjan]]'' | | [[File:Fatoumata Diawara Rudolstadt 11 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2053031|Flaviana Matata]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q18581305|beauty pageant contestant]]'' | [[Shinyanga]] | | [[File:Flaviana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q452213|Francine Niyonsaba]]'' | ''[[:d:Q121307100|intersex woman]]'' | ''[[:d:Q13381753|middle-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]'' | | | [[File:Francine Niyonsaba Rio 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5509330|Funmi Iyanda]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q18668527|talk show host]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]'' | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | |- | ''[[:d:Q19630433|Grace Mahary]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]'' | ''[[:d:Q2096|Edmonton]]'' | | |- | ''[[:d:Q54899918|Hanta Tiana Ranaivo Rajaonarisoa]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q484876|chief executive officer]]''<br/>''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1400134|Hedaya Malak]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]'' | ''[[:d:Q794396|Azusa]]'' | | [[File:Hedaya Malak Rio2016b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q26436159|Ilhan Omar]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q56027890|political staffer]]''<br/>''[[:d:Q212238|civil servant]]''<br/>''[[:d:Q28692502|women's rights activist]]''<br/>''[[:d:Q16185210|policy advisor]]''<br/>[[umbhali]] | [[Mogadishu|i-Mogadishu]] | ''[[:d:Q36091|Minneapolis]]'' | [[File:Ilhan Omar, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16728813|Ilwad Elman]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1476215|human rights defender]]'' | [[Mogadishu|i-Mogadishu]] | | [[File:Ilwadelman2 (cropped 2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q256531|Iman]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q18814623|autobiographer]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q3357567|fashion model]]'' | [[Mogadishu|i-Mogadishu]] | ''[[:d:Q11299|Manhattan]]'' | [[File:Iman 1996.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23816363|Imbolo Mbue]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]'' | ''[[:d:Q819314|Limbe]]''<br/>[[IMelika]] | | [[File:Imbolo Mbue 2.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13560267|Issa Rae]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]''<br/>''[[:d:Q1440873|showrunner]]''<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q3455803|director]]'' | ''[[:d:Q65|Los Angeles]]'' | | [[File:Issa Rae, producer, writer, and actress, at SXSW 2025 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54897722|Jackie Aina]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]''<br/>''[[:d:Q935666|make-up artist]]''<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]'' | | | [[File:Jackie Aina 2021 (3x4 cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q510629|Jemima Sumgong]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q13382460|marathon runner]]'' | [[Nandi County]] | | [[File:PortraitJemimaJelagatSumgongRio2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29160452|Jessica O. Matthews]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q205375|inventor]]''<br/>''[[:d:Q16023665|venture capitalist]]'' | ''[[:d:Q178093|Poughkeepsie]]'' | | |- | ''[[:d:Q54912341|Jojo Abot]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Umculi]] | | | [[File:Jojo Abot.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51700|Juliana Rotich]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | [[IKhenya|IKenya]] | | [[File:Juliana Rotich - World Economic Forum on Africa 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54897214|Kahindo Mateene]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]'' | [[IYuganda]] | [[IKhongo-Kinshasa|IRiphabliki Labantu weKongo]] | |- | ''[[:d:Q55057949|Karen Attiah]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q1086863|columnist]]''<br/>[[UMfundisi]] | [[Texas]] | | [[File:Karen Attiah Resisting Extremism in Africa- Ordinary Lives, Extraordinary Acts - 37860453116 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18216886|Kemi Adetiba]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q2340668|music video director]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q1414443|filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q4956562|brand ambassador]]''<br/>''[[:d:Q2059704|television director]]''<br/>''[[:d:Q16144339|cinema]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q3282637|film producer]]''<br/>''[[:d:Q1930187|intatheli]]'' | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | | [[File:Kemi Adetiba.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54899839|Lina Gadi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q50720240|Lina Iris Viktor]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1028181|painter]]'' | [[ILiberia]] | | |- | ''[[:d:Q54900027|Louise Umutoni]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q42997985|Loza Maléombho]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q3610436|personal stylist]]''<br/>''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''<br/>''[[:d:Q3501317|umklami wemfashini]]'' | [[IBrazili]] | | |- | ''[[:d:Q3840847|Lupita Nyong'o]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q10800557|film actor]]'' | ''[[:d:Q1489|i-Mexico City]]'' | ''[[:d:Q65|Los Angeles]]''<br/>[[Nairobi|i-Nairobi]] | [[File:LupitaNyongo-byPhilipRomano3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27494203|Luvvie Ajayi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q11774202|essayist]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blogger]]''<br/>''[[:d:Q12859263|orator]]''<br/>''[[:d:Q70591255|digital strategist]]'' | [[INigeria]] | | |- | ''[[:d:Q55056941|Makho Ndlovu]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q55053089|Mari Malek]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q17010072|militant]]''<br/>''[[:d:Q130857|disc jockey]]'' | [[Wau, Ningizimu Sudan]] | [[New York (idolobha)|New York]] | |- | ''[[:d:Q18534020|Maria Borges]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4610556|umkhangisi]]'' | [[Luanda|i-Luanda]] | | [[File:Maria borges at 82nd Venice International Film Festival-3 (cropped2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6766135|Mariéme Jamme]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usomabhizinisi]] | ''[[:d:Q3718|i-Dakar]]'' | | [[File:Web Summit 2018 - Forum Rostra - Day 2, November 7 SMX 0270 (30827501057).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6778538|Marwa Amri]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q12369333|amateur wrestler]]'' | [[Tunis|i-Tunis]] | | |- | ''[[:d:Q18637243|Michaela Coel]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q214917|playwright]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]''<br/>''[[:d:Q1440873|showrunner]]''<br/>[[USonkondlo|imbongi]]<br/>''[[:d:Q13235160|manufacturer]]''<br/>''[[:d:Q3455803|director]]'' | ''[[:d:Q2098078|Aldgate]]'' | ''[[:d:Q2220704|East London]]'' | [[File:Michaela Coel Peabody Awards, June 2021.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6835591|Michaela DePrince]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q805221|ballet dancer]]''<br/>''[[:d:Q18814623|autobiographer]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q5716684|umdansi]]'' | ''[[:d:Q634698|Kenema]]'' | | [[File:191008 Mind the Mind Now - 48865568151 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6917040|Mosunmola Abudu]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usomabhizinisi]]<br/>''[[:d:Q12362622|philanthropist]]''<br/>''[[:d:Q1420621|media proprietor]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]'' | [[ILondon]] | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | [[File:Mosunmola Abudu 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60836183|Muthoni Drummer Queen]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q2252262|rapper]]'' | [[Nairobi|i-Nairobi]] | | [[File:Festival des Vieilles Charrues 2019 - Muthoni Drummer Queen - 039.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28736612|Nadia Rose]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q2252262|rapper]]''<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]'' | ''[[:d:Q2213391|Croydon]]'' | | |- | ''[[:d:Q3877423|Nnedi Okorafor]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q18844224|science fiction writer]]''<br/>''[[:d:Q4853732|children's writer]]''<br/>''[[:d:Q974144|educator]]''<br/>''[[:d:Q11892507|comics writer]]'' | ''[[:d:Q43196|Cincinnati]]'' | | [[File:Nnedi Okorafor at National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55057812|Nunu Ntshingila-Njeke]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q18217812|Okwiri Oduor]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[umbhali]] | [[Nairobi|i-Nairobi]] | | |- | ''[[:d:Q55057843|Patricia Nzolantima]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usomabhizinisi]] | [[Kinshasa|i-Kinshasa]] | | |- | ''[[:d:Q54897483|Philomena Kwao]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | | |- | ''[[:d:Q3658171|Phiona Mutesi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q10873124|chess player]]'' | [[Kampala|i-Kampala]] | | [[File:Phiona Mutesi 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20981886|Rapelang Rabana]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q82594|computer scientist]]''<br/>''[[:d:Q5096712|chief digital officer]]'' | [[IGaborone]] | | [[File:Rapelang Rabana.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3439879|Rokhaya Diallo]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>''[[:d:Q6051619|opinion journalist]]''<br/>''[[:d:Q11774202|essayist]]''<br/>''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podcaster]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q28389|screenwriter]]''<br/>''[[:d:Q2526255|film director]]''<br/>''[[:d:Q1086863|columnist]]'' | ''[[:d:Q230127|4th arrondissement of Paris]]'' | | [[File:Europa21 - 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3453629|Ruth Negga]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q2259451|stage actor]]'' | [[Addis Ababa|i-Addis Ababa]] | | [[File:Ruth Negga by Gage Skidmore 3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50346875|Sarah Waiswa]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]'' | [[IYuganda]] | [[Nairobi|i-Nairobi]] | |- | ''[[:d:Q7423050|Saran Kaba Jones]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q12362622|philanthropist]]''<br/>[[Umphikeli]]<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | ''[[:d:Q3748|i-Monrovia]]'' | ''[[:d:Q100|Boston]]'' | [[File:Saran Kaba Jones.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50379528|Seko Shamte]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q2526255|film director]]'' | | | |- | ''[[:d:Q289462|Seun Adigun]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]''<br/>''[[:d:Q13383011|bobsledder]]'' | [[Chicago]] | | [[File:Seun Adigun in 2022.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7560413|Somi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q15981151|jazz musician]]''<br/>''[[:d:Q66314404|jazz singer]]''<br/>[[Umculi]] | ''[[:d:Q577964|Champaign]]'' | | [[File:SOMI, концерт в рамках фестиваля "Акваджаз" в "Зимнем театре".jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q773793|Sona Jobarteh]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q177220|umculi]]'' | [[ILondon]] | | [[File:Aid for Trade Global Review 2017 – Day 1 Sona Jobarteh tuning kora.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q593644|chemist]]''<br/>[[USolwazi]]<br/>''[[:d:Q1162163|director]]'' | [[Maseru, Idolobha]] | | |- | ''[[:d:Q7704911|Terry Pheto]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q10800557|film actor]]'' | [[Evaton]] | | [[File:Terry Pheto cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17109424|Toke Makinwa]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q2722764|radio personality]]''<br/>''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>[[umbhali]]<br/>''[[:d:Q578109|television producer]]''<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]'' | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | [[File:NdaniTV Toke Makinwa OAP Nov 2018.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54898564|Tony Gum]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>''[[:d:Q33231|umthwebuli]]'' | [[Uitenhage]] | | |- | ''[[:d:Q27999600|Touria El Glaoui]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]''<br/>''[[:d:Q780596|exhibition curator]]''<br/>''[[:d:Q173950|art dealer]]''<br/>''[[:d:Q20771242|gallerist]]'' | ''[[:d:Q7903|Casablanca]]'' | | [[File:Touria El Glaoui.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7830609|Toyin Ojih Odutola]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q15296811|draftsperson]]'' | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | [[New York (idolobha)|New York]] | |- | ''[[:d:Q55051826|Umra Omar]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q22336956|humanitarian]]''<br/>''[[:d:Q15978655|consultant]]'' | [[Mombasa]] | | |- | ''[[:d:Q4945158|Unity Dow]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q16533|umehluleli]]''<br/>[[Usomthetho|ummeli]]<br/>[[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>[[UNgqongqoshe]]<br/>''[[:d:Q486839|member of parliament]]''<br/>''[[:d:Q2824523|board member]]'' | [[Mochudi]] | | [[File:Unity Dow - PopTech 2011 - Camden Maine USA (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16211548|Vanessa Mdee]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q947873|television presenter]]''<br/>''[[:d:Q177220|umculi]]'' | [[Arusha]] | | [[File:VeeMoney.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54896828|Velma Makhandia]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | | | [[Nairobi|i-Nairobi]] | |- | ''[[:d:Q5998|Vivian Cheruiyot]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q11513337|athletics competitor]]'' | ''[[:d:Q1684196|Keiyo District]]'' | | [[File:Vivian Cheruiyot Rio 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q457420|Wangechi Mutu]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1028181|painter]]''<br/>''[[:d:Q3391743|visual artist]]''<br/>''[[:d:Q1281618|sculptor]]''<br/>''[[:d:Q15296811|draftsperson]]''<br/>''[[:d:Q22343478|collagist]]''<br/>''[[:d:Q18074503|installation artist]]''<br/>''[[:d:Q483501|artist]]'' | [[Nairobi|i-Nairobi]] | [[Nairobi|i-Nairobi]]<br/>[[IKhenya|IKenya]]<br/>[[New York (idolobha)|New York]] | |- | ''[[:d:Q16232420|Warsan Shire]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[USonkondlo|imbongi]]<br/>[[umbhali]] | [[IKhenya|IKenya]] | | |- | ''[[:d:Q54898803|Wayétu Moore]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[umbhali]]<br/>''[[:d:Q6625963|novelist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|university teacher]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]''<br/>''[[:d:Q482980|author]]'' | [[ILiberia]] | | [[File:Wayétu Moore.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54912300|Yagazie Emezi]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''<br/>''[[:d:Q17125263|YouTuber]]'' | | ''[[:d:Q8673|Lagos]]'' | |- | ''[[:d:Q55044984|Yasmin Belo-Osagie]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]'' | ''[[:d:Q100|Boston]]'' | | |- | ''[[:d:Q18016138|Yemi Alade]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q177220|umculi]]''<br/>''[[:d:Q753110|umbhali wengoma]]''<br/>[[Umculi]]<br/>''[[:d:Q33999|umlingisi]]'' | [[INigeria]] | | [[File:Yemi Alade studio portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55057972|Yousra Elbagir]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q1930187|intatheli]]''<br/>[[umbhali]] | [[Khartoum|i-Khartoum]] | | [[File:Yousra Elbagir at the International Journalism Festival 2024 in Perugia, Italy 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28025952|Yvonne Orji]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q33999|umlingisi]]''<br/>''[[:d:Q10798782|television actor]]''<br/>''[[:d:Q245068|comedian]]'' | ''[[:d:Q217432|Port Harcourt]]'' | | [[File:Yvonne Orji.jpg|center|128px]] |- | [[Zanele Muholi]] | ''[[:d:Q48270|non-binary]]'' | ''[[:d:Q33231|umthwebuli]]''<br/>''[[:d:Q8359428|social activist]]''<br/>''[[:d:Q18216771|video artist]]''<br/>''[[:d:Q2544530|portrait photographer]]''<br/>''[[:d:Q18074503|installation artist]]'' | [[Umlazi]] | [[Umlazi]]<br/>[[IKapa]] | [[File:Zanele Muholi, 2011 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55057723|Zeinebou Mint Taleb Moussa]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q7832320|traditional birth attendant]]''<br/>''[[:d:Q749813|doula]]'' | | | |- | ''[[:d:Q54912328|Zim Ugochukwu]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q131524|umninibhizinisi]]'' | | | |- | ''[[:d:Q19589575|Émilie Béatrice Epaye]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | [[Usopolitiki|usombusazwe]]<br/>[[UNgqongqoshe]] | [[Central African Republic|i-Central African Republic]] | | [[File:Beatrice Epaye (Central African Republic) - International Women of Courage Awards 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43396455|Asma Khalifa]]'' | ''[[:d:Q6581072|isifazane]]'' | ''[[:d:Q15253558|activist]]''<br/>''[[:d:Q16323111|peace activist]]''<br/>''[[:d:Q1238570|political scientist]]'' | [[Zuwarah]] | | |} {{Wikidata list end}} n2ta6ds3gh71zffod76ecg5e4mvbci8 User:GerardM/Senegalese universities et al 2 11170 129061 127921 2026-09-17T22:25:41Z ListeriaBot 10758 Wikidata list updated [V2] 129061 wikitext text/x-wiki The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1041 Scholia for Senegal] {{Wikidata list |sparql= SELECT ?number_of_authors ?number_of_works ?item (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia) WITH { SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors) (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works) WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q1041 . ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item . ?work wdt:P50 ?author . } GROUP BY ?item } AS %results WHERE { INCLUDE %results SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". } } ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia |columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing) }} {| class='wikitable sortable' ! Organization ! Number of authors ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q671363|Université Cheikh Anta Diop]]'' | 16 | [[toolforge:scholia/organization/Q671363|26]] / [[toolforge:scholia/organization/Q671363/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2255542|Institut Fondamental d'Afrique Noire]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q2255542|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2255542/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q50828855|African Continental Free Trade Area]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q16647785|KEDGE Business School]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q16647785|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16647785/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2044761|Council for the Development of Social Science Research in Africa]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q2044761|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2044761/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3146579|African Institute for Economic Development and Planning]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q3146579|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3146579/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]'' | 2 | [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q273894|Piarists]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q273894|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q273894/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q2946893|Institut français d'Afrique noire]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q2946893|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2946893/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1003588|Francophonie]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3490246|Sonatel]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3490246|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3490246/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3551411|Université Gaston Berger]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3551411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551411/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3456837|Pasteur Network]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3456837|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3456837/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q15616316|Lycee Malick SY]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q15616316|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15616316/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q3803730|Goree Institute]]'' | 1 | [[toolforge:scholia/organization/Q3803730|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3803730/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} f7ux367u4pgvq20a6ujj5fxwim0hdf7 User talk:SHB 3 28368 129062 91273 2026-09-18T04:21:34Z Max 20510 Max moved page [[User talk:SHB2000]] to [[User talk:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 91273 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div> ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc Sharon Draper 0 30938 129039 128944 2026-09-17T15:55:50Z Dumbassman 11040 129039 wikitext text/x-wiki [[File:Sharon_Draper_(11515).jpg|thumb| U-Sharon Draper ngo-2018]] '''USharon Draper''' ungumbhali waseMelika, [[imbongi]], kanye nothisha omkhulu . Usezuze imiklomelo eminingi ngokufundisa nokubhala [[Incwadi|izincwadi]] eziningi, [[Inkondlo|izinkondlo]] kanye nezindaba ezimfushane. Wayenguthisha eCincinnati kusukela ngo-1970-1997 futhi waba umbhali ngo-1991, okuwumsebenzi awenzayo njengamanje. Isiqephu sakhe sokuqala kwaba "Ithoshi Elincane Elilodwa", indaba emfushane eyanyatheliswa kumagazini i -Ebony ngo-1991 njengomnqobi womncintiswano wezindaba ezimfushane ongenele abangu-20,000. Ekubhaleni kwakhe, ukhethe abalingiswa besilisa base-Afrika-baseMelika ukuthi banikeze izwi izinsizwa zase-Afrika-America. == Isiqalo sokuphila == USharon Draper wazalwa ngo-Agasti 21, 1948 eCleveland, e-Ohio. Wayeyindodakazi endala ezinganeni ezintathu emndenini wakhe futhi wakhulela endaweni ebumbene. == Imfundo == USharon Draper uthole i-BA yakhe ePepperdine University ngo-1971 kanye ne-MA yakhe eMiami University of Ohio ngo-1974. == Umsebenzi wokufundisa == USharon Draper wayenguthisha wezikole zikahulumeni zaseCincinnati kusukela ngo-1970-1997, futhi wawina umklomelo Wothisha Wonyaka WaseMelika wango-1997 ngomsebenzi wakhe ezikoleni. Uchaze ukufundisa “njengobizo nobizo” lwakhe, futhi uthi “ufundisa ngoba kufanele. Kusenhliziyweni yami nasemphefumulweni wami; ingxenye yencazelo yami. Ngigcina ngifundisa noma ngabe ngikuphi." == Izincwadi == Eminye yemisebenzi yakhe eshicilelwe ihlanganisa: * ''Izinyembezi Zengwe'', 1994. * ''UZiggy kanye namaDinosaurs Amnyama'', 1995. * ''I-Forged by Fire'', ngo-1996. * ''U-Romiette noJulio'', ngo-1997. * ''Jazzimation'', 1999. * ''Ukufundisa Ngokusuka Enhliziyweni'', 1999. * ''Ayishiswanga Kakhulu kodwa iCrispy ezungeze imiphetho'', ngo-2001. * ''Ubumnyama Ngaphambi Kokuntwela kokusa'', 2001. * ''I-Double Dutch'', 2002. * ''Impi yaseJeriko'', 2003. * ''I-Copper Sun'', ngo-2006. * ''November Blues'', 2007 * ''Ngaphandle Kwengqondo Yami'', 2010 == Imiklomelo == USharon Draper usezuze imiklomelo eminingi ekufundiseni nasekubhaleni. Uzuze umklomelo weCoretta Scott King Genesis weLiterature (1995), kanye nendondo ye-American Library Association Best Book for Young Adults umklomelo (1995) emsebenzini wakhe wokubhala. Ubuye wawina i-Ohio State Teacher of the Year (1997), US National Teacher of the Year (1997), Isitifiketi Sebhodi Likazwelonke, Ibhodi Likazwelonke Lamazinga Okufundisa Ochwepheshe (1995), Ibhodi Labaqondisi, Ibhodi Likazwelonke Lamazinga Okufundisa Ochwepheshe (1997), Umklomelo Kazwelonke Wokuhlonishwa Kwabesifazane AbangamaNegro Ekufundiseni (1997), kanye ne-Delta Kapa Gamma Honor Society for Women Educators. == Izithenjwa == <references group="" responsive="1"></references> * "Sharon M. Draper." I-Biography in Context. Gale, nd Iwebhu. * "I-World Book Online Reference Center | I-Online Reference Book| Online Encyclopedia." Incwadi Yomhlaba. Np, ngi Iwebhu. 23 Mar. 2015. <nowiki> [[Category:Writers from Ohio]]</nowiki> == Themes == Izincwadi eziningi zikaDraper zezingane nentsha ziqukethe izihloko ezinzima nezibucayi, njengokufa, ukudabuka, nokuhlukunyezwa. UDraper uthe usebenzisa lezi zihloko ngoba ziyizinto ezingokoqobo zokuphila kwentsha eminingi. Esinye sezihloko esikhulu okukhulunywa ngazo encwadini kaDraper ethi *Out of My Mind*, elandisa indaba yentombazane enesifo sohlangothi esithile somzimba, wukukhuluma ngabantu abancane kanye nokukhubazeka. Esinye isihloko esikhulu ezincwadini zikaDraper, njenge-Forged by Fire ne-Romiette and Julio, uhlanga. Ku-''URomiette noJulio'', intombazane yase-Afrika yaseMelika nomfana waseHispanic baqala ukuthandana, naphezu kokungavunyelwa komndeni nokusongelwa yiqembu lendawo. UZonnenberg uthi ukugxila kwendaba ezindabeni eziyinkimbinkimbi ezinjengobudlova bamaqembu nobuhlobo bezinhlanga kukhuthaza ingxoxo ejulile kubo bonke abafundi.<ref>{{Cite journal |last=Zonnenberg |first=Arina |date=April 2002 |title=Romiette and Julio |url=https://link.gale.com/apps/doc/A84967072/ITOF?u=wash_main&sid=ITOF&xid=b12d74f6 |journal=Journal of Adolescent & Adult Literacy |publisher=International Literacy Association |volume=45 |issue=7 |via=Gale General Onefile}}</ref> Ngenkathi ''URomiette noJulio'' bebeka izinhlanga zabadlali abakhulu phambili, u-Price uphawula ukuthi uDraper uthatha indlela ehlukile ku-Forged by Fire. U-Price ubhala ukuthi nakuba abalingiswa abaningi kule ncwadi bengama-Afrika aseMelika, uDraper ugxile kakhulu ezenzweni zabadlali. Ngenxa yokuthi uDraper ugxile kakhulu ekulandiseni nasekuthuthukiseni abalingiswa, abafundi bavela nomqondo wokuthi uhlanga nobuzwe bakha ingxenye eyodwa kuphela yobuntu bomuntu.<ref>{{Cite journal |last=Price |first=Vincent |date=March 2017 |title=Flipping the Coin: Towards a Double-Faced Approach to Teaching Black Literature in Secondary English Classrooms |journal=Changing English |volume=24 |issue=1 |pages=53–66 |doi=10.1080/1358684X.2016.1228442 |s2cid=58930086}}</ref> Amanye ama-novel kaDraper agxile emdlalweni ahlanganisa i-Fire from the Rock, i-Stella by Starlight, ne-Blended.''Ukuxuba.'' ==Amaphatho== {{reflist}} azsn8io7y5xncopn7r0scpmvk6dyxxo Umakoti 0 32509 129057 127607 2026-09-17T19:30:46Z Fongcwele 16873 /* uMsukagama */ 129057 wikitext text/x-wiki [[File:A_Bride_at_Kauyawa_-_a_prewedding_traditional_event.jpg|thumb|umakoti emgidini ongaphambi komgcagco]] '''Umakoti''' , '''umlobokazi''' noma '''umtshakazi''' ngumuntu wesifazane osezoshada, osanda kushada noma oshadile (oganile) ohlala emendweni. Lapho kwenziwa umgcagco, lowo ozoba umyeni kamakoti, ngokuvamile ubizwa ngokuthi ''umkhwenyana'' noma ''umkhonyana'' nje . Ngokwesiko laseNtshona, umakoti angase ahanjelwe yimpelesi eyodwa noma ngaphezulu. Kanjalo nangokwesintu, umakoti uphelezelwa izimpelesi. ==uMsukagama== Igama elithi "umakoti" lisuka olimini lwesiLala, kwelithi "'''umakhoti'''". Isilala siwulumi oluthefulayo, njengesiSwati, futhi lezi zilimi zinamagama ahlobene nelithi umakoti afana nelithi ''umkhothi'' (Umkhozi) ''ubukhothi'' asetshenziswa ukuchaza ubudlelwane, okusho ukuthi umakoti yilowo ongena ebudlelwaneni nomyeni wakhe. Igama lokuhlonipha lona lithi ''umatshothi''. Ukukotiza indlela umakoti aziphatha ngayo emendweni. Amanye amagama esizulu kamakoti ilawa: *'''umlobokazi''' livela kwelithi 'lobola', lisho umakoti olotsholiwe owakhishelwa izinkomo zelobolo, ngokufanayo elithi umloboli, umlobolisi, umloboli nawo avela kwelithi lobola. *'''Ingcwayikazana''', livela kwelithi gcwaya (gcaya) okuyisenzo sokumboza amabele esenziwa umakoti emendweni. ingcwayikazana isinciphiso selithi ingcwayi. Ingcwayikazana umakoti osemusha, osanda kugcwaya. Amagama okuhlonipha ahlanganisa elithi umgwadi ==Indlela Yokugqoka== [[File:A_joyous_Zulu_wedding_celebration.jpg|thumb]] Umakoti ufika kubo kamkhwenyana ethobe ugqoka izingubo ezizothile afake umhezo owokuhlonipha abakamkhenyana. Umakoti kuvame ukuthi afike nezitsha zokudlela umndeni noma amalunga omndeni. Umakoti ugqoka ngendlela ehloniphekile engavezi izibiliboco zomyeni wakhe, ngokujwayelekile umuntu mase eganile izimpahla azigqokayo azibi ngasenhla kwamadolo. Akabe esazigqoka izimpahla eziveza amabele nesifuba. Emzini makunomcimbi umakoti uyaheza akahambi ngamahlombe noma kunesifo umakoti uyaheza ukubonisa inhlonipho. ===umshado omhlophe=== [[File:Smiley_Bride_01.jpg|thumb]] Emazweni aseYurophu baseMelika umakoti ugqoka ingubo ehlinephekile, afihle nobuso. Uma kungumshado omhlophe, umakoti uthungelwa bona aqashe ingubo yomshado ezogqokwa ngalolosuku kuphela. Ngokuvamile umakoti wayegqoka ingubo yombala othandwa uyena, Kodwa umshado weNdlovukazi Victoria, owagwoka ingubo emhlophe emgcagxweni wakhe, ukugqokwa kwengubo emhlophe kwaphenduka isiko. Namuhla, omakotu babelungu bagqoka ingubo emhlophe lapho beshada, futhi leli siko lithandwa amakholwa kakhulu. Emazweni ase-Asia, abalobokazi bagqoka izingubo ezihambisana nombala wesizwe, njengoba umbala omhlophe kungumbala wesililo nokufa ngokwamasiko akhona. Abalobokazi bakhonze umbala intombi. Kodwa namuhla abaningi balandela isimo laseNtshona futhi Nabi bafaka ingubo emhlophe ehlotshiswe ngemithungo emibalabala, nobuhlalu nembedu nobucwebe obunhlobonhlobo. 5ml5zwflyz27madw15lmob26oym3cvj IPhumezi 0 32548 129060 128139 2026-09-17T21:25:48Z Bhelekazi2 25493 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375181741|Apple]]" 129060 wikitext text/x-wiki '''i-apula''' [[isithelo]] esiyindilinga, esidliwayo sesihlahla sama-apula (''IMalus'' spp.). Izihlahla zezithelo '''ingadi yezithelo''' noma ama-apula akuleli ('''''I-Malus domestica'''''), zitshalwa kabanzi kulo lonke uhlobo, zitshalwa emhlabeni wonke. Lesi sihlahla saqala E-Asia ephakathi, lapho kokhokho basendle, ''I-Malus sieversii'', esatholakala khona. Ama-apula aye alinywa izinkulungwaneni zeminyaka e-I-Eurasia ngaphambi kokuba alethwe ezweni laseMelika ngabenzi bamakholoni baseYurophu. Ama-apula anokubaluleka kwamasiko ezinganekwaneni eziningi (kuhlanganise namaNorse namaGrikhi) nasezinkolweni (njengobuKristu eYurophu). Ama-apula alinywa ngezinhlamvu avame ukuhluka kakhulu kunalawo abazali bawo, futhi isithelo esivelayo sivame ukungabi nezici ezifiselekayo. Ngezinhloso zokuhweba, kufaka phakathi ukuhlolwa kwezitshalo, izinhlobo zama-apula zisakazwa ngokuxhunywa kwe-clonal ezimpandeni. Izihlahla zama-apula ezitshalwe ngaphandle kwezimpande zivame ukuba zinkulu futhi zihambe kancane kakhulu ekutholeni izithelo ngemuva kokutshala. Izimpande zisetshenziselwa ukulawula ijubane lokukhula kanye nobukhulu besihlahla esivelayo, okuvumela ukuvuna okulula. Kunezinhlobo ezingaphezu kuka-7,500 zama-apula. Izinhlobo ezahlukahlukene zezitshalo zifuyelwa ukunambitheka nokusetshenziswa okuhlukahlukene, kufaka phakathi ukupheka, ukudla okuluhlaza, kanye nokukhiqiza i-cider noma ujusi we-apula. Izihlahla nezithelo zisengozini yezinkinga ezibangelwa [[Ukhunta|isikhunta]], amagciwane, kanye nezinambuzane, ezingalawulwa ngezindlela eziningi zezinto eziphilayo nezingezona ezokwemvelo. Ngo-2010, ijenomu yesithelo yalandelwa njengengxenye yocwaningo lokulawula izifo kanye nokuzalanisa okukhethiwe ekukhiqizeni ama-apula. == Umsuka == Igama elithi ''i-apula'' lisuselwa esiNgisini Esidala elithi {{Lang|ang-Latn|æppel}}, elisho ukuthi "isithelo", hhayi ngokuqondile i-apula.<ref name="OnlineEtymDict" /> Lokho okuvela egameni lesiProto-German {{Lang|gem-x-proto|*aplaz}}, okuvela egameni leProto-Indo-European *{{Lang|ine-x-proto|*h₂ébōl}}.<ref name="Lisa Lim">{{Cite news |last=Lim |first=Lisa |date=6 July 2021 |title=Where the word 'apple' came from and why the forbidden fruit was unlucky to be linked with the fall of man |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/article/3139890/where-word-apple-came-and-why-forbidden-fruit-was-unlucky |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628112156/https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/article/3139890/where-word-apple-came-and-why-forbidden-fruit-was-unlucky |archive-date=28 June 2023 |access-date=28 June 2023 |work=[[South China Morning Post]] |department=Language Matters |publisher=[[Alibaba Group]] |location=Hong Kong, China |language=en}}</ref> Ngasekupheleni kwekhulu le-17, leli gama lalisebenza futhi njengegama elivamile lazo zonke izithelo kuhlanganise namantongomane; esinye isibonelo [[INhlabanjano|uphayinaphu]], isithelo esivuvukele ngaphandle kwamantongomane e-cashew esaziwa ngokuthi "i-cashew apple",<ref name="mw">{{Cite web|date=2025|title=A pineapple is an apple (kind of). How did this tropical fruit get tied to the apple?|url=https://www.merriam-webster.com/wordplay/word-history-pineapple|accessdate=11 April 2026|website=Word History|publisher=[[Merriam-Webster]]}}</ref> esinye igama lesiNgisi saseMiddle le-14 elithi {{Lang|enm|appel of paradis}}, elisho [[ubhanana]].<ref name="OnlineEtymDict">{{Cite web|title=Origin and history of "apple" by Online Etymology Dictionary|url=https://www.etymonline.com/word/apple|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221020212/https://www.etymonline.com/word/apple|archive-date=21 December 2019|accessdate=12 July 2025|website=[[Online Etymology Dictionary]]}}</ref> 794yg95rq28zpp38s5150e06a1fk4j2 129067 129060 2026-09-18T08:18:29Z Fongcwele 16873 Reverted edit by [[Special:Contributions/Bhelekazi2|Bhelekazi2]] ([[User talk:Bhelekazi2|talk]]) to last revision by [[User:Fongcwele|Fongcwele]] 128139 wikitext text/x-wiki [[File:Malus Lobo 4397.jpg|alt=Isithombe se-Aphula|thumb|Isithombe sama-Aphula]] [[File:01 - A red apple with heart-shaped patch on a plate.jpg|thumb|Inhliziyo eluhlaza ku-apula elibomvu]] '''IPhumezi''' (noma '''I-aphula''') [[Izithelo|yisithelo]] esiyindilinga, esidliwayo esikhiqizwa isihlahla samaphumezi ([[:en:Malus|i-Malus spp]]., phakathi kwazo iphumezi lasekhaya noma lesihlahla sesithelo; i-Malus domestica). [[Umuthi|Izihlahla]] zamaphumezi zitshalwa emhlabeni wonke futhi ziyizinhlobo ezitshalwa kakhulu zohlobo lwe - Malus. Lo muthi wavela e-Asia Ephakathi, lapho kusatholakala khona ukhokho wawo wasendle, iMalus sieversii. Amaphumezi abelokhu etshalwa izinkulungwane zeminyaka e-Eurasia futhi afakwa eNyakatho Melika ngabaqoneli baseYurophu. Amaphumezi anencazelo engokwenkolo nezinganekwane emasikweni amaningi, kuhlanganise namasiko amaNorse, amaGreki namaKristu aseYurophu. Amaphumezi akhuliswa ngembewu ngokuvamile ahluke kakhulu kulawo angawomzali wawo, futhi isithelo esivelayo ngokuvamile asibi nazo izici ezifiselekayo. Ngezinhloso zokuhweba, kuhlanganise nokuhlola izitshalo, izinhlobo zamaphumezi zanda ngokufakelwa kwe-clonal emithonjeni. Izihlahla zamaphumezi ezikhule ngaphandle kwezimpande zivame ukuba zinkulu futhi zithela kancane ngemva kokutshala. Izimpande zisetshenziselwa ukulawula ijubane lokukhula nobukhulu besihlahla esivelayo, okuvumela ukuvunwa okulula. Kunezinhlobo ezingaphezu kuka-7 500 zamaphmezi. Izinhlobo ezihlukahlukene zifuyelwa ukunambitheka nokusetshenziswa okuhlukahlukene, kuhlanganise nokupheka, ukudla okuluhlaza, nokukhiqiza i-cider noma ijusi lephumezi. Izihlahla nezithelo zithambekele ezinkingeni zokhunta, zamagciwane, nezilokazane, ezingalawulwa ngezindlela eziningana eziphilayo nezingaphili. Ngo-2010, i-genome yesithelo yalandelwa njengengxenye yocwaningo lokulawulwa kwezifo nokuzalanisa okukhethiwe ekukhiqizeni amaphumezi. == Ingcaziso == Umuthi wephumezi awukhithiki, futhi ungamamitha mane ukuphakama lapho utshaliwe, okuwenza ube muncane kunalowo okhula endle.<ref name="UofGeorgia" /><ref name="FNA">{{cite web |last=Dickson |first=Elizabeth E. |title=''Malus domestica'' |url=http://floranorthamerica.org/Malus_domestica |website=[[Flora of North America]] |access-date=27 July 2024 |date=28 May 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728060606/http://floranorthamerica.org/Malus_domestica |archive-date=28 July 2024}}</ref> Lapho utshaliwe, ubungako, ubumo nesilithe samaqabunga kunqunywa izimpande ngendlela othenwa ngayo. Imitho yamaphumezi ivame ukuba nomqhele ondingilizi noqombothile nesikhuphelo samaqabunga esithe khuhle. Amagxolo awo avame ukuba mpunga noma ngwevu samnunwe, Kodwa amagatsha amancane wona aba mtshezi noma abe nsundu futhi Abe buthelezi. amahlumela amancane avame ukumbozwa iziboya ezincinyane, lapho ekhula ziyasuka zonke.<ref name="Heil et al.">{{cite book |last1=Heil |first1=Kenneth D. |last2=O'Kane, Jr. |first2=Steve L. |last3=Reeves |first3=Linda Mary |last4=Clifford |first4=Arnold |date=2013 |title=Flora of the Four Corners Region: Vascular Plants of the San Juan River Drainage, Arizona, Colorado, New Mexico, and Utah |url=https://archive.org/details/mobot31753003888887/page/n926 |edition=First |location=St. Louis, Missouri |publisher=[[Missouri Botanical Garden]] |page=909 |isbn=978-1-930723-84-9 |oclc=859541992 |access-date=27 July 2024}}</ref> <gallery mode=packed> File:Apple Blossom @ Manali.jpg|thumb|ukuqhakaza kwephumezi File:Koeh-108.jpg|thumb|Umfanekiso womchazasimila </gallery> === Isithelo === [[Isithelo]] siyi- esivuthwa ekupheleni kwehlobo noma Ikwindla. Izithelo zangempela ziyizingosi esiqinile ezingaphakathi emnyombweni wephumezi ezibizwa ama-carpel. Kunama-carpel amahlanu phakathi kwephumezi, kodwa ayavela namathathu. Ingozi ngayinye iqukethe izimbewu ezinmbile noma eyodwa.<ref>{{cite book |last1=Juniper |first1=Barrie E. |last2=Mabberley |first2=David J. |author1-link=Barrie Juniper |author2-link=David Mabberley |date=2006 |title=The Story of the Apple |url=https://archive.org/details/storyofapple0000juni |url-access=registration |edition=First |location=Portland, Oregon |publisher=[[Timber Press]] |page=27 |isbn=978-0-88192-784-9 |lccn=2006011869 |oclc=67383484 |access-date=1 August 2024}}</ref> Ingxenye edliwayo yakhiwa isamukezo sembali.<ref>{{cite web |title=Fruit glossary |url=https://schoolgardening.rhs.org.uk/Resources/Info-Sheet/Fruit-Glossary |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=7 August 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807071550/https://schoolgardening.rhs.org.uk/Resources/Info-Sheet/Fruit-Glossary |archive-date=7 August 2024}}</ref> <gallery mode=packed> File:Apple anatomy, flower and fruit compared.svg|300px|Indlela isithelo sephumezi esivela ngayo embalini </gallery> Izimbewu zimise okweqanda noma iganandoda futhi ziba nombala osuka konsundu kuya kosamunwe, futhi zivame ukuba nesidli noma zibe buthuntu.<ref>{{cite book |last1=Burford |first1=Tom |author1-link=Tom Burford |date=2013 |title=Apples of North America: 192 Exceptional Varieties for Gardeners, Growers and Cooks |url=https://archive.org/details/applesofnorthame0000burf |url-access=limited |language=en |edition=First |location=Portland, Oregon |publisher=[[Timber Press]] |pages=22, 50, 55, 122, 123, 137, 141, 147, 159, 245, 246 |isbn=978-1-60469-249-5 |lccn=2012045130 |oclc=819860825}}</ref> ==Amaphatho== 060r6yfawh5j388rfygxhbc3h53umkv IViyena 0 33572 129034 128170 2026-09-17T15:05:51Z Dominik aus Wien 20288 129034 wikitext text/x-wiki [[File:Reliefkarte Wien.png|thumb|289x289px|[[Ibalazwe]] leViyena, iyidolobha elikhulu nenani labantu elingu-2,042,036 enyakeni engu-2026'''<ref name=":0" />''']] '''IViyena''' ([[isiNgisi]]: Vienna; [[IsiJalimani|isiJalimane]]: Wien; [[isiViyena]]: Wean) iy[[IsiQongo|inhlokodolobha]] yas[[I-Ostriya|e-Ostriya]]. Idolobha leli elikhulu lisempumalanga yase-Ostriya enkabeni yezwekazi las[[IYurophu|eYurophu]]. Kukhona ngaphezulu kwezakhamuzi eziyizigidi ezimbili eViyena kanjalo iyidolobha lesihlanu ngobukhulu ngenani labantu enhlanganweni yeYurophu ''(European Union)'' futhi iyidolobha leshumi ngobukhulu ngenani labantu ezwekazini laseYurophu. Leli dolobha libaluleka elikhulu kwamazwe ngamazwe ''(Global City)'' kanjalo kukhona indawo yezinhlangano njengenhlangano yezizwe ezihlangene ''(United Nations)''.<ref name=":1">[https://www.wien.gv.at/ Iwebhusayithi yaseViyena]</ref> == Izifunda nemvelo == [[File:Wien 3 Wappen.svg|thumb|101x101px|[[Isiphandla]]]] IViyena isehlangothini oluyimpumalanga lwas[[I-Alps|e-Alps]] ''(izintaba ezikhulu eYurouph)'' futhi idabulwa ng[[Umfula|omfula]] omkhulu [[iDanube]]. Kukhona ibhande yemvelo emaphethelweni wasedolobha. Intaba ephakheme ekhulu kunezinye izintaba zonke edolobheni leli ibizwa iHermannskogel namamitha angu-544 ngaphezulu kolwandle esifundeni esibizwa iDöbling enyakhatho yaseViyena. Ezinye izintaba ezidume esifundeni iDöbling zibizwa iKahlenberg, iLeopoldsberg neCobenzl. Ezifundeni enyakhatho yasedolobha leli, iDöbling kanye neFloridsdorf, kulinywa amagilebhisi ewayini futhi. Uhlangothi oluyimpumalanga lwomfula iDanube luyingxenye yasesifunda esikhulu esibizwa iMarchfeld kanti lubizwa iTransdanubien lapho izifunda zaziwa ngokuthi iFloridsdorf kanye neDonaustadt ziba khona. Esifundeni esidume esibizwa iMarchfeld ngokulinywa kwezinhlobonhlobo z[[Imifino|emifino]]. Entshonalanga yaseViyena kukhona ihlathi elikhulu elibizwa [[iLainzer Tiergarten]] ehlalwa ng[[Izilwane|ezilwane]] eziningi njeng[[Ingulube|ezingulube]] zasendle, [[Inyamazane|izinyamazane]] zaseYurophu, [[Impungushe|izimpungushe]] futhi izinhlobo z[[Ilulwane|amalulwane]] ezihlukahlukene. Eningizimu-mpumalanga kukhona ihlathi elikhulu elibizwa [[iLobau]], ingxenye yepaki yaziwa ngokuthi iDonau Auen, ehlalwa ngezilwane [[Ibhiva|amabhiva]] n[[Ufudu|ezimfudu]]. IViyena inezifunda ezingamashumi amabili nanthathu. Lezi zifunda ezinamanombolo zibizwa:<ref name=":1" /> {| class="wikitable" |+Izifunda zaseViyena !Amanombolo !Amagama !Inani labantu (2025<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/682157/umfrage/einwohner-in-wien-nach-bezirken/ Inani labantu ezifundeni zase-Viyena enyakeni engu-2025]</ref>) !Izindaba ngezifunda !Izithombe |- |[[File:Wien - Bezirk Innere Stadt, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]1. |I-Innere Stadt ''(inkaba yasedolobha)'' |16,281 |Iyinkaba yasedolobha nesakhiwo seSonto likaSaint Stephan ''(buka isithombe)''. Esifundeni lesi kukhona izivakashi eziningi 'nsuku zonke ukubona izakhiwo ezidala, ngesibonelo emgwaqeni obizwa iRing. Izindawo zokuphumula ziyiStadtpark, iBurggarten kanti iVolksgarten. |[[File:Stephansdom Wien 2022-08-08 13.jpg|center|frameless|IStephansdom]] |- |[[File:Wien - Bezirk Leopoldstadt, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]2. |ILeopoldstadt |112,675 |Iyisifunda empumalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kuhlala umphakathi wabaJuda waseViyena futhi kukhona izindawo zokuphumula i-Augarten kanti iPrater nehlathi elikhulu futhi neSondo elikhulu laseViyena ''(buka isithombe).'' |[[File:Wien, Prater, Riesenrad -- 2018 -- 3165.jpg|center|frameless|ISondo elikhulu laseViyena ePrater]] |- |[[File:Wien - Bezirk Landstraße, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]3. |ILandstraße |98,881 |Iyisifunda eningizimu yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona indawo yokuphumula eyipaki ebizwa iSchweizer Garten futhi kukhona iNqaba yeBelvedere ''(buka isithombe)'' nengadi yezitshalo''.'' |[[File:Wien - Schloss Belvedere, oberes (2).JPG|center|frameless|iNqaba yeBelvedere]] |- |[[File:Wien - Bezirk Wieden, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]4. |IWieden |33,444 |Iyisifunda eningizimu yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona isakhiwo seSonto esidume iKarlskirche ''(buka isithombe).'' |[[File:Karlskirche, Vienna, August 2021 03.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Margareten, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]5. |IMargareten |54,581 |Iyisifunda eningizimu-ntshonalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona indawo yokuphumula eyipaki ebizwa iBruno-Kreisky-Park futhi indlu eqaphelwa kahle iyiVorwärtshaus ''(buka isithombe)''. |[[File:Vorwärtshaus Fassade Tag des Denkmals 2018.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Mariahilf, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]6. |IMariahilf |31,083 |Iyisifunda entshonalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona iZoo yolwandle ''(buka isithombe).'' |[[File:ViennaHausMeeres.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Neubau, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]7. |INeubau |31,330 |Iyisifunda entshonalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona amasiko amaningi athuthukayo. Abantu bayithanda iMuseumsquartier khona, iyindawo nezigcinamagugu, futhi kukhona ithiyeta yomphakathi ''(buka isithombe).'' |[[File:Wien - Volkstheater (3).JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Josefstadt, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]8. |IJosefstadt |24,242 |Iyisifunda entshonalanga yenkaba yasedolobha futhi iyisifunda esincane kunazo zonke izifunda ezinye ngobukhulu bendawo. Esifundeni lesi kukhona ngesibonelo isakhiwo seSonto esiqaphelwa kahle iPiaristenkirche Maria Treu ''(buka isithombe).'' |[[File:Maria Treu Kirche by Koehler Verena 03.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Alsergrund, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]9. |I-Alsergrund |41,664 |Iyisifunda enyakatho yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kugcwele abafundi basenyuvesi futhi khona isakhiwo seSonto esidume iVotivkirche ''(buka isithombe)'', isibhedlela esikhulu saseViyena futhi indawo yokuphumula eyipaki ebizwa i-Arne-Karlsson-Park. |[[File:Wien IX Votivkirche 2024-07-31 JM 5D413363.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Favoriten, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]10. |IFavoriten |223,190 |Iyisifunda eningizimu yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona amasiko amaningi athuthukayo futhi kukhona izindawo zokuphumula iLaaer Wald (ihlathi laseLaa), iVolkspark Laaerberg, iWienerberg futhi iKurpark Oberlaa. Isakhiwo esiqaphelwa kahle singumbhoshongo wamanzi ''(buka isithombe).'' |[[File:Wienerberg Wasserturm 2.JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Simmering, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]11. |ISimmering |112,149 |Iyisifunda eningizimu yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona isakhiwo seSonto esihle iSonto likaKarl-Borromäus ''(buka isithombe)'' emangcwabeni amakhulu waseViyena. |[[File:Wien, Zentralfriedhof, Karl-Borromäus-Kirche -- 2018 -- 3211.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Meidling, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]12. |IMeidling |102,393 |Iyisifunda eningizimu-ntshonalanga yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona isakhiwo esihle iNqaba yaseHetzendorf ''(buka isithombe).'' |[[File:Schloss Hetzendorf Innenhof.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Hietzing, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]13. |IHietzing |56,108 |Iyisifunda esicebile entshonalanga yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona izindawo zokuphumula iLainzer Tiergarten nezilwane kanti nenqaba ebizwa iHermesvilla, iHörndlwald, iHimmelhofwiese, iRoter Berg (intaba ebomvu) futhi iKüniglberg. Kukhona iZoo yaseViyena futhi iNqaba yaseSchönbrunn ''(buka isithombe)''. |[[File:Schloss Schönbrunn Main Entrance.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Penzing, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]14. |IPenzing |99,049 |Iyisifunda entshonalanga yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona izindawo zokuphumula iSophienalpe, iWolfersberg, iSatzberg, iParadies, iDehnepark futhi iSteinhofgründe nesikhiwo seSonto esihle iKirche am Steinhof ''(buka isithombe)''. |[[File:Penzing (Wien) - Kirche am Steinhof (8).JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Rudolfsheim-Fünfhaus, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]15. |IRudolfsheim-Fünfhaus |75,902 |Iyisifunda esimpofu entshonalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona indawo yokuphumula eyipaki ebizwa i-Auer-Welsbach-Park. Isakhiwo seSonto esikhulu siyisakhiwo seSonto Maria vom Siege ''(buka isithombe)'' eliseduze isiteshi sesitimela sasentshonalanga esikhona esifundeni lesi futhi. |[[File:Maria vom Siege.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Ottakring, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]16. |I-Ottakring |102,727 |Iyisifunda entshonalanga yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona indawo yokuphumula i-Ottakringer Wald (ihlathi laseOttakring) nemifunda yezimbali. Endaweni leyo kukhona iNqaba yaseWilhelminenberg ''(buka isithombe)'' ngokunjalo. |[[File:Ottakring (Wien) - Schloss Wilhelminenberg (b).JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Hernals, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]17. |IHernals |56,767 |Iyisifunda enyakatho-ntshonalanga yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona izindawo zokuphumula iSchafberg, iHeuberg, iMichaelerwald, iSchwarzenbergpark futhi iHameau. Kukhona isakhiwo esihle iNqaba yaseNeuwaldegg ''(buka isithombe).'' |[[File:Schloss Neuwaldegg 14.JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Währing, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]18. |IWähring |51,376 |Iyisifunda enyakatho-ntshonalanga yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona izindawo zokuphumula ipaki ebizwa iTürkenschanzpark, iDorotheawald futhi iPötzleinsdorfer Schlosspark neNqaba yasePötzleinsdorf ''(buka isithombe).'' |[[File:Schloß Pötzleinsdorf 007.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Döbling, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]19. |IDöbling |76,074 |Iyisifunda esicebile enyakatho yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona izintaba ezincane eziningi njengeHermannskogel, iLeopoldsberg, iKahlenberg kanti iCobenzl futhi kulinywa amagilebhisi ewayini ezintabeni lezo. Kukhona isakhiwo sokuhlala esidume iKarl-Marx-Hof ''(buka isithombe).'' |[[File:Döbling (Wien) - Karl-Marx-Hof (2).JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Brigittenau, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]20. |IBrigittenau |86,950 |Iyisifunda esimpofu enyakatho yenkaba yasedolobha. Esifundeni lesi kukhona isakhiwo seSonto esikhulu iBrigittakirche ''(buka isithombe)''. |[[File:Brigittakirche2.JPG|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Floridsdorf, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]21. |IFloridsdorf |189,551 |Iyisifunda enyakatho yaseViyena futhi iyingxenye yaseTransdanubien. Esifundeni lesi kukhona izindawo zokuphumula iBisamberg, i-Alte Donau kanti iDonauinsel futhi ezindaweni iStammersdorf kanti iStrebersdorf kulinywa amagilebhisi ewayini. Isakhiwo seSonto esikhulu siyisakhiwo seSonto endaweni iDonaufeld ''(buka isithombe)''. |[[File:DSC 0018 Donaufelder Pfarrkirche Hl. Leopold Kinzerplatz.jpg|center|frameless]] |- |[[File:Wien - Bezirk Donaustadt, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]22. |IDonaustadt |228,158 |Iyisifunda esikhulu kunazo zonke izifunda ezinye ngobukhulu bendawo kanti ngobukhulu ngenani labantu. Esifundeni lesi bekwakhwa izindawo ezintsha iSeestadt Aspern kanti iDonauCity nemibhoshongo iDC-Tower1 ''(buka isithombe)'' futhi uMbhoshongo weDanube. IDonaustadt iyingxenye yaseTransdanubien futhi kukhona izindawo zokuphumula iLobau, i-Alte Donau kanti iDonauinsel. |[[File:Donau City Vienna from Donauinsel on 2014-08-28.png|center|frameless|Donau City]] |- |[[File:Wien - Bezirk Liesing, Wappen.svg|left|frameless|30x30px]]23. |ILiesing |123,714 |Iyisifunda eningizimu yaseViyena. Esifundeni lesi kukhona indawo yokuphumula iMaurer Wald (ihlathi laseMauer) futhi izakhiwo zokuhlala ezidume iWohnpark Alterlaa ''(buka isithombe).'' |[[File:Wohnpark Alterlaa Dachblick von Block C1 (cropped).jpg|center|frameless]] |- | colspan="2" |'''Lonke inani labantu eViyena (2026'''<ref name=":0">[https://www.krone.at/4040523 Inani labantu e-Ostriya enyakeni engu-2026]</ref>''')''' |'''2,042,036''' | colspan="2" | |} == Umlando wedolobha == [[Umbuso wamaRoma|AmaRoma]] asungula idolobha elibizwa ngeVindobona ngekhulu ngemva kukaKristu esifundeni sokuqala nesithathu sesimanje. Umndeni w[[amaBabenberg]] wamisa izwe elibizwa ngokuthi i-Ostarrichi ngonyaka we-976 futhi iViyena yachazwa sekuyinhlokodolobha yasezwe leli enyakeni engu-1155 nguHeinrich Jasomirgott. [[Inyuvesi yaseVienna|INyuvesi yaseViyena]] yasungulwa enyakeni engu-1365 ng[[amaHabsburg]]. Enyakeni engu-1529 kwakwenzeka ukuvimbezela kw[[amaTheki]] kwokuqala futhi enyakeni engu-1683 kwakwenzeka ukuvimbezela kwamaTheki kwesibili. Emva kw[[impi yomhlaba yokuqala|empi yomhlaba yokuqala]] enyakeni engu-1920 iViyena yachazwa isifundazwe esitsha maphakhathi nesifundazwe [[iLower Austria]]. Ngaphambi kw[[impi yomhlaba yesibili|empi yomhlaba yesibili]] enyakeni engu-1938 bekukhethwa ukukhulisa idolobha ngokuchaza izindawo ezizungeze idolobha njengengxenye yalo kuze abantu bashintsha ukunwetshwa enyakeni engu-1954 njengokunwetshwa kwamanje. Kwamanje iViyena ichazwa idolobha nezinga lempilo eligcono kunawo wonke amadolobha kuwo [[UMhlaba|emhlabeni]] wonke ngokuvamile.<ref>[https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Wien_Geschichte_Wiki Umlando weViyena]</ref> == Izakhamuzi nomphakhathi == Enyakeni wangu-1870 iViyena yayidolobha lesine ngobukhulu ngenani labantu emhlabeni wethu wonke – emva kwamadolobha [[iLondon]], [[iParisi]] kanti [[iNew York]]. Enyakeni wangu-1910 iViyena yanazo ngaphezulu izakhamuzi eziyizigidi ezimbili ngisho, kodwa yazilahleka izakhamuzi eziningi ngoba izimpi zomhlaba ezimbili. Kusukela ngoSepthemba wenyaka engu-2023 kukhona ngaphezulu izakhamuzi eziyizigidi ezimbili eViyena futhi. Kusukela iViyena ikhona abantu abahlukahlukene bathuthela enkabeni leyo elibalulekile. Imiphakhathi emikhulu kunayo yonke imiphakhathi eminye bangabantu bas[[ISerbiya|eSerbiya]], bas[[ITheki|eTheki]] kanti bas[[IJalimani|eJalimane]].<ref>[https://www.wien.gv.at/spezial/integrationsmonitor/anhang/detaillierte-zusammensetzung-der-wiener-bevolkerung-nach-staatsburgerschaft-herkunft-und-geschlecht-2023/ Inani labantu enyakeni engu-2023]</ref> Kukhona abantu banezinkholo ezihlukahlukene eViyena, amalungu bangaphezulu bang[[amaKristu]] kodwa kukhona [[Amasulumane|amaSulumane]] amaningi ngokunjalo. EViyena kwakhona umphakhathi omkhulu w[[amaJuda]]. Kuphela amaJuda amayizinkulungwane eziyisikhombisa bahlala eViyena kwamanje, esifundeni sesibili (iLeopoldstadt) kakhulukazi, ngoba [[impi yomhlaba yesibili]].<ref>[https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Israelitische_Kultusgemeinde AmaJuda eViyena - umlando weViyena]</ref> == Indlela yokuphatha == Iqembu lezepolitiki lentando yeningi lenhlalo (SPÖ) liyanqoba zonke izinkhetho kusukela ngo-1919 edolobheni leli. IViyena inezokuthutha zomphakathi ezihle kakhulu namabhasi kanti nezitimela eziningi. Umkhakha wezomnotho obalulekile kungezokuvakasha ngabantu abavela amazwe amahlukahlukene ngoba ukubaluleka kwomlando kwedolobha leli futhi ukubaluleka kwesiko kwedolobha leli. === Izinto ezikhangayo === Enkabeni yasedolobha kukhona indlu ye-opera yezwe, ihholo elikhulu ledolobha, isakhiwo sephalamende, indlu yethiyeta yezwe, isakhiwo seyunivesi ekhulu, inqaba yombusi wangaphambili, izigcinamagugu ezihlukahlukene futhi izakhiwo zeSonto ezihlukahlukene njengeSonto likaSaint Stephan. Ezindaweni ezizungeze inkaba yedolobha kukhona iNqaba yaseSchönbrunn, iNqaba yeBelvedere, [[Isondo|iSondo]] elikhulu laseViyena, uMbhoshongo weDanube eTransdanubien, indlu kaHundertwasser, inqaba ebizwa iHermesvilla eLainzer Tiergarten futhi indawo yokubuka iViyena ngaphezulu intaba ebizwa iKahlenberg. Izakhiwo ezihle z[[Isonto|eSonto]] ezinye ziyiKarlskirche, iVotivkirche, iPeterskirche, iSonto eSteinhof, iSonto likaSaint Francis waseAssisi futhi iSonto likaKarl Borromäus emangcwabeni amakhulu eningizimu yaseViyena. == Isiko ledolobha == Izakhamuzi zaseVienna zithanda ukuphuza [[ikhofi]] kakhulu futhi kunezindawo zekhofi eziningi ezidlale indima ebalulekile emlandweni nasemasikweni wedolobha. Ukudla okudume kwaseViyena kuyiSchnitzel engucezu lwenyama olushaywe lube luncane futhi i[[:en:Kaiserschmarrn|Kaiserschmarren]] eyiphanekuku eliqhephukile elinoshukela oluyimpuphu. Kwakukhona abantu abaningi abalulekile emlandweni wesintu jikelele abavela eViyena. Bang[[Umqambi|abaqambi]], bang[[Umculi|abaculi]], bangabadwebi futhi bangososayensi abaningi. Minyaka yonke ngo-Juni kugujwa umcimbi omkhulu womculo eceleni komfula iDanube obizwa i[[:en:Donauinselfest|Donauinselfest]] ethi umkhosi wesiqhingi soDanube. == Imithombo == 7com7ldvuqdyhdgq9p1srwu0ub98dii User:Mratata/Draft 16 2 35291 129042 128737 2026-09-17T16:42:46Z Mratata 25458 129042 wikitext text/x-wiki Amasiko amazulu [[File:Imvunulo yabesilisa.jpg|right]] '''Amasiko amaZulu''' ngamasiko esizwe samaZulu, isizwe esikhulu kunazo zonke eNingizimu Afrika[[AmaZulu|. AmaZulu]] ahlala ikakhulukai esifundazweni sakwaZulu-Natali. Igama elithi Zulu lichaza "[[izulu]]" noma [[Isibhakabhaka|"isibhakabhaka]]".<ref name=":1">Zulu- History,Culture & Language-Britannica- britannica.com</ref> IsiZulu siwulimi lwabantu abangamaZulu, futhi cishe abantu abayizigidi eziyi-10 bayakwazi ukukhuluma lolu limi. Ngekhulu le-19, amaZulu ahlangana akha umbuso omkhulu ngaphansi kobuholi beNkosi uShaka.<ref name=":2">https://www.krugerpark.co.za/africa_zulu.html</ref> Ngemva kokushona kukayise, uSenzangakhona, [[Ushaka|uShaka]] wathatha ubuholi besizwe samaZulu, esasinezilungu ezingaba ngu-1 500 kuphela ngaleso sikhathi. Ngesikhathi sokubusa kwakhe kusukela ngo-1816 kuya ku-1828, kwavela ibutho (impi) elalinezinkulungwane ezingama-50 000, laze lanqoba nezinye izizwe.<ref name=":2" /> UShaka wasungula amaqhinga amaningi ezempi ukuze anqobe izitha. Wasungula i-“Assegai”, okuwumkhonto omfishane onensingo enkulu osetshenziselwa ukugwaza, kanye nendlela eyingozi yokusebenzisa lesi sikhali. UShaka waphinde wayeka ukugqoka izimbadada ezenziwe ngesikhumba senkomo ngoba zazimvimba ekuhambeni ngokushesha. Wazibonakalisa engumholi wezempi ohlakaniphe kakhulu, kodwa ngokuhamba kwesikhathi waba usongo nasesizweni sakhe.<ref name=":2" /> Ngemva kokushona kukanina, uNandi, uShaka walahlekelwa ingqondo. Ngesikhathi sokulila kwakhe, uShaka wabulalisa amakhulu abantu abangamaZulu.<ref name=":2" /> '''Amasiko abalulekile kwaZulu''' '''1.[[Umhlanga]] (Umkhosi womhlanga)''' Lona ngumkhosi weminyaka yonke lapho izintombi zamaZulu ziqoqa umhlanga ziwuyise esigodlweni seNkosi. Lo mkhosi ukhombisa ubumsulwa nokuhlonipha isiko.<ref name=":1" /> '''2. [[Umshado]] wesiZulu''' Emshadweni wesiZulu kubalulekile [[ukulobola]].<ref name=":1" /> Umkhwenyana ukhokha izinkomo noma imali kumndeni kamakoti.Kusetshenziswa izingubo zesintu ezifana nebheshu namasigekle.<ref name=":3">Some Zulu Customs and Folk-Lore- L.H. Samuelson</ref> '''3. Ukukholwa namadlozi''' AmaZulu akholelwa kumadlozi noma amathonga. Bakholwa ukuthi abantu abadlulile bayabavikela<ref name=":3" />. Isangoma kanye nenyanga yizinyanga ezisiza abantu baxhumane namadlozi.<ref name=":1" /> '''Indlela abantu besifazane bamaZulu abagqoka ngayo''' Abesifazane bagqoka ngendlela ebonisa isimo sabo somshado. Owesifazane ongumZulu ongashadile ukhombisa ukuziqhenya ngomzimba wakhe ngokuwuveza, futhi ugqoka iziketi ezenziwe ngotshani noma ngezintambo zikakotini ezihlotshiswe ngobuhlalu.<ref name=":2" /> Owesifazane oshadile uyawumboza umzimba wakhe ukuze abonise kwabanye ukuthi ushadile. Owesifazane ongumZulu othembisene umshado uvamise ukukhulisa izinwele futhi amboze isifuba sakhe ngendwangu ehlotshisiwe njengophawu lokuhlonipha abasekhweni.<ref name=":2" /> Izingubo zesintu zamaZulu zabesilisa zihlanganisa '''[[umqhele]]''', okuyibhande lasekhanda elaligqokwa amaqhawe; '''amambatha''', agqokwa emahlombe;ibheshu, eligqokwa okhalweni futhi elisebenza njengebhulukwe;umcedo, ogqokwa njengezingubo zangaphansi ukuvala izitho zangasese; kanye nembadada, okuyizicathulo ezigqokwa ezinyaweni.<ref name=":2" /> == ISITHENJWA == <references /> [[Category:Amasiko amazulu]] [[Category:Kwazulu- Natali]] ccutnt54bzbur79tixffgkf101vome8 Birgit Brock-Utne 0 35353 129038 128992 2026-09-17T15:52:39Z Dumbassman 11040 129038 wikitext text/x-wiki == Impilo yakhe == UBirgit Brock-Utne wazalelwa e-Oslo mhla zi-4 kuNhlaba ngonyaka we-1938, ezalwa nguGerhard Brock-Utne nomhumushi uGertrud Hessenberg. Kusukela ngonyaka we-1960 kuya onyakeni we-1973 washada nejaji uBård Gaarder, futhi ngonyaka we-1973 washada nesazi sezombangazwe kanye nesikhulu sezokuxhumana uGunnar Garbo (1924-2016).<ref name="nbl">{{Cite encyclopedia|year=|title=Birgit Brock-Utne|first=Berit|last=Ås|publisher=Kunnskapsforlaget}}</ref> ==Amaphatho== {{reflist}} [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1938]] [[Category:Articles with hCards]] afnzgf89p3orsxwcbso3drake65kakt Sindi Dlathu 0 35360 129006 2026-09-17T12:04:08Z Phakarh Mashenge 27265 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372893547|Sindi Dlathu]]" 129006 wikitext text/x-wiki    '''USindiswa Dlathu''' (owazalwa mhla ziyi-9 Masingana 1974) <ref name="briefly">{{Cite web|last=Evelyne Kioko|date=|title=Sindi Dlathu biography: age, HIV status, family, husband, wedding, daughter and twin|url=https://briefly.co.za/27334-sindi-dlathu-biography-age-hiv-status-family-husband-wedding-daughter-twin.html|website=briefly.co.za}}</ref> ungumlingisi nomculi waseNingizimu Afrika. Udume kakhulu ngokuvezwa ku-''[[Muvhango]]'' aziwa ngelikaThandaza Mokoena, indima ayidlala kusukela ekuqaleni kohlelo ziyi-1997 kwaze kwaba yilapho ehamba ziyi-2017.<ref>{{Cite web|date=2017-10-06|title=Full details sindi dlathu leaves muvhango|url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Local/full-details-sindi-dlathu-leaves-muvhango-20171006&grqid=32FsR64N&s=1&hl=en-ZA|accessdate=2020-02-18|publisher=channel24.co.za}}</ref><ref>{{Cite web|last=Joseph Nkosi|date=13 May 2020|title=Sindi Dlathu biography, age, twin sister, husband & pictures|url=https://thenation.co.za/bio/sindi-dlathu-biography/|website=thenation.co.za}}</ref> == Umkhakha == UDlathu wabekwa njengomdlali oholayo engxenyeni yesiteji ye-''USarafina''. Kwingxenye ye-screen, wasebenza U-Whoopi Goldberg futhi wathunyelwa njengo msizi womhleli we-choreographer UMichael Peters. Ngonyaka wezi-1988, kanye neqembu lesibili eliholwa nguSeipati Sothoane,uSindi amufundisa kancane. Lapho umdlalo uhamba, wahlala ngemuva futhi wenza i-Township fever ngonyaka wezi-1989-1990 ehamba e-US nomdlalo unyaka owodwa.<ref>{{Cite web|last=Theater|first=Lincoln Center|title=Township Fever {{!}} Lincoln Center Theater|url=https://www.lct.org/shows/township-fever/|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210133757/https://www.lct.org/shows/township-fever/|archive-date=2024-12-10|accessdate=2025-04-09|website=Lincoln Center Theater|language=en}}</ref> UDlathu wabe esebuyela esikoleni ngemuva kweminyaka emine esebenza nabaculi abazinikele bakaMbongeni Ngema. Waphothula i-matric yakhe ngo-1996,<ref>{{Cite web|last=admin|title=Spotlight on Sindi Dlathu PART2|url=https://www.news24.com/Drum/spotlight-on-sindi-dlathu-part2-20170728|accessdate=2025-04-09|website=Drum|language=en-US}}</ref> wabe esebuyela ekudlaleni ubuciko nasemidlalweni yesiteji ngonyaka wezi-1997. Wayese-FNB Vita Award-winning Game, lapho adlala khona UMary Twala, [[Abigail Kubeka|U-Abigail Kubeka]], kanye nomuntu oshonile uNomhle Nkonyeni. Wawina umklomelo womlingisi othandwayo kuma-DSTV Mzansi Viewers' Choice Awards ka-2020. USindi, obengumlingisi onguLindiwe Dlamini-Dikana kwi-The River, wavela esigabeni se-crossover [[Indlovukazi (izinhlelo ze-TV zaseNingizimu Afrika)|Indlovukazi]] njengomngane womlingiswa wesifazane oholayo, [[Indlovukazi (izinhlelo ze-TV zaseNingizimu Afrika)|UHarriet Khoza - USebata]].<ref>{{Cite news |title=Mzansi Magic's first crossover – The Queen {{!}} Mzansi Magic |url=https://www.dstv.com/mzansimagic/en-za/show/the-queen/news/connie-on-mzansi-magic-s-first-crossover-the-queen/news |access-date=2022-02-09 |language=en}}</ref> Ngonyaka wezi-2021, wathola umklomelo we-SAFTA esigabeni se-Best Actress ngendima yakhe kaLindiwe ku-The River.<ref>{{Cite web|last=Keshia Africa|date=22 May 2021|title=All the 2021 Safta winners|url=https://www.iol.co.za/weekend-argus/news/all-the-2021-safta-winners-d4f97d09-bd9a-457d-a476-891c6199db0f|website=Independent Online}}</ref>   == Imithombo esetshenzisiwe == {{Uhlu lwemithombo}}<templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles> * {{IMDb name|5261999|Sindi Dlathu}} * http://www.capetown.gov.za/en/smartcape/Peopleofnote/pages/smartcapestd.aspx?pid=634 * http://imzansi.co.za/muvhangos-thandaza-sick-again/ [[Category:Abazalwa nge-1974]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] gydmj62w5gpmingekieztj6k7anfigp Ruben Trumpelmann 0 35361 129007 2026-09-17T12:07:24Z Mondli Gamede 27283 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369539813|Ruben Trumpelmann]]" 129007 wikitext text/x-wiki '''URuben Trumpelmann''' (owazalwa ngomhlaka-1 kuNhlolanja 1998) ung[[Iqakamba|umdlali wekhilikithi]] wasezweni laseNamibia owazalelwa eNingizimu Afrika, manje osedlalela iqembu lekhilikithi laseNamibia.<ref name="Bio">{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/698317.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Meet Namibia's trump card, Ruben Trumpelmann|url=https://emergingcricket.com/news/meet-namibias-trump-card-ruben-trumpelmann/|accessdate=31 October 2021|website=Emerging Cricket}}</ref> == Ukukhula kwakhe nemfundo == UTrumpelmann wazalelwa [[ITheku|edolobheni laseThekwini]], [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] , ezalwa ubaba owazalelwa eNamibia, wakhulela ePitoli.<ref>{{Cite web|last=Namibian|first=The|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=201159|website=The Namibian}}</ref> Wafunda e-Afrikaanse Hoër Seunskool, eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|url=https://www.espncricinfo.com/player/ruben-trumpelmann-698317|website=ESPNcricinfo}}</ref> == Umsebenzi == Wenza i-List A yakhe yokuqala ye-Northerns ku-CSA Provincial One-Day Challenge ka-2017-18 mhla ziyi-12 kuLwezi 2017.<ref name="LA">{{Cite web|title=CSA Provincial One-Day Challenge at Pretoria, Nov 12 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123527.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="namibia">{{Cite web|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/201159/archive-read/SA-pace-bowler-joins-Namibia|accessdate=26 May 2020|website=The Namibian}}</ref> Wenza ukuqala kwakhe kwe-class yokuqala e-Northerns ku-Sunfoil 3-Day Cup ka-2017-18 mhla zingama-23 kuLwezi 2017.<ref name="FC">{{Cite web|title=Pool A, Sunfoil 3-Day Cup at Pretoria, Nov 23-25 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123462.html|accessdate=23 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2018, waqokwa eqenjini le-Northerns le-2018 Africa T20 Cup.<ref>{{Cite web|title=Northerns Squad|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158609.html|accessdate=12 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wenza i-Twenty20 yakhe yokuqala ye-Northerns ku-2018 Africa T20 Cup mhla ziyi-14 kuMandulo 2018.<ref name="T20">{{Cite web|title=Pool B, Africa T20 Cup at Oudtshoorn, Sep 14 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157418.html|accessdate=14 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wayengumthwebuli we-wicket oholayo we-Northerns ku- 2018-19 CSA 3-Day Provincial Cup, ngokuxoshwa amahlandla angama-23 emidlalweni eyisishiyagalombili.<ref>{{Cite web|title=CSA 3-Day Provincial Cup, 2018/19 - Northerns: Batting and bowling averages|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12621;team=3316;type=tournament|accessdate=14 April 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> UTrumpelmann wavumelekela ukuba adlale ikhilikithi yamazwe ngamazwe edlalela iNamibia ngenxa yokuthi uyise wazalelwa [[Windhoek|I-Windhoek]].<ref name="namibia" /> NgoNdasa 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia I-Twenty20 International (T20I) ochungechungeni lwabo bebhekene ne-Uganda, kwathi ngoMandulo ngalowo nyaka waqokwa eqenjini le-I-Twenty20 International (i-T20I), eqenjini laseNamibia lonyaka wezi-2021 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Eagles Squad in Castle Series v Uganda|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-squad-in-castle-series-v-uganda/|accessdate=29 March 2021|website=Cricket Namibia}}</ref><ref>{{Cite web|title=Namibia name T20 World Cup squad, include David Wiese|url=https://www.icc-cricket.com/news/2247826|accessdate=10 September 2021|website=International Cricket Council}}</ref> Waphinde waqokwa eqenjini le-T20I laseNamibia langonyaka wezi-2021 Summer T20 Bash, eladlala ngaphambi nje kweNdebe Yomhlaba.<ref>{{Cite web|title=Eagles T20 World Cup Squad Announcement|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-t20-world-cup-squad-announcement/|accessdate=10 September 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wedlala i-T20I yakhe yokuqala mhla ziyisi-5 kuMfumfu 2021, eNamibia bebhekene ne-United Arab Emirates.<ref>{{Cite web|title=Only T20I, ICCA Dubai, Oct 5 2021, Namibia tour of United Arab Emirates|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280057.html|accessdate=5 October 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia le-One Day International (ODI) leNamibia Tri-Nation Series yangonyaka wezi-2021.<ref>{{Cite web|title=Namibia Hosting Oman and UAE in Castle Lite Series|url=https://www.cricketnamibia.com/namibia-hosting-oman-and-uae-in-castle-lite-series/|accessdate=23 November 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wadlala i-ODI yakhe yokuqala mhla zingama-26 kuLwezi 2021, eNamibia bebhekene ne-I-Oman.<ref>{{Cite web|title=49th Match, Windhoek, Nov 26 2021, ICC Men's Cricket World Cup League 2|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1290881.html|accessdate=26 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNhlaba 2024, waqokwa eqenjini laseNamibia emncintiswaneni we-2024 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Namibia is ready with their 15-Player Squad|url=https://www.scorewaves.com/news-details/namibia-squad-icc-t20-world-cup|accessdate=2024-06-11|website=ScoreWaves|language=en}}</ref> NgoMasingana 2026, uTrumpelmann waqokwa eqenjini laseNamibia le-2026 T20 World Cup.<ref>{{Cite web|date=3 January 2026|title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026|accessdate=2 February 2026|website=[[International Cricket Council]]}}</ref> == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1998]] bdd7pa0t58rwic7bqwi3a29nkyhr944 129019 129007 2026-09-17T12:32:09Z Mondli Gamede 27283 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369539813|Ruben Trumpelmann]]" 129019 wikitext text/x-wiki '''URuben Trumpelmann''' (owazalwa ngomhlaka-1 kuNhlolanja 1998) ung[[Iqakamba|umdlali wekhilikithi]] wasezweni laseNamibia owazalelwa eNingizimu Afrika, manje osedlalela iqembu lekhilikithi laseNamibia.<ref name="Bio">{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/698317.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Meet Namibia's trump card, Ruben Trumpelmann|url=https://emergingcricket.com/news/meet-namibias-trump-card-ruben-trumpelmann/|accessdate=31 October 2021|website=Emerging Cricket}}</ref> == Ukukhula kwakhe nemfundo == UTrumpelmann wazalelwa [[ITheku|edolobheni laseThekwini]], [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] , ezalwa ubaba owazalelwa eNamibia, wakhulela ePitoli.<ref>{{Cite web|last=Namibian|first=The|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=201159|website=The Namibian}}</ref> Wafunda e-Afrikaanse Hoër Seunskool, eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|url=https://www.espncricinfo.com/player/ruben-trumpelmann-698317|website=ESPNcricinfo}}</ref> == Umsebenzi == Wavela kwi-List A yakhe yokuqala ye-Northerns ku-CSA Provincial One-Day Challenge ngo-2017-18 mhla ziyi-12 kuLwezi 2017.<ref name="LA">{{Cite web|title=CSA Provincial One-Day Challenge at Pretoria, Nov 12 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123527.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="namibia">{{Cite web|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/201159/archive-read/SA-pace-bowler-joins-Namibia|accessdate=26 May 2020|website=The Namibian}}</ref> Wavela okokuqala kwi-first class e-Northerns ku-Sunfoil 3-Day Cup ngo-2017-18 mhla zingama-23 kuLwezi 2017.<ref name="FC">{{Cite web|title=Pool A, Sunfoil 3-Day Cup at Pretoria, Nov 23-25 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123462.html|accessdate=23 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2018, waqokwa eqenjini le-Northerns le-2018 Africa T20 Cup.<ref>{{Cite web|title=Northerns Squad|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158609.html|accessdate=12 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wenza i-Twenty20 yakhe yokuqala ye-Northerns ku-2018 Africa T20 Cup mhla ziyi-14 kuMandulo 2018.<ref name="T20">{{Cite web|title=Pool B, Africa T20 Cup at Oudtshoorn, Sep 14 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157418.html|accessdate=14 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wayengumthwebuli we-wicket oholayo we-Northerns ku- 2018-19 CSA 3-Day Provincial Cup, ngokuxoshwa amahlandla angama-23 emidlalweni eyisishiyagalombili.<ref>{{Cite web|title=CSA 3-Day Provincial Cup, 2018/19 - Northerns: Batting and bowling averages|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12621;team=3316;type=tournament|accessdate=14 April 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> UTrumpelmann wavumelekela ukuba adlale ikhilikithi yamazwe ngamazwe edlalela iNamibia ngenxa yokuthi uyise wazalelwa [[Windhoek|I-Windhoek]].<ref name="namibia" /> NgoNdasa 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia I-Twenty20 International (T20I) ochungechungeni lwabo bebhekene ne-Uganda, kwathi ngoMandulo ngalowo nyaka waqokwa eqenjini le-I-Twenty20 International (i-T20I), eqenjini laseNamibia lonyaka wezi-2021 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Eagles Squad in Castle Series v Uganda|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-squad-in-castle-series-v-uganda/|accessdate=29 March 2021|website=Cricket Namibia}}</ref><ref>{{Cite web|title=Namibia name T20 World Cup squad, include David Wiese|url=https://www.icc-cricket.com/news/2247826|accessdate=10 September 2021|website=International Cricket Council}}</ref> Waphinde waqokwa eqenjini le-T20I laseNamibia langonyaka wezi-2021 Summer T20 Bash, eladlala ngaphambi nje kweNdebe Yomhlaba.<ref>{{Cite web|title=Eagles T20 World Cup Squad Announcement|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-t20-world-cup-squad-announcement/|accessdate=10 September 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wedlala i-T20I yakhe yokuqala mhla ziyisi-5 kuMfumfu 2021, eNamibia bebhekene ne-United Arab Emirates.<ref>{{Cite web|title=Only T20I, ICCA Dubai, Oct 5 2021, Namibia tour of United Arab Emirates|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280057.html|accessdate=5 October 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia le-One Day International (ODI) leNamibia Tri-Nation Series yangonyaka wezi-2021.<ref>{{Cite web|title=Namibia Hosting Oman and UAE in Castle Lite Series|url=https://www.cricketnamibia.com/namibia-hosting-oman-and-uae-in-castle-lite-series/|accessdate=23 November 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wadlala i-ODI yakhe yokuqala mhla zingama-26 kuLwezi 2021, eNamibia bebhekene ne-I-Oman.<ref>{{Cite web|title=49th Match, Windhoek, Nov 26 2021, ICC Men's Cricket World Cup League 2|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1290881.html|accessdate=26 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNhlaba 2024, waqokwa eqenjini laseNamibia emncintiswaneni we-2024 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Namibia is ready with their 15-Player Squad|url=https://www.scorewaves.com/news-details/namibia-squad-icc-t20-world-cup|accessdate=2024-06-11|website=ScoreWaves|language=en}}</ref> NgoMasingana 2026, uTrumpelmann waqokwa eqenjini laseNamibia le-2026 T20 World Cup.<ref>{{Cite web|date=3 January 2026|title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026|accessdate=2 February 2026|website=[[International Cricket Council]]}}</ref> == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1998]] 0kxl9e60vtdku2p3ynoad1qidu7iuk3 129070 129019 2026-09-18T08:30:38Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[URuben Trumpelmann]] to [[Ruben Trumpelmann]] 129019 wikitext text/x-wiki '''URuben Trumpelmann''' (owazalwa ngomhlaka-1 kuNhlolanja 1998) ung[[Iqakamba|umdlali wekhilikithi]] wasezweni laseNamibia owazalelwa eNingizimu Afrika, manje osedlalela iqembu lekhilikithi laseNamibia.<ref name="Bio">{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/698317.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Meet Namibia's trump card, Ruben Trumpelmann|url=https://emergingcricket.com/news/meet-namibias-trump-card-ruben-trumpelmann/|accessdate=31 October 2021|website=Emerging Cricket}}</ref> == Ukukhula kwakhe nemfundo == UTrumpelmann wazalelwa [[ITheku|edolobheni laseThekwini]], [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|eNingizimu Afrika]] , ezalwa ubaba owazalelwa eNamibia, wakhulela ePitoli.<ref>{{Cite web|last=Namibian|first=The|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=201159|website=The Namibian}}</ref> Wafunda e-Afrikaanse Hoër Seunskool, eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|title=Ruben Trumpelmann profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|url=https://www.espncricinfo.com/player/ruben-trumpelmann-698317|website=ESPNcricinfo}}</ref> == Umsebenzi == Wavela kwi-List A yakhe yokuqala ye-Northerns ku-CSA Provincial One-Day Challenge ngo-2017-18 mhla ziyi-12 kuLwezi 2017.<ref name="LA">{{Cite web|title=CSA Provincial One-Day Challenge at Pretoria, Nov 12 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123527.html|accessdate=12 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="namibia">{{Cite web|title=SA pace bowler joins Namibia|url=https://www.namibian.com.na/201159/archive-read/SA-pace-bowler-joins-Namibia|accessdate=26 May 2020|website=The Namibian}}</ref> Wavela okokuqala kwi-first class e-Northerns ku-Sunfoil 3-Day Cup ngo-2017-18 mhla zingama-23 kuLwezi 2017.<ref name="FC">{{Cite web|title=Pool A, Sunfoil 3-Day Cup at Pretoria, Nov 23-25 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123462.html|accessdate=23 November 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2018, waqokwa eqenjini le-Northerns le-2018 Africa T20 Cup.<ref>{{Cite web|title=Northerns Squad|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158609.html|accessdate=12 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wenza i-Twenty20 yakhe yokuqala ye-Northerns ku-2018 Africa T20 Cup mhla ziyi-14 kuMandulo 2018.<ref name="T20">{{Cite web|title=Pool B, Africa T20 Cup at Oudtshoorn, Sep 14 2018|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157418.html|accessdate=14 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wayengumthwebuli we-wicket oholayo we-Northerns ku- 2018-19 CSA 3-Day Provincial Cup, ngokuxoshwa amahlandla angama-23 emidlalweni eyisishiyagalombili.<ref>{{Cite web|title=CSA 3-Day Provincial Cup, 2018/19 - Northerns: Batting and bowling averages|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12621;team=3316;type=tournament|accessdate=14 April 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> UTrumpelmann wavumelekela ukuba adlale ikhilikithi yamazwe ngamazwe edlalela iNamibia ngenxa yokuthi uyise wazalelwa [[Windhoek|I-Windhoek]].<ref name="namibia" /> NgoNdasa 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia I-Twenty20 International (T20I) ochungechungeni lwabo bebhekene ne-Uganda, kwathi ngoMandulo ngalowo nyaka waqokwa eqenjini le-I-Twenty20 International (i-T20I), eqenjini laseNamibia lonyaka wezi-2021 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Eagles Squad in Castle Series v Uganda|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-squad-in-castle-series-v-uganda/|accessdate=29 March 2021|website=Cricket Namibia}}</ref><ref>{{Cite web|title=Namibia name T20 World Cup squad, include David Wiese|url=https://www.icc-cricket.com/news/2247826|accessdate=10 September 2021|website=International Cricket Council}}</ref> Waphinde waqokwa eqenjini le-T20I laseNamibia langonyaka wezi-2021 Summer T20 Bash, eladlala ngaphambi nje kweNdebe Yomhlaba.<ref>{{Cite web|title=Eagles T20 World Cup Squad Announcement|url=https://www.cricketnamibia.com/eagles-t20-world-cup-squad-announcement/|accessdate=10 September 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wedlala i-T20I yakhe yokuqala mhla ziyisi-5 kuMfumfu 2021, eNamibia bebhekene ne-United Arab Emirates.<ref>{{Cite web|title=Only T20I, ICCA Dubai, Oct 5 2021, Namibia tour of United Arab Emirates|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1280057.html|accessdate=5 October 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoLwezi 2021, waqokwa eqenjini laseNamibia le-One Day International (ODI) leNamibia Tri-Nation Series yangonyaka wezi-2021.<ref>{{Cite web|title=Namibia Hosting Oman and UAE in Castle Lite Series|url=https://www.cricketnamibia.com/namibia-hosting-oman-and-uae-in-castle-lite-series/|accessdate=23 November 2021|website=Cricket Namibia}}</ref> Wadlala i-ODI yakhe yokuqala mhla zingama-26 kuLwezi 2021, eNamibia bebhekene ne-I-Oman.<ref>{{Cite web|title=49th Match, Windhoek, Nov 26 2021, ICC Men's Cricket World Cup League 2|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1290881.html|accessdate=26 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNhlaba 2024, waqokwa eqenjini laseNamibia emncintiswaneni we-2024 ICC Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Namibia is ready with their 15-Player Squad|url=https://www.scorewaves.com/news-details/namibia-squad-icc-t20-world-cup|accessdate=2024-06-11|website=ScoreWaves|language=en}}</ref> NgoMasingana 2026, uTrumpelmann waqokwa eqenjini laseNamibia le-2026 T20 World Cup.<ref>{{Cite web|date=3 January 2026|title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026|accessdate=2 February 2026|website=[[International Cricket Council]]}}</ref> == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1998]] 0kxl9e60vtdku2p3ynoad1qidu7iuk3 UWiaan Mulder 0 35362 129008 2026-09-17T12:11:41Z Profzn205 27287 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373062248|Wiaan Mulder]]" 129008 wikitext text/x-wiki '''UPieter Willem Adriaan Mulder''' (owazalwa ziyi-19 kuNhlolanja 1998), owaziwa ngokuthi '''UWiaan Mulder''', ungumdlali wekhilikithi weqembu lokuqala waseNingizimu Afrika. Wenza i-One Day International (ODI) yakhe yokuqala eNingizimu Afrika ngoMfumfu 2017.Ukuhlolwa kwakhe kokuqala ngoMashi 2019.<ref name="ci">{{Cite web|title=Wiaan Mulder|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/698189.html|accessdate=5 October 2016|website=ESPN cricinfo}}</ref> Ekhilikithi yasekhaya, uMulder udlala iGauteng Lions. UMulder wayeyilungu leqembu laseNingizimu Afrika elawina iWorld Test Championship final ngonyaka wezi-2025, isiqu sesibili se-ICC izwe elaliwine. == Ukukhula kwakhe == UMulder wazalelwa [[IGoli (idolobha)|IGoli]] futhi wafunda eSt Stithians College.<ref name="ci" /><ref name="ca">{{Cite web|title=Wiaan Mulder|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1386/1386001/1386001.html|url-access=subscription|accessdate=15 December 2022|website=CricketArchive}}</ref> Udlale ikhilikithi yeqembu lobudala eGauteng kusukela ezingeni elingaphansi kwe-13 kuya phambili.<ref name="ca" /> == Umsebenzi wobungcweti kwezasekhaya == UMulder wenza ifirst class cricket yakhe eWanderers yeHighveld Lions ngokumelene neCape Cobras kuSunfoil Series yonyaka wezi-2016, 17 kuMfumfu 2016 esesesikoleni. Wathatha ama wickets ayisikhombisa ekuqaleni, kufaka phakathi i-3/10 kuma-innings okuqala e-Cobras. Ngaphambi kokuqala kwakhe, wayeyingxenye yeqembu laseNingizimu Afrika elidlala ngaphansi kweminyaka eyi-19 kwi Cricket World Cup yonyaka wezi-2016.<ref name="SouthAfrica">{{Cite web|title=Tony de Zorzi to lead South Africa at U-19 World Cup|url=http://www.espncricinfo.com/icc-under-19-world-cup-2016/content/story/953769.html|accessdate=21 December 2015|website=ESPNCricinfo}}</ref> Wenza i-Twenty20 (T20) yakhe yokuqala yeHighveld Lions ku- 2016-17 CSA T20 Challenge ngoNovemba 2016<ref name="T20">{{Cite web|title=CSA T20 Challenge, Lions v Titans at Johannesburg, Nov 12, 2016|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1003845.html|accessdate=12 November 2016|website=ESPN Cricinfo}}</ref> kanye ne-List A yakhe yokuqala ku-Momentum One Day Cup ngoFebhuwari 2017.<ref name="LA">{{Cite web|title=Momentum One Day Cup, Titans v Lions at Centurion, Feb 26, 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1003783.html|accessdate=26 February 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoJuni 2018, waqokwa eqenjini leHighveld Lions lesizini yango 2018-19. <ref name="con1819">{{Cite web|title=bizhub Highveld Lions' Squad Boasts Full Arsenal of Players|url=http://www.lionscricket.co.za/news/bizhub-highveld-lions%E2%80%99-squad-boasts-full-arsenal-o|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153818/http://www.lionscricket.co.za/news/bizhub-highveld-lions%E2%80%99-squad-boasts-full-arsenal-o|archive-date=16 June 2018|accessdate=16 June 2018|website=Highveld Lions}}</ref> NgoSeptember 2018, waqokwa eqenjini laseGauteng le-2018 Africa T20 Cup.<ref>{{Cite web|title=Gauteng Squad|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/squad/1158603.html|accessdate=12 September 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoMeyi 2019, uMulder wasayina isivumelwano neKent County Cricket Club ukudlala ku-2019 County Championship eNgilandi.<ref>{{Cite web|title=Wiaan Mulder joins Kent for County Championship stint|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26690955/wiaan-mulder-joins-kent-county-championship-stint|accessdate=7 May 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Udlale emidlalweni emithathu yeKent ngaphambi kokuba abuyiselwe eqenjini laseNingizimu Afrika, ngaphambi kwesimiso sabo samazwe ngamazwe.<ref>{{Cite web|title=Wiaan Mulder's Kent spell ends early ahead of South Africa tour of India|url=https://www.thecricketer.com/Topics/news/wiaan_mulder_kent_spell_ends_south_africa_tour_india.html|accessdate=16 July 2019|website=The Cricketer}}</ref> NgoSeptember 2019, waqokwa eqenjini leTshwane Spartans emncintiswaneni weMzansi Super League yonyaka wezi-2019.<ref>{{Cite web|title=MSL 2.0 announces its T20 squads|url=https://cricket.co.za/news/31555/MSL-20-announces-its-T20-squads|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904081427/https://cricket.co.za/news/31555/MSL-20-announces-its-T20-squads|archive-date=4 September 2019|accessdate=4 September 2019|website=Cricket South Africa}}</ref> NgoMasingana 2021, uMulder wasayina isivumelwano neLeicestershire County Cricket Club ukudlala ekhilikithi yasekhaya eNgilandi.<ref>{{Cite web|title=Wiaan Mulder joins Leicestershire as 2021 overseas signing|url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-allrounder-wiaan-mulder-joins-leicestershire-as-2021-overseas-signing-1248715|accessdate=21 January 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNdasa 2021, waqokwa eqenjini laseGauteng, ngaphambi kwenkathi yekhilikithi yonyaka wezi-2021-22 eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|title=CSA reveals Division One squads for 2021/22|url=https://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420104034/http://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|archive-date=20 April 2021|accessdate=20 April 2021|website=Cricket South Africa}}</ref> NgoNovemba 2021, uMulder wasayinwa yizwe iLeicestershire kwiCricket Club. Ukudlala eNgilandi phakathi nenkathi yonyakaka wezi-2022.<ref>{{Cite web|title=Wiaan Mulder joins Leicestershire for 2022 season|url=https://www.espncricinfo.com/story/wiaan-mulder-joins-leicestershire-for-2022-season-1289744|accessdate=17 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoJulayi 2022, kuCounty Championship, uMulder wafaka ikhulu leminyaka lakhe lokuqala eliphindwe kabili ekhilikithi yefirst class nge-235 engaphumanga.<ref>{{Cite web|title=Colin Ackermann, Wiaan Mulder score unbeaten double-tons on landmark day for Leicestershire|url=https://www.espncricinfo.com/series/county-championship-division-two-2022-1310355/sussex-vs-leicestershire-35th-match-1297743/match-report-4|accessdate=14 July 2022|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == Umsebenzi wobungcweti wezamazwe == NgoMfumfu 2017, wanezelwa eqenjini le-ODI laseNingizimu Afrika ochungechungeni lwabo lokulwa neBangladesh <ref name="SAODI">{{Cite web|title=Mulder replaces injured Parnell for ODIs; Frylinck earns maiden T20I call|url=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1124042.html|accessdate=17 October 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> futhi waqala ukuvela emhlabeni wonke mhala-22 October eneminyaka eyi-18.<ref name="ODI">{{Cite web|title=3rd ODI, Bangladesh tour of South Africa at East London, Oct 22 2017|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1075506.html|accessdate=22 October 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngo-February 2018, waqokwa eqenjini leTest laseNingizimu Afrika ochungechungeni lwabo ngokumelene ne-Australia, kodwa akazange adlale, futhi ngo-Agasti 2018 waqokwa eqenjini le Twenty20 International (T20I) emdlalweni owodwa ngokumelene ISri Lanka, kodwa futhi akazange adlale emdlalwa.<ref name="SATest">{{Cite news |date=24 February 2018 |title=Klaasen, Mulder in Test squad to face Australia |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22560997/klaasen-mulder-sa-test-squad-face-australia |access-date=24 February 2018 |work=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chance for South Africa to finish Sri Lanka tour on a high|url=https://www.icc-cricket.com/news/805967|accessdate=13 August 2018|website=International Cricket Council}}</ref> NgoJanuwari 2019, waphinde waqokwa eqenjini le-T20I laseNingizimu Afrika, kulokhu ngochungechunge lwabo ngokumelene nePakistan, kodwa akazange aphinde adlale.<ref>{{Cite web|title=Uncapped Lutho Sipamla in South Africa T20I squad|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25849407/uncapped-lutho-sipamla-south-africa-t20i-squad|accessdate=25 January 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNhlolanja, uMulder waphinde wabizwa eqenjini laseNingizimu Afrika, kulokhu ngochungechunge lwabo lwe-Test ngokumelene neSri Lanka.<ref>{{Cite web|title=Mulder in South Africa squad for SL Tests|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25943109/wiaan-mulder-south-africa-squad-sl-tests|accessdate=7 February 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Wenza iTest yakhe yokuqala phakathi nochungechunge.<ref>{{Cite web|title=2nd Test, Sri Lanka tour of South Africa at Port Elizabeth, Feb 21-25 2019|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144165.html|accessdate=21 February 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngo-Ephreli 2021, uMulder wanezelwa eqenjini laseNingizimu Afrika le-T20I ochungechungeni lwabo lokulwa nePakistan.<ref>{{Cite web|title=Hamstring injury rules Temba Bavuma out of Pakistan T20Is|url=https://www.icc-cricket.com/news/2097739|accessdate=9 April 2021|website=International Cricket Council}}</ref> Wenza i-T20I yakhe yokuqala phakathi nochungechunge.<ref>{{Cite web|title=4th T20I, Centurion, Apr 16 2021, Pakistan tour of South Africa|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1251578.html|accessdate=16 April 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoSeptember 2021, waqokwa eqenjini laseNingizimu Afrika le-ICC Men's T20 World Cup ka-2021.<ref>{{Cite web|title=T20 World Cup: South Africa leave out Faf du Plessis, Imran Tahir and Chris Morris|url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-south-africa-leave-out-faf-du-plessis-and-imran-tahir-and-chris-morris-1276995|accessdate=9 September 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> UMulder wafaka iTest yakhe yokuqala yekhulu leminyaka ngokumelene IBangladesh ngoOkthoba 2024, enza i-105 engaphumeleli.<ref>{{Cite web|title=Rabada's strikes, Mulder's century pile on the pain for Bangladesh|url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-bangladesh-2024-25-1453291/bangladesh-vs-south-africa-2nd-test-1453294/match-report-2|accessdate=10 November 2024|publisher=ESPNCricinfo}}</ref> NgoJuni 2025 wafaka ukuhlolwa kwakhe kwesibili, wenza i-147 ngokumelene Izimbabwe ekuhlolweni kokuqala eBulawayo. Wabekwa njengekaputeni kokuhlolwa kwesibili yalolu chungechunge, wafaka amaphuzu angu-367 ngaphambi kokumemezela i-innings yokuqala yaseNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|title=Today's Cricket Match {{!}} Cricket Update {{!}} Cricket News {{!}} ESPNcricinfo|url=https://www.espncricinfo.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250707090543/https://www.espncricinfo.com/|archive-date=7 July 2025|accessdate=2025-07-07|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref> Lokhu kwafaka amarekhodi amasha emiphumela yokuhlolwa aphezulu kakhulu yaseNingizimu Afrika, ephezulu kakhulu kukaputeni emdlalweni wokuhlolwa, futhi kwakungaphansi kwama-400 angekho ngaphandle kukaBrian Lara waseNtshonalanga yeNdiya ku-England ngonyaka wezi-2004.<ref>{{Cite web|date=2025-07-07|title=Mulder hits fifth highest test score but turns down chance to go for record|url=https://www.reuters.com/sports/cricket/mulder-hits-fifth-highest-test-score-turns-down-chance-go-record-2025-07-07/|accessdate=2025-07-07|website=Reuters|language=en}}</ref> Engxoxweni yangemva komdlalo, uMulder wathi wayengafuni ukwephula irekhodi likaLara ngenxa yokuhlonipha yena "njengenganekwane".<ref>{{Cite web|title=Wiaan Mulder Breaks Silence On Why He Did Not Go For Brian Lara's 400-Run Record For Highest Test Score|url=https://sports.ndtv.com/cricket/wiaan-mulder-breaks-silence-on-why-he-did-not-go-for-brian-laras-400-run-record-for-highest-test-score-8839136|accessdate=2025-07-08|website=NDTV Sports|language=en}} </ref><ref>{{Cite web|last=Sports Desk|first=TOI|title=I think we got enough: Wiaan Mulder discloses why he didn't go for Brian Lara's 400-run Test record|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/i-thought-we-got-enough-wiaan-mulder-discloses-why-he-didnt-go-for-brian-laras-400-run-test-record/articleshow/122302947.cms|accessdate=July 7, 2025|website=Times Of India}} </ref> == Imithombo Yolwazi == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1998]] 9rp7gdlmwjhj3h2tcii7n85gtrw6rs0 ULinda Flower 0 35363 129009 2026-09-17T12:11:49Z Makhephuza 27284 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360702970|Linda Flower]]" 129009 wikitext text/x-wiki '''ULinda Flower''' (owazalwa ngoMashi mhla zi- 3, 1944 eWichita) uyisazi semfundiso yokuqamba. Waziwa kakhulu ngokugcizelela kwakhe inkulumo yokuqonda, kodwa muva nje ushicilele emkhakheni wokufunda ngenkonzo.<ref name=":0" /> UFlower njengamanje unguprofesa we-rhetoric ICarnegie Mellon University.<ref name=":0">{{Cite web|last=University|first=Carnegie Mellon|title=Linda Flower - Department of English - Dietrich College of Humanities and Social Sciences - Carnegie Mellon University|url=http://www.cmu.edu/dietrich/english/about-us/faculty/bios/linda-flower.html|accessdate=2020-12-18|website=www.cmu.edu|language=en}}</ref> == Umlando == UFlower waphothula iziqu zobudokotela eRutgers University.<ref name=":0" /> I-dissertation yakhe yayiphathelene ne Charles Dickens.<ref name=":1">{{Cite web|title=Interview with Linda Flower at FSU|url=https://english.fsu.edu/sites/g/files/upcbnu1151/files/styles/thumbnail/public/2017-06/flower_transcript.pdf}}</ref> Ukufundisa abafundi bezamabhizinisi eCarnegie Mellon University ukubhala okuqeqeshiwe kwashukumisela uFlower ukuba afunde okwengeziwe ngokuxazulula izinkinga.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite journal |last=Wilson |first=Jill |date=1991 |title=An Interview with Linda Flower: Helping Writers Build Mansions with More Rooms |url=https://www.jstor.org/stable/43156855 |journal=Writing on the Edge |volume=3 |issue=1 |pages=9–22 |issn=1064-6051 |jstor=43156855}}</ref> Ngenkathi efunda i-linguistics, i-rhetoric, ne-psycholinguistics, uFlower wahlangana noJohn Richard Hayes, isazi sokusebenza kwengqondo esisebenza eCarnegie Mellon.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> UFlower noHayes baba abasebenzisana njalo. Basebenzisa amaphrojekthi okucabanga ngokuzwakalayo ukuze bafunde okwengeziwe ukuthi abalobi bangazixazulula kanjani izinkinga ngesikhathi sokubhala imisebenzi.<ref>{{Cite journal |last=Heller |first=Carol |date=1991 |title=An Interview with Linda Flower |url=https://archive.nwp.org/cs/public/download/nwp_file/898/An_Interview.pdf?x-r=pcfile_d |journal=The Quarterly of the National Writing Project and Center for the Study of Writing and Literacy |volume=13 |issue=1 |pages=3–5, 28–30}}</ref><ref name=":2" /> Bobabili, basungula imodeli yokuqonda yenqubo yokubhala.<ref>{{Cite journal |last=Flower |first=Linda |last2=Hayes |first2=John R. |date=1981 |title=A Cognitive Process Theory of Writing |url=https://www.jstor.org/stable/356600 |journal=College Composition and Communication |volume=32 |issue=4 |pages=365–387 |doi=10.2307/356600 |issn=0010-096X |jstor=356600 |url-access=subscription}}</ref> Lo mfuziselo washukumisela izingxoxo zenkulumo yokuqonda nendima yayo ne-constructivism yezenhlalo nezinqubo zokwenza incazelo, kufaka phakathi ukugxeka kukaPatricia Bizzell kanye no Martin Nystrand.<ref>{{Cite book |last=Bizzell |first=Patricia |date=1992 |title=Academic Discourse and Critical Consciousness |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt7zwb7k |publisher=University of Pittsburgh Press |isbn=978-0-8229-5485-9 |doi=10.2307/j.ctt7zwb7k.7 |jstor=j.ctt7zwb7k}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nystrand |first=Martin |year=1982 |title=What writers know: the language, process, and structure of written discourse. |publisher=Academic Press}}</ref><ref>{{Citation|page=vii–xv}}</ref> UFlower waqhubeka nokusebenza izindima eziningi zokuthuthukisa isifundo sokubhala. Wakhonza njengomqondisi we-Center for the Study of Writing e-Carnegie Mellon.<ref name=":0" /> Waphinde wasebenza ku-Making Thinking Visible Project futhi wasungula i-Pittsburgh's Community Literacy Center.<ref name=":2" /><ref name=":0" /> Kusukela ngo-1996 kuya ku-2002, uFlower wasebenza njengoMqondisi weCenter for University Outreach eCarnegie Mellon University.<ref>{{Cite book |last=Flower |first=Linda |date=2024 |year= |title=Outcomes of Engaged Education: From Transfer to Transformation |publisher=The WAC Clearinghouse and University Press of Colorado |isbn=978-1-64642-688-1 |location=Fort Collins and Denver |pages=5}}</ref> Umsebenzi kaFlower ne-Community Literacy Center kanye nocwaningo lwakhe ngokufunda nomphakathi kuye kwamenza wadunyiswa emkhakheni we-rhetoric kanye nokuqamba. Ngonyaka ka-2009, uFlower wathola umklomelo we-Rhetoric Society of America's Book Award for Community Literacy and the Rhetoric of Public Engagement. Lo mklomelo wencwadi uqaphela "umsebenzi ongcono kakhulu kunoma yiliphi igatsha lokufunda inkulumo onyakeni othile".<ref>{{Cite web|title=Announcing the RSA Book Award for 2009-and Looking Ahead|url=https://associationdatabase.com/aws/RSA/page_template/show_detail/14870?model_name=news_article|accessdate=19 October 2025|publisher=Rhetoric Society of America}}</ref> == Imisebenzi == === Imisebenzi ezimele === * "Writer-Based Prose: A Cognitive Basis for Problems in Writing" College English, Vol. [Isithombe ekhasini 11] (September 1979), amakhasi 19-37.&nbsp; * "Ukwakhiwa kwenhloso ekubhaleni nasekufundeni" College English, Vol. [Isithombe ekhasini 5] (September 1988), amakhasi 528-550.&nbsp; * "Ukuqonda, Umongo, kanye Isakhiwo Sezinkolelo-mbono" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 40] (October 1989), amakhasi 282-311.&nbsp; * "Intercultural Inquiry and the Transformation of Service" College English, Vol. [Isithombe ekhasini 6] (November 2002), amakhasi 181-201.&nbsp; * ''Amasu Okuxazulula Izinkinga Zokubhala'' * ''Ukwakhiwa kwencazelo yokuxoxisana: Inkolelo-mbono Yokuqonda Kwezenhlalo Yokubhala'' * ''Ukufunda Komphakathi Nokukhuluma Ngokuzibandakanya Komphakathi'' (2008) * "Uphenyo olushukunyiswa ukuhluka: Inkolelo-mbono yokusebenza yokuxoxisana komphakathi wendawo". [Umthombo Wesithombe ekhasini 9] 46, No. 4, 2016, amakhasi 308-330.&nbsp; === Imisebenzi yokubambisana === * ULinda S. Flower; UJohn R. Hayes. "Izinqubo Zokuxazulula Izinkinga zeNqubo Yokubhala" College English, Vol. 39, No. 4, Ukukhuthaza Ukusungulwa Ezifundweni Zokubhala. (December 1977), amakhasi 449-461.&nbsp; * ULinda Flower; UJohn R. Hayes. "Ukuqonda Kokutholwa: Ukuchaza Inkinga Yenkulumo" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 31] (February 1980), amakhasi 21-32.&nbsp; * ULinda Flower; UJohn R. Hayes. "A Cognitive Process Theory of Writing" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 4] (December 1981), amakhasi 365-387.&nbsp; * U-Irvin Y. Hashimoto; ULinda S. Flower. "Bait/Rebait: Othisha Abangafanele Basebenzise Isikhathi Sekilasi Befundisa Abafundi Indlela Yokuqonda Izilaleli Zaso" The English Journal, Vol. [Isithombe ekhasini 72] (January 1983), amakhasi 14-17.&nbsp; * ULinda Flower; uJohn R. Hayes; uLinda Carey; uKaren Schriver; uJames Stratman. "Ukuxilongwa kanye Namasu Okubuyekezwa" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 3] (February 1986), amakhasi 16-55.&nbsp; * UChristina Haas; ULinda Flower. "Izinqubo Zokufunda Ezichazamazwi Nokwakhiwa Kwencazelo" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 9] (May 1988), amakhasi 167-183.&nbsp; * "Karen Schriver; Linda Flower; John Schilb".". Ukuphawula Okuthathu 'Inhloko Nemibono Ekilasini Lokubhala' kanye 'Nenkinga Exazululwa Emisha' College English, Vol. [Isithombe ekhasini 5] (November 1989), amakhasi 764-770.&nbsp; * ULinda Flower; uVictoria Stein; uJohn Ackerman; uMargaret J. Kantz; uKathleen McCormick; uWayne C. Peck. ''Ukufunda nokubhala: Ukuhlola Inqubo Yokuqonda Nezenhlalo'' (1990), New York: I-Oxford University Press * UWayne Campbell Peck; ULinda Flower; ULorraine Higgins. "Community Literacy" College Composition and Communication, Vol. [Isithombe ekhasini 26] (May 1995), amakhasi 199-222.&nbsp; * UKathleen McCormick; uGary Waller; ULinda Flower. ''Ukufunda Imibhalo: Ukufunda, Ukuphendula, Ukubhala'' * ULinda Flower; u-Elenore Long; uLorraine Higgins Learning to Rival: Ukufunda Okufundile Kwe-Intercultural Inquiry.  ''Ukufunda Umphikisi: Ukufunda Okufundwayo Kokucwaninga Kwamasiko.  ''(2000) <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> [[Category:Abantu baphilayo]] e5izdzfb01f7nvd5nqsb9vha9u5huvu ULusanda Mbane 0 35364 129010 2026-09-17T12:18:46Z SwaphiweDlamini 27281 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1350554380|Lusanda Mbane]]" 129010 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>'''ULusanda C. Sangoni''' (owazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979), owaziwa kakhulu ngelika '''Lusanda Mbane''', ungumlingisi waseNingizimu Afrika, umsakazi , isikhulumi kanye nosomabhizinisi.<ref>{{Cite web|last=Nkosi|first=Joseph|last2=MA|title=Lusanda Mbane biography - The Nation|url=https://thenation.co.za/bio/lusanda-mbane-biography/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref> Waziwa kakhulu elingisa emidlalweni kamabonakude efana ne Scandal, ''Muvhango'', ''Imbewu, kanye ne Generations''.<ref>{{Cite web|title=SA wishes Lusanda 'Boniswa' Mbane all the best after her 'Scandal!' exit|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2021-09-02-sa-wishes-lusanda-boniswa-mbane-all-the-best-after-her-scandal-exit/|accessdate=2021-11-15|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-29|title=Reason why (Lusanda Mbane) Boniswa is leaving Scandal revealed – Viewers left speechless: Celebs Now|url=https://celebsnow.co.za/lusanda-mban/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-04|title=Lusanda Mbane Thrilled To Be Working Alongside This Legendary Actress|url=https://youthvillage.co.za/2021/11/lusanda-mbane-thrilled-to-be-working-alongside-this-legendary-actress/|accessdate=2021-11-15|website=Youth Village|language=en-US}}</ref> UMbane wazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979 endaweni yase [[Gcuwa, kwaXhosa|Butterworth]] e-Eastern Cape,e [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]]. Waphothula imfundo eClarendon Girls' High School e-East London. Ngonyaka we-1998, waqala imfundo ephakeme e-Technikon Witwatersrand kwaze kwaba ngowezi-2000. Ngemva kwalokho, waphothula i-B.Com Marketing e-[[INyuvesi yaseNingizimu Afrika|University of South Africa]] (UNISA).<ref name="TVSA">{{Cite web|title=Lusanda Mbane: TVSA|url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=12602&sr=1|accessdate=2021-11-15|website=www.tvsa.co.za}}</ref> == Umsebenzi == Ngaphambi kokungena emkhakheni wokulingisa, waba yingxenye yemikhankaso eminingi yokukhangisa efana neKnorrox, iKellogg's (Chocos), iBrand Power (Ponds), iRama, iMilo, uDettol neMcCain njengendima eyinhloko. Ngemva kwalokho, waveza izwi lakhe kwezinye izikhangiso ezifana nezakwa Google, Edgars, KFC, DStv, IDZ (Industrial Development Zone), SALGA, UIF, Enterprise, Blue Ribbon, Sanlam, African Bank ne-ECSA, esebenza nabanye. Ngowe 2009, waqala ukudlala kumabonakude ngemuva kokuba yingxenye yomdlalo waku SABC2 i-''Muvhango''. Kulo mdlalo, wadlala indima ye-cameo njengo "Advocate Macheke". Ngonyaka we 2010, waba yingxenye yomdlalo waku SABC1 owaziwa ngeGenerations lapho adlala khona indima yokuba ngu "Naomi Malotana". Indima yakhe yathandwa kakhulu, lapho aqhubeka khona nokudlala indima kwaze kwaba ngowe 2011.<ref name="TVSA" /><ref>{{Cite web|last=Simiyu|first=Albert|date=2020-07-30|title=Is this why Lusanda Mbane became an actor?|url=https://briefly.co.za/73487-lusanda-mbane-bio-age-married-family-weight-loss-foundation-dancing-net-worth.html|accessdate=2021-11-15|website=Briefly|language=en}}</ref> Ngonyaka wezi 2011, weba umlingisi oyisivakashi obizwa ngelika "Joyce" emdlalweni owuchungechunge lwe-drama ye-SABC1 i-Soul City. Ngemva kwalokho, waba yingxenye ye sitcom kuSABC 1 I''-Abo Mzala'' wadlala indima ka "Zodwa". Yize indima yathandwa kakhulu, wayeka ukuyidlala ngemuva kwesigcawu sokuqala, lapho UTembsie Matu adlala khona leyo ndima esigcawini sesibili. Unyaka wezi 2013 waba unyaka ongenakulibaleka ku-Mbane, lapho abonakala khona kuma-soap opera amaningi: ku-The Khumalos nendima ka "M''aKhumalo''" kuze kube ngu-2015, indima ka-"Aliah" ochungechungeni lwe-drama ye-SABC1 iTempy Pushas kanye nesizini yesithathu ye-Mzansi Magic soap opera ''Isibaya'' nendima ye-cameo njengodokotela. Ngaphandle kwalokho, wadlala futhi wakhipha izwi ku-video yokuphepha ye-South African Airways ngalowo nyaka.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2016, wamenywa ukuba adlale indima yesivakashi ebizwa ngelika "Penney" engxenyeni yesibili yochungechunge lwakwa SABC1 lomdlalo wothando i-Dream World. Khona-ke, wajoyina ingxenye yesithathu yochungechunge lomdlalo wakwa SABC1 lwe-drama yezomthetho iSokhulu & Partners. Kulolu chungechunge, wadlala indima yesivakashi njengo "Nobuhle Pasha". Ngemva kwalokhu kuphumelela, wadlala indima ephindaphindwayo ka-"Boniswa" kwishaneli ebizwa nge e.tv edlalela iScandal! ngowezi 2016.<ref>{{Cite web|date=2018-02-19|title=Meet Lusanda Mbane aka Boniswa Of etv Series, Scandal|url=https://clipkulture.com/meet-lusanda-mbane-aka-boniswa-of-etv-series-scandal/|accessdate=2021-11-15|website=Clipkulture|language=en-US}}</ref> Waqhubeka nokudlala indima kwaze kwaba ngu-2021 futhi wawina umklomelo we-Outstanding Lead Actress, emidlalweni yeRoyal Soapie.<ref>{{Cite web|date=2021-09-22|title=Lusanda Mbane: "We appreciate being acknowledged"|url=https://sundayworld.co.za/exclusive/lusanda-mbane-we-appreciate-being-acknowledged/|accessdate=2021-11-15|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Phakathi nalesi sikhathi, wabuye wajoyina isizini yesibili yochungechunge lwe-drama ye-e.tv i-''Z'bondiwe'' elingisa u "Sis Puleng". Ngenkathi edlala ku-soapie Scandal!''Ihlazo!'', wahlangana nomunye i-soapie ''Isibaya'' ukudlala indima ephindaphindwayo ye- "Thembi Mdlalose" kuzo zombili izinkathi eziyisithupha nesikhombisa.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2021, wavela ku-etv. uchungechunge lwe-Imbewu.<ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Former Scandal Actress Lusanda Mbane Joins Imbewu|url=https://iharare.com/former-scandal-actress-lusanda-mbane-joins-imbewu/|accessdate=2021-11-15|website=iHarare News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Fans predict role: 'Scandal!'s' Lusanda Mbane joins 'Imbewu: the Seed'|url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/sa-tv-film/fans-predict-role-scandals-lusanda-mbane-joins-imbewu-the-seed/|accessdate=2021-11-15|website=The South African|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-05|title=Did you know Lusanda Mbane from Imbewu is a managing director in real life?|url=https://savannanews.com/did-you-know-lusanda-mbane-from-imbewu-is-a-managing-director-in-real-life/|accessdate=2021-11-15|website=Savanna News|language=en-US}}</ref> Ngaphandle kokudlala, ungumqondisi ophethe futhi ungumsunguli wenhlangano yokuqinisa abesifazane "Zazi Zithande Zithembe" kanye nenkampani yokuqasha "Ellenina Professional Recruitment" kusukela ngonyaka wezi 2012 nangonyaka wezi 2008 ngokulandelana. Ngesikhathi esifanayo, ukhiqiza futhi ubambe uhlelo ku Tru FM. Uphinde athole iziqu ze-Goldman Sachs 10 000 Women Program (GIBS) ku-Entrepreneurship.<ref>{{Cite web|title=Lusanda Mbane|url=https://legends.co.za/model/lusanda-mbane/|accessdate=2021-11-15|website=Legends|language=en-US}}</ref> == Ukuthwebula Amafilimu == {| class="wikitable" !Unyaka !Amafilimu !Indima !Uhlobo !Ukubuka. |- |2009 |''[[Muvhango]]'' |Ummeli uMacheke |Uchungechunge lwe-TV | |- |2010 |''Izizukulwane'' |UNaomi Malotana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Abo Mzala|U-Abo Mzala]]'' |Zodwa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Soul City (TV series)|Idolobha Lomphefumulo]]'' |UJoyce |Uchungechunge lwe-TV | |- |2013 |''[[Tempy Pushas|Ama-Tempy Pushas]]'' |U-Aliya |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Dream World (TV series)|Izwe Lephupho]]'' |UPenney |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Isibaya]]'' |Udokotela/Thembi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016–2021 |''[[Scandal! (Umdlalo)|Ihlazo!]]'' |UBoniswa Langa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Sokhulu & Partners|USokhulu & Abalingani]]'' |Nobuhle Pasha |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Z'bondiwe|UZ'bondiwe]]'' |USis Puleng |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 - 2022 |''I-Imbwe'' |IMakhosazana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 |[[Mzali Wami|UMzali Wami]] |UJoyce Khaphayi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 - manje |Intuthu Nezibuko |UMartha Mayekiso |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 |1802: Uthando Luphikisa Isikhathi |I-Nkosazana |Uchungechunge lwe-TV | |} == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1979]] [[Category:Articles with hCards]] sib17a6lh1u5dke3c8y3p8ucewgukmq 129025 129010 2026-09-17T12:39:00Z SwaphiweDlamini 27281 129025 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> == <small>Impilo Yakhe</small> == '''ULusanda C. Sangoni''' (owazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979), owaziwa kakhulu ngelika '''Lusanda Mbane''', ungumlingisi waseNingizimu Afrika, umsakazi , isikhulumi kanye nosomabhizinisi.<ref>{{Cite web|last=Nkosi|first=Joseph|last2=MA|title=Lusanda Mbane biography - The Nation|url=https://thenation.co.za/bio/lusanda-mbane-biography/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref> Waziwa kakhulu elingisa emidlalweni kamabonakude efana ne Scandal, ''Muvhango'', ''Imbewu, kanye ne Generations''.<ref>{{Cite web|title=SA wishes Lusanda 'Boniswa' Mbane all the best after her 'Scandal!' exit|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2021-09-02-sa-wishes-lusanda-boniswa-mbane-all-the-best-after-her-scandal-exit/|accessdate=2021-11-15|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-29|title=Reason why (Lusanda Mbane) Boniswa is leaving Scandal revealed – Viewers left speechless: Celebs Now|url=https://celebsnow.co.za/lusanda-mban/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-04|title=Lusanda Mbane Thrilled To Be Working Alongside This Legendary Actress|url=https://youthvillage.co.za/2021/11/lusanda-mbane-thrilled-to-be-working-alongside-this-legendary-actress/|accessdate=2021-11-15|website=Youth Village|language=en-US}}</ref> UMbane wazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979 endaweni yase [[Gcuwa, kwaXhosa|Butterworth]] e-Eastern Cape,e [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]]. Waphothula imfundo eClarendon Girls' High School e-East London. Ngonyaka we-1998, waqala imfundo ephakeme e-Technikon Witwatersrand kwaze kwaba ngowezi-2000. Ngemva kwalokho, waphothula i-B.Com Marketing e-[[INyuvesi yaseNingizimu Afrika|University of South Africa]] (UNISA).<ref name="TVSA">{{Cite web|title=Lusanda Mbane: TVSA|url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=12602&sr=1|accessdate=2021-11-15|website=www.tvsa.co.za}}</ref> == Umsebenzi == Ngaphambi kokungena emkhakheni wokulingisa, waba yingxenye yemikhankaso eminingi yokukhangisa efana neKnorrox, iKellogg's (Chocos), iBrand Power (Ponds), iRama, iMilo, uDettol neMcCain njengendima eyinhloko. Ngemva kwalokho, waveza izwi lakhe kwezinye izikhangiso ezifana nezakwa Google, Edgars, KFC, DStv, IDZ (Industrial Development Zone), SALGA, UIF, Enterprise, Blue Ribbon, Sanlam, African Bank ne-ECSA, esebenza nabanye. Ngowe 2009, waqala ukudlala kumabonakude ngemuva kokuba yingxenye yomdlalo waku SABC2 i-''Muvhango''. Kulo mdlalo, wadlala indima ye-cameo njengo "Advocate Macheke". Ngonyaka we 2010, waba yingxenye yomdlalo waku SABC1 owaziwa ngeGenerations lapho adlala khona indima yokuba ngu "Naomi Malotana". Indima yakhe yathandwa kakhulu, lapho aqhubeka khona nokudlala indima kwaze kwaba ngowe 2011.<ref name="TVSA" /><ref>{{Cite web|last=Simiyu|first=Albert|date=2020-07-30|title=Is this why Lusanda Mbane became an actor?|url=https://briefly.co.za/73487-lusanda-mbane-bio-age-married-family-weight-loss-foundation-dancing-net-worth.html|accessdate=2021-11-15|website=Briefly|language=en}}</ref> Ngonyaka wezi 2011, weba umlingisi oyisivakashi obizwa ngelika "Joyce" emdlalweni owuchungechunge lwe-drama ye-SABC1 i-Soul City. Ngemva kwalokho, waba yingxenye ye sitcom kuSABC 1 I''-Abo Mzala'' wadlala indima ka "Zodwa". Yize indima yathandwa kakhulu, wayeka ukuyidlala ngemuva kwesigcawu sokuqala, lapho UTembsie Matu adlala khona leyo ndima esigcawini sesibili. Unyaka wezi 2013 waba unyaka ongenakulibaleka ku-Mbane, lapho abonakala khona kuma-soap opera amaningi: ku-The Khumalos nendima ka "M''aKhumalo''" kuze kube ngu-2015, indima ka-"Aliah" ochungechungeni lwe-drama ye-SABC1 iTempy Pushas kanye nesizini yesithathu ye-Mzansi Magic soap opera ''Isibaya'' nendima ye-cameo njengodokotela. Ngaphandle kwalokho, wadlala futhi wakhipha izwi ku-video yokuphepha ye-South African Airways ngalowo nyaka.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2016, wamenywa ukuba adlale indima yesivakashi ebizwa ngelika "Penney" engxenyeni yesibili yochungechunge lwakwa SABC1 lomdlalo wothando i-Dream World. Khona-ke, wajoyina ingxenye yesithathu yochungechunge lomdlalo wakwa SABC1 lwe-drama yezomthetho iSokhulu & Partners. Kulolu chungechunge, wadlala indima yesivakashi njengo "Nobuhle Pasha". Ngemva kwalokhu kuphumelela, wadlala indima ephindaphindwayo ka-"Boniswa" kwishaneli ebizwa nge e.tv edlalela iScandal! ngowezi 2016.<ref>{{Cite web|date=2018-02-19|title=Meet Lusanda Mbane aka Boniswa Of etv Series, Scandal|url=https://clipkulture.com/meet-lusanda-mbane-aka-boniswa-of-etv-series-scandal/|accessdate=2021-11-15|website=Clipkulture|language=en-US}}</ref> Waqhubeka nokudlala indima kwaze kwaba ngu-2021 futhi wawina umklomelo we-Outstanding Lead Actress, emidlalweni yeRoyal Soapie.<ref>{{Cite web|date=2021-09-22|title=Lusanda Mbane: "We appreciate being acknowledged"|url=https://sundayworld.co.za/exclusive/lusanda-mbane-we-appreciate-being-acknowledged/|accessdate=2021-11-15|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Phakathi nalesi sikhathi, wabuye wajoyina isizini yesibili yochungechunge lwe-drama ye-e.tv i-''Z'bondiwe'' elingisa u "Sis Puleng". Ngenkathi edlala ku-soapie Scandal!''Ihlazo!'', wahlangana nomunye i-soapie ''Isibaya'' ukudlala indima ephindaphindwayo ye- "Thembi Mdlalose" kuzo zombili izinkathi eziyisithupha nesikhombisa.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2021, wavela ku-etv. uchungechunge lwe-Imbewu.<ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Former Scandal Actress Lusanda Mbane Joins Imbewu|url=https://iharare.com/former-scandal-actress-lusanda-mbane-joins-imbewu/|accessdate=2021-11-15|website=iHarare News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Fans predict role: 'Scandal!'s' Lusanda Mbane joins 'Imbewu: the Seed'|url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/sa-tv-film/fans-predict-role-scandals-lusanda-mbane-joins-imbewu-the-seed/|accessdate=2021-11-15|website=The South African|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-05|title=Did you know Lusanda Mbane from Imbewu is a managing director in real life?|url=https://savannanews.com/did-you-know-lusanda-mbane-from-imbewu-is-a-managing-director-in-real-life/|accessdate=2021-11-15|website=Savanna News|language=en-US}}</ref> Ngaphandle kokudlala, ungumqondisi ophethe futhi ungumsunguli wenhlangano yokuqinisa abesifazane "Zazi Zithande Zithembe" kanye nenkampani yokuqasha "Ellenina Professional Recruitment" kusukela ngonyaka wezi 2012 nangonyaka wezi 2008 ngokulandelana. Ngesikhathi esifanayo, ukhiqiza futhi ubambe uhlelo ku Tru FM. Uphinde athole iziqu ze-Goldman Sachs 10 000 Women Program (GIBS) ku-Entrepreneurship.<ref>{{Cite web|title=Lusanda Mbane|url=https://legends.co.za/model/lusanda-mbane/|accessdate=2021-11-15|website=Legends|language=en-US}}</ref> == Ukuthwebula Amafilimu == {| class="wikitable" !Unyaka !Amafilimu !Indima !Uhlobo !Ukubuka. |- |2009 |''[[Muvhango]]'' |Ummeli uMacheke |Uchungechunge lwe-TV | |- |2010 |''Izizukulwane'' |UNaomi Malotana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Abo Mzala|U-Abo Mzala]]'' |Zodwa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Soul City (TV series)|Idolobha Lomphefumulo]]'' |UJoyce |Uchungechunge lwe-TV | |- |2013 |''[[Tempy Pushas|Ama-Tempy Pushas]]'' |U-Aliya |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Dream World (TV series)|Izwe Lephupho]]'' |UPenney |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Isibaya]]'' |Udokotela/Thembi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016–2021 |''[[Scandal! (Umdlalo)|Ihlazo!]]'' |UBoniswa Langa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Sokhulu & Partners|USokhulu & Abalingani]]'' |Nobuhle Pasha |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Z'bondiwe|UZ'bondiwe]]'' |USis Puleng |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 - 2022 |''I-Imbwe'' |IMakhosazana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 |[[Mzali Wami|UMzali Wami]] |UJoyce Khaphayi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 - manje |Intuthu Nezibuko |UMartha Mayekiso |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 |1802: Uthando Luphikisa Isikhathi |I-Nkosazana |Uchungechunge lwe-TV | |} == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1979]] [[Category:Articles with hCards]] otctncwbw84fs2gdd0yq4mph6342iii 129026 129025 2026-09-17T12:42:14Z SwaphiweDlamini 27281 129026 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> '''ULusanda C. Sangoni''' (owazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979), owaziwa kakhulu ngelika '''Lusanda Mbane''', ungumlingisi waseNingizimu Afrika, umsakazi , isikhulumi kanye nosomabhizinisi.<ref>{{Cite web|last=Nkosi|first=Joseph|last2=MA|title=Lusanda Mbane biography - The Nation|url=https://thenation.co.za/bio/lusanda-mbane-biography/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref> Waziwa kakhulu elingisa emidlalweni kamabonakude efana ne Scandal, ''Muvhango'', ''Imbewu, kanye ne Generations''.<ref>{{Cite web|title=SA wishes Lusanda 'Boniswa' Mbane all the best after her 'Scandal!' exit|url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2021-09-02-sa-wishes-lusanda-boniswa-mbane-all-the-best-after-her-scandal-exit/|accessdate=2021-11-15|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-29|title=Reason why (Lusanda Mbane) Boniswa is leaving Scandal revealed – Viewers left speechless: Celebs Now|url=https://celebsnow.co.za/lusanda-mban/|accessdate=2021-11-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-04|title=Lusanda Mbane Thrilled To Be Working Alongside This Legendary Actress|url=https://youthvillage.co.za/2021/11/lusanda-mbane-thrilled-to-be-working-alongside-this-legendary-actress/|accessdate=2021-11-15|website=Youth Village|language=en-US}}</ref> == Impilo yakhe == UMbane wazalwa mhla ziyi-16 kuNhlaba 1979 endaweni yase [[Gcuwa, kwaXhosa|Butterworth]] e-Eastern Cape,e [[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]]. Waphothula imfundo eClarendon Girls' High School e-East London. Ngonyaka we-1998, waqala imfundo ephakeme e-Technikon Witwatersrand kwaze kwaba ngowezi-2000. Ngemva kwalokho, waphothula i-B.Com Marketing e-[[INyuvesi yaseNingizimu Afrika|University of South Africa]] (UNISA).<ref name="TVSA">{{Cite web|title=Lusanda Mbane: TVSA|url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=12602&sr=1|accessdate=2021-11-15|website=www.tvsa.co.za}}</ref> == Umsebenzi == Ngaphambi kokungena emkhakheni wokulingisa, waba yingxenye yemikhankaso eminingi yokukhangisa efana neKnorrox, iKellogg's (Chocos), iBrand Power (Ponds), iRama, iMilo, uDettol neMcCain njengendima eyinhloko. Ngemva kwalokho, waveza izwi lakhe kwezinye izikhangiso ezifana nezakwa Google, Edgars, KFC, DStv, IDZ (Industrial Development Zone), SALGA, UIF, Enterprise, Blue Ribbon, Sanlam, African Bank ne-ECSA, esebenza nabanye. Ngowe 2009, waqala ukudlala kumabonakude ngemuva kokuba yingxenye yomdlalo waku SABC2 i-''Muvhango''. Kulo mdlalo, wadlala indima ye-cameo njengo "Advocate Macheke". Ngonyaka we 2010, waba yingxenye yomdlalo waku SABC1 owaziwa ngeGenerations lapho adlala khona indima yokuba ngu "Naomi Malotana". Indima yakhe yathandwa kakhulu, lapho aqhubeka khona nokudlala indima kwaze kwaba ngowe 2011.<ref name="TVSA" /><ref>{{Cite web|last=Simiyu|first=Albert|date=2020-07-30|title=Is this why Lusanda Mbane became an actor?|url=https://briefly.co.za/73487-lusanda-mbane-bio-age-married-family-weight-loss-foundation-dancing-net-worth.html|accessdate=2021-11-15|website=Briefly|language=en}}</ref> Ngonyaka wezi 2011, weba umlingisi oyisivakashi obizwa ngelika "Joyce" emdlalweni owuchungechunge lwe-drama ye-SABC1 i-Soul City. Ngemva kwalokho, waba yingxenye ye sitcom kuSABC 1 I''-Abo Mzala'' wadlala indima ka "Zodwa". Yize indima yathandwa kakhulu, wayeka ukuyidlala ngemuva kwesigcawu sokuqala, lapho UTembsie Matu adlala khona leyo ndima esigcawini sesibili. Unyaka wezi 2013 waba unyaka ongenakulibaleka ku-Mbane, lapho abonakala khona kuma-soap opera amaningi: ku-The Khumalos nendima ka "M''aKhumalo''" kuze kube ngu-2015, indima ka-"Aliah" ochungechungeni lwe-drama ye-SABC1 iTempy Pushas kanye nesizini yesithathu ye-Mzansi Magic soap opera ''Isibaya'' nendima ye-cameo njengodokotela. Ngaphandle kwalokho, wadlala futhi wakhipha izwi ku-video yokuphepha ye-South African Airways ngalowo nyaka.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2016, wamenywa ukuba adlale indima yesivakashi ebizwa ngelika "Penney" engxenyeni yesibili yochungechunge lwakwa SABC1 lomdlalo wothando i-Dream World. Khona-ke, wajoyina ingxenye yesithathu yochungechunge lomdlalo wakwa SABC1 lwe-drama yezomthetho iSokhulu & Partners. Kulolu chungechunge, wadlala indima yesivakashi njengo "Nobuhle Pasha". Ngemva kwalokhu kuphumelela, wadlala indima ephindaphindwayo ka-"Boniswa" kwishaneli ebizwa nge e.tv edlalela iScandal! ngowezi 2016.<ref>{{Cite web|date=2018-02-19|title=Meet Lusanda Mbane aka Boniswa Of etv Series, Scandal|url=https://clipkulture.com/meet-lusanda-mbane-aka-boniswa-of-etv-series-scandal/|accessdate=2021-11-15|website=Clipkulture|language=en-US}}</ref> Waqhubeka nokudlala indima kwaze kwaba ngu-2021 futhi wawina umklomelo we-Outstanding Lead Actress, emidlalweni yeRoyal Soapie.<ref>{{Cite web|date=2021-09-22|title=Lusanda Mbane: "We appreciate being acknowledged"|url=https://sundayworld.co.za/exclusive/lusanda-mbane-we-appreciate-being-acknowledged/|accessdate=2021-11-15|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Phakathi nalesi sikhathi, wabuye wajoyina isizini yesibili yochungechunge lwe-drama ye-e.tv i-''Z'bondiwe'' elingisa u "Sis Puleng". Ngenkathi edlala ku-soapie Scandal!''Ihlazo!'', wahlangana nomunye i-soapie ''Isibaya'' ukudlala indima ephindaphindwayo ye- "Thembi Mdlalose" kuzo zombili izinkathi eziyisithupha nesikhombisa.<ref name="TVSA" /> Ngowe 2021, wavela ku-etv. uchungechunge lwe-Imbewu.<ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Former Scandal Actress Lusanda Mbane Joins Imbewu|url=https://iharare.com/former-scandal-actress-lusanda-mbane-joins-imbewu/|accessdate=2021-11-15|website=iHarare News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-27|title=Fans predict role: 'Scandal!'s' Lusanda Mbane joins 'Imbewu: the Seed'|url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/sa-tv-film/fans-predict-role-scandals-lusanda-mbane-joins-imbewu-the-seed/|accessdate=2021-11-15|website=The South African|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-05|title=Did you know Lusanda Mbane from Imbewu is a managing director in real life?|url=https://savannanews.com/did-you-know-lusanda-mbane-from-imbewu-is-a-managing-director-in-real-life/|accessdate=2021-11-15|website=Savanna News|language=en-US}}</ref> Ngaphandle kokudlala, ungumqondisi ophethe futhi ungumsunguli wenhlangano yokuqinisa abesifazane "Zazi Zithande Zithembe" kanye nenkampani yokuqasha "Ellenina Professional Recruitment" kusukela ngonyaka wezi 2012 nangonyaka wezi 2008 ngokulandelana. Ngesikhathi esifanayo, ukhiqiza futhi ubambe uhlelo ku Tru FM. Uphinde athole iziqu ze-Goldman Sachs 10 000 Women Program (GIBS) ku-Entrepreneurship.<ref>{{Cite web|title=Lusanda Mbane|url=https://legends.co.za/model/lusanda-mbane/|accessdate=2021-11-15|website=Legends|language=en-US}}</ref> == Ukuthwebula Amafilimu == {| class="wikitable" !Unyaka !Amafilimu !Indima !Uhlobo !Ukubuka. |- |2009 |''[[Muvhango]]'' |Ummeli uMacheke |Uchungechunge lwe-TV | |- |2010 |''Izizukulwane'' |UNaomi Malotana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Abo Mzala|U-Abo Mzala]]'' |Zodwa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2011 |''[[Soul City (TV series)|Idolobha Lomphefumulo]]'' |UJoyce |Uchungechunge lwe-TV | |- |2013 |''[[Tempy Pushas|Ama-Tempy Pushas]]'' |U-Aliya |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Dream World (TV series)|Izwe Lephupho]]'' |UPenney |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Isibaya]]'' |Udokotela/Thembi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016–2021 |''[[Scandal! (Umdlalo)|Ihlazo!]]'' |UBoniswa Langa |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Sokhulu & Partners|USokhulu & Abalingani]]'' |Nobuhle Pasha |Uchungechunge lwe-TV | |- |2016 |''[[Z'bondiwe|UZ'bondiwe]]'' |USis Puleng |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 - 2022 |''I-Imbwe'' |IMakhosazana |Uchungechunge lwe-TV | |- |2021 |[[Mzali Wami|UMzali Wami]] |UJoyce Khaphayi |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 - manje |Intuthu Nezibuko |UMartha Mayekiso |Uchungechunge lwe-TV | |- |2023 |1802: Uthando Luphikisa Isikhathi |I-Nkosazana |Uchungechunge lwe-TV | |} == Imithombo esetshenzisiwe == [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1979]] [[Category:Articles with hCards]] e1z6u0e6bkxzsenu5ip510kvkqqlmny Zibhebhu kaMaphitha 0 35365 129011 2026-09-17T12:19:15Z Mnqobi Mnyandu 27286 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374084189|Zibhebhu kaMaphitha]]" 129011 wikitext text/x-wiki [[File:Zibhebhu_1884.jpg|thumb|300x300px|UZibhebhu ngemva kwempi yase-oNdini, ngo-July 21, 1883]] '''UZibhebhu kaMaphitha Zulu''' (c. 1841-1904) (obizwa nangokuthi u-Usibepu/Zipheu) wayeyinkosi yamaZulu. Ngemva kokunqotshwa Umbuso WamaZulu ngamaBrithani, wazama ukwakha umbuso wakhe ozimele. Kusukela ziyi-1883 kuya kweziyi-1884, walwa nenkosi yamaZulu [[Cetshwayo|I-Cetshwayo]], wamehlula kaningi. == Impilo == UZibhebhu wayeyindodana kaMaphita, indodana kaSojiyisa, indodana kaJama, indodana kaNaba. WayengoweMandlakazi Royal Homestead. UZibhebhu wayeyi '''nduna''' (inkosi) yakwa Mandlakazi. UZibhebhu wenziwa isikhulu sesinye sezikhulu eziyishumi nantathu eziwumphumela wokuhlukaniswa kokuqala kweZululand ngemuva kweMpi ye-Anglo-Zulu, <ref name="First-Partition">{{Cite encyclopedia|last=Laband|first=John|year=2009|title=Zululand, 1st Partition of (1879)|publisher=Scarecrow Press|pages=[https://books.google.com/books?id=Pnf1BC_XORoC&pg=PA319&lpg=PA319 319–320]|isbn=978-0-8108-6078-0}}</ref> Isikhulu sasisenyakatho yeZululand, indawo yokugcina izikhungo ze-USuthu, futhi uJenene waseBrithani uWolseley wayecabanga ukuthi ukubusa kukaZibhebho lapho kuzosiza ekucindezeleni.<ref name="First-Partition" /> Ngonyaka wezi-1882, ngemuva kokunxusa kukaCetshwayo, iBritish Foreign Office yavuma futhi yabuyisela "izinduna" eziyisishiyagalombili eziphakathi ekulawuleni kukaCetchwayo; nokho, kulokhu kuhlukaniswa kwesibili kweZululand Zibhebhu enyakatho yandiswa ukuze ihlanganise amazwe amaningi aseSuthu futhi iZibhebhu yahlala izimele kuCetshayo.<ref name="Weltig-2008-p69">{{Cite book |last=Weltig |first=Matthew Scott |year=2008 |title=The Aftermath of the Anglo-Zulu War |publisher=Twenty-First Century Books |isbn=978-0-8225-7599-3 |location=Minneapolis, Minnesota |pages=58–69, [https://books.google.com/books?id=JSJ9MTuLAwIC&pg=PT70&lpg=PT70 page 69] |chapter=Chapter 4: The King Returns}}</ref> NgoMashi 1883, uZibhebu wenza umsebenzi wokuvikela Ama-kraal endaweni yakhe entsha, ayephethwe yi-USuthu yendawo. Naphezu kokuphikisa okuthile, bonke bathathwa ngempumelelo. I-USuthu eseningizimu ayivumelananga nalokhu, futhi uMakhoba kaMaphitha wahamba enyakatho namaqhawe angaba yizi-5.000 ukuze aphinde athathe ama-kraals.<ref name="Weltig-2008-70">{{Harvnb|Weltig|2008}}</ref> AmaMandlakazi avikelayo, amaqhawe angu-1.500 asizwa amabhunu ama-5 noma ayi-6 ngaphansi kukaJohannes Wilhelm Colenbrander, aqothula eMsebe Valley eduze kwakaNongoma. Lokhu kulwa kwaziwa ngokuthi [[KwaNongoma|Impi YaseMsebe]], futhi ama uSuthu angaphezu kwe-1,000 abulawa, okulinganiselwa ukuthi kufinyelela kwizi-4,000.<ref name="van-der-Walt">{{Cite news |last=van der Walt |first=J. C. |date=8 January 2018 |title=History behind Melmoth land claims |url=https://www.pressreader.com/south-africa/zululand-observer-monday/20180108/281698320139915 |work=Zululand Observer}}</ref> AmaMandlakazi alimala kancane, kwafa abayishumi kuphela.<ref name="Msebe-battle" /> Bobabili uZibhebhu noDinuzulu benza ubungane nabathengi bAmabhunu ukuze basize ezimangalisweni zabo. NgoNtulikazi 22, 1883, eholwa ibutho elincane lama-mercenary amhlophe, uZibhebhu wehla ngokungazelelwe e-oNdini kraal yaseCetshwayo (eduzane ne-[[Ulundi]]) eyayakhiwa kabusha. Ama-USuthu lapho amangazwa, abanye bazama ukuzivikela kodwa ngokushesha banqotshwa, futhi amabutho kaZibhebhu abhubhisa i-kraal yenkosi kanye nama-kraal azungezile ama-uSuthu.<ref name="Laband-oNdini" /> Abasebenzi bezempi abaphezulu bakaCetshwayo kuhlanganise nojenene I-Ntshingwayo Khoza baxoshwa futhi babulawa njengoba bebaleka ngemuva kokulahlekelwa yimpi.<ref name="Knight-Greaves-2007-p181">{{Cite book |last=Knight |first=Ian |year=2007 |title=The Who's who of the Anglo-Zulu War: The Colonials and the Zulus |last2=Greaves |first2=Adrian |publisher=Pen & Sword Military |isbn=978-1-84415-526-2 |location=[[Barnsley]], England |pages=[https://books.google.com/books?id=u7TNDwAAQBAJ&pg=PT181 180–181]}}</ref> Nakuba alimele, uCetshwayo wakwazi ukubalekela emfuleni iWhite Mfolozi wabe esebalekela [[Sigananda kaZokufa|iSigananda]] ehlathini laseNkandla.<ref name="Gillings-2014-p206">{{Cite book |last=Gillings |first=Ken |year=2014 |title=Discovering the Battlefields of the Anglo-Zulu War |publisher=30 Degrees South Publishers |isbn=978-1-920143-90-9 |location=[[Pinetown]], South Africa |pages=203–214, [https://books.google.com/books?id=V-CZBgAAQBAJ&pg=PA206 page 206] |chapter=The Aftermath of the War}}</ref> Ngemva kokunxusa okuphindaphindiwe okuvela kuKhomishane Ohlala khona, uSir [[IMelmoth|uMelmoth Osborn]], inkosi yathuthela e-[[Eshowe|Showe]], <ref name="Saunders-1979-p97">{{Cite book |last=Saunders |first=Christopher C. |year=1979 |title=Black Leaders in Southern African History |publisher=Heinemann Educational |isbn=978-0-435-94477-3 |location=London |page=97 |chapter=Cetshwayo kaMpande c.1832–84}}</ref> lapho yashona khona ezinyangeni ezimbalwa kamuva, mhlawumbe ngenxa yobuthi. <ref name="van-der-Walt" /> <ref name="Gillings-2014-p206" /> [[Category:Umlando wakwaZulu-Natali]] [[Category:Abazalwa nge-1840s]] m1sf37f1nimkt0h234zeh659d7tnj1d 129022 129011 2026-09-17T12:32:44Z Mnqobi Mnyandu 27286 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374084189|Zibhebhu kaMaphitha]]" 129022 wikitext text/x-wiki [[File:Zibhebhu_1884.jpg|thumb|300x300px|UZibhebhu ngemva kwempi yase-oNdini, ngo-July 21, 1883]] '''UZibhebhu kaMaphitha Zulu''' (c. 1841-1904) (obizwa nangokuthi u-Usibepu/Zipheu) wayeyinkosi yamaZulu. Ngemva kokunqotshwa Umbuso WamaZulu ngamaBrithani, wazama ukwakha umbuso wakhe ozimele. Kusukela ziyi-1883 kuya kweziyi-1884, walwa nenkosi yamaZulu [[Cetshwayo|I-Cetshwayo]], wamehlula kaningi. == Impilo == UZibhebhu wayeyindodana kaMaphita, indodana kaSojiyisa, indodana kaJama, indodana kaNaba. WayengoweMandlakazi Royal Homestead. UZibhebhu wayeyi '''nduna''' (inkosi) yakwa Mandlakazi. UZibhebhu wenziwa isikhulu sesinye sezikhulu eziyishumi nantathu eziwumphumela wokuhlukaniswa kokuqala kweZululand ngemuva kweMpi ye-Anglo-Zulu, <ref name="First-Partition">{{Cite encyclopedia|last=Laband|first=John|year=2009|title=Zululand, 1st Partition of (1879)|publisher=Scarecrow Press|pages=[https://books.google.com/books?id=Pnf1BC_XORoC&pg=PA319&lpg=PA319 319–320]|isbn=978-0-8108-6078-0}}</ref> Isikhulu sasisenyakatho yeZululand, indawo yokugcina izikhungo ze-USuthu, futhi uJenene waseBrithani uWolseley wayecabanga ukuthi ukubusa kukaZibhebho lapho kuzosiza ekucindezeleni.<ref name="First-Partition" /> Ngonyaka wezi-1882, ngemuva kokunxusa kukaCetshwayo, iBritish Foreign Office yavuma futhi yabuyisela "izinduna" eziyisishiyagalombili eziphakathi ekulawuleni kukaCetchwayo; nokho, kulokhu kuhlukaniswa kwesibili kweZululand Zibhebhu enyakatho yandiswa ukuze ihlanganise amazwe amaningi aseSuthu futhi iZibhebhu yahlala izimele kuCetshayo.<ref name="Weltig-2008-p69">{{Cite book |last=Weltig |first=Matthew Scott |year=2008 |title=The Aftermath of the Anglo-Zulu War |publisher=Twenty-First Century Books |isbn=978-0-8225-7599-3 |location=Minneapolis, Minnesota |pages=58–69, [https://books.google.com/books?id=JSJ9MTuLAwIC&pg=PT70&lpg=PT70 page 69] |chapter=Chapter 4: The King Returns}}</ref> NgoMashi 1883, uZibhebu wenza umsebenzi wokuvikela Ama-kraal endaweni yakhe entsha, ayephethwe yi-USuthu yendawo. Naphezu kokuphikisa okuthile, bonke bathathwa ngempumelelo. I-USuthu eseningizimu ayivumelananga nalokhu, futhi uMakhoba kaMaphitha wahamba enyakatho namaqhawe angaba yizi-5.000 ukuze aphinde athathe ama-kraals.<ref name="Weltig-2008-70">{{Harvnb|Weltig|2008}}</ref> AmaMandlakazi avikelayo, amaqhawe angu-1.500 asizwa amabhunu ama-5 noma ayi-6 ngaphansi kukaJohannes Wilhelm Colenbrander, aqothula eMsebe Valley eduze kwakaNongoma. Lokhu kulwa kwaziwa ngokuthi [[KwaNongoma|Impi YaseMsebe]], futhi ama uSuthu angaphezu kwe-1,000 abulawa, okulinganiselwa ukuthi kufinyelela kwizi-4,000.<ref name="van-der-Walt">{{Cite news |last=van der Walt |first=J. C. |date=8 January 2018 |title=History behind Melmoth land claims |url=https://www.pressreader.com/south-africa/zululand-observer-monday/20180108/281698320139915 |work=Zululand Observer}}</ref> AmaMandlakazi alimala kancane, kwafa abayishumi kuphela.<ref name="Msebe-battle" /> Bobabili uZibhebhu noDinuzulu benza ubungane nabathengi bAmabhunu ukuze basize ezimangalisweni zabo. NgoNtulikazi 22, 1883, eholwa ibutho elincane lama-mercenary amhlophe, uZibhebhu wehla ngokungazelelwe e-oNdini kraal yaseCetshwayo (eduzane ne-[[Ulundi]]) eyayakhiwa kabusha. Ama-USuthu lapho amangazwa, abanye bazama ukuzivikela kodwa ngokushesha banqotshwa, futhi amabutho kaZibhebhu abhubhisa i-kraal yenkosi kanye nama-kraal azungezile ama-uSuthu.<ref name="Laband-oNdini" /> Abasebenzi bezempi abaphezulu bakaCetshwayo kuhlanganise nojenene I-Ntshingwayo Khoza baxoshwa futhi babulawa njengoba bebaleka ngemuva kokulahlekelwa yimpi.<ref name="Knight-Greaves-2007-p181">{{Cite book |last=Knight |first=Ian |year=2007 |title=The Who's who of the Anglo-Zulu War: The Colonials and the Zulus |last2=Greaves |first2=Adrian |publisher=Pen & Sword Military |isbn=978-1-84415-526-2 |location=[[Barnsley]], England |pages=[https://books.google.com/books?id=u7TNDwAAQBAJ&pg=PT181 180–181]}}</ref> Nakuba alimele, uCetshwayo wakwazi ukubalekela emfuleni iWhite Mfolozi wabe esebalekela [[Sigananda kaZokufa|iSigananda]] ehlathini laseNkandla.<ref name="Gillings-2014-p206">{{Cite book |last=Gillings |first=Ken |year=2014 |title=Discovering the Battlefields of the Anglo-Zulu War |publisher=30 Degrees South Publishers |isbn=978-1-920143-90-9 |location=[[Pinetown]], South Africa |pages=203–214, [https://books.google.com/books?id=V-CZBgAAQBAJ&pg=PA206 page 206] |chapter=The Aftermath of the War}}</ref> Ngemva kokunxusa okuphindaphindiwe okuvela kuKhomishane Ohlala khona, uSir [[IMelmoth|uMelmoth Osborn]], inkosi yathuthela e-[[Eshowe|Showe]], <ref name="Saunders-1979-p97">{{Cite book |last=Saunders |first=Christopher C. |year=1979 |title=Black Leaders in Southern African History |publisher=Heinemann Educational |isbn=978-0-435-94477-3 |location=London |page=97 |chapter=Cetshwayo kaMpande c.1832–84}}</ref> lapho yashona khona ezinyangeni ezimbalwa kamuva, mhlawumbe ngenxa yobuthi. <ref name="van-der-Walt" /> <ref name="Gillings-2014-p206" /> UZibhebhu wancintisana nenye yamadodana kaCetshwayo, uDinuzulu. Ekufeni kukaCetshwayo, uDinuzulu washiywa ukuba alwele ukulandelana, futhi ngosizo lukaJenene uLouis Botha kanye namavolontiya kaDinuzulu banqoba uZibhebhu nebutho lakhe eMpini [[UMkhuze|iGhost Mountain]] (eyaziwa nangokuthi iMpi yeTshaneni). UZibhebhu no-Eckersley, owayengumhwebi omhlophe, babaleka ngokukhuphuka intaba iLubombo. Ngomandulo ziyi-1884 uZibhebhu waqondisa izinsalela zamaMandlakazi, abantu abangaba yizi-6.000, "eReserve Territory";<ref>The "Reserve Territory" was created in 1882 as part of the Second Partition of Zululand and consisted of land between the Thukela and Mhlathuse rivers. {{Cite encyclopedia|title=Introduction|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6078-0}}</ref> indawo eyabekelwa eceleni ngamaBrithani ngamaZulu angathembekile endlini yasebukhosini yamaZulu. == Imithombo osetshenzisiwe == [[Category:Umlando wakwaZulu-Natali]] [[Category:Abazalwa nge-1840s]] d20kexugs2wf6ixr1bbvhscqhtdnkt8 UJosé Riveiro 0 35366 129012 2026-09-17T12:19:27Z Sontorhh 27285 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375354098|José Riveiro]]" 129012 wikitext text/x-wiki '''UJosé Luis Riveiro Cabaleiro''' (owazalwa ziyi-15 Mandulo 1977) ungumphathi [[Ibhola likanobhutshuzwayo|webhola likanobhutshuzwayo]] waseSpain ongumphathi weqembu laseSweden i-AIK e-I-Allsvenskan. == Umsebenzi == Wazalelwa eVigo, eGalicia, <ref>{{Cite web|date=10 July 2020|title=El vigués Riveiro rompe el hielo|trans-title=The ''vigués'' Riveiro breaks the ice|url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2020/07/09/vigues-riveiro-rompe-hielo/00031594317509463113869.htm|accessdate=17 October 2021|publisher=[[La Voz de Galicia]]|language=es}}</ref> uRiveiro waqala umsebenzi wakhe wokuqeqesha esemncane, futhi wathatha iqembu lakhe lokuqala eliphakeme, iCD Teis kumaligi esifunda ngokushesha ngemuva kwalokho. Ngemuva kweminyaka emithathu ephethe iqembu, wachitha izinkathi ezimbili njengomsizi nomqeqeshi wezinhlobo zentsha yeRápido de Bouzas ngaphambi kokubuyela kuTays. Ngonyaka wezi-2010, uRiveiro waqokwa njengomphathi weMondariz FC ePrimeira Autonómica (isigaba sesithupha), wathola ukukhushulelwa kuPreferente emkhankasweni wakhe wokuqala. Ngenkathi ephethe leli qembu, wayebuye abe ngumqeqeshi weCD Choco neRC Celta de Vigo's youth categories.<ref>{{Cite web|date=17 July 2016|title=José Riveiro: "En España es difícil entrenar si no has tenido un nombre como jugador"|trans-title=José Riveiro: "In Spain is hard to coach if you did not have a name as manager"|url=https://www.farodevigo.es/deportes/2016/07/17/jose-riveiro-espana-dificil-entrenar-16559567.html|accessdate=17 October 2021|publisher=[[Faro de Vigo]]|language=es}}</ref> === IFinland === URiveiro wasula eMondariz ngoNhlaba 2014,<ref>{{Cite web|date=28 May 2014|title=José Rivero abandona el banquillo del Mondariz. Desvelamos posible destino y candidatos a sustituírle|trans-title=José Rivero leaves the bench of Mondariz. We reveal the possible destiny and candidates to replace him|url=http://galifutbol.com/ligas-regionales/regional-preferente-gr-sur/item/9641-julio-rivero-abandona-el-banquillo-del-mondariz-desvelamos-posible-destino-y-candidatos-a-sustituirle.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501125202/http://galifutbol.com/ligas-regionales/regional-preferente-gr-sur/item/9641-julio-rivero-abandona-el-banquillo-del-mondariz-desvelamos-posible-destino-y-candidatos-a-sustituirle.html|archive-date=1 May 2015|accessdate=17 October 2021|publisher=Galifutbol|language=es}}</ref> futhi wathuthela phesheya ngoNtulikazi ukuze ayosebenza eqenjini laseFinland i-FC Honka, njengomsizi womqeqeshi.<ref>{{Cite web|date=22 August 2014|title=Póker gallego en Finlandia|trans-title=Galician poker in Finland|url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/deportes/2014/08/22/poker-gallego-finlandia/0003_201408G22P40992.htm|accessdate=17 October 2021|publisher=La Voz de Galicia|language=es}}</ref> NgoMbasa wonyaka olandelayo, wathuthela eqenjini elifanayo leligi i-PK-35 Vantaa, futhi njengomsizi.<ref>{{Cite web|date=13 April 2015|title=Caloi, Riveiro y Pablo Couñago emprenden una nueva aventura finlandesa|trans-title=Caloi, Riveiro and Pablo Couñago go to a new Finnish adventure|url=http://www.canteiraceleste.com/2015/04/nueva-aventura-finlandesa.html|accessdate=17 October 2021|publisher=Canteira Celeste|language=es}}</ref> Mhla ziyi-5 kuMfumfu 2018, wamiswa njengomphathi weFC Inter Turku.<ref>{{Cite web|date=5 October 2018|title=Riveiro sigue creciendo en Finlandia|trans-title=Riveiro keeps growing in Finland|url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/vigo/2018/10/04/riveiro-sigue-creciendo-finlandia/00031538684164654913977.htm|accessdate=17 October 2021|publisher=La Voz de Galicia|language=es}}</ref> Ngesizini yakhe yokuqala ephethe, uRiveiro wahola i-Inter endaweni yesibili kuVeikkausliiga, okwaholela iqembu emncintiswaneni waseYurophu ngemuva kweminyaka eyisithupha. Mhla zingama-25 kuMandulo 2020, wavuselela inkontileka yakhe yomkhankaso ka-2021.<ref>{{Cite web|date=25 September 2020|title=José Riveiro jatkaa Interin päävalmentajana myös kaudella 2021|trans-title=José Riveiro will continue as Inter's head coach in the 2021 season|url=https://fcinter.fi/jose-riveiro-jatkaa-interin-paavalmentajana-myos-kaudella-2021/|website=FC Inter|language=fi}}</ref> Ngesizini ka-2022, i-Inter yafaka uMiguel Grau esikhundleni sakhe.<ref>{{Cite web|date=6 November 2021|title=MIGUEL GRAU INTERIN UUSI PÄÄVALMENTAJA|url=https://fcinter.fi/miguel-grau-interin-uusi-paavalmentaja/|accessdate=19 January 2022|publisher=[[FC Inter Turku]]|language=fi}}</ref> === I-Orlando Pirates === Ngo-25 June 2022, uRiveiro wamenyezelwa njengomqeqeshi oyinhloko weqembu laseNingizimu Afrika, [[Orlando Pirates F.C.|I-Orlando Pirates FC]]. Wabe eseqhubeka wasiza i-Orlando Pirates ukunqoba i-2022 MTN 8 League Cup kanye ne-2022-23 Nedbank Cup, futhi wathola indawo yesibili eNingizimu Afrika Premier Division ukufanelekela I-CAF Champions League emkhankasweni wakhe wokuqala. URiveiro wahola leli qembu ukuba linqobe i-2023 MTN 8 Cup futhi waqhubeka nokuvikela i-2023-24 Nedbank Cup ngokumelene neMamelodi Sundowns.<ref>{{Cite web|title=Orlando Pirates announce little-known Spaniard Riveiro as head coach|url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2022-06-25-orlando-pirates-announce-little-known-spaniard-riveiro-as-head-coach/|accessdate=2022-06-25|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref> Ngonyaka wezi-2024, wenza umlando lapho eba ngumqeqeshi wokuqala ukunqoba [[Isiphohlongo seMTN|i-MTN 8]] kathathu kulandelana ngemuva kokunqoba uhlelo luka-2024.<ref>{{Cite web|last=Monoalibe|first=Siyasanga|date=2024-10-06|title=Riveiro lifts his fifth trophy after exciting MTN8 win|url=https://sundayworld.co.za/sports/soccer/riveiro-lifts-his-fifth-trophy-after-exciting-mtn8-win/|accessdate=2024-10-08|website=Sunday World|language=en-ZA}}</ref> Ngesizini yonyaka wezi-2024-25, waqondisa leli qembu ukuba lifinyelele esigabeni sesibili kokubili eNingizimu Afrika Premiership naseNedbank Cup.<ref>{{Cite web|date=10 May 2025|title=Amakhosi for Life! Kaizer Chiefs end trophy drought to beat Orlando Pirates and win Nedbank Cup final|url=https://iol.co.za/sport/soccer/psl/2025-05-10-amakhosi-for-life-kaizer-chiefs-end-trophy-drought-to-beat-orlando-pirates-and-win-nedbank-cup-final/|publisher=iol.co.za}}</ref> Ngaphezu kwalokho, wahola iqembu laya kuma-semi-final e-I-CAF Champions League, lapho banqotshwa khona ngama-3-2 ku-Pyramids.<ref>{{Cite web|date=25 April 2025|title=Pirates exit Champions League after 5-goal thriller|url=https://www.kickoff.com/sa-news/caf-champions-league/caf-champions-league-match-report-pyramids-v-orlando-pirates-25-april-2025|publisher=Kick Off}}</ref> === I-Al Ahly === Ngasekupheleni kukaMeyi 2025, imibiko yathi uRiveiro uzoba ngumqeqeshi oyinhloko weqembu lase-Egypt i-U-Al Ahly ngaphambi kokubamba iqhaza e-I-FIFA Club World Cup.<ref>{{Cite web|date=28 May 2025|title=Al Ahly 'sets date' for Riveiro announcement|url=https://www.kickoff.com/world-news/african-football/al-ahly-sets-date-for-jose-riveiro-announcement|publisher=Kick Off}}</ref> Mhla zingama-29 kuNhlaba, wasayina inkontileka yeminyaka emibili neqembu.<ref>{{Cite web|date=29 May 2025|title=Ahly appoint Jose Riveiro as new coach|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContentP/6/547172/Sports/Ahly-appoint-Jose-Riveiro-as-new-coach.aspx|publisher=Ahram Online}}</ref> I-Al Ahly yamxosha ngoNcwaba 2025 ngemuva kokuqala kabi kwenkathi yezemidlalo.<ref>{{Cite web|last=Rabothe|first=Tshepo|date=2025-08-31|title=Al Ahly sack Jose Riveiro|url=https://farpost.co.za/2025/08/31/al-ahly-sack-jose-riveiro/|accessdate=2025-08-31|website=FARPost|language=en-ZA}}</ref> === I-AIK === URiveiro wamenyezelwa njengomqeqeshi oyinhloko weqembu laseSweden i-AIK ngoMasingana 2026. <ref>{{Cite web|last=Sob|first=Willis|date=2026-01-16|title=Ex-Pirates coach Riveiro appointed 12-time Swedish champs' tactician|url=https://www.afrik-foot.com/en-za/jose-riveiro-wins-ex-pirates-coach-appointed-head-coach-of-12-times-swedish-champs|accessdate=2026-01-16|language=en-ZA}}</ref> [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1977]] si3l8s8cqqm7qjawspr2ujubyjfiv70 ISankomota 0 35367 129013 2026-09-17T12:23:37Z Zanekanhle 27277 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355563307|Sankomota]]" 129013 wikitext text/x-wiki   I'''Sankomota''' Afro jazz fusion yiqembu elasungulwa ngonyaka wezi-1976 [[OSotho|eLesotho]]. leli qembu lalinamalungu amaningana eminyakeni yalo yokuqala; kwakukhona '''UFrank Leepa''' (umshayi wesiginci, umculi, umhleli, umqambi), '''UMoss Nkofo''' (umshayi wogubhu), uBlack Jesus (umshayi wesisigubhu, tambourine, xylophones), '''UMoruti Selate''' (ibhasi), U-Tsepo Tshola (obaholayo ekuculeni nomqambi wezingoma), no'''Pitso Sera''' (umshayi wesiginci), phakathi kwabanye. ISankomota yayiphethwe nguPeter B. Scheider kwaze kwaba ngowe-1979. ngemuva kwalokho, yaba ngaphansi kobuholi bukaLeepa. Umsebenzi kaSankomota wahlanganisa amashumi amabili eminyaka.<ref>{{Cite web|title=African Music Library {{!}} Band Profile: Sankomota|url=https://africanmusiclibrary.org/band/Sankomota|accessdate=2024-10-08|website=africanmusiclibrary.org}}</ref> == Umlando == UFrank Leepa, owaziwa ngokuthi uKaputeni, waqala leli qembu esikoleni, elibiza ngokuthi yi-Anti Antiques. Kamuva leli qembu lashintsha igama lalo labizwa ngokuthi yi-Uhuru, okusho 'inkululeko' ngesiSwahili. Noma kunjalo, ngenxa yokuthandwa kweBlack Uhuru yaseJamaica, ngaphansi kweseluleko sikaSchneider. leli qembu lakhetha ukushintsha igama lalo futhi, ukuze ligweme ukudideka. Igama elithi 'Sankomota' lakhethwa ngenxa yophawu lwalo olusho ukuthi Phantom noma Poltergeist olimini lwesiSesotho, kanye nokuba igama leqhawe labantu laBesotho namaPedi ngesikhathi sokubusa kweNkosi uMoshoeshoe. ISankomota yaba iqembu lokuqala elaqopha i-LP eLesotho. Baqoshwa nguLloyd Ross noWarrick Sony weShifty Records ngoLwezi mhla ziyi-11 kowe-1983. I-albhamu yeqembu yayibizwa ngegama lalo iqembu, futhi yayinamaculo ayi-9 ahamba ngaphansi kwemizuzu engama-50 ubude. Ngonyaka we-1991, U-Tsepo Tshola, umculi ongumholi weqembu, washiya eqenjini ngesizathu sokuthi wayefuna ukuyoqala ukucula yedwa. Ngo-1996, endleleni eya eKapa, eNingizimu Afrika, iqembu lahlangabezana nengozi yomgwaqo eyabulala amalungu eqembu, kodwa amagama abo akadalulwanga.<ref>{{Cite web|title=Band members killed in crash|url=https://www.irishtimes.com/news/band-members-killed-in-crash-1.39209|accessdate=2025-05-12|website=The Irish Times|language=en}}</ref> UFrank Leepa washona mhla zingama-27 kuLwezi kowezi-2003<ref name=":0">{{Cite web|last=Monaheng|first=Tseliso|date=2014-11-21|title=An Ode To Sankomota|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ode-sankomota|accessdate=2024-10-08|website=Music In Africa|language=en}}</ref>. UTshola washona ngenxa yezinkinga ezihlobene ne-COVID mhla ziyi-15 kuNtulikazi kowezi-20121. == Uhlu lwemisebenzi yakhe == * Sankomota (1973) * Madhouse (1984) * Dreams Do Come True (1987) * The Writing on the wall (1989) * Exploration a New Phase (1991) * The Best of 1981-1991 (1995) * Frankly speaking (2001) * After the storm (1993) * Ngwana Moshangne (2021) * Piano kings (2022) * Disatlo Bowa (2022) * Chnage Marobalo Ep (2023) * Pelo Yaka (2023) == Imithombo esetshenzisiwe == == Amalinki angaphandle == [[Category:Articles with hCards]] 87rpbd80o0ktd4fyiwke7pqgvgzsd7g 129021 129013 2026-09-17T12:32:41Z Zanekanhle 27277 /* Imithombo esetshenzisiwe */ 129021 wikitext text/x-wiki   I'''Sankomota''' Afro jazz fusion yiqembu elasungulwa ngonyaka wezi-1976 [[OSotho|eLesotho]]. leli qembu lalinamalungu amaningana eminyakeni yalo yokuqala; kwakukhona '''UFrank Leepa''' (umshayi wesiginci, umculi, umhleli, umqambi), '''UMoss Nkofo''' (umshayi wogubhu), uBlack Jesus (umshayi wesisigubhu, tambourine, xylophones), '''UMoruti Selate''' (ibhasi), U-Tsepo Tshola (obaholayo ekuculeni nomqambi wezingoma), no'''Pitso Sera''' (umshayi wesiginci), phakathi kwabanye. ISankomota yayiphethwe nguPeter B. Scheider kwaze kwaba ngowe-1979. ngemuva kwalokho, yaba ngaphansi kobuholi bukaLeepa. Umsebenzi kaSankomota wahlanganisa amashumi amabili eminyaka.<ref>{{Cite web|title=African Music Library {{!}} Band Profile: Sankomota|url=https://africanmusiclibrary.org/band/Sankomota|accessdate=2024-10-08|website=africanmusiclibrary.org}}</ref> == Umlando == UFrank Leepa, owaziwa ngokuthi uKaputeni, waqala leli qembu esikoleni, elibiza ngokuthi yi-Anti Antiques. Kamuva leli qembu lashintsha igama lalo labizwa ngokuthi yi-Uhuru, okusho 'inkululeko' ngesiSwahili. Noma kunjalo, ngenxa yokuthandwa kweBlack Uhuru yaseJamaica, ngaphansi kweseluleko sikaSchneider. leli qembu lakhetha ukushintsha igama lalo futhi, ukuze ligweme ukudideka. Igama elithi 'Sankomota' lakhethwa ngenxa yophawu lwalo olusho ukuthi Phantom noma Poltergeist olimini lwesiSesotho, kanye nokuba igama leqhawe labantu laBesotho namaPedi ngesikhathi sokubusa kweNkosi uMoshoeshoe. ISankomota yaba iqembu lokuqala elaqopha i-LP eLesotho. Baqoshwa nguLloyd Ross noWarrick Sony weShifty Records ngoLwezi mhla ziyi-11 kowe-1983. I-albhamu yeqembu yayibizwa ngegama lalo iqembu, futhi yayinamaculo ayi-9 ahamba ngaphansi kwemizuzu engama-50 ubude. Ngonyaka we-1991, U-Tsepo Tshola, umculi ongumholi weqembu, washiya eqenjini ngesizathu sokuthi wayefuna ukuyoqala ukucula yedwa. Ngo-1996, endleleni eya eKapa, eNingizimu Afrika, iqembu lahlangabezana nengozi yomgwaqo eyabulala amalungu eqembu, kodwa amagama abo akadalulwanga.<ref>{{Cite web|title=Band members killed in crash|url=https://www.irishtimes.com/news/band-members-killed-in-crash-1.39209|accessdate=2025-05-12|website=The Irish Times|language=en}}</ref> UFrank Leepa washona mhla zingama-27 kuLwezi kowezi-2003<ref name=":0">{{Cite web|last=Monaheng|first=Tseliso|date=2014-11-21|title=An Ode To Sankomota|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ode-sankomota|accessdate=2024-10-08|website=Music In Africa|language=en}}</ref>. UTshola washona ngenxa yezinkinga ezihlobene ne-COVID mhla ziyi-15 kuNtulikazi kowezi-20121. == Uhlu lwemisebenzi yakhe == * Sankomota (1973) * Madhouse (1984) * Dreams Do Come True (1987) * The Writing on the wall (1989) * Exploration a New Phase (1991) * The Best of 1981-1991 (1995) * Frankly speaking (2001) * After the storm (1993) * Ngwana Moshangne (2021) * Piano kings (2022) * Disatlo Bowa (2022) * Change Marobalo Ep (2023) * Pelo Yaka (2023) == Imithombo esetshenzisiwe == == Amalinki angaphandle == [[Category:Articles with hCards]] gk7qo2xjr5b9pr119ji2ihffnt2ufq9 129028 129021 2026-09-17T12:45:14Z Zanekanhle 27277 129028 wikitext text/x-wiki   I'''Sankomota''' Afro jazz fusion yiqembu elasungulwa ngonyaka wezi-1976 [[OSotho|eLesotho]]. Leli qembu lalinamalungu amaningana eminyakeni yalo yokuqala; kwakukhona '''UFrank Leepa''' (umshayi wesiginci, umculi, umhleli, umqambi), '''UMoss Nkofo''' (umshayi wogubhu), uBlack Jesus (umshayi wesisigubhu, tambourine, xylophones), '''UMoruti Selate''' (webhesi), U-Tsepo Tshola (obaholayo ekuculeni nomqambi wezingoma), no'''Pitso Sera''' (umshayi wesiginci), phakathi kwabanye. ISankomota yayiphethwe nguPeter B. Scheider kwaze kwaba ngowe-1979. Ngemuva kwalokho, yaba ngaphansi kobuholi bukaLeepa. Umsebenzi kaSankomota wahlanganisa amashumi amabili eminyaka.<ref>{{Cite web|title=African Music Library {{!}} Band Profile: Sankomota|url=https://africanmusiclibrary.org/band/Sankomota|accessdate=2024-10-08|website=africanmusiclibrary.org}}</ref> == Umlando == UFrank Leepa, owaziwa ngokuthi uKaputeni, waqala leli qembu esikoleni, elibiza ngokuthi yi-Anti Antiques. Kamuva leli qembu lashintsha igama lalo labizwa ngokuthi yi-Uhuru, okusho 'inkululeko' ngesiSwahili. Noma kunjalo, ngenxa yokuthandwa kweBlack Uhuru yaseJamaica, ngaphansi kweseluleko sikaSchneider. leli qembu lakhetha ukushintsha igama lalo futhi, ukuze ligweme ukudideka. Igama elithi 'Sankomota' lakhethwa ngenxa yophawu lwalo olusho ukuthi Phantom noma Poltergeist olimini lwesiSesotho, kanye nokuba igama leqhawe labantu laBesotho namaPedi ngesikhathi sokubusa kweNkosi uMoshoeshoe. ISankomota yaba iqembu lokuqala elaqopha i-LP eLesotho. Baqoshwa nguLloyd Ross noWarrick Sony weShifty Records ngoLwezi mhla ziyi-11 kowe-1983. I-albhamu yeqembu yayibizwa ngegama lalo iqembu, futhi yayinamaculo ayi-9 ahamba ngaphansi kwemizuzu engama-50 ubude. Ngonyaka we-1991, U-Tsepo Tshola, umculi ongumholi weqembu, washiya eqenjini ngesizathu sokuthi wayefuna ukuyoqala ukucula yedwa. Ngo-1996, endleleni eya eKapa, eNingizimu Afrika, iqembu lahlangabezana nengozi yomgwaqo eyabulala amalungu eqembu, kodwa amagama abo akadalulwanga.<ref>{{Cite web|title=Band members killed in crash|url=https://www.irishtimes.com/news/band-members-killed-in-crash-1.39209|accessdate=2025-05-12|website=The Irish Times|language=en}}</ref> UFrank Leepa washona mhla zingama-27 kuLwezi kowezi-2003<ref name=":0">{{Cite web|last=Monaheng|first=Tseliso|date=2014-11-21|title=An Ode To Sankomota|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ode-sankomota|accessdate=2024-10-08|website=Music In Africa|language=en}}</ref>. UTshola washona ngenxa yezinkinga ezihlobene ne-COVID mhla ziyi-15 kuNtulikazi kowezi-20121. == Uhlu lwemisebenzi yakhe == * Sankomota (1973) * Madhouse (1984) * Dreams Do Come True (1987) * The Writing on the wall (1989) * Exploration a New Phase (1991) * The Best of 1981-1991 (1995) * Frankly speaking (2001) * After the storm (1993) * Ngwana Moshangne (2021) * Piano kings (2022) * Disatlo Bowa (2022) * Change Marobalo Ep (2023) * Pelo Yaka (2023) == Imithombo esetshenzisiwe == == Izixhumanisi zangaphandle == [[Category:Articles with hCards]] 984xh9oaw2zbi3czjz5b7i9p0u3u0km Okuqukethwe nokufunda okuhlanganiswe nolimi 0 35368 129014 2026-09-17T12:24:28Z Sboshy 27280 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369867360|Content and language integrated learning]]" 129014 wikitext text/x-wiki Ukufundisa okuhlanganisiwe kokuqukethwe nolimi ('''ICIL''') <ref>{{Cite web|title=British Council BBC Teaching English|url=http://www.teachingenglish.org.uk/think/knowledge-wiki/clil|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927143136/http://www.teachingenglish.org.uk/think/knowledge-wiki/clil|archive-date=27 September 2011|accessdate=8 July 2010|website=teachingenglish.org.uk}}</ref><ref name="TESOL">{{Cite book |last=Thompson |first=G. |date=2018 |title=The TESOL Encyclopedia of English Language Teaching |url=http://www.englishappliedlinguistics.com/uploads/2/4/1/9/2419477/integration_of_content_and_langauge_tesol_encyclopedia_author_version.pdf |last2=McKinley |first2=J. |isbn=9781118784228 |volume=1 |pages=1–13 |chapter=Integration of Content and Language Learning |doi=10.1002/9781118784235.eelt0634 |access-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111052655/http://www.englishappliedlinguistics.com/uploads/2/4/1/9/2419477/integration_of_content_and_langauge_tesol_encyclopedia_author_version.pdf |archive-date=11 January 2018 |url-status=usurped}}</ref><ref name="RoseMcKinley2024">{{Cite book |last=Rose |first=H. |date=2024 |title=The Routledge Handbook of Applied Linguistics |last2=McKinley |first2=J. |publisher=Routledge |editor-last=Wei |editor-first=Li |edition=2nd |pages=95–107 |chapter=Content and language integrated learning and English medium instruction |doi=10.4324/9781003082644-9 |editor-last2=Hua |editor-first2=Zhu |editor-last3=Simpson |editor-first3=James |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/372321413_Content_and_language_integrated_learning_and_English_medium_instruction}}</ref> kuyindlela yokufunda okuqukethwe ngolimi olwengeziwe (olwamanye amazwe noma okwesibili), ngaleyo ndlela kufundisa kokubili isihloko nolimi. I-CLIL ingathatha izinhlobo ezahlukahlukene kuye ngokuthi okuqukethwe nokufundiswa kolimi kuhlanganiswe kanjani kanye nezindima ezihlukene zabafundisi bokuqukethwe nolimi.<ref name="RoseMcKinley2024" /> == Umsuka we-CLIL == Igama elithi '''ICIL''' lasungulwa ngo-1994 ng[http://clil-cd.ecml.at/Team/Teammember4/tabid/941/language/en-GB/Default.aspx uDavid Marsh] njengendlela efanayo kodwa ehlukile ekucwileni kolimi kanye nemfundo esekelwe kokuqukethwe. Umqondo wabasekeli bayo kwakuwukwakha "igama lesambulela" elihlanganisa izinhlobo ezahlukahlukene zokusebenzisa ulimi njengendlela yokufundisa.<ref>{{Cite web|title=What is CLIL?|url=http://www.onestopenglish.com/clil/what-is-clil/|accessdate=14 September 2016|website=Onestopenglish}}</ref> I-CLIL iphinde yahlolwa ngokucophelela mayelana nokufinyelela emfundweni kanye nokungalingani, ikakhulukazi lapho amathuba okuhlanganyela ehlobene nenzuzo yezenhlalo nezomnotho.<ref>{{Cite book |last=Aiello |first=J. |date=2023 |title=The Routledge Handbook of Content and Language Integrated Learning |last2=Di Martino |first2=E. |publisher=Routledge |editor-last=Banegas |editor-first=D. L. |location=London |pages=419–432 |chapter=CLIL in Italy |editor-last2=Zappa-Hollman |editor-first2=S.}}</ref><ref name="RoseMcKinley2024" /> == I-CLIL nobulimi gwinya == I-CLIL isekelwe ngokuyinhloko ezimisweni zendlela ezimiswe ucwaningo lobulimi gwinya. Lolu hlobo olwavezwa lwatholakala njengolubaluleke kakhulu yi-''European Commission'' ngoba: "Lungahlinzeka amathuba aphumelelayo kubafundi ukuba basebenzise amakhono abo amasha olimi manje, kunokuba bawafunde manje ukuze bawasebenzise kamuva. Luhlavula iminyango yezilimi zabafundi abaningi, kukhulisa ukuzethemba kubafundi abasebasha nalabo abangazange basabele kahle ekufundisweni kolimi okungokomthetho emfundweni ovamile. Kunikeza ukuvuleka kolimi ngaphandle kokudinga isikhathi esengeziwe ekolishicileleni izifundo ezithile, okungaba nesithakazelo somsebenzi".Le ndlela ihilela ukufunda izifundo ezinjengomlando, ukuma kwezwe, amakhono okuqondisa / imibono noma okunye, ngolimi olwengeziwe. I-CLIL iye yathuthukiswa njengendlela yokusekela ukufunda ulimi kanye nokufunda ngezifundo kanye nokukhuthaza izimo zengqondo ezinhle ngokufunda ulimi. aq138tbbxd6hsymp1igx2g2ee020gek Titus Kaphar 0 35369 129015 2026-09-17T12:25:48Z Milwenhle 27275 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364552459|Titus Kaphar]]" 129015 wikitext text/x-wiki '''UTitus Kaphar''' ungumdwebi waseMelika wesikhathi samanje nomenzi wamabhayisikobho. umsebenzi wakhe ukuvuselela umlando wezobuciko ukuze uhlanganise izihloko zase-Afrika naseMelika. Imidwebo yakhe igcinwe e-Museum of Modern Art, eBrooklyn Museum, I-Yale University Art Gallery, eNew Britain Museum of American Art, e-Seattle Art Museum, eMississippi Museum of Art, eVirginia Museum of Fine Arts, nase-University of Michigan Museum of Art.<ref>{{Cite web|title=Modern and Contemporary Art|url=http://artgallery.yale.edu/modern-and-contemporary-art|accessdate=February 15, 2017|publisher=yale.edu}}</ref><ref>{{Cite web|title=Titus Kaphar|url=https://www.moma.org/artists/48017?locale=en|accessdate=February 15, 2017|publisher=moma.org}}</ref><ref>{{Cite web|date=December 10, 2014|title=Time Person of the Year|url=https://time.com/time-person-of-the-year-ferguson-painting/|accessdate=February 15, 2017|publisher=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 March 2016|title=Local Donors Strengthen VMFA's Contemporary Collection|url=https://vmfa.museum/pressroom/news/local-donors-strengthen-vmfas-contemporary-collection/|accessdate=February 15, 2017|publisher=vmfa.museum}}</ref><ref>{{Cite web|title=Titus Kaphar|url=http://www.jackshainman.com/artists/titus-kaphar/|accessdate=February 15, 2017|publisher=jackshainman.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Exchange: Flay (James Madison)|url=https://exchange.umma.umich.edu/resources/42889|accessdate=2020-09-25|website=exchange.umma.umich.edu}}</ref> == imvelaphi yakhe == UTitus Kaphar wazalwa ngo-1976 eKalamazoo, eMichigan. Isethulo sakhe sokuqala kwezobuciko sasisesikoleni somlando wezobuciko ekolishi, futhi wazifundisa ukudweba ngokuvakashela imyuziyemu. Wathola i-BFA yakhe ISan José State University ngo-2001 kanye ne-MFA yakhe I-Yale University. Umsebenzi wakhe uvame ukuba nemikhakha eminingi futhi uqoshiwe, ngezindwangu ezikhishwe futhi zilengiswe ku-frame, noma zilenga phezu komunye umdwebo. Esinye sezibonelo yi-Behind the Myth of Benevolence, isithombe sikaThomas Jefferson, esidwetshwe ngesitayela se-Neoclassical, asifaka ekhoneni le-frame yesithombe sikaSally Hemings. Ukuhlanganiswa kukaJefferson ogqoke ngokugcwele kanye nokuhambaze kukaHemmings kugcizelela amandla angenabulungiswa phakathi kwabo bobabili, futhi kugcizelelwa ukuthi sithombe sikaJefferson sifake ubudlelwane bakhe bobulili nesigqila sakhe esincane.<ref>{{Cite web|title=Annette Gordon-Reed and Titus Kaphar — Are We Actually Citizens Here?|url=https://onbeing.org/programs/annette-gordon-reed-and-titus-kaphar-are-we-actually-citizens-here-jun2017/|accessdate=2018-03-03|website=The On Being Project|language=en}}</ref> == ''Iphrojekthi Ye-Vesper'' == I-Vesper Project ingenye yezinhlelo ezijulile ze-Kaphar. Ikhuluma ngomndeni wase-Afrika kanye neMelika ngekhulu le-19 obhekwa njengabamhlophe. UKaphar wakhanda lapho izivakashi zingahamba khona endlini yekhulu le-19, lapho zibheka khona ukuthi yikuphi okungokoqobo nokuthi yini eyayiyisikhumbuzo. Lo msebenzi wawugqugquzelwa umzamo kaKaphar wokudweba isithombe somamekazi wakhe, kodwa waqaphela ukuthi izingxenye zesikhumbuzo sakhe kwakungokuziqambela. Wakhuluma ngalokhu ngenkathi ekhuthaza uhlelo lwakhe: " okwenzeka kumina ngesizathu esithile, umqondo wami wamfaka esikhathini lapho empilweni yami ngumubinga khona ukungeseka.Kwangenza ngazizwa sengathi angisakhumbuli noma ukubukeza kwami akwethembekile. Ngazizwa sengathi ngilahlekelwa umqondo"<ref>{{Cite news |last=Frank |first=Priscilla |date=2013-02-17 |title=Artist Titus Kaphar Talks Memory And Madness In His Latest Installation, 'The Vesper Project' (INTERVIEW, PHOTOS) |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/02/17/titus-kaphar-on-the-vesper-project-friedman-benda_n_2679287.html |access-date=2018-03-03 |work=Huffington Post |language=en-US}}</ref> I-Vesper Project yayiyinhlanganisela nezivakashi sase-Yale Art Gallery, lapho eminye yemidwebo kaKaphar iboniswa khona. Isivakashi, uBenjamin Vesper, wabhekana nokuphazamiseka kwengqondo ngesikhathi evakashile waze washaya omunye wemidwebo kaKaphar. Ngesikhathi sokusungulwa kwe-Vesper, <ref>{{Cite news |date=2016-12-02 |title=Exhibit {{!}} Titus Kaphar: The Vesper Project - Crave Online |url=http://www.craveonline.com/art/1173477-american-artist-titus-kaphar-explore-race-identity-memory-vesper-project |access-date=2018-03-03 |work=CraveOnline |language=en-US}}</ref> uKaphar noVesper baqala ukubambisana. Laba ababili babhala izincwadi isikhathi esithile, bebhala ngomndeni nokuphazamiseka kwengqondo. UVesper weqa esibhedlela wavakashela indlu yekhulu ye-19, akakholelwa ukuthi kwakuyikhaya lomndeni wakhe. UKaphar wayehlose ukwakha isikhala esingokoqobo sokuthi uVesper abuye futhi abhekane nezinkumbuzo zakhe, futhi lokhu kwaba yisisekelo se-Vesper Project. Amakamelo aqukethe izingcezu zezinkumbulo, ama-spectrum, nemidwebo. La makamelo angahamba futhi azizwe.<ref>{{Cite news |last=generator |first=metatags |title=The Vesper Project - TITUS KAPHAR |url=http://kapharstudio.com/the-vesper-project/ |access-date=2017-12-07 |work=TITUS KAPHAR |language=en-US}}</ref> == Umagazini i-Time == UKaphar wathunyelwa ngo-2014 Umagazini i-Time ukuba adwebe ukusabela ekuvukeleni kweFerguson. Lo msebenzi wawuyi-{{Convert|4 x 5|ft}} owenziwe ngowoyela phezu kwedwangu futhi wasebenzisa isitayela sikaKaphar sokudweba phezu komsebenzi wakhe ngopende omhlophe. Umdwebo unesihloko esithi Yet Another Fight for Remembrance ubonisa ababhikishi ababili bephakamise izandla zabo ngopende omhlophe onemibala emizimbeni nasebusweni babo.<ref>{{Cite web|date=27 March 2019|title=Titus Kaphar on Putting Black Figures Back Into Art History and His Solution for the Problem of Confederate Monuments|url=https://news.artnet.com/art-world/titus-kaphar-erasure-art-history-1497391|accessdate=18 February 2021|website=Artnet News}}</ref> == ''Inganekwane Yomusa'' == Ngo-2014, uKaphar wadweba i-Behind the Myth of Benevolence, eveza uMongameli UThomas Jefferson USally Hemings, nowesifazane owayeyisigqila owayebanjwe nguJefferson nomama wezingane eziyisithupha ezazalwa nguJeffson.<ref>{{Cite web|last=Jacob Urist|date=23 September 2020|title=TITUS KAPHAR, ARTIST OF THE TIMES, PAINTS WITH EYES OPEN|url=https://www.culturedmag.com/titus-kaphar-artist-of-the-times-paints-with-eyes-open/|accessdate=2 October 2020|publisher=Cultured Magazine}}</ref><ref name="stockman">{{Cite news |last=Stockman |first=Farah |date=16 June 2018 |title=Monticello Is Done Avoiding Jefferson's Relationship With Sally Hemings |url=https://www.nytimes.com/2018/06/16/us/sally-hemings-exhibit-monticello.html |access-date=2020-10-02 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> UKaphar wadweba indwangu ngendlela yokuthi wenza umqondo wokuthi isithombe sikaJefferson esadwetshwa nguRembrandt Peale ngo-1800 sidonswa emuva njengendwangu ukuze kuveze uHemings ohlezi.<ref>{{Cite web|last=Mary Louise Kelly|date=4 October 2018|title=Meet The MacArthur Fellow Disrupting Racism In Art|url=https://www.npr.org/2018/10/04/654476095/meet-the-macarthur-fellow-disrupting-racism-in-art|accessdate=2 October 2020|publisher=NPR}}</ref> Isithombe siwumdwebo ophumelelayo ngaphakathi komdwebo.<ref>{{Cite web|last=Ray Hardman|date=11 June 2020|title=Painting By New Haven Artist Makes Cover Of Time Magazine|url=https://www.wnpr.org/post/painting-new-haven-artist-makes-cover-time-magazine|accessdate=2 October 2020|publisher=WNPR}}</ref> UKaphar, ekhuluma ngomdwebo kanye nesihloko sawo, uSally Hemings, wathi, "Lomdwebo ukhuluma ngoThomas Jefferson noSally Hemings. Isizathu sokuthi, 'Futhi nokho akunjalo' siyazi emlandweni wangempela ukuthi uSally Heming wayengathathi. Owesifazane ohlezi lapha akayena nje ummeleli kaSally Heming, ufana nophawu lwabesifazane abaningi abansundu abaqavile ezindabeni zabo ezifihlwe."<ref>{{Cite web|last=Victoria L. Valentine|date=28 March 2018|title=National Portrait Gallery: Titus Kaphar and Ken Gonzales-Day Explore 'UnSeen' Narratives in Historic Portraitur|url=https://www.culturetype.com/2018/03/28/titus-kaphar-and-ken-gonzales-day-explore-unseen-narratives-in-historic-portraiture-in-new-national-portrait-gallery-exhibition/|accessdate=2 October 2020|publisher=Culturetype}}</ref> I-Behind the Myth of Benevolence yonakaliswa izikhathi ezintathu ngenkathi ibukiswa e-I-National Portrait Gallery eWashington, D.C., okwenza ukuthi umnyuziyemu uthumele onogada bezokuphepha ngomdwebo ukuze uboniswe umbukiso wawo.<ref>{{Cite web|last=Daniel Boffey|date=27 September 2020|title=Rebel US artist puts black lives in the Renaissance frame|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2020/sep/27/rebel-us-artist-puts-black-lives-in-the-renaissance-frame|accessdate=2 October 2020|website=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web|last=Alicia Ault|date=4 April 2018|title=Two Artists in Search of Missing History|url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/two-artists-search-missing-history-180968651/|accessdate=2 October 2020|publisher=Smithsonian Magazine}}</ref> == ''Ukubonisa Ukuxolelwa'' == Ibhayisikobho yokuqala kaKaphar njengomqondisi yi-Exhibiting Forgiveness. Izintandokazi zebhayisikobho U-André Holland, u-Andra Day, UJohn Earl Jelks no-Aunjanue Ellis-Taylor. Ibhayisikobho yaqala ukubonwa eSundance Film Festival ngoJanuwari 20, 2024 futhi yakhululwa ngo-October 18, 2024.<ref name="variety">{{Cite web|last=Owen Gleiberman|date=21 January 2024|title='Exhibiting Forgiveness' Review: A Father-Son Drama Free of Fakery|url=https://variety.com/2024/film/reviews/exhibiting-forgiveness-review-sundance-film-festival-1235875671/|accessdate=2024-01-25|website=variety.com}}</ref><ref name="theguardian">{{Cite web|last=Lee|first=Benjamin|date=21 January 2024|title=Exhibiting Forgiveness review – André Holland powers moving father-son drama {{pipe}} Sundance 2024|url=https://www.theguardian.com/film/2024/jan/21/exhibiting-forgiveness-review-andre-holland-titus-kaphar|accessdate=2024-01-25|website=The Guardian}}</ref><ref name="indiewire">{{Cite web|last=Jourdain Searles|date=21 January 2024|title='Exhibiting Forgiveness' Review: André Holland Fights for His Future|url=https://www.indiewire.com/criticism/movies/exhibiting-forgiveness-review-andre-holland-movie-1234946256/|accessdate=2024-01-25|website=IndieWire}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jones|first=Marcus|date=2024-07-03|title=Sundance Gem 'Exhibiting Forgiveness' Sets October Release Date|url=https://www.indiewire.com/news/breaking-news/exhibiting-forgiveness-october-release-date-exclusive-1235022704/|accessdate=2024-07-05|website=IndieWire|language=en-US}}</ref> == Imibukiso == UKaphar wenza imibukiso eminingi yedwa e-United States nakwamanye amazwe. Imibukiso yakhe yedwa ihlanganisa i-The House That Crack Built (2000), i-ISan Jose State University Gallery; i-Painting Undone (2005), I-Savannah College of Art and Design Red Gallery; iJerome Project (2014), i-Studio Museum eHarlem, [[New York (idolobha)|INew York]]; i-Vesper Project (2014), esuka e-Contemporary Arts Center, ICincinnati; kanye ne-Language of the Forgotten (2019), i-Massachusetts Museum of Contemporary Art, eNyakatho Adams.<ref name="Gagosian Kaphar CV">{{Cite web|title=Titus Kaphar Biography|url=https://gagosian.com/media/artists/titus-kaphar/Kaphar_Titus_bio_wTu7TBN.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326015135/https://gagosian.com/media/artists/titus-kaphar/Kaphar_Titus_bio_wTu7TBN.pdf|archive-date=26 March 2022|accessdate=19 June 2022|website=Gagosian}}</ref> UKaphar uphinde wabamba iqhaza emibukisweni eminingi yeqembu, kufaka phakathi i-Black Index (2021), ne-Afro-Atlantic Histories (2022).<ref name="Gagosian Kaphar CV" /><ref name="UCI-CAC">{{Cite web|last=<!--Not stated-->|date=|title=The Black Index|url=https://uag.arts.uci.edu/exhibit/black-index|accessdate=2 October 2024|website=University of California, Irvine|publisher=|quote=The artists featured in The Black Index—Dennis Delgado, Alicia Henry, Kenyatta A.C. Hinkle, Titus Kaphar, Whitfield Lovell, and Lava Thomas—build upon the tradition of Black self-representation as an antidote to colonialist images.}}</ref> Umsebenzi wakhe, i-Shadows of Liberty (2016), wavela ku-Currents and Constellations: Black Art in Focus (2022) ICleveland Museum of Art. Lo msebenzi uwukwethula kabusha i-Portrait of George Washington Taking the Salute at Trenton UJohn Faed (1856).<ref>{{Cite web|last=Mishak|first=Shawn|date=March 4, 2022|title=The Cleveland Museum of Art Presents 'Currents and Constellations: Black Art in Focus'|url=https://www.clevescene.com/arts/the-cleveland-museum-of-art-presents-currents-and-constellations-black-art-in-focus-38497497|publisher=Cleveland Scene}}</ref> Kusukela ngo-February 14 kuya ku-July 26, 2026, i-Virginia Museum of Fine Arts yabonisa uTitus Kaphar noJunius Brutus Stearns: Izithombe ezidume kakhulu kuneqiniso "ezihlanganisa imidwebo edumile yekhulu le-19 kaGeorge Washington nezithombe zesikhathi samanje nemisebenzi eqoshiwe enikeza imibono yekhulu le-21 yalezi zihloko ezifanayo".[d]<ref>{{Cite web|title=Titus Kaphar and Junius Brutus Stearns: Pictures More Famous than the Truth - Virginia Museum of Fine Arts|url=https://www.vmfa.museum/exhibitions/titus-kaphar-and-junius-brutus-stearns-pictures-more-famous-than-the-truth|accessdate=2026-02-08|website=www.vmfa.museum|language=en}}</ref> [[Category:Abazalwa nge-1976]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Pages with unreviewed translations]] jgdvfu30m20pvvlk1rsjcuic10ht90v U-Ezrom Legae 0 35370 129016 2026-09-17T12:25:50Z Sqaluzazu 27279 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366742704|Ezrom Legae]]" 129016 wikitext text/x-wiki U-'''Ezrom Kgobokanyo Sebata Legae''' kusukela kuku-1 kuNhlangulana ngonyaka wezi-1938 kuya zi-5 KuMasingana ngonyaka wezi-1999 wayengumqophi wezithombe waseNingizimu Afrika, umdwebi kanye nokuba uthisha. Ndawonye no Anton van Wouw, no-I-Edoardo Villa USydney Kumalo nabo babhekwa njengabanye babaqophi bezithombe abahle kakhulu baseNingizimu Afrika. Ngaphezu kwalokho, u-Ezrom ubhekwa njengomdwebi ovelele waseNingizimu Afrika.<ref name="Watkins-2023">{{Cite book |last=Watkins |first=Gavin Graham |date=2023 |title=The Sculptures of Sydney Kumalo and Ezrom Legae: A Catalogue Raisonné |url=https://books.google.com/books?id=EB4t0AEACAAJ |last2=Skinner |first2=Charles |publisher=Strauss & Company |isbn=978-0-6397-6015-5 |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Miles |first=Elza |year=2004 |title=Polly Street, The Story of an Art Centre, Johannesburg |publisher=The Ampersand Foundation |isbn=0-620-32616-6 |location=Johannesburg}}</ref> == Ukuphila nomsebenzi wakhe == U-Ezrom Kgobokanyo Sebata Legae wazalwa lu-1 kuNhlangulana ngonyaka wezi-1938 eVrededorp, [[IGoli (idolobha)|IGoli]].<ref name="Watkins-2023" /><ref>{{Cite journal |last=Peffer-Engels |first=John |date=1999 |title=In Memoriam: Ezrom Kgobokanyo Sebata Legae, 1938-1999 |journal=African Arts |publisher=UCLA James S. Coleman African Studies Center |volume=32 |issue=3 |pages=17+85–86 |jstor=3337706}}</ref> Wafunda eSt Cyprian's Primary School ISophiatown, wabe esefunda eMadibane High School eDiepkloof, eSoweto.<ref name="Watkins-2023" /> ULegae wafunda ePolly Street Art Centre kusukela ngonyaka wezi-1959; kusukela ngonyaka wezi-1960 kuya kunyaka wezi-1964 waya eJubilee Art Centre futhi wasebenza UCecil Skotnes USydney Kumalo.<ref>{{Cite web|title=Ezrom Legae|url=https://africa.si.edu/exhibits/insights/legae-artist.html|website=National Museum of African Art, Smithsonian Institution}}</ref> Lapho USydney Kumalo athatha umhlalaphansi esikhundleni sakhe sokufundisa e-Jubilee Art Centre ngonyaka wezi-1964, u-Ezrom Legae wamthatha esikhundleni sakhe okokuqala njengomsizi wabe eseba ngumqondisi we-Centre. Kusukela ngonyaka wezi-1965 kuya kunyaka wezi-1972, i-Legae yayimelelwe ngumthengisi we-gallerist onethonya waseGoli U-Egon Guenther futhi kusukela ngonyaka wezi-1973 kuze kube sekufeni kwakhe yI-Goodman Gallery eGoli. Phakathi nokuphila kwakhe, i-Legae yakhiqiza izithombe ezingungama55:30 ngenkathi imelelwe yi-U-Egon Guenther Gallery kanye nezingama-25 ngenkathi imelelwa yi-Goodman Gallery; zonke lezi zithombe zaqoshwa nge-bronze yi-Renzo Vignali foundry ePitoli.<ref name="Watkins-2023" /> Ngonyaka wezi-1970 wathola umfundaze owamvumela ukuba aye [[IYurophu]] nase-[[IMelika|I-United States]]; phakathi konyaka wezi-1972 nonyaka wezi-1974 wayengumqondisi we-African Music and Drama Association Art Project (AMDA) eDorkay House, eGoli, futhi kusukela ngonyaka wezi-1980 kuya kowezi -1981 wasebenza njengomfundisi e-Federated Union of Black Artists (FUBA), eGoli. I-Dorkay House ihlobene kakhulu nomculo wabaculi abamnyama baseNingizimu Afrika ngawonyaka wezi-1950.<ref name="Watkins-2023" /> U-Legae waziwa kakhulu ngemidwebo yakhe yakamuva: I-Chicken Series ngonyaka wezi-1977 kuya kowezi-1978) eyahlanganiswa yaba yi-Freedom is Dead - Series 1 ngonyaka wezi-1979 lapho u-Legaa athola khona ukunakwa okuhloniphekile e-Fifth Valparaiso Biennale eChile ngonyaka wezi-1979.<ref name="Watkins-2023" /> Ngonyaka wezi-1985, i-Goodman Gallery yahlela uchungechunge lwemibukiso e-USA njengokuvuselelwa kweqembu le-Amadlozi elakhiwa ngu-Egon Guenther ngonyaka wezi-1963, kodwa ngegama kuphela; iqembu lagcina amalungu amathathu okuqala, i-Kumalo, i-Skotnes ne-Villa, ne-Legae yanezelwa njengelungu elisha.<ref name="Watkins-2023" /> ULegae wasebenza isikhathi esigcwele njengomculi; wayehlala [[Soweto|eSoweto]] nomndeni wakhe kwaze kwaba sekufeni kwakhe. U-Legae waziwa kakhulu ngokukhulumela kwakhe okunamandla okubonakalayo mayelana nokuzisola nokuwohloka kobandlululo. Ukugxeka akuqhubekisela phambili ubumpofu nobandlululo lobuhlanga eminyakeni yangemva kobandlululo. Wayehamba phambili njengomdwebi nomqophi wezithombe, amakhanda nezilwane esebenza ngamafutha, i-contine, i-bronze, ubumba kanye nemithombo ehlangene. == Imiklomelo nemiklomelo == U-Ezrom Legae wathola imiklomelo eminingi nokuhlonishwa ngokuqashelwa kwamakhono akhe eNingizimu Afrika nakwamanye amazwe ngesikhathi emlandweni waseNingizimu Afrika lapho izinqubomgomo ezingokomthetho zazibandlulula kakhulu futhi zithinta kakhulu abantu abansundu.<ref name="Watkins-2023" /><ref name=":0" /> * 1967: Umklomelo we-Oppenheimer Sculpture, Ubuciko baseNingizimu Afrika Namuhla, ngoJulayi 1967 e-I-University of Natal naseDurban Art Gallery. Umklomelo wawungomfanekiso oqoshiwe i-Embrace (1966).<ref name="Watkins-2023" /> * 1967: Ukukhulunywa okukhethekile, Umbukiso Weshumi nane we-Transvaal Academy, IGoli Art Gallery, ngo-October/November 1967. Umfanekiso oqoshiwe i-Striding Girl (1967) wathola ukunakwa okukhethekile.<ref name="Watkins-2023" /> * 1969: Umbukiso Weshumi Nhlanu we-Transvaal Academy, Umtapo Wezincwadi Wedolobha LaseGoli, ngoMashi 1969. U-Legae wathola isitifiketi sokufaneleka nge-Young Man (1968).<ref name="Watkins-2023" /> * 1970: US-SALEP Leadership Exchange Program scholarship ukuvakashela i-USA, 17 September - 15 December 1970. 1972: I-Bursary evela ku-Merit Grant Fund, e-USA, eyayisekela i-African Music and Drama Association Art Project.<ref name="Watkins-2023" /> * 1972: ULegae wayengomunye wabadwebi abane, abakhethelwe i-Venice Biennale. INingizimu Afrika yagcina yenqatshelwe isimemo, umphumela wokwenqatshelwa kwamasiko, okwenziwa yi-UN General Assembly ngo-1969. <ref name="Watkins-2023" /> * 1979: Ukubhekisela okuhloniphekile kwe-Freedom is Dead Series 1, umbukiso we-Fifth Biennale, eValparaiso, eChile.<ref name="Watkins-2023" /> * 1989: I-Sculpture Commission Umfanekiso omkhulu we-Point of Departure waqashwa yi-AFROX ukuze ungene ngaphambili eSibhedlela saseGlynnwood, eHarrison Street, eBenoni. Ukuthi lesi sithombe sikuphi manje akwaziwa.<ref name="Watkins-2023" /> == Imibukiso == Izithombe eziqoshiwe zika-Ezrom Legae ziboniswa izikhathi eziningi ngesikhathi sokuphila kwakhe nangemva kokushona kwakhe. Emibukisweni yakhe eyedwa neyeqembu, yinkhona emibukisweni ehamba phambili yaseNingizimu Afrika nasemibukisweni ephakeme eYurophu nase-USA.<ref name="Watkins-2023" /><ref name=":0" /> * Ukuvulwa kwe-U-Egon Guenther's New Private Gallery, Linksfield, Johannesburg, ngonyaka wezi1965 <ref name="Watkins-2023" /> * Ezrom Legae, Umbukiso Wokuqala Wedwa, U-Egon Guenther Gallery, Linksfield, Johannesburg, 1966 <ref name="Watkins-2023" /> * Umklomelo We-Biennale Art Prize we-Breweries yaseNingizimu Afrika, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Ubuciko baseNingizimu Afrika Namuhla, i-University of Natal ne-Durban Art Gallery, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Ezrom Legae, Umbukiso Wedwa, iNatal Society of Arts Gallery, eThekwini, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Ezrom Legae, Umbukiso Wedwa, Izinkonzo Zokwaziswa Zase-United States, Indlu kaShakespeare, eGoli, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso we 'Guenther Group"- Sydney Kumalo, Hannes Harrs, Ezrom Legae and Cecil Skotnes: Leader Gallery Grahamstown, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Weshumi nane we-Transvaal Academy, eGoli Art Gallery, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Wezithombe Eziqoshiwe, South African Arts Association Gallery, ePitoli, 1967 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso weqembu: UPeter Haden, uHannes Harrs, USydney Kumalo, u-Ezrom Legae, u-I-Edoardo Villa kanye ne-Unknown Masters of Africa, U-Egon Guenther Gallery, eGoli, 1968 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Weshumi Nhlanu we-Transvaal Academy, Umtapo Wezincwadi Wedolobha LaseGoli, 1969 <ref name="Watkins-2023" /> * Ukukhetha Komfundi, eGoli College of Education, 1969 <ref name="Watkins-2023" /> * I-SA Kuns/Art 1971, i-Republic Festival Art Exhibition, i-National gallery, i-Kape Town, 1971 <ref name="Watkins-2023" /> * I-RSA Exhibition, Tentoonstelling 1972, iNhlangano Yobuciko YaseNingizimu Afrika, 1972 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Weqembu Wokuqopha, Ubuciko Bamanje Nobudlwabu base-Afrika, I-Gallery International, IKapa, 1973 <ref name="Watkins-2023" /> * Ubuciko Base-Afrika Banamuhla eNingizimu Afrika, i-University of Fort Hare Collection, umbukiso wokuvakasha,1979 <ref name="Watkins-2023" /> * I-Beeldhou 80/ Isithombe esiqoshiwe 80, Umtapo Wezincwadi wase-University of Pretoria, ePitoli, 1980 <ref name="Watkins-2023" /> * Ama-tributaries - Umbono Wobuciko Banamuhla BaseNingizimu Afrika, i-Africana Museum, eGoli, 1985 <ref name="Watkins-2023" /> * Ama-Amadlozi "85, USA, 1985 <ref name="Watkins-2023" /> * Isiko Elilahliwe: Ukuya emlandweni omusha wobuciko baseNingizimu Afrika (1930 - 1988), Johannesburg Art Gallery, 1989 <ref name="Watkins-2023" /> * I-Vita Art Now 1989, i-Goli Art Gallery, 1990 <ref name="Watkins-2023" /> * Ezrom Legae, ART21 "90 Basel, Switzerland, 1990 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Weqembu. Isiprofetho: Legae, Skotnes, Koloane, Goodman Gallery, Johannesburg, 1993 <ref name="Watkins-2023" /> * Umbukiso Wobuciko Base-Afrika Banamuhla, World Space Centre, eWashington DC, e-USA, 1998 <ref name="Watkins-2023" /> * Ukukhumbula I-Legae ngonyaka wezi-1937 kuya kowezi- 1999. Umbukiso Wezithombe Zomfanekiso Nemidwebo, Goodman Gallery, eGoli, ngonyaka wezi-1999<ref name="Watkins-2023" /> * Ubuciko Banamuhla base-Afrika, Abaculi Abahlanu, Izindlela Ezihlukahlukene, I-Eiteljorg Gallery, Indianapolis Museum of Art, ngonyaka wezi- 2000 kuya kowezi -2001 <ref name="Watkins-2023" /> * Umsebenzi Wothando Wobuciko BaseNingizimu Afrika, Weltkulturen Museum, Frankfurt, Germany, 2015/2016 <ref name="Watkins-2023" /> * Ukutholakala kabusha kanye neNkumbulo, imisebenzi kaKumalo, Legae, Nitegeka noVilla, Norval Foundation, Cape Town, ngnyaka wezi-2018 <ref name="Watkins-2023" /> * I-Black Aesthetic: Umbono Wobuciko BaseNingizimu Afrika, kunyaka wezi-1970kuya kowezi-1990 Standard Bank Art Gallery, Johannesburg, 2019 <ref name="Watkins-2023" /> * Izithombe ZaseSydney Kumalo nase-Ezrom Legae, Umbukiso Wokubuyela Emuva; Strauss & Co., Johannesburg, ngonyaka wezi-2023 <ref name="Watkins-2023" /> * Ezrom Legae: Izilwane, i-High Museum of Art, e-Atlanta, e-USA, ngonyaka wezi-2025 <ref name="Watkins-2023" /><ref>{{Cite web|title=Ezrom Legae: Beasts|url=https://high.org/exhibition/ezrom-legae-beasts/|accessdate=2026-04-05|website=High Museum of Art|language=en-US}}</ref> == Izikhombo ezisentshenzisiwe == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Uhlu lwemithombo}} == Imithombo == * [Umthombo Wesithombe ekhasini lesi-9] Ukutholakala kabusha kanye neNkumbulo: Imisebenzi kaSydney Kumalo, u-Ezrom Legae, uSerge Alain Nitegeka no-Edoardo Villa. I-Norval Foundation. .{{ISBN|978-0-6207-9391-9}} * Watkins, Gavin Graham; Skinner, Charles ngonyaka wezi-2023. Izithombe ZaseSydney Kumalo nase-Ezrom Legae: I-Catalogue Ecatshangelwe. I-Strauss & Company. .{{ISBN|978-0-6397-6015-5}} [[Category:Abafa nge-1999]] [[Category:Abazalwa nge-1938]] [[Category:Articles with hCards]] 592dwlbher5eo34irgjn5pdnmt6xp0f UTokoloshe 0 35371 129017 2026-09-17T12:28:29Z 123Zungu 27276 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371480292|Tokoloshe]]" 129017 wikitext text/x-wiki    Ezinganekwaneni zamaNguni, u'''tokoloshe yisidalwa esingumoya, esibukeka njengomuntu omfushane.''' Ungumoya omubi futhi ononya okungenzeka ungabonakali ngokuphuza amanzi noma ngokugwinya itshe. Otokoloshe babizwa ngabantu abenza okubi kubantu, badalele abanye izinkinga. Okungenani ubungozi bawo obuncane kunakho konke, utokoloshe ungasetshenziselwa ukwesabisa izingane, kodwa amandla ayo enabela ekubangeleni ukugula noma ukufa kwesisulu imbala. Ukuvikelwa kubona kuhlanganisa izindlela zendabuko njengokuphakamisa imibhede isuke phansi nokungenelela kwabantu abanomoya njeng[[Umfundisi|abefundisi]] abanobizo lobuphostoli noma abalaphi bendabuko (izangoma), ababonakala benamandla okuwaxosha. Utokoloshe uvame ukubekwa ngendlela esahlaya ukucubungulqa amandla ezinkolelo endleleni yokuziphatha nasemphakathini. [[File:TikolosheNewspaperHeadline.jpg|thumb|Isihloko sephephandaba, December 7, 1955]] Ikhasimende (ngokuvamile umuntu onomona) liyasondela kudokotela ongumthakathi ononya ukuze lifune ukuziphindiselela kothile. Ikhasimende kufanele lithembise umphefumulo womuntu othandekayo kodwa lingakwazi ukukhetha ukuthi yimuphi, njengoba i-tokoloshe izokhetha umphefumulo ohlose ukuwuthatha. Udokotela ongumthakathi uthola isidumbu esifile, ebhoboza izimbobo zamehlo nobuchopho ngenduku yensimbi eshisayo ukuze avimbele isidumbu ukuba sicabange ngokwaso, bese esithinta ngempuphu ekhethekile enciphisa isidumbu. Khona-ke i-tokoloshe iyadedelwa ukuze yethuse isisulu sayo, ithathe umphefumulo othenjisiwe womthandi wekhasimende amasonto, izinyanga, noma mhlawumbe ngisho neminyaka.<ref>{{Cite journal |last=Fordred-Green |first=Lesley |date=December 2000 |title=Tokoloshe Tales: Reflections on the Cultural Politics of Journalism in South Africa |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/317407 |journal=Current Anthropology |language=en |volume=41 |issue=5 |pages=701–712 |doi=10.1086/317407 |issn=0011-3204 |url-access=subscription}}</ref> * Amahlaya aphathelene nama-tokolosh avamile emdlalweni wamahlaya wansuku zonke waseNingizimu Afrika uMadame & Eve.<ref>{{Cite web|title=Madam & Eve on-line|url=http://www.madamandeve.co.za/archive.php?text=tokoloshe&do_search=1&search=vanilla&start=0|accessdate=29 January 2012|publisher=Madamandeve.co.za}}</ref> * "Tokoloshe Man" kwakuyintandokazi ye-pop UJohn Kongos, kamuva yahlanganiswa yi-Happy Mondays futhi yakhululwa ku-albhamu ye-Elektra i-Rubáiyát. * I-video yengoma ye-Die Antwoord ethi "Evil Boy" eveza uWanga ine-tokoloshe.<ref>{{Cite web|date=29 October 2010|title=Director's Cut: Die Antwoord: "Evil Boy" &#124; News|url=http://pitchfork.com/news/40540-directors-cut-die-antwoord-evil-boy/|accessdate=29 January 2012|publisher=Pitchfork}}</ref> * I-UTOKOLOSH yiqembu le-rock laseNgilandi eliseManchester, eliqanjwe ngengoma kaJohn Kongos nesilo saseNingizimu Afrika. * Igama elithi "tokoloshe" kukhulunywa ngalo izikhathi eziningana kwifilimu ka-2003 ethi The Bone Snatcher kaTitus lapho iqembu lihlangana nesidalwa sobudemoni esifana nentuthwane. * "I-Hosh Tokoloshe" ingoma ye-pop / rap ephefumulelwe yi-tokoloshe yomculi we-rap waseNingizimu Afrika UJack Parow. * Ukukholelwa kuyi-tokoloshe kuyingxenye enkulu yefilimu kaGavin Hood ka-1999 ethi A Reasonable Man. * Umbulali we-serial U-Elifasi Msomi wathi uthonywe yi-tokoloshe. * I-tokoloshe ivela kuzo zonke iziqephu zochungechunge lwesithathu lwe-British TV show i-Mad Dogs, yize kungumlingiswa oyedwa kuphela ongayibona, futhi kushiywe kungacacile ukuthi ingokoqobo yini noma ingumbono. Ngesinye isikhathi, abalingiswa batshelwa ukuthi uma ubona i-tokoloshe, kusho ukuthi othile uzofa. * I-Tokoloshe yigama eligcwele le-Tok, umlingiswa wenkampani yaseNgilandi yokugwedla nokugqoka I-Saltrock. * I-DJ nomculi USteve "Toshk" Shelley wathola igama lakhe lesiteji njengokususelwa kwe-tokoloshe. * Ku-The Shadow of the Torturer UGene Wolfe, USeverian ubhekwa njenge-tokoloshe ngumshaman wamaZulu, u-Isangoma, uhlangana naye endlini engaphezulu eBotanic Gardens. == Imithombo == {{Uhlu lwemithombo|2}} * "Umqondo, ubulili, namasiko: Ukuhlolwa okubucayi kwesenzakalo seTokoloshe "umbono" phakathi kwamantombazane angaphambi kokukhulelwa eKwazulu-Natal" ngu Nhlanhla Mkhize, I-University of Natal, [[UMgundundlovu (idolobha)|IPietermaritzburg]] * {{Cite book |last=Scholtz |first=Pieter |year=2004 |title=Tales of the Tokoloshe |url=https://books.google.com/books?id=pr-WhN9kVU0C |publisher=Struik |isbn=9781868729708}} * {{Cite book |last=McNab |first=Chris |year=2007 |title=Mythological Monsters |publisher=Scholastic |isbn=978-0-439-85479-5 |location=New York}} * Karen Elizabeth Flint, Healing Traditions: African Medicine, Cultural Exchange, and Competition in South Africa, 1820-1948, University of Kwazulu-Natal Press, 2008 * "I-Evil Boy (ividiyo yomculo) ye-Die Antwoord, eveza ukuvezwa kwe-Tikoloshe kulo lonke ividiyo yomculo" * "Ukukholelwa kukaKiller ezibonakalweni, imimoya yaholela ekuhlaselweni kwengane encane", indaba yezindaba Archived September 27, 2007, at the Wayback Machine * [http://www.iol.co.za/news/south-africa/man-who-cried-tokoloshe-guilty-of-murder-77567 "Umuntu owamemeza 'tokoloshe' enecala lokubulala"], indaba yezindaba * [https://web.archive.org/web/20061002100313/http://struik.co.za/book.book.detail.action?id=1917 "Izinganekwane ZaseTokoloshe"], incwadi * "[http://www.scifi.com/destinationtruth/creatures/tokeloshe/ "ITokeloshe"]", website ye-Sci Fi Channel Archived August 20, 2007, at the Wayback Machine * [https://www.boingboing.net/2007/08/29/noderns-oh-diamond-d.html Oh, Diamond, Diamond, wena wazi okuncane ububi owenzile!], Ibhayisikobho yabaculi baseNingizimu Afrika eveza umbukiso weTokoloshe Archived October 11, 2007, at the Wayback Machine * [https://www.amazon.com/Flames-Burden-Tales-Sundered-Land/dp/0992447038/ "Umthwalo Welangabi"], incwadi * ezssu365no3ghyhk0xikpbm63l0q2sl 129047 129017 2026-09-17T17:04:01Z Dumbassman 11040 129047 wikitext text/x-wiki Ezinganekwaneni zamaNguni, u'''tokoloshe yisidalwa esingumoya, esibukeka njengomuntu omfushane.''' Ungumoya omubi futhi ononya okungenzeka ungabonakali ngokuphuza amanzi noma ngokugwinya itshe. Otokoloshe babizwa ngabantu abenza okubi kubantu, badalele abanye izinkinga. Okungenani ubungozi bawo obuncane kunakho konke, utokoloshe ungasetshenziselwa ukwesabisa izingane, kodwa amandla ayo enabela ekubangeleni ukugula noma ukufa kwesisulu imbala. Ukuvikelwa kubona kuhlanganisa izindlela zendabuko njengokuphakamisa imibhede isuke phansi nokungenelela kwabantu abanomoya njeng[[Umfundisi|abefundisi]] abanobizo lobuphostoli noma abalaphi bendabuko (izangoma), ababonakala benamandla okuwaxosha. Utokoloshe uvame ukubekwa ngendlela esahlaya ukucubungulqa amandla ezinkolelo endleleni yokuziphatha nasemphakathini. [[File:TikolosheNewspaperHeadline.jpg|thumb|Isihloko sephephandaba, December 7, 1955]] Ikhasimende (ngokuvamile umuntu onomona) liyasondela kudokotela ongumthakathi ononya ukuze lifune ukuziphindiselela kothile. Ikhasimende kufanele lithembise umphefumulo womuntu othandekayo kodwa lingakwazi ukukhetha ukuthi yimuphi, njengoba i-tokoloshe izokhetha umphefumulo ohlose ukuwuthatha. Udokotela ongumthakathi uthola isidumbu esifile, ebhoboza izimbobo zamehlo nobuchopho ngenduku yensimbi eshisayo ukuze avimbele isidumbu ukuba sicabange ngokwaso, bese esithinta ngempuphu ekhethekile enciphisa isidumbu. Khona-ke i-tokoloshe iyadedelwa ukuze yethuse isisulu sayo, ithathe umphefumulo othenjisiwe womthandi wekhasimende amasonto, izinyanga, noma mhlawumbe ngisho neminyaka.<ref>{{Cite journal |last=Fordred-Green |first=Lesley |date=December 2000 |title=Tokoloshe Tales: Reflections on the Cultural Politics of Journalism in South Africa |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/317407 |journal=Current Anthropology |language=en |volume=41 |issue=5 |pages=701–712 |doi=10.1086/317407 |issn=0011-3204 |url-access=subscription}}</ref> * Amahlaya aphathelene nama-tokolosh avamile emdlalweni wamahlaya wansuku zonke waseNingizimu Afrika uMadame & Eve.<ref>{{Cite web|title=Madam & Eve on-line|url=http://www.madamandeve.co.za/archive.php?text=tokoloshe&do_search=1&search=vanilla&start=0|accessdate=29 January 2012|publisher=Madamandeve.co.za}}</ref> * "Tokoloshe Man" kwakuyintandokazi ye-pop UJohn Kongos, kamuva yahlanganiswa yi-Happy Mondays futhi yakhululwa ku-albhamu ye-Elektra i-Rubáiyát. * I-video yengoma ye-Die Antwoord ethi "Evil Boy" eveza uWanga ine-tokoloshe.<ref>{{Cite web|date=29 October 2010|title=Director's Cut: Die Antwoord: "Evil Boy" &#124; News|url=http://pitchfork.com/news/40540-directors-cut-die-antwoord-evil-boy/|accessdate=29 January 2012|publisher=Pitchfork}}</ref> * I-UTOKOLOSH yiqembu le-rock laseNgilandi eliseManchester, eliqanjwe ngengoma kaJohn Kongos nesilo saseNingizimu Afrika. * Igama elithi "tokoloshe" kukhulunywa ngalo izikhathi eziningana kwifilimu ka-2003 ethi The Bone Snatcher kaTitus lapho iqembu lihlangana nesidalwa sobudemoni esifana nentuthwane. * "I-Hosh Tokoloshe" ingoma ye-pop / rap ephefumulelwe yi-tokoloshe yomculi we-rap waseNingizimu Afrika UJack Parow. * Ukukholelwa kuyi-tokoloshe kuyingxenye enkulu yefilimu kaGavin Hood ka-1999 ethi A Reasonable Man. * Umbulali we-serial U-Elifasi Msomi wathi uthonywe yi-tokoloshe. * I-tokoloshe ivela kuzo zonke iziqephu zochungechunge lwesithathu lwe-British TV show i-Mad Dogs, yize kungumlingiswa oyedwa kuphela ongayibona, futhi kushiywe kungacacile ukuthi ingokoqobo yini noma ingumbono. Ngesinye isikhathi, abalingiswa batshelwa ukuthi uma ubona i-tokoloshe, kusho ukuthi othile uzofa. * I-Tokoloshe yigama eligcwele le-Tok, umlingiswa wenkampani yaseNgilandi yokugwedla nokugqoka I-Saltrock. * I-DJ nomculi USteve "Toshk" Shelley wathola igama lakhe lesiteji njengokususelwa kwe-tokoloshe. * Ku-The Shadow of the Torturer UGene Wolfe, USeverian ubhekwa njenge-tokoloshe ngumshaman wamaZulu, u-Isangoma, uhlangana naye endlini engaphezulu eBotanic Gardens. == Imithombo == {{Uhlu lwemithombo|2}} * "Umqondo, ubulili, namasiko: Ukuhlolwa okubucayi kwesenzakalo seTokoloshe "umbono" phakathi kwamantombazane angaphambi kokukhulelwa eKwazulu-Natal" ngu Nhlanhla Mkhize, I-University of Natal, [[UMgundundlovu (idolobha)|IPietermaritzburg]] * {{Cite book |last=Scholtz |first=Pieter |year=2004 |title=Tales of the Tokoloshe |url=https://books.google.com/books?id=pr-WhN9kVU0C |publisher=Struik |isbn=9781868729708}} * {{Cite book |last=McNab |first=Chris |year=2007 |title=Mythological Monsters |publisher=Scholastic |isbn=978-0-439-85479-5 |location=New York}} * Karen Elizabeth Flint, Healing Traditions: African Medicine, Cultural Exchange, and Competition in South Africa, 1820-1948, University of Kwazulu-Natal Press, 2008 * "I-Evil Boy (ividiyo yomculo) ye-Die Antwoord, eveza ukuvezwa kwe-Tikoloshe kulo lonke ividiyo yomculo" * "Ukukholelwa kukaKiller ezibonakalweni, imimoya yaholela ekuhlaselweni kwengane encane", indaba yezindaba Archived September 27, 2007, at the Wayback Machine * [http://www.iol.co.za/news/south-africa/man-who-cried-tokoloshe-guilty-of-murder-77567 "Umuntu owamemeza 'tokoloshe' enecala lokubulala"], indaba yezindaba * [https://web.archive.org/web/20061002100313/http://struik.co.za/book.book.detail.action?id=1917 "Izinganekwane ZaseTokoloshe"], incwadi * "[http://www.scifi.com/destinationtruth/creatures/tokeloshe/ "ITokeloshe"]", website ye-Sci Fi Channel Archived August 20, 2007, at the Wayback Machine * [https://www.boingboing.net/2007/08/29/noderns-oh-diamond-d.html Oh, Diamond, Diamond, wena wazi okuncane ububi owenzile!], Ibhayisikobho yabaculi baseNingizimu Afrika eveza umbukiso weTokoloshe Archived October 11, 2007, at the Wayback Machine * [https://www.amazon.com/Flames-Burden-Tales-Sundered-Land/dp/0992447038/ "Umthwalo Welangabi"], incwadi * c7rqzljps0pov0n90w32om6dzyfjfmp March and March 0 35372 129018 2026-09-17T12:31:31Z Melizwe0307 27274 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374402341|March and March]]" 129018 wikitext text/x-wiki Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho eyasungulwa ngoNdasa ngonyaka wezi-2024 <ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=26 July 2025|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/jwbdj|archive-date=5 July 2026|accessdate=5 July 2026|website=IOL}}</ref> uyinhlangano yomphakathi yaseNingizimu Afrika egxile kwabokufika abangenayo imvumo yokuba kuleli.<ref>{{Cite web|title=About our movement|url=https://marchandmarch.org.za/about|accessdate=28 June 2026|website=marchandmarch.org.za}}</ref><ref name="Pilane">{{Cite web|last=Pilane|first=Reitumetse|date=2026-06-23|title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=[[Telegraph.co.uk|The Telegraph]]}}</ref> Le nhlangano ihlotshaniswa ne-Operation Dudula kanye nesimemezelo sePatriot Alliance sokuxosha abafuduki abangekho emthethweni nabangenamvume, besebenzisa isiqubulo esithi ''Abahambe'' (Kumele bahambe) ngesikhathi sokubhikisha. Ngonyaka wezi-2026, imikhankaso nemibhikisho yabo isakazeke ezweni lonke futhi yahlanganiswa nezenzo eziningi zobudlova nokucwasa ngokobuzwe.<ref name="Pilane" /><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cooks|first=Tim|date=26 June 2026|title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests?|url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/|accessdate=26 June 2026|website=Reuters}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho waqala ukuvelela emithonjeni yezindaba yaseNingizimu Afrika nasemhlabeni wonke ngonyaka wezi-2025,<ref>{{Cite web|date=2026-05-11|title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa|url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa|accessdate=2026-05-20|website=France 24|language=en}}</ref> lapho behlala ezikhungweni zezempilo zomphakathi e[[IKwaZulu-Natali|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=2025-04-09|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|accessdate=2026-06-05|website=IOL|language=en}}</ref> Le nhlangano yabeka amavolontiya ngaphandle kwemitholampilo kahulumeni nezibhedlela futhi yagxila ekubhekeni amasango. Lokhu kwenzeka ezibhedlela i-Addington, R. K Khan, nakwezinye izikhungo zokunakekelwa kwezempilo zomphakathi. Amavolontiya aphikelela ngokuthi kufanele uveze umazisi ukuze uthole imvume yokungena esikhungweni sezempilo.<ref>{{Cite web|last=Yoganathan|first=Venilla|date=2025-07-30|title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities|url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/|accessdate=2026-06-05|website=Juta MedicalBrief|language=en-US}}</ref> Ekuqaleni konyaka wezi-2026, abaholi bamemezela ukuphela komkhankaso wabo wokubheka amasango emitholampilo nezibhedlela; futhi bahlela imibhikisho eminingi emelene nokufuduka okungekho emthethweni kulo lonke izwe ngonyaka wezi-2026 eNingizimu Afrika futhi kwabekwa isikhathi sookugcina 'mhla zinga-30 kuNhlangulana'.<ref>{{Cite web|last=Sithole|first=Wendy|date=2026-01-07|title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades|url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/|accessdate=2026-06-05|website=Berea Mail|language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-06-25|title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA's political class|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Ukugxila kwabo kwabe sekushintshela ekubhikisheni ngaphandle kwesikole samabanga aphansi i-Addington besebenzisana nenhlangano uMkhonto Wesizwe ne-Operation Dudula.<ref>{{Cite web|last=Mabaso|first=Nhlanhla|title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School|url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school|accessdate=2026-06-05|website=EWN|language=en}}</ref> Ekupheleni kukaNdasa wonyaka wezi-2026, le nhlangano yahlela ukubhikisha ngokumelene nokugcotshwa komuntu waseNigeria owabekwa umqhele we-''Igwe Ndigbo'' edolobheni laseKuGompo e-Eastern Cape.<ref>{{Cite web|last=Asanda|first=Nini|title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape|url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|accessdate=2026-06-30|website=Sowetan|language=en}}</ref> Owayengumsakazi uNgizwe Mchunu, abaholi bendabuko, izinhlangano zomphakathi namaqembu ezombusazwe kufaka phakathi I-ActionSA, kanye nePatriot Alliance, nabo baba yingxenye yombhikisho, bephikisana nokubekwa kwalenkosi ngokugekho emthethweni. Ukubhikisha kwaphenduka okunobudlova ngezimoto nezitolo zezakhamuzi zakwamanye amazwe ezashiswa ngomlilo.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|accessdate=2026-06-30|website=Capetimes.co.za|language=en}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho ubhaliswe njengenhlangano engenzi nzuzo<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=May 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 June 2026 |work=Pindula}}</ref> futhi iholwa ngu[[Jacinta Ngobese-Zuma]]. UNkk. Ngobese-Zuma ungumdlali womsakazo owathola umklomelo njengomsakazi kumsakazo iVuma FM.<ref>{{Cite web|last=Jabulani|first=Langa|title=Presenter starts year on a high note!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108|accessdate=28 June 2026|website=snl24.com}}</ref> Waxoshwa ngaphandle kwezizathu esiteshini ngonyaka wezi- 2025.<ref>{{Cite web|title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract|url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/|accessdate=28 June 2026|website=sunday tribune.co.za}}</ref> Ekuqaleni yachazwa njengeqembu eliholwa izakhamuzi [[ITheku|ezakhele iTheku]], ezibhekene nokwehluleka kombuso.<ref>{{Cite web|last=Simelane|first=Bheki C.|date=2026-04-29|title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/|accessdate=2026-05-20|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Njengoba inhlangano ikhula, iqembu laqala ukugxila kubafuduki abangekho emthethweni kanye nemthelela wabo ezinseleleni zamanje zaseNingizimu Afrika. Abagxeki nabanye abahlaziyi baye baphikisana ngokuthi inqubomgomo yombuso yokulawulwa komngcele, ukulethwa kwezinsiza kanye nobugebengu nakho kuyimbangela.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Le nhlangano inamagatsha ezifundazweni eziningana, futhi ngoMbasa nangoNhlaba ngonyaka wezi-2026, yahlela imibhikisho ngokumelene nabafuduki abangekho emthethweni ePitoli, [[IGoli (idolobha)|sifundazweni saseGoli]] naseThekwini.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[GroundUp (news agency)|GroundUp]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Imibiko ithi okungenani amadoda amabili aseNigeria abulawa ezenzakalweni ezihlukene eGoli phakathi kwalesi sikhathi.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en}}</ref> Omunye [[Ubushoshovu|oyisishoshovu esilwela umphakathi]] nomholi we-''Insizwa Nobunsizwa Development Foundation'', u[[Nkosikhona Ndabandaba]], owaziwa ngelika Phakel'umthakathi, wahola imibhikisho ehlelwe yile nhlangano, wathi "Asikhuthazi noma yibuphi ubudlova ngokumelene nabafowethu nodadewethu abavela kwamanye amazwe. esikufunayo nje ukuthi bangene ezweni lethu ngokusemthethweni nokuthi akufanele badayisele izingane zethu izidakamizwa noma benze zonke izinhlobo zobugebengu" <ref>{{Cite web|last=Hope|first=Ntanzi|title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on June 30|url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=28 June 2026|website=iol.co.za}}</ref> Le nhlangano ithi ayihambisani nezombusazwe kodwa iye yahlanganiswa neqembu lezombusazwe UMkhonto weSizwe (MK).<ref name=":0" /> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho kanye nomholi we-Insizwa nobunsi [[Nkosikhona Ndabandaba|uNkosikhona Ndabandaba]], yakhipha isikhathi sokuthi bonke abafokazi abangekho emthethweni eNingizimu Afrika bahambe. Usuku lomhla zingama-30 kuNhlangulana ngonyaka wezi-2026 lwakhishwa okokuqala mhla ziyi-7 kuZibandlela ngonyaka wezi-2025, njengesaziso sezinyanga eziyisithupha sokuwavumela ukuba alungiselele ukuhamba.<ref>{{Cite web|last=Buthelezi|first=Siphesihle|title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline|url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Isikhathi esibekiwe sabangela ukwesaba phakathi kwabafuduki kanye namaqembu omphakathi. Ekuqaleni kukaNhlangulana, izinkulungwane zezakhamuzi zaseMalawi zaqala ukuhlangana eSherwood Park eThekwini ngenxa yokwesaba ukuhlaselwa.<ref>{{Cite web|last=Nxumalo|first=Sakhiseni|title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms|url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836|accessdate=1 July 2026|website=news24}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comins|first=Lyse|title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref> Abafuduki abangekho emthethweni abavela [[IZimbabwe|Izimbabwe]] nabo baqala ukuthutheleka e-Zimbabwean Consulate eKapa, benethemba lokushiya iNingizimu Afrika ngaphambi kuka-30 June.<ref>{{Cite web|title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate|url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate|accessdate=1 July 2026|website=enca}}</ref> Ukungaqiniseki ngalokho okwakuzokwenzeka ngoNhlangulana womhla zingama-30 kwasakazeka ukwesaba namahemuhemu kulo lonke izwe. [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|Uhulumeni waseNingizimu Afrika]] waphendula ngokumemezela ukuthi kusetshenziswe imali eyizigidi ezingama-R600 (ama-dollar ayizigidi ezingama-36.4) ukuze kuvikelwe abantu futhi kuncishiswe ubudlova obungaba khona.<ref>{{Cite web|last=Massango|first=Alberto|title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest|url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/|accessdate=1 July 2026|website=aimnews}}</ref> UNgqongqoshe Wamaphoyisa uFiroz Cachalia wembula ukuthi ama-R600 million aphinde athunyelwe eNingizimu Afrika Police Service (SAPS) ukuze kuqinisekiswe ukuthi alungele ukusebenza ngaphambi kwemibhikisho ehleliwe ezweni lonke ngoJuni 30.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Police pour R600m into June 30 security plan|url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Ngosuku olumiswe lukaNhlangulana ngomhla zingama-30, amaqembu omphakathi angaphezu kwama-20 ayeyingxenye yemibhikisho ehleliwe kuzo zonke [[izifundazwe zaseNingizimu Afrika]]. NgokweMail and Guardian "Ukubhikisha kwakunokuthula kakhulu, nababhikishi behambisana namaphoyisa usuku lonke"<ref>{{Cite web|last=M&G Reporters|title=30 June demonstrations conclude relatively peacefully|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref>Izixuku ezinkulu zababhikishi zabonwa emadolobheni afana [[IGoli (idolobha)|neGoli]], iTheku, i[[East London, Eastern Cape|iGompo]], [[IBloemfontein|I-Bloemfontein]], iPitoli [[IKapa|kanye neKapa]], kuyilapho izixuku ezincane zabonwa amadolobheni afanana neHermanus, [[Ibhayi|iGqeberha]], [[iKroonstad]], [[iZeerust]], [[ITzaneen|izaneen]], [[iThohoyandou]] [[Kimberley|iKimberley]], kanye nezenzakalo ezithile zokwesabisa nobudlova.<ref>{{Cite web|last=iol Repoters|title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/|accessdate=1 July 2026}}</ref> EHillbrow, abantu abathathu baseNigeria baboshwa ngemuva kokudubula ababhikishi, balimaza umuntu oneminyaka eyi-17 ubudala.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo, Maseko|first=Khanyisile, Nomsa|title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po|accessdate=1 July 2026|website=bbc}}</ref> Kwabonakala futhi ukubhikisha emadolobheni afana neThembisa, [[Soweto|iSoweto]], iThomasa, iTsakane, EMalahleni neNquthu.<ref>{{Cite web|last=Mothoa|first=Seipati|title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/|accessdate=1 July 2026|website=timeslive}}</ref><ref>{{Cite web|last=NovaNews Reporters|title=30 June shutdown: Here's what's happening - Live updates|url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/|accessdate=1 July 2026|website=novenews}}</ref> Ingqikithi yenani lemibhikisho ezweni lonke ibikwa ukuthi ingu-120, engu-108 inokuthula, kanti engu-12 inezehlakalo zobudlova.<ref>{{Cite web|last=Majadibodu|first=Simon|title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners|url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> == Ukusebenzisana == NgoNcwaba wezi-2026 le nhlangano yakha ukubambisana ne-AfriForum ukulwa nenkohlakalo nokusola uhulumeni njengembangela.<ref>{{Cite web|last=Hip|first=Chante Ho|title=AfriForum, March and March form unlikely alliance on community safety, anti-crime work|url=https://www.ewn.co.za/2026/08/20/afriforum-march-and-march-form-unlikely-alliance-on-community-safety-anti-crime-work|accessdate=2026-08-21|website=EWN|language=en}}</ref> Ukubambisana kuzogxila ezindabeni ezinjengezimpilo zomphakathi, izindaba zomthetho, imfundo, izinhlelo zokulwa nobugebengu kanye nokufuduka okungekho emthethweni eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=TimesLIVE|first=TimesLIVE|date=2026-08-20|title=POLL {{!}} Is the partnership between March and March and AfriForum positive for civil society?|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-08-20-poll-is-the-partnership-between-march-and-march-and-afriforum-positive-for-civil-society/|accessdate=2026-08-21|website=TimesLIVE|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=AfriForum, March and March forge alliance to bypass ‘State failure’|url=https://www.polity.org.za/article/afriforum-march-and-march-forge-alliance-to-bypass-state-failure-2026-08-19|accessdate=2026-08-21|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> == Bheka futhi == * [[Ukucwaswa kwezifiki eNingizimu Afrika]] == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == [[Category:Pages with unreviewed translations]] 8v5u2ez998qzpspz7jsot6akq0e8rwd 129024 129018 2026-09-17T12:38:21Z Melizwe0307 27274 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374402341|March and March]]" 129024 wikitext text/x-wiki   Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho eyasungulwa ngoNdasa ngonyaka wezi-2024 <ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=26 July 2025|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/jwbdj|archive-date=5 July 2026|accessdate=5 July 2026|website=IOL}}</ref> uyinhlangano yomphakathi yaseNingizimu Afrika egxile kwabokufika abangenayo imvumo yokuba kuleli.<ref>{{Cite web|title=About our movement|url=https://marchandmarch.org.za/about|accessdate=28 June 2026|website=marchandmarch.org.za}}</ref><ref name="Pilane">{{Cite web|last=Pilane|first=Reitumetse|date=2026-06-23|title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=[[Telegraph.co.uk|The Telegraph]]}}</ref> Le nhlangano ihlotshaniswa ne-Operation Dudula kanye nesimemezelo sePatriot Alliance sokuxosha abafuduki abangekho emthethweni nabangenamvume, besebenzisa isiqubulo esithi ''Abahambe'' (Kumele bahambe) ngesikhathi sokubhikisha. Ngonyaka wezi-2026, imikhankaso nemibhikisho yabo isakazeke ezweni lonke futhi yahlanganiswa nezenzo eziningi zobudlova nokucwasa ngokobuzwe.<ref name="Pilane" /><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cooks|first=Tim|date=26 June 2026|title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests?|url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/|accessdate=26 June 2026|website=Reuters}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho waqala ukuvelela emithonjeni yezindaba yaseNingizimu Afrika nasemhlabeni wonke ngonyaka wezi-2025,<ref>{{Cite web|date=2026-05-11|title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa|url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa|accessdate=2026-05-20|website=France 24|language=en}}</ref> lapho behlala ezikhungweni zezempilo zomphakathi e[[IKwaZulu-Natali|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=2025-04-09|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|accessdate=2026-06-05|website=IOL|language=en}}</ref> Le nhlangano yabeka amavolontiya ngaphandle kwemitholampilo kahulumeni nezibhedlela futhi yagxila ekubhekeni amasango. Lokhu kwenzeka ezibhedlela i-Addington, R. K Khan, nakwezinye izikhungo zokunakekelwa kwezempilo zomphakathi. Amavolontiya aphikelela ngokuthi kufanele uveze umazisi ukuze uthole imvume yokungena esikhungweni sezempilo.<ref>{{Cite web|last=Yoganathan|first=Venilla|date=2025-07-30|title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities|url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/|accessdate=2026-06-05|website=Juta MedicalBrief|language=en-US}}</ref> Ekuqaleni konyaka wezi-2026, abaholi bamemezela ukuphela komkhankaso wabo wokubheka amasango emitholampilo nezibhedlela; futhi bahlela imibhikisho eminingi emelene nokufuduka okungekho emthethweni kulo lonke izwe ngonyaka wezi-2026 eNingizimu Afrika futhi kwabekwa isikhathi sookugcina 'mhla zinga-30 kuNhlangulana'.<ref>{{Cite web|last=Sithole|first=Wendy|date=2026-01-07|title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades|url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/|accessdate=2026-06-05|website=Berea Mail|language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-06-25|title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA's political class|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Ukugxila kwabo kwabe sekushintshela ekubhikisheni ngaphandle kwesikole samabanga aphansi i-Addington besebenzisana nenhlangano uMkhonto Wesizwe ne-Operation Dudula.<ref>{{Cite web|last=Mabaso|first=Nhlanhla|title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School|url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school|accessdate=2026-06-05|website=EWN|language=en}}</ref> Ekupheleni kukaNdasa wonyaka wezi-2026, le nhlangano yahlela ukubhikisha ngokumelene nokugcotshwa komuntu waseNigeria owabekwa umqhele we-''Igwe Ndigbo'' edolobheni laseKuGompo e-Eastern Cape.<ref>{{Cite web|last=Asanda|first=Nini|title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape|url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|accessdate=2026-06-30|website=Sowetan|language=en}}</ref> Owayengumsakazi uNgizwe Mchunu, abaholi bendabuko, izinhlangano zomphakathi namaqembu ezombusazwe kufaka phakathi I-ActionSA, kanye nePatriot Alliance, nabo baba yingxenye yombhikisho, bephikisana nokubekwa kwalenkosi ngokugekho emthethweni. Ukubhikisha kwaphenduka okunobudlova ngezimoto nezitolo zezakhamuzi zakwamanye amazwe ezashiswa ngomlilo.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|accessdate=2026-06-30|website=Capetimes.co.za|language=en}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho ubhaliswe njengenhlangano engenzi nzuzo<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=May 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 June 2026 |work=Pindula}}</ref> futhi iholwa ngu[[Jacinta Ngobese-Zuma]]. UNkk. Ngobese-Zuma ungumdlali womsakazo owathola umklomelo njengomsakazi kumsakazo iVuma FM.<ref>{{Cite web|last=Jabulani|first=Langa|title=Presenter starts year on a high note!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108|accessdate=28 June 2026|website=snl24.com}}</ref> Waxoshwa ngaphandle kwezizathu esiteshini ngonyaka wezi- 2025.<ref>{{Cite web|title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract|url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/|accessdate=28 June 2026|website=sunday tribune.co.za}}</ref> Ekuqaleni yachazwa njengeqembu eliholwa izakhamuzi [[ITheku|ezakhele iTheku]], ezibhekene nokwehluleka kombuso.<ref>{{Cite web|last=Simelane|first=Bheki C.|date=2026-04-29|title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/|accessdate=2026-05-20|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Njengoba inhlangano ikhula, iqembu laqala ukugxila kubafuduki abangekho emthethweni kanye nemthelela wabo ezinseleleni zamanje zaseNingizimu Afrika. Abagxeki nabanye abahlaziyi baye baphikisana ngokuthi inqubomgomo yombuso yokulawulwa komngcele, ukulethwa kwezinsiza kanye nobugebengu nakho kuyimbangela.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Le nhlangano inamagatsha ezifundazweni eziningana, futhi ngoMbasa nangoNhlaba ngonyaka wezi-2026, yahlela imibhikisho ngokumelene nabafuduki abangekho emthethweni ePitoli, [[IGoli (idolobha)|sifundazweni saseGoli]] naseThekwini.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[GroundUp (news agency)|GroundUp]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Imibiko ithi okungenani amadoda amabili aseNigeria abulawa ezenzakalweni ezihlukene eGoli phakathi kwalesi sikhathi.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en}}</ref> Omunye [[Ubushoshovu|oyisishoshovu esilwela umphakathi]] nomholi we-''Insizwa Nobunsizwa Development Foundation'', u[[Nkosikhona Ndabandaba]], owaziwa ngelika Phakel'umthakathi, wahola imibhikisho ehlelwe yile nhlangano, wathi "Asikhuthazi noma yibuphi ubudlova ngokumelene nabafowethu nodadewethu abavela kwamanye amazwe. esikufunayo nje ukuthi bangene ezweni lethu ngokusemthethweni nokuthi akufanele badayisele izingane zethu izidakamizwa noma benze zonke izinhlobo zobugebengu" <ref>{{Cite web|last=Hope|first=Ntanzi|title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on June 30|url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=28 June 2026|website=iol.co.za}}</ref> Le nhlangano ithi ayihambisani nezombusazwe kodwa iye yahlanganiswa neqembu lezombusazwe UMkhonto weSizwe (MK).<ref name=":0" /> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho kanye nomholi we-Insizwa nobunsi [[Nkosikhona Ndabandaba|uNkosikhona Ndabandaba]], yakhipha isikhathi sokuthi bonke abafokazi abangekho emthethweni eNingizimu Afrika bahambe. Usuku lomhla zingama-30 kuNhlangulana ngonyaka wezi-2026 lwakhishwa okokuqala mhla ziyi-7 kuZibandlela ngonyaka wezi-2025, njengesaziso sezinyanga eziyisithupha sokuwavumela ukuba alungiselele ukuhamba.<ref>{{Cite web|last=Buthelezi|first=Siphesihle|title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline|url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Isikhathi esibekiwe sabangela ukwesaba phakathi kwabafuduki kanye namaqembu omphakathi. Ekuqaleni kukaNhlangulana, izinkulungwane zezakhamuzi zaseMalawi zaqala ukuhlangana eSherwood Park eThekwini ngenxa yokwesaba ukuhlaselwa.<ref>{{Cite web|last=Nxumalo|first=Sakhiseni|title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms|url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836|accessdate=1 July 2026|website=news24}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comins|first=Lyse|title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref> Abafuduki abangekho emthethweni abavela [[IZimbabwe|Izimbabwe]] nabo baqala ukuthutheleka e-Zimbabwean Consulate eKapa, benethemba lokushiya iNingizimu Afrika ngaphambi kuka-30 June.<ref>{{Cite web|title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate|url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate|accessdate=1 July 2026|website=enca}}</ref> Ukungaqiniseki ngalokho okwakuzokwenzeka ngoNhlangulana womhla zingama-30 kwasakazeka ukwesaba namahemuhemu kulo lonke izwe. [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|Uhulumeni waseNingizimu Afrika]] waphendula ngokumemezela ukuthi kusetshenziswe imali eyizigidi ezingama-R600 (ama-dollar ayizigidi ezingama-36.4) ukuze kuvikelwe abantu futhi kuncishiswe ubudlova obungaba khona.<ref>{{Cite web|last=Massango|first=Alberto|title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest|url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/|accessdate=1 July 2026|website=aimnews}}</ref> UNgqongqoshe Wamaphoyisa uFiroz Cachalia wembula ukuthi ama-R600 million aphinde athunyelwe eNingizimu Afrika Police Service (SAPS) ukuze kuqinisekiswe ukuthi alungele ukusebenza ngaphambi kwemibhikisho ehleliwe ezweni lonke ngoJuni 30.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Police pour R600m into June 30 security plan|url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Ngosuku olumiswe lukaNhlangulana ngomhla zingama-30, amaqembu omphakathi angaphezu kwama-20 ayeyingxenye yemibhikisho ehleliwe kuzo zonke [[izifundazwe zaseNingizimu Afrika]]. NgokweMail and Guardian "Ukubhikisha kwakunokuthula kakhulu, nababhikishi behambisana namaphoyisa usuku lonke"<ref>{{Cite web|last=M&G Reporters|title=30 June demonstrations conclude relatively peacefully|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref>Izixuku ezinkulu zababhikishi zabonwa emadolobheni afana [[IGoli (idolobha)|neGoli]], iTheku, i[[East London, Eastern Cape|iGompo]], [[IBloemfontein|I-Bloemfontein]], iPitoli [[IKapa|kanye neKapa]], kuyilapho izixuku ezincane zabonwa amadolobheni afanana neHermanus, [[Ibhayi|iGqeberha]], [[iKroonstad]], [[iZeerust]], [[ITzaneen|izaneen]], [[iThohoyandou]] [[Kimberley|iKimberley]], kanye nezenzakalo ezithile zokwesabisa nobudlova.<ref>{{Cite web|last=iol Repoters|title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/|accessdate=1 July 2026}}</ref> EHillbrow, abantu abathathu baseNigeria baboshwa ngemuva kokudubula ababhikishi, balimaza umuntu oneminyaka eyi-17 ubudala.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo, Maseko|first=Khanyisile, Nomsa|title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po|accessdate=1 July 2026|website=bbc}}</ref> Kwabonakala futhi ukubhikisha emadolobheni afana neThembisa, [[Soweto|iSoweto]], iThomasa, iTsakane, EMalahleni neNquthu.<ref>{{Cite web|last=Mothoa|first=Seipati|title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/|accessdate=1 July 2026|website=timeslive}}</ref><ref>{{Cite web|last=NovaNews Reporters|title=30 June shutdown: Here's what's happening - Live updates|url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/|accessdate=1 July 2026|website=novenews}}</ref> Ingqikithi yenani lemibhikisho ezweni lonke ibikwa ukuthi ingu-120, engu-108 inokuthula, kanti engu-12 inezehlakalo zobudlova.<ref>{{Cite web|last=Majadibodu|first=Simon|title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners|url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> == Ukusebenzisana == NgoNcwaba wezi-2026 le nhlangano yakha ukubambisana ne-AfriForum ukulwa nenkohlakalo nokusola uhulumeni njengembangela.<ref>{{Cite web|last=Hip|first=Chante Ho|title=AfriForum, March and March form unlikely alliance on community safety, anti-crime work|url=https://www.ewn.co.za/2026/08/20/afriforum-march-and-march-form-unlikely-alliance-on-community-safety-anti-crime-work|accessdate=2026-08-21|website=EWN|language=en}}</ref> Ukubambisana kuzogxila ezindabeni ezinjengezimpilo zomphakathi, izindaba zomthetho, imfundo, izinhlelo zokulwa nobugebengu kanye nokufuduka okungekho emthethweni eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=TimesLIVE|first=TimesLIVE|date=2026-08-20|title=POLL {{!}} Is the partnership between March and March and AfriForum positive for civil society?|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-08-20-poll-is-the-partnership-between-march-and-march-and-afriforum-positive-for-civil-society/|accessdate=2026-08-21|website=TimesLIVE|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=AfriForum, March and March forge alliance to bypass ‘State failure’|url=https://www.polity.org.za/article/afriforum-march-and-march-forge-alliance-to-bypass-state-failure-2026-08-19|accessdate=2026-08-21|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> == Bheka futhi == * [[Ukucwaswa kwezifiki eNingizimu Afrika]] == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == [[Category:Pages with unreviewed translations]] l4tt8s496z5gtng7ze5tq7effz1xze0 129046 129024 2026-09-17T17:03:42Z Dumbassman 11040 129046 wikitext text/x-wiki '''Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho''' eyasungulwa ngoNdasa ngonyaka wezi-2024 <ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=26 July 2025|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/jwbdj|archive-date=5 July 2026|accessdate=5 July 2026|website=IOL}}</ref> uyinhlangano yomphakathi yaseNingizimu Afrika egxile kwabokufika abangenayo imvumo yokuba kuleli.<ref>{{Cite web|title=About our movement|url=https://marchandmarch.org.za/about|accessdate=28 June 2026|website=marchandmarch.org.za}}</ref><ref name="Pilane">{{Cite web|last=Pilane|first=Reitumetse|date=2026-06-23|title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=[[Telegraph.co.uk|The Telegraph]]}}</ref> Le nhlangano ihlotshaniswa ne-Operation Dudula kanye nesimemezelo sePatriot Alliance sokuxosha abafuduki abangekho emthethweni nabangenamvume, besebenzisa isiqubulo esithi ''Abahambe'' (Kumele bahambe) ngesikhathi sokubhikisha. Ngonyaka wezi-2026, imikhankaso nemibhikisho yabo isakazeke ezweni lonke futhi yahlanganiswa nezenzo eziningi zobudlova nokucwasa ngokobuzwe.<ref name="Pilane" /><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cooks|first=Tim|date=26 June 2026|title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests?|url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/|accessdate=26 June 2026|website=Reuters}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho waqala ukuvelela emithonjeni yezindaba yaseNingizimu Afrika nasemhlabeni wonke ngonyaka wezi-2025,<ref>{{Cite web|date=2026-05-11|title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa|url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa|accessdate=2026-05-20|website=France 24|language=en}}</ref> lapho behlala ezikhungweni zezempilo zomphakathi e[[IKwaZulu-Natali|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=2025-04-09|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|accessdate=2026-06-05|website=IOL|language=en}}</ref> Le nhlangano yabeka amavolontiya ngaphandle kwemitholampilo kahulumeni nezibhedlela futhi yagxila ekubhekeni amasango. Lokhu kwenzeka ezibhedlela i-Addington, R. K Khan, nakwezinye izikhungo zokunakekelwa kwezempilo zomphakathi. Amavolontiya aphikelela ngokuthi kufanele uveze umazisi ukuze uthole imvume yokungena esikhungweni sezempilo.<ref>{{Cite web|last=Yoganathan|first=Venilla|date=2025-07-30|title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities|url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/|accessdate=2026-06-05|website=Juta MedicalBrief|language=en-US}}</ref> Ekuqaleni konyaka wezi-2026, abaholi bamemezela ukuphela komkhankaso wabo wokubheka amasango emitholampilo nezibhedlela; futhi bahlela imibhikisho eminingi emelene nokufuduka okungekho emthethweni kulo lonke izwe ngonyaka wezi-2026 eNingizimu Afrika futhi kwabekwa isikhathi sookugcina 'mhla zinga-30 kuNhlangulana'.<ref>{{Cite web|last=Sithole|first=Wendy|date=2026-01-07|title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades|url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/|accessdate=2026-06-05|website=Berea Mail|language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-06-25|title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA's political class|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Ukugxila kwabo kwabe sekushintshela ekubhikisheni ngaphandle kwesikole samabanga aphansi i-Addington besebenzisana nenhlangano uMkhonto Wesizwe ne-Operation Dudula.<ref>{{Cite web|last=Mabaso|first=Nhlanhla|title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School|url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school|accessdate=2026-06-05|website=EWN|language=en}}</ref> Ekupheleni kukaNdasa wonyaka wezi-2026, le nhlangano yahlela ukubhikisha ngokumelene nokugcotshwa komuntu waseNigeria owabekwa umqhele we-''Igwe Ndigbo'' edolobheni laseKuGompo e-Eastern Cape.<ref>{{Cite web|last=Asanda|first=Nini|title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape|url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|accessdate=2026-06-30|website=Sowetan|language=en}}</ref> Owayengumsakazi uNgizwe Mchunu, abaholi bendabuko, izinhlangano zomphakathi namaqembu ezombusazwe kufaka phakathi I-ActionSA, kanye nePatriot Alliance, nabo baba yingxenye yombhikisho, bephikisana nokubekwa kwalenkosi ngokugekho emthethweni. Ukubhikisha kwaphenduka okunobudlova ngezimoto nezitolo zezakhamuzi zakwamanye amazwe ezashiswa ngomlilo.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|accessdate=2026-06-30|website=Capetimes.co.za|language=en}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho ubhaliswe njengenhlangano engenzi nzuzo<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=May 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 June 2026 |work=Pindula}}</ref> futhi iholwa ngu[[Jacinta Ngobese-Zuma]]. UNkk. Ngobese-Zuma ungumdlali womsakazo owathola umklomelo njengomsakazi kumsakazo iVuma FM.<ref>{{Cite web|last=Jabulani|first=Langa|title=Presenter starts year on a high note!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108|accessdate=28 June 2026|website=snl24.com}}</ref> Waxoshwa ngaphandle kwezizathu esiteshini ngonyaka wezi- 2025.<ref>{{Cite web|title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract|url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/|accessdate=28 June 2026|website=sunday tribune.co.za}}</ref> Ekuqaleni yachazwa njengeqembu eliholwa izakhamuzi [[ITheku|ezakhele iTheku]], ezibhekene nokwehluleka kombuso.<ref>{{Cite web|last=Simelane|first=Bheki C.|date=2026-04-29|title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/|accessdate=2026-05-20|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Njengoba inhlangano ikhula, iqembu laqala ukugxila kubafuduki abangekho emthethweni kanye nemthelela wabo ezinseleleni zamanje zaseNingizimu Afrika. Abagxeki nabanye abahlaziyi baye baphikisana ngokuthi inqubomgomo yombuso yokulawulwa komngcele, ukulethwa kwezinsiza kanye nobugebengu nakho kuyimbangela.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Le nhlangano inamagatsha ezifundazweni eziningana, futhi ngoMbasa nangoNhlaba ngonyaka wezi-2026, yahlela imibhikisho ngokumelene nabafuduki abangekho emthethweni ePitoli, [[IGoli (idolobha)|sifundazweni saseGoli]] naseThekwini.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[GroundUp (news agency)|GroundUp]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Imibiko ithi okungenani amadoda amabili aseNigeria abulawa ezenzakalweni ezihlukene eGoli phakathi kwalesi sikhathi.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en}}</ref> Omunye [[Ubushoshovu|oyisishoshovu esilwela umphakathi]] nomholi we-''Insizwa Nobunsizwa Development Foundation'', u[[Nkosikhona Ndabandaba]], owaziwa ngelika Phakel'umthakathi, wahola imibhikisho ehlelwe yile nhlangano, wathi "Asikhuthazi noma yibuphi ubudlova ngokumelene nabafowethu nodadewethu abavela kwamanye amazwe. esikufunayo nje ukuthi bangene ezweni lethu ngokusemthethweni nokuthi akufanele badayisele izingane zethu izidakamizwa noma benze zonke izinhlobo zobugebengu" <ref>{{Cite web|last=Hope|first=Ntanzi|title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on June 30|url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=28 June 2026|website=iol.co.za}}</ref> Le nhlangano ithi ayihambisani nezombusazwe kodwa iye yahlanganiswa neqembu lezombusazwe UMkhonto weSizwe (MK).<ref name=":0" /> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho kanye nomholi we-Insizwa nobunsi [[Nkosikhona Ndabandaba|uNkosikhona Ndabandaba]], yakhipha isikhathi sokuthi bonke abafokazi abangekho emthethweni eNingizimu Afrika bahambe. Usuku lomhla zingama-30 kuNhlangulana ngonyaka wezi-2026 lwakhishwa okokuqala mhla ziyi-7 kuZibandlela ngonyaka wezi-2025, njengesaziso sezinyanga eziyisithupha sokuwavumela ukuba alungiselele ukuhamba.<ref>{{Cite web|last=Buthelezi|first=Siphesihle|title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline|url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Isikhathi esibekiwe sabangela ukwesaba phakathi kwabafuduki kanye namaqembu omphakathi. Ekuqaleni kukaNhlangulana, izinkulungwane zezakhamuzi zaseMalawi zaqala ukuhlangana eSherwood Park eThekwini ngenxa yokwesaba ukuhlaselwa.<ref>{{Cite web|last=Nxumalo|first=Sakhiseni|title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms|url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836|accessdate=1 July 2026|website=news24}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comins|first=Lyse|title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref> Abafuduki abangekho emthethweni abavela [[IZimbabwe|Izimbabwe]] nabo baqala ukuthutheleka e-Zimbabwean Consulate eKapa, benethemba lokushiya iNingizimu Afrika ngaphambi kuka-30 June.<ref>{{Cite web|title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate|url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate|accessdate=1 July 2026|website=enca}}</ref> Ukungaqiniseki ngalokho okwakuzokwenzeka ngoNhlangulana womhla zingama-30 kwasakazeka ukwesaba namahemuhemu kulo lonke izwe. [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|Uhulumeni waseNingizimu Afrika]] waphendula ngokumemezela ukuthi kusetshenziswe imali eyizigidi ezingama-R600 (ama-dollar ayizigidi ezingama-36.4) ukuze kuvikelwe abantu futhi kuncishiswe ubudlova obungaba khona.<ref>{{Cite web|last=Massango|first=Alberto|title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest|url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/|accessdate=1 July 2026|website=aimnews}}</ref> UNgqongqoshe Wamaphoyisa uFiroz Cachalia wembula ukuthi ama-R600 million aphinde athunyelwe eNingizimu Afrika Police Service (SAPS) ukuze kuqinisekiswe ukuthi alungele ukusebenza ngaphambi kwemibhikisho ehleliwe ezweni lonke ngoJuni 30.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Police pour R600m into June 30 security plan|url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Ngosuku olumiswe lukaNhlangulana ngomhla zingama-30, amaqembu omphakathi angaphezu kwama-20 ayeyingxenye yemibhikisho ehleliwe kuzo zonke [[izifundazwe zaseNingizimu Afrika]]. NgokweMail and Guardian "Ukubhikisha kwakunokuthula kakhulu, nababhikishi behambisana namaphoyisa usuku lonke"<ref>{{Cite web|last=M&G Reporters|title=30 June demonstrations conclude relatively peacefully|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref>Izixuku ezinkulu zababhikishi zabonwa emadolobheni afana [[IGoli (idolobha)|neGoli]], iTheku, i[[East London, Eastern Cape|iGompo]], [[IBloemfontein|I-Bloemfontein]], iPitoli [[IKapa|kanye neKapa]], kuyilapho izixuku ezincane zabonwa amadolobheni afanana neHermanus, [[Ibhayi|iGqeberha]], [[iKroonstad]], [[iZeerust]], [[ITzaneen|izaneen]], [[iThohoyandou]] [[Kimberley|iKimberley]], kanye nezenzakalo ezithile zokwesabisa nobudlova.<ref>{{Cite web|last=iol Repoters|title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/|accessdate=1 July 2026}}</ref> EHillbrow, abantu abathathu baseNigeria baboshwa ngemuva kokudubula ababhikishi, balimaza umuntu oneminyaka eyi-17 ubudala.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo, Maseko|first=Khanyisile, Nomsa|title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po|accessdate=1 July 2026|website=bbc}}</ref> Kwabonakala futhi ukubhikisha emadolobheni afana neThembisa, [[Soweto|iSoweto]], iThomasa, iTsakane, EMalahleni neNquthu.<ref>{{Cite web|last=Mothoa|first=Seipati|title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/|accessdate=1 July 2026|website=timeslive}}</ref><ref>{{Cite web|last=NovaNews Reporters|title=30 June shutdown: Here's what's happening - Live updates|url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/|accessdate=1 July 2026|website=novenews}}</ref> Ingqikithi yenani lemibhikisho ezweni lonke ibikwa ukuthi ingu-120, engu-108 inokuthula, kanti engu-12 inezehlakalo zobudlova.<ref>{{Cite web|last=Majadibodu|first=Simon|title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners|url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> == Ukusebenzisana == NgoNcwaba wezi-2026 le nhlangano yakha ukubambisana ne-AfriForum ukulwa nenkohlakalo nokusola uhulumeni njengembangela.<ref>{{Cite web|last=Hip|first=Chante Ho|title=AfriForum, March and March form unlikely alliance on community safety, anti-crime work|url=https://www.ewn.co.za/2026/08/20/afriforum-march-and-march-form-unlikely-alliance-on-community-safety-anti-crime-work|accessdate=2026-08-21|website=EWN|language=en}}</ref> Ukubambisana kuzogxila ezindabeni ezinjengezimpilo zomphakathi, izindaba zomthetho, imfundo, izinhlelo zokulwa nobugebengu kanye nokufuduka okungekho emthethweni eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=TimesLIVE|first=TimesLIVE|date=2026-08-20|title=POLL {{!}} Is the partnership between March and March and AfriForum positive for civil society?|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-08-20-poll-is-the-partnership-between-march-and-march-and-afriforum-positive-for-civil-society/|accessdate=2026-08-21|website=TimesLIVE|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=AfriForum, March and March forge alliance to bypass ‘State failure’|url=https://www.polity.org.za/article/afriforum-march-and-march-forge-alliance-to-bypass-state-failure-2026-08-19|accessdate=2026-08-21|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> == Bheka futhi == * [[Ukucwaswa kwezifiki eNingizimu Afrika]] == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == [[Category:Pages with unreviewed translations]] nck8zbkwy6gj1dauehh1k5g30857xgk 129048 129046 2026-09-17T18:15:42Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho]] to [[March and March]]: Igama lenhlangano elifanele, isilotshwa simayelana nenhlangano 129046 wikitext text/x-wiki '''Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho''' eyasungulwa ngoNdasa ngonyaka wezi-2024 <ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=26 July 2025|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/jwbdj|archive-date=5 July 2026|accessdate=5 July 2026|website=IOL}}</ref> uyinhlangano yomphakathi yaseNingizimu Afrika egxile kwabokufika abangenayo imvumo yokuba kuleli.<ref>{{Cite web|title=About our movement|url=https://marchandmarch.org.za/about|accessdate=28 June 2026|website=marchandmarch.org.za}}</ref><ref name="Pilane">{{Cite web|last=Pilane|first=Reitumetse|date=2026-06-23|title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=[[Telegraph.co.uk|The Telegraph]]}}</ref> Le nhlangano ihlotshaniswa ne-Operation Dudula kanye nesimemezelo sePatriot Alliance sokuxosha abafuduki abangekho emthethweni nabangenamvume, besebenzisa isiqubulo esithi ''Abahambe'' (Kumele bahambe) ngesikhathi sokubhikisha. Ngonyaka wezi-2026, imikhankaso nemibhikisho yabo isakazeke ezweni lonke futhi yahlanganiswa nezenzo eziningi zobudlova nokucwasa ngokobuzwe.<ref name="Pilane" /><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cooks|first=Tim|date=26 June 2026|title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests?|url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/|accessdate=26 June 2026|website=Reuters}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho waqala ukuvelela emithonjeni yezindaba yaseNingizimu Afrika nasemhlabeni wonke ngonyaka wezi-2025,<ref>{{Cite web|date=2026-05-11|title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa|url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa|accessdate=2026-05-20|website=France 24|language=en}}</ref> lapho behlala ezikhungweni zezempilo zomphakathi e[[IKwaZulu-Natali|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=2025-04-09|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|accessdate=2026-06-05|website=IOL|language=en}}</ref> Le nhlangano yabeka amavolontiya ngaphandle kwemitholampilo kahulumeni nezibhedlela futhi yagxila ekubhekeni amasango. Lokhu kwenzeka ezibhedlela i-Addington, R. K Khan, nakwezinye izikhungo zokunakekelwa kwezempilo zomphakathi. Amavolontiya aphikelela ngokuthi kufanele uveze umazisi ukuze uthole imvume yokungena esikhungweni sezempilo.<ref>{{Cite web|last=Yoganathan|first=Venilla|date=2025-07-30|title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities|url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/|accessdate=2026-06-05|website=Juta MedicalBrief|language=en-US}}</ref> Ekuqaleni konyaka wezi-2026, abaholi bamemezela ukuphela komkhankaso wabo wokubheka amasango emitholampilo nezibhedlela; futhi bahlela imibhikisho eminingi emelene nokufuduka okungekho emthethweni kulo lonke izwe ngonyaka wezi-2026 eNingizimu Afrika futhi kwabekwa isikhathi sookugcina 'mhla zinga-30 kuNhlangulana'.<ref>{{Cite web|last=Sithole|first=Wendy|date=2026-01-07|title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades|url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/|accessdate=2026-06-05|website=Berea Mail|language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-06-25|title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA's political class|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Ukugxila kwabo kwabe sekushintshela ekubhikisheni ngaphandle kwesikole samabanga aphansi i-Addington besebenzisana nenhlangano uMkhonto Wesizwe ne-Operation Dudula.<ref>{{Cite web|last=Mabaso|first=Nhlanhla|title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School|url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school|accessdate=2026-06-05|website=EWN|language=en}}</ref> Ekupheleni kukaNdasa wonyaka wezi-2026, le nhlangano yahlela ukubhikisha ngokumelene nokugcotshwa komuntu waseNigeria owabekwa umqhele we-''Igwe Ndigbo'' edolobheni laseKuGompo e-Eastern Cape.<ref>{{Cite web|last=Asanda|first=Nini|title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape|url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|accessdate=2026-06-30|website=Sowetan|language=en}}</ref> Owayengumsakazi uNgizwe Mchunu, abaholi bendabuko, izinhlangano zomphakathi namaqembu ezombusazwe kufaka phakathi I-ActionSA, kanye nePatriot Alliance, nabo baba yingxenye yombhikisho, bephikisana nokubekwa kwalenkosi ngokugekho emthethweni. Ukubhikisha kwaphenduka okunobudlova ngezimoto nezitolo zezakhamuzi zakwamanye amazwe ezashiswa ngomlilo.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|accessdate=2026-06-30|website=Capetimes.co.za|language=en}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho ubhaliswe njengenhlangano engenzi nzuzo<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=May 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 June 2026 |work=Pindula}}</ref> futhi iholwa ngu[[Jacinta Ngobese-Zuma]]. UNkk. Ngobese-Zuma ungumdlali womsakazo owathola umklomelo njengomsakazi kumsakazo iVuma FM.<ref>{{Cite web|last=Jabulani|first=Langa|title=Presenter starts year on a high note!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108|accessdate=28 June 2026|website=snl24.com}}</ref> Waxoshwa ngaphandle kwezizathu esiteshini ngonyaka wezi- 2025.<ref>{{Cite web|title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract|url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/|accessdate=28 June 2026|website=sunday tribune.co.za}}</ref> Ekuqaleni yachazwa njengeqembu eliholwa izakhamuzi [[ITheku|ezakhele iTheku]], ezibhekene nokwehluleka kombuso.<ref>{{Cite web|last=Simelane|first=Bheki C.|date=2026-04-29|title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/|accessdate=2026-05-20|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Njengoba inhlangano ikhula, iqembu laqala ukugxila kubafuduki abangekho emthethweni kanye nemthelela wabo ezinseleleni zamanje zaseNingizimu Afrika. Abagxeki nabanye abahlaziyi baye baphikisana ngokuthi inqubomgomo yombuso yokulawulwa komngcele, ukulethwa kwezinsiza kanye nobugebengu nakho kuyimbangela.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Le nhlangano inamagatsha ezifundazweni eziningana, futhi ngoMbasa nangoNhlaba ngonyaka wezi-2026, yahlela imibhikisho ngokumelene nabafuduki abangekho emthethweni ePitoli, [[IGoli (idolobha)|sifundazweni saseGoli]] naseThekwini.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[GroundUp (news agency)|GroundUp]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Imibiko ithi okungenani amadoda amabili aseNigeria abulawa ezenzakalweni ezihlukene eGoli phakathi kwalesi sikhathi.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en}}</ref> Omunye [[Ubushoshovu|oyisishoshovu esilwela umphakathi]] nomholi we-''Insizwa Nobunsizwa Development Foundation'', u[[Nkosikhona Ndabandaba]], owaziwa ngelika Phakel'umthakathi, wahola imibhikisho ehlelwe yile nhlangano, wathi "Asikhuthazi noma yibuphi ubudlova ngokumelene nabafowethu nodadewethu abavela kwamanye amazwe. esikufunayo nje ukuthi bangene ezweni lethu ngokusemthethweni nokuthi akufanele badayisele izingane zethu izidakamizwa noma benze zonke izinhlobo zobugebengu" <ref>{{Cite web|last=Hope|first=Ntanzi|title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on June 30|url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=28 June 2026|website=iol.co.za}}</ref> Le nhlangano ithi ayihambisani nezombusazwe kodwa iye yahlanganiswa neqembu lezombusazwe UMkhonto weSizwe (MK).<ref name=":0" /> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho kanye nomholi we-Insizwa nobunsi [[Nkosikhona Ndabandaba|uNkosikhona Ndabandaba]], yakhipha isikhathi sokuthi bonke abafokazi abangekho emthethweni eNingizimu Afrika bahambe. Usuku lomhla zingama-30 kuNhlangulana ngonyaka wezi-2026 lwakhishwa okokuqala mhla ziyi-7 kuZibandlela ngonyaka wezi-2025, njengesaziso sezinyanga eziyisithupha sokuwavumela ukuba alungiselele ukuhamba.<ref>{{Cite web|last=Buthelezi|first=Siphesihle|title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline|url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Isikhathi esibekiwe sabangela ukwesaba phakathi kwabafuduki kanye namaqembu omphakathi. Ekuqaleni kukaNhlangulana, izinkulungwane zezakhamuzi zaseMalawi zaqala ukuhlangana eSherwood Park eThekwini ngenxa yokwesaba ukuhlaselwa.<ref>{{Cite web|last=Nxumalo|first=Sakhiseni|title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms|url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836|accessdate=1 July 2026|website=news24}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comins|first=Lyse|title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref> Abafuduki abangekho emthethweni abavela [[IZimbabwe|Izimbabwe]] nabo baqala ukuthutheleka e-Zimbabwean Consulate eKapa, benethemba lokushiya iNingizimu Afrika ngaphambi kuka-30 June.<ref>{{Cite web|title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate|url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate|accessdate=1 July 2026|website=enca}}</ref> Ukungaqiniseki ngalokho okwakuzokwenzeka ngoNhlangulana womhla zingama-30 kwasakazeka ukwesaba namahemuhemu kulo lonke izwe. [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|Uhulumeni waseNingizimu Afrika]] waphendula ngokumemezela ukuthi kusetshenziswe imali eyizigidi ezingama-R600 (ama-dollar ayizigidi ezingama-36.4) ukuze kuvikelwe abantu futhi kuncishiswe ubudlova obungaba khona.<ref>{{Cite web|last=Massango|first=Alberto|title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest|url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/|accessdate=1 July 2026|website=aimnews}}</ref> UNgqongqoshe Wamaphoyisa uFiroz Cachalia wembula ukuthi ama-R600 million aphinde athunyelwe eNingizimu Afrika Police Service (SAPS) ukuze kuqinisekiswe ukuthi alungele ukusebenza ngaphambi kwemibhikisho ehleliwe ezweni lonke ngoJuni 30.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Police pour R600m into June 30 security plan|url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Ngosuku olumiswe lukaNhlangulana ngomhla zingama-30, amaqembu omphakathi angaphezu kwama-20 ayeyingxenye yemibhikisho ehleliwe kuzo zonke [[izifundazwe zaseNingizimu Afrika]]. NgokweMail and Guardian "Ukubhikisha kwakunokuthula kakhulu, nababhikishi behambisana namaphoyisa usuku lonke"<ref>{{Cite web|last=M&G Reporters|title=30 June demonstrations conclude relatively peacefully|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref>Izixuku ezinkulu zababhikishi zabonwa emadolobheni afana [[IGoli (idolobha)|neGoli]], iTheku, i[[East London, Eastern Cape|iGompo]], [[IBloemfontein|I-Bloemfontein]], iPitoli [[IKapa|kanye neKapa]], kuyilapho izixuku ezincane zabonwa amadolobheni afanana neHermanus, [[Ibhayi|iGqeberha]], [[iKroonstad]], [[iZeerust]], [[ITzaneen|izaneen]], [[iThohoyandou]] [[Kimberley|iKimberley]], kanye nezenzakalo ezithile zokwesabisa nobudlova.<ref>{{Cite web|last=iol Repoters|title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/|accessdate=1 July 2026}}</ref> EHillbrow, abantu abathathu baseNigeria baboshwa ngemuva kokudubula ababhikishi, balimaza umuntu oneminyaka eyi-17 ubudala.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo, Maseko|first=Khanyisile, Nomsa|title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po|accessdate=1 July 2026|website=bbc}}</ref> Kwabonakala futhi ukubhikisha emadolobheni afana neThembisa, [[Soweto|iSoweto]], iThomasa, iTsakane, EMalahleni neNquthu.<ref>{{Cite web|last=Mothoa|first=Seipati|title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/|accessdate=1 July 2026|website=timeslive}}</ref><ref>{{Cite web|last=NovaNews Reporters|title=30 June shutdown: Here's what's happening - Live updates|url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/|accessdate=1 July 2026|website=novenews}}</ref> Ingqikithi yenani lemibhikisho ezweni lonke ibikwa ukuthi ingu-120, engu-108 inokuthula, kanti engu-12 inezehlakalo zobudlova.<ref>{{Cite web|last=Majadibodu|first=Simon|title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners|url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> == Ukusebenzisana == NgoNcwaba wezi-2026 le nhlangano yakha ukubambisana ne-AfriForum ukulwa nenkohlakalo nokusola uhulumeni njengembangela.<ref>{{Cite web|last=Hip|first=Chante Ho|title=AfriForum, March and March form unlikely alliance on community safety, anti-crime work|url=https://www.ewn.co.za/2026/08/20/afriforum-march-and-march-form-unlikely-alliance-on-community-safety-anti-crime-work|accessdate=2026-08-21|website=EWN|language=en}}</ref> Ukubambisana kuzogxila ezindabeni ezinjengezimpilo zomphakathi, izindaba zomthetho, imfundo, izinhlelo zokulwa nobugebengu kanye nokufuduka okungekho emthethweni eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=TimesLIVE|first=TimesLIVE|date=2026-08-20|title=POLL {{!}} Is the partnership between March and March and AfriForum positive for civil society?|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-08-20-poll-is-the-partnership-between-march-and-march-and-afriforum-positive-for-civil-society/|accessdate=2026-08-21|website=TimesLIVE|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=AfriForum, March and March forge alliance to bypass ‘State failure’|url=https://www.polity.org.za/article/afriforum-march-and-march-forge-alliance-to-bypass-state-failure-2026-08-19|accessdate=2026-08-21|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> == Bheka futhi == * [[Ukucwaswa kwezifiki eNingizimu Afrika]] == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == [[Category:Pages with unreviewed translations]] nck8zbkwy6gj1dauehh1k5g30857xgk 129052 129048 2026-09-17T18:17:10Z Fongcwele 16873 129052 wikitext text/x-wiki INhlangano ebizwa '''March and March''' eyasungulwa ngoNdasa ngonyaka wezi-2024 <ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=26 July 2025|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/jwbdj|archive-date=5 July 2026|accessdate=5 July 2026|website=IOL}}</ref> iyinhlangano yomphakathi yaseNingizimu Afrika egxile kwabokufika abangenayo imvumo yokuba kuleli.<ref>{{Cite web|title=About our movement|url=https://marchandmarch.org.za/about|accessdate=28 June 2026|website=marchandmarch.org.za}}</ref><ref name="Pilane">{{Cite web|last=Pilane|first=Reitumetse|date=2026-06-23|title=Police watch as anti-foreigner marchers vandalise businesses, join inspections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-23-police-look-on-as-anti-foreigner-marchers-vandalise-businesses-join-inspections/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=[[Telegraph.co.uk|The Telegraph]]}}</ref> Le nhlangano ihlotshaniswa ne-Operation Dudula kanye nesimemezelo sePatriot Alliance sokuxosha abafuduki abangekho emthethweni nabangenamvume, besebenzisa isiqubulo esithi ''Abahambe'' (Kumele bahambe) ngesikhathi sokubhikisha. Ngonyaka wezi-2026, imikhankaso nemibhikisho yabo isakazeke ezweni lonke futhi yahlanganiswa nezenzo eziningi zobudlova nokucwasa ngokobuzwe.<ref name="Pilane" /><ref>{{Cite web|last=Farmer|first=Ben|date=21 June 2026|title=Thousands of migrants flee South Africa ahead of anti-foreigner ultimatum|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/thousands-flee-south-africa-ahead-anti-foreigner-ultimatum/|website=The Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cooks|first=Tim|date=26 June 2026|title=What is behind South Africa's anti-immigrant protests?|url=https://www.reuters.com/world/africa/what-is-behind-south-africas-anti-immigrant-protests-2026-06-26/|accessdate=26 June 2026|website=Reuters}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho waqala ukuvelela emithonjeni yezindaba yaseNingizimu Afrika nasemhlabeni wonke ngonyaka wezi-2025,<ref>{{Cite web|date=2026-05-11|title='It's organised intimidation': New wave of anti-migrant violence sweeps South Africa|url=https://www.france24.com/en/africa/20260511-organised-intimidation-new-wave-anti-migrant-violence-south-africa|accessdate=2026-05-20|website=France 24|language=en}}</ref> lapho behlala ezikhungweni zezempilo zomphakathi e[[IKwaZulu-Natali|KwaZulu-Natal]].<ref>{{Cite web|last=Luke|first=Amahle|last2=Phasha|first2=Koketso|last3=Mlambo|first3=Sihle|last4=Majadibodu|first4=Simon|date=2025-04-09|title=Is this the new South Africa? March and March NGO demands IDs at KZN public hospitals|url=https://iol.co.za/news/politics/2025-07-26-is-this-the-new-south-africa-march-and-march-ngo-demands-ids-at-kzn-public-hospitals/|accessdate=2026-06-05|website=IOL|language=en}}</ref> Le nhlangano yabeka amavolontiya ngaphandle kwemitholampilo kahulumeni nezibhedlela futhi yagxila ekubhekeni amasango. Lokhu kwenzeka ezibhedlela i-Addington, R. K Khan, nakwezinye izikhungo zokunakekelwa kwezempilo zomphakathi. Amavolontiya aphikelela ngokuthi kufanele uveze umazisi ukuze uthole imvume yokungena esikhungweni sezempilo.<ref>{{Cite web|last=Yoganathan|first=Venilla|date=2025-07-30|title=Anti-foreigner group ups ante at healthcare facilities|url=https://www.medicalbrief.co.za/anti-foreigner-group-ups-ante-at-healthcare-facilities/|accessdate=2026-06-05|website=Juta MedicalBrief|language=en-US}}</ref> Ekuqaleni konyaka wezi-2026, abaholi bamemezela ukuphela komkhankaso wabo wokubheka amasango emitholampilo nezibhedlela; futhi bahlela imibhikisho eminingi emelene nokufuduka okungekho emthethweni kulo lonke izwe ngonyaka wezi-2026 eNingizimu Afrika futhi kwabekwa isikhathi sookugcina 'mhla zinga-30 kuNhlangulana'.<ref>{{Cite web|last=Sithole|first=Wendy|date=2026-01-07|title=March-And-March to cease hospitals, clinics blockades|url=https://www.citizen.co.za/berea-mail/news-headlines/2026/01/07/march-and-march-to-cease-hospitals-clinics-blockades/|accessdate=2026-06-05|website=Berea Mail|language=en-GB}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-06-25|title=Xenophobic unrest — a crisis co-written by March and March and SA's political class|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-06-25-xenophobic-unrest-a-crisis-co-written-by-march-and-march-and-sas-political-class/|accessdate=2026-06-26|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Ukugxila kwabo kwabe sekushintshela ekubhikisheni ngaphandle kwesikole samabanga aphansi i-Addington besebenzisana nenhlangano uMkhonto Wesizwe ne-Operation Dudula.<ref>{{Cite web|last=Mabaso|first=Nhlanhla|title=KZN Education MEC criticises ongoing protests at Addington Primary School|url=https://www.ewn.co.za/2026/01/30/kzn-education-mec-criticises-ongoing-protests-at-addington-primary-school|accessdate=2026-06-05|website=EWN|language=en}}</ref> Ekupheleni kukaNdasa wonyaka wezi-2026, le nhlangano yahlela ukubhikisha ngokumelene nokugcotshwa komuntu waseNigeria owabekwa umqhele we-''Igwe Ndigbo'' edolobheni laseKuGompo e-Eastern Cape.<ref>{{Cite web|last=Asanda|first=Nini|title=Protest over Nigerian king turns violent in Eastern Cape|url=https://www.sowetan.co.za/news/2026-03-31-protest-over-nigerian-king-turns-violent-in-eastern-cape/|accessdate=2026-06-30|website=Sowetan|language=en}}</ref> Owayengumsakazi uNgizwe Mchunu, abaholi bendabuko, izinhlangano zomphakathi namaqembu ezombusazwe kufaka phakathi I-ActionSA, kanye nePatriot Alliance, nabo baba yingxenye yombhikisho, bephikisana nokubekwa kwalenkosi ngokugekho emthethweni. Ukubhikisha kwaphenduka okunobudlova ngezimoto nezitolo zezakhamuzi zakwamanye amazwe ezashiswa ngomlilo.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Eastern Cape protests turn violent over Nigerian kings coronation|url=https://capetimes.co.za/news/2026-03-31-eastern-cape-protests-turn-violent-over-nigerian-kings-coronation/|accessdate=2026-06-30|website=Capetimes.co.za|language=en}}</ref> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho ubhaliswe njengenhlangano engenzi nzuzo<ref>{{Cite news |last=Pindulaadmin |date=May 2026 |title=March and March |url=https://www.pindula.co.zw/March_and_March |access-date=5 June 2026 |work=Pindula}}</ref> futhi iholwa ngu[[Jacinta Ngobese-Zuma]]. UNkk. Ngobese-Zuma ungumdlali womsakazo owathola umklomelo njengomsakazi kumsakazo iVuma FM.<ref>{{Cite web|last=Jabulani|first=Langa|title=Presenter starts year on a high note!|url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/radio-jacinta-ngobese-is-nominated-for-the-ladies-in-media-awards-20240108|accessdate=28 June 2026|website=snl24.com}}</ref> Waxoshwa ngaphandle kwezizathu esiteshini ngonyaka wezi- 2025.<ref>{{Cite web|title=Presenter takes legal action against Vuma FM over termination of contract|url=https://sundaytribune.co.za/news/2025-08-27-presenter-takes-legal-action-against-vuma-fm-over-termination-of-contract/|accessdate=28 June 2026|website=sunday tribune.co.za}}</ref> Ekuqaleni yachazwa njengeqembu eliholwa izakhamuzi [[ITheku|ezakhele iTheku]], ezibhekene nokwehluleka kombuso.<ref>{{Cite web|last=Simelane|first=Bheki C.|date=2026-04-29|title=March and March moves into Gauteng as anti-foreigner sentiment swells ahead of elections|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-29-march-and-march-moves-into-gauteng-as-anti-foreigner-sentiment-swells-ahead-of-elections/|accessdate=2026-05-20|website=Daily Maverick|language=en}}</ref> Njengoba inhlangano ikhula, iqembu laqala ukugxila kubafuduki abangekho emthethweni kanye nemthelela wabo ezinseleleni zamanje zaseNingizimu Afrika. Abagxeki nabanye abahlaziyi baye baphikisana ngokuthi inqubomgomo yombuso yokulawulwa komngcele, ukulethwa kwezinsiza kanye nobugebengu nakho kuyimbangela.<ref>{{Cite news |last=Gumede {{!}} AP |first=Mogomotsi Magome and Michelle |date=2026-04-29 |title=Hundreds march in Johannesburg against illegal migration as shops shut over looting fears. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/29/south-africa-illegal-immigration-march-protests/c4250f8a-43cd-11f1-b19d-32431046b5b4_story.html |access-date=2026-05-20 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Le nhlangano inamagatsha ezifundazweni eziningana, futhi ngoMbasa nangoNhlaba ngonyaka wezi-2026, yahlela imibhikisho ngokumelene nabafuduki abangekho emthethweni ePitoli, [[IGoli (idolobha)|sifundazweni saseGoli]] naseThekwini.<ref>{{Cite news |last=Mabona |first=Warren |date=28 April 2026 |title=Pretoria disrupted by anti-immigrant march |url=https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260507144200/https://groundup.org.za/article/pretoria-disrupted-by-anti-immigrant-march/ |archive-date=7 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[GroundUp (news agency)|GroundUp]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebata |first=Silindelo |date=29 April 2026 |title=March and March turns focus to Johannesburg |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043921/https://www.enca.com/news-top-stories-videos/march-and-march-turns-focus-johannesburg |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[ENCA]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Buthelezi |first=Siphesihle |date=21 April 2026 |title=March and March Durban CBD clean-up campaigns: Concern over business disruptions |url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://iol.co.za/mercury/news/2026-04-21-march-and-march-durban-cbd-clean-up-campaigns-concern-over-business-disruptions/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=Independent Online |language=en}}</ref> Imibiko ithi okungenani amadoda amabili aseNigeria abulawa ezenzakalweni ezihlukene eGoli phakathi kwalesi sikhathi.<ref>{{Cite news |last=Onje |first=Ojochenemi |date=28 April 2026 |title=Two Nigerians killed in fresh xenophobic attacks in South Africa |url=https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520043918/https://businessday.ng/news/article/two-nigerians-killed-in-fresh-xenophobic-attacks-in-south-africa/ |archive-date=20 May 2026 |access-date=25 May 2026 |work=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]] |location=Lagos, Nigeria |language=en}}</ref> Omunye [[Ubushoshovu|oyisishoshovu esilwela umphakathi]] nomholi we-''Insizwa Nobunsizwa Development Foundation'', u[[Nkosikhona Ndabandaba]], owaziwa ngelika Phakel'umthakathi, wahola imibhikisho ehlelwe yile nhlangano, wathi "Asikhuthazi noma yibuphi ubudlova ngokumelene nabafowethu nodadewethu abavela kwamanye amazwe. esikufunayo nje ukuthi bangene ezweni lethu ngokusemthethweni nokuthi akufanele badayisele izingane zethu izidakamizwa noma benze zonke izinhlobo zobugebengu" <ref>{{Cite web|last=Hope|first=Ntanzi|title=KZN police, March and March pledge peaceful protests on June 30|url=https://iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/2026-06-26-civil-society-leaders-in-kwazulu-natal-advocate-for-peaceful-protests-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=28 June 2026|website=iol.co.za}}</ref> Le nhlangano ithi ayihambisani nezombusazwe kodwa iye yahlanganiswa neqembu lezombusazwe UMkhonto weSizwe (MK).<ref name=":0" /> Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho kanye nomholi we-Insizwa nobunsi [[Nkosikhona Ndabandaba|uNkosikhona Ndabandaba]], yakhipha isikhathi sokuthi bonke abafokazi abangekho emthethweni eNingizimu Afrika bahambe. Usuku lomhla zingama-30 kuNhlangulana ngonyaka wezi-2026 lwakhishwa okokuqala mhla ziyi-7 kuZibandlela ngonyaka wezi-2025, njengesaziso sezinyanga eziyisithupha sokuwavumela ukuba alungiselele ukuhamba.<ref>{{Cite web|last=Buthelezi|first=Siphesihle|title=Anti-illegal immigration group reassures public ahead of June 30 deadline|url=https://iol.co.za/mercury/news/2026-05-28-anti-illegal-immigration-group-reassures-public-ahead-of-june-30-deadline/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Isikhathi esibekiwe sabangela ukwesaba phakathi kwabafuduki kanye namaqembu omphakathi. Ekuqaleni kukaNhlangulana, izinkulungwane zezakhamuzi zaseMalawi zaqala ukuhlangana eSherwood Park eThekwini ngenxa yokwesaba ukuhlaselwa.<ref>{{Cite web|last=Nxumalo|first=Sakhiseni|title=Thousands of foreign nationals seek refuge at Durban park as June 30 deadline looms|url=https://www.news24.com/southafrica/news/thousands-of-foreign-nationals-seek-refuge-at-durban-park-as-june-30-deadline-looms-20260612-0836|accessdate=1 July 2026|website=news24}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comins|first=Lyse|title=SA xenophobia: Births, rising fury and the state's deportation crackdown|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-16-sa-xenophobia-births-rising-fury-and-the-state-s-deportation-crackdown/#google_vignette|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref> Abafuduki abangekho emthethweni abavela [[IZimbabwe|Izimbabwe]] nabo baqala ukuthutheleka e-Zimbabwean Consulate eKapa, benethemba lokushiya iNingizimu Afrika ngaphambi kuka-30 June.<ref>{{Cite web|title=Zimbabwean nationals flock to Cape Town Consulate|url=https://www.enca.com/news/zimbabwean-nationals-flock-cape-town-consulate|accessdate=1 July 2026|website=enca}}</ref> Ukungaqiniseki ngalokho okwakuzokwenzeka ngoNhlangulana womhla zingama-30 kwasakazeka ukwesaba namahemuhemu kulo lonke izwe. [[UHulumeni waseNingizimu Afrika|Uhulumeni waseNingizimu Afrika]] waphendula ngokumemezela ukuthi kusetshenziswe imali eyizigidi ezingama-R600 (ama-dollar ayizigidi ezingama-36.4) ukuze kuvikelwe abantu futhi kuncishiswe ubudlova obungaba khona.<ref>{{Cite web|last=Massango|first=Alberto|title=South African Government announces R600-million plan to address xenophobic unrest|url=https://aimnews.org/2026/06/28/south-african-government-announces-r600-million-plan-to-address-xenophobic-unrest/|accessdate=1 July 2026|website=aimnews}}</ref> UNgqongqoshe Wamaphoyisa uFiroz Cachalia wembula ukuthi ama-R600 million aphinde athunyelwe eNingizimu Afrika Police Service (SAPS) ukuze kuqinisekiswe ukuthi alungele ukusebenza ngaphambi kwemibhikisho ehleliwe ezweni lonke ngoJuni 30.<ref>{{Cite web|last=Nel|first=Brandon|title=Police pour R600m into June 30 security plan|url=https://iol.co.za/news/2026-06-23-police-pour-r600m-into-june-30-security-plan/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> Ngosuku olumiswe lukaNhlangulana ngomhla zingama-30, amaqembu omphakathi angaphezu kwama-20 ayeyingxenye yemibhikisho ehleliwe kuzo zonke [[izifundazwe zaseNingizimu Afrika]]. NgokweMail and Guardian "Ukubhikisha kwakunokuthula kakhulu, nababhikishi behambisana namaphoyisa usuku lonke"<ref>{{Cite web|last=M&G Reporters|title=30 June demonstrations conclude relatively peacefully|url=https://mg.co.za/news/south-africa/2026-06-30-30-june-demonstrations-conclude-relatively-peacefully/|accessdate=1 July 2026|website=mg}}</ref>Izixuku ezinkulu zababhikishi zabonwa emadolobheni afana [[IGoli (idolobha)|neGoli]], iTheku, i[[East London, Eastern Cape|iGompo]], [[IBloemfontein|I-Bloemfontein]], iPitoli [[IKapa|kanye neKapa]], kuyilapho izixuku ezincane zabonwa amadolobheni afanana neHermanus, [[Ibhayi|iGqeberha]], [[iKroonstad]], [[iZeerust]], [[ITzaneen|izaneen]], [[iThohoyandou]] [[Kimberley|iKimberley]], kanye nezenzakalo ezithile zokwesabisa nobudlova.<ref>{{Cite web|last=iol Repoters|title=How June 30 unfolded: Peaceful protests, isolated violence and a movement that isn't over|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2026-06-30-june-30-d-day-comes-and-goes-as-peaceful-protests-mark-anti-immigration-day/|accessdate=1 July 2026}}</ref> EHillbrow, abantu abathathu baseNigeria baboshwa ngemuva kokudubula ababhikishi, balimaza umuntu oneminyaka eyi-17 ubudala.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo, Maseko|first=Khanyisile, Nomsa|title=Thousands of anti-migrant protesters march in South Africa amid heavy police presence|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4eq1l184po|accessdate=1 July 2026|website=bbc}}</ref> Kwabonakala futhi ukubhikisha emadolobheni afana neThembisa, [[Soweto|iSoweto]], iThomasa, iTsakane, EMalahleni neNquthu.<ref>{{Cite web|last=Mothoa|first=Seipati|title=Thembisa protesters vow to keep marching until foreign-run shops close|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-06-30-thembisa-protesters-vow-to-keep-marching-until-foreign-run-shops-close/|accessdate=1 July 2026|website=timeslive}}</ref><ref>{{Cite web|last=NovaNews Reporters|title=30 June shutdown: Here's what's happening - Live updates|url=https://novanews.co.za/30-june-shutdown-heres-whats-happening/|accessdate=1 July 2026|website=novenews}}</ref> Ingqikithi yenani lemibhikisho ezweni lonke ibikwa ukuthi ingu-120, engu-108 inokuthula, kanti engu-12 inezehlakalo zobudlova.<ref>{{Cite web|last=Majadibodu|first=Simon|title=NatJoints: Most of 900 arrested during June 30 protests were illegal foreigners|url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-07-01-natjoints-most-of-900-arrested-during-june-30-protests-were-illegal-foreigners/|accessdate=1 July 2026|website=iol.co.za}}</ref> == Ukusebenzisana == NgoNcwaba wezi-2026 le nhlangano yakha ukubambisana ne-AfriForum ukulwa nenkohlakalo nokusola uhulumeni njengembangela.<ref>{{Cite web|last=Hip|first=Chante Ho|title=AfriForum, March and March form unlikely alliance on community safety, anti-crime work|url=https://www.ewn.co.za/2026/08/20/afriforum-march-and-march-form-unlikely-alliance-on-community-safety-anti-crime-work|accessdate=2026-08-21|website=EWN|language=en}}</ref> Ukubambisana kuzogxila ezindabeni ezinjengezimpilo zomphakathi, izindaba zomthetho, imfundo, izinhlelo zokulwa nobugebengu kanye nokufuduka okungekho emthethweni eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=TimesLIVE|first=TimesLIVE|date=2026-08-20|title=POLL {{!}} Is the partnership between March and March and AfriForum positive for civil society?|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2026-08-20-poll-is-the-partnership-between-march-and-march-and-afriforum-positive-for-civil-society/|accessdate=2026-08-21|website=TimesLIVE|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=AfriForum, March and March forge alliance to bypass ‘State failure’|url=https://www.polity.org.za/article/afriforum-march-and-march-forge-alliance-to-bypass-state-failure-2026-08-19|accessdate=2026-08-21|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> == Bheka futhi == * [[Ukucwaswa kwezifiki eNingizimu Afrika]] == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == [[Category:Pages with unreviewed translations]] syv6kcgik3vrnbusrt20td21y8oj26r ITre Hale 0 35373 129020 2026-09-17T12:32:28Z Lusanda63 27266 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375360457|Tre Hale]]" 129020 wikitext text/x-wiki U'''Tre Hale''' (owazalwa mhla zingama-28 kuMfumfu 1992) ungumlingisi waseMelika nomkhangisi waseRancho Cucamonga, [[California|eCalifornia]], e-USA.<ref name=":0">{{Cite web|last=Weiner|first=Yitzi|date=2023-05-23|title=Tre Hale Of 'Platonic' On The Five Things You Need To Create A Successful Career In TV & Film|url=https://medium.com/authority-magazine/tre-hale-of-platonic-on-the-five-things-you-need-to-create-a-successful-career-in-tv-film-6383a3df54f9|accessdate=2026-08-01|website=Authority Magazine|language=en}}</ref> Waziwa kakhulu ngokufanekisa u-Andy kwi-''Platonic'', uRocko ku-''Love and Monsters'' noDaren "Stro" Stroman kwi''-Nemesis''.<ref>{{Cite web|title=Tre Hale|url=https://www.tvguide.com/celebrities/tre-hale/credits/3000645408/|accessdate=2026-08-01|website=TVGuide.com|language=en}}</ref> == Ukukhula kwakhe nemfundo. == UHale wazalelwa eRancho Cucamonga, eCalifornia, e-USA. Wafunda amabanga aphakeme eDamien High School.<ref>{{Cite web|title=2013 Football Roster|url=https://uclabruins.com/sports/football/roster/season/2013|accessdate=2026-08-03|website=UCLA Bruins|language=en-US}}</ref> Ngesikhathi esesikoleni wadlala ibhola likanobhutshuzwayo njenge-fullback. Waqokwa njengomdlali wasemuva ovelele wonyaka waseDamien High School ngonyaka wezi-2009. Uphinde wabamba iqhaza emdlalweni we-track and field futhi wancintisana nge-shot put ne-disc. Udlale ibhola likanobhutshuzwayo lasekolishi e-UCLA njenge-fullback iminyaka emihlanu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=Popternative|date=2023-06-16|title=Interview: Tre Hale Talks 'Platonic' on Apple TV+|url=https://popternative.com/entertainment/interview-tre-hale-talks-platonic-on-appletv/|accessdate=2026-08-03|website=Popternative|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tre Hale - 2014 Football Roster|url=https://uclabruins.com/sports/football/roster/player/tre-hale|accessdate=2026-08-01|website=UCLA Bruins|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi == === 2017–2019 === UHale waqala ukuba i-professional ngo-2017 endimeni encane njengoScott ochungechungeni lwe-TV ''i-Lethal Weapon''. Wabe eseqhubeka nokuvela kwezinye izindima ezincane njengaku-''[[:en:Oh_Lucy!_(2017_film)|Oh Lucy!]]'', ''[[:en:A_Crooked_Somebody|A Crooked Somebody]]'',<ref>{{Cite web|title=A Crooked Somebody|url=https://www.csfd.cz/en/film/520698-a-crooked-somebody/cast/|website=www.csfd.cz|access-date=2026-08-01}}</ref> ''[[:en:NCIS:_Los_Angeles|NCIS: Los Angeles]]'' and ''[[:en:Shameless_(American_TV_series)|Shameless]]''.<ref>{{Cite web|title=interview {{!}} tre hale {{!}} Schön! Magazine|url=https://schonmagazine.com/interview-tre-hale/|archive-url=http://web.archive.org/web/20251119050042/https://schonmagazine.com/interview-tre-hale/|archive-date=2025-11-19|website=schonmagazine.com|language=en-GB|access-date=2026-08-01}}</ref> === 2020–2023 === Ngo-2020, uHale wadlala indima yokusekela kwibhayisikobho ethi Blood on ''Her Badge.'' Waphinde wavela kwibhayisikobho ethi ''URocko'' ngalowo nyaka. Ngonyaka wezi-2021, uHale wathola indima ku-''National Champions'', edlala indima kaRoc Meredith. Ngonyaka wezi-2023, wathola izindima ku-''5 A.M.'', ''Strange Planet'', ''UMagnum P.I.''.I.<ref>{{Cite web|last=Cordero|first=Rosy|date=2023-03-02|title='All American' Adds Darone Okolie & Tre Hale To Season 5|url=https://deadline.com/2023/03/all-american-cast-darone-okolie-tre-hale-season-5-1235277295/|accessdate=2026-08-01|website=Deadline|language=en-US}}</ref> nendima ephindaphindwayo kwi''-Plato''.<ref>{{Cite web|last=Petski|first=Denise|date=2022-05-05|title='Platonic': Luke Macfarlane, Tre Hale, Carla Gallo, Andrew Lopez Cast In Apple Comedy Series|url=https://deadline.com/2022/05/platonic-luke-macfarlane-tre-hale-andrew-lopez-carla-gallo-round-out-cast-for-apple-comedy-series-1235017480/|accessdate=2026-08-01|website=Deadline|language=en-US}}</ref> === Ngonyaka wezi-2024 === Ngo-2024, uHale wadlala uBrocko kwifilimu ethi ''The Real Bros of Simi Valley'': ''The Movie''<ref>{{Cite web|last=Grobar|first=Matt|date=2024-05-09|title='The Real Bros of Simi Valley: High School Reunion' Rounds Out Cast, Sets July Premiere Date At Roku Channel|url=https://deadline.com/2024/05/real-bros-of-simi-valley-high-school-reunion-casts-tony-hawk-zoey-deutch-more-1235908796/|accessdate=2026-08-01|website=Deadline|language=en-US}}</ref> kanye noDyrrl ochungechungeni lwe-TV oluthi ''Poppa's House.'' Ngonyaka wezi-2026 wadlala indima kaStro ochungechungeni lwe-TV ''I-Nemesis''. ''I-Nemesis'' yathathwa isizini yesibili ku[[Netflix]]. UHale uzoba yingxenye ye-movie i-''Empire City,'' eyathwetshulwa e-[[I-Ostreliya|Australia]].<ref>{{Cite web|last=Wiseman|first=Andreas|date=2026-01-16|title=Omari Hardwick Joins Gerard Butler & Hayley Atwell In Hostage Crisis Pic 'Empire City'; Filming Underway In Australia|url=https://deadline.com/2026/01/omari-hardwick-power-joins-gerard-butler-empire-city-1236685097/|accessdate=2026-08-01|website=Deadline|language=en-US}}</ref> == Ukuphila Komuntu Siqu == UHale usebudlelwaneni besikhathi eside nomkhangisi uTabria Majors. Ngonyaka wezi-2023, baba nendodakazi.<ref>{{Cite web|last=O'Bleness|first=Cara|date=2023-10-12|title=Swim Search Finalist Tabria Majors Is Glowing in These 6 Pics From Belize|url=https://swimsuit.si.com/swimnews/swim-search-finalist-tabria-majors-glowing-6-pics-from-belize|url-status=live|website=Sports Illustrasted Swimsuit}}</ref> == Ukuthwebula Amafilimu == === Amafilimu === {| class="wikitable sortable" !Unyaka !Isihloko !Indima !Amaphuzu |- |2017 |''Oh Lucy!'' |Umdwebi Onodo | |- |2017 |''Umuntu Ophendukezelwe'' |Isiboshwa Somunca | |- |2020 |''Uthando Nezilwane'' |URocko | |- |2021 |''Izingqwele Zesizwe'' |URoc Meredith | |- |2023 |''5 A.M.'' |U-Erlik |Ibhayisikobho emfushane |- |2024 |''Abafowabo Abaphambili BaseSimi Valley: Ibhayisikobho'' |I-Broc | |- |I-TBA |''Idolobha Lombuso'' | |Ngemva kokukhiqizwa |} === Kumabonakude === {| class="wikitable sortable" !Unyaka !Isihloko !Indima !Amaphuzu |- |2017 |''Isikhali Esibulalayo'' |UScott |Isenzakalo: "Uthando Lobuzalwane" |- |2017 |''I-NCIS: I-Los Angeles'' |UFelix Swoope |Isenzakalo: "Ukubuka Okuhle" |- |2017 |''Ukungabi namahloni'' |Umdwebi Wemidwebo |Isenzakalo: "Yipuphi Indlela Yami?" |- |2020 |''Igazi Ebheji Lakhe'' |I-Latrell |Ibhayisikobho yethelevishini |- |2023 |''Iplanethi Enjwayelekile'' |Amaphimbo ahlukahlukene |Isenzakalo: "Umshini Oyandizayo" |- |2023 |''UMagnum P.I.'' |I-Loto Aina |Isenzakalo: "Ukunambitheka Kwengozi" |- |2023–2024 |''Wonke AmaMelika'' |UKai |Iziqephu ezingu-6 |- |2023-manje |''I-Plato'' |U-Andy |Indima ephindaphindwayo |- |2025 |''Indlu KaPapa'' |UDyrrl |Isenzakalo: "Babygirl" |- |2026 |''I-Nemesis'' |UDarren "Onsha" Stroman |Iziqephu ezingu-8 |} == Imithombo esetshenzisiwe == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Uhlu lwemithombo}} [[Category:Abazalwa nge-1992]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] 6nfo7wxronericww7xtnhfc9gjc03im UQhawekazi Mazaleni 0 35374 129023 2026-09-17T12:35:29Z Melihle 27264 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371125460|Qhawekazi Mazaleni]]" 129023 wikitext text/x-wiki '''UQhawekazi Mazaleni''' (owazalwa mhla ziyi-11 kuNtulikazi 2001) uyisishoshovi semfundo waseNingizimu Afrika, udokotela wezilimi zokukhuluma, nomlobi wezingane owaba u-Miss South Africa 2025.[2] == Impilo yakhe nomsebenzi == UMazaleni wazalelwa futhi wakhulela [[IGonubie|e-Gonubie]], idolobha elisemaphethelweni -East London, e-Eastern Cape, eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=Will|first=Marti|date=26 October 2025|title=Eastern Cape speech therapist crowned Miss South Africa 2025|url=https://novanews.co.za/eastern-cape-speech-therapist-crowned-miss-south-africa-2025/|accessdate=29 October 2025|website=NovaNews|language=en-ZA}}</ref> Wafunda eBeaconhurst High School e-East London ngaphambi kokuphothula iBachelor of Speech-Language and Hearing Therapy eStellenbosch University ngo-2023.<ref>{{Cite web|date=29 October 2025|title=New Miss SA and SU alumna is passionate about education and speech therapy|url=https://www.su.ac.za/en/faculties/medicine/news/new-miss-sa-and-su-alumna-passionate-about-education-and-speech-therapy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251031094835/https://www.su.ac.za/en/faculties/medicine/news/new-miss-sa-and-su-alumna-passionate-about-education-and-speech-therapy|archive-date=31 October 2025|accessdate=29 October 2025|website=Stellenbosch University|language=en}}</ref> Kamuva wabhalisa [[INyuvesi yasePitoli|e-University of Pretoria]], lapho efunda khona iMaster of Arts kwi Speech-Language Pathology, ucwaningo lwakhe lugxile ezidingweni zolwazi lwabanakekeli baseNingizimu Afrika ngemuva kokuxilongwa kwe-autism spectrum disorder.<ref>{{Cite web|last=Khulu|first=Ntombi|title=Meet Miss SA 2025 Qhawekazi Mazaleni: 'My heart's intent is inclusive education'|url=https://www.news24.com/truelove/celebrity/meet-miss-sa-2025-qhawekazi-mazaleni-my-hearts-intent-is-inclusive-education-20251026-0366|accessdate=29 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> Njengodokotela okokodile kwezolimi lokukhuluma, uMazaleni usebenze kwezokwelashwa nezingane ezinokuphazamiseka okuhlukahlukene kokuxhumana, kufaka phakathi icerebral palsy kanye ne-autism spectrum disorder. Umsebenzi wakhe wezokwelashwa nesiguli esincane esinenkinga yobuchopho futhi esingenalo ikhono lokufinyelela emithonjeni yolimi lwesiXhosa wamkhuthaza ukuba abhale futhi azinyathelise incwadi yezingane, esihloko sithi {{Lang|xh|Amasele Amdaka}} (The Dirty Frogs), ngesiXhosha. Le ncwadi yenzelwe ukusekela amakhono okufunda nokubala kusenesikhathi ngolimi lwasekhaya lomntwana, futhi ibonisa ukuzibophezela okubanzi kukaMazaleni ekufundeni ulimi lwasekhaya kanye nemfundo ehlanganisayo.<ref>{{Cite web|last=Khenese|first=Khanyisa|title=Inspired by young patient, speech therapist writes isiXhosa book for children with cerebral palsy|url=https://www.news24.com/citypress/trending/inspired-by-a-young-patient-speech-therapist-writes-isixhosa-book-for-children-with-cerebral-palsy-20250325|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250409222505/https://www.news24.com/citypress/trending/inspired-by-a-young-patient-speech-therapist-writes-isixhosa-book-for-children-with-cerebral-palsy-20250325|archive-date=9 April 2025|accessdate=27 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Pasiya|first=Lutho|date=27 October 2025|title=Qhawekazi Mazaleni, Miss South Africa 2025, aims to broaden reach of her isiXhosa book|url=https://iol.co.za/entertainment/books/2025-10-27-qhawekazi-mazaleni-miss-south-africa-2025-aims-to-broaden-reach-of-her-isixhosa-book/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251027151050/https://iol.co.za/entertainment/books/2025-10-27-qhawekazi-mazaleni-miss-south-africa-2025-aims-to-broaden-reach-of-her-isixhosa-book/|archive-date=27 October 2025|accessdate=29 October 2025|website=IOL|language=en}}</ref> == Umncintiswano == === uMiss South Africa 2025 === UMazaleni wangena ohlelweni lwama-67 lomncintiswano we-Miss South Africa ngonyaka ka-2025 futhi wakhethwa njengomunye wabanqobi abayishumi.<ref>{{Cite web|date=16 September 2025|title=Miss South Africa 2025 Top 10 finalists announced|url=https://www.misssa.co.za/2025/09/16/miss-south-africa-2025-top-10-finalists-announced/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251108104243/https://www.misssa.co.za/2025/09/16/miss-south-africa-2025-top-10-finalists-announced/|archive-date=8 November 2025|accessdate=29 October 2025|website=Miss SA|language=en-US}}</ref> Ngomhlaziyi-25 kuMfumfu 2025, wathola umqhele we-Miss South Africa 2025 wathweswa ngumanduleli wakhe uMia le Roux eSunBet Arena ePitoli. ULuyanda Zuma wabizwa ngokuthi inkosazana yokuqala futhi uKarabo Mareka wabizwa ngokuthi inkosazana yesibili.<ref>{{Cite web|last=Manuel|first=Marilynn|title=Qhawekazi Mazaleni, 24, beats strong competition to be crowned Miss South Africa 2025|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/qhawekazi-mazaleni-24-beats-strong-competition-to-be-crowned-miss-south-africa-2025-20251025-1188|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251025202126/https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/qhawekazi-mazaleni-24-beats-strong-competition-to-be-crowned-miss-south-africa-2025-20251025-1188|archive-date=25 October 2025|accessdate=29 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> Phakathi nenkulumo yakhe yokuwina, wathi: "Ukuqeda ukuntuleka kwemisebenzi, kufanele siqale ngokuxazulula izimbangela zawo eziyinhloko. Lapho amaphesenti angama-81 abafundi bethu beBanga lesi-4 elwela ukufunda incazelo, kusibonisa ukuthi ubusha bethu bushiywe ngemuva"<ref>{{Cite web|date=9 February 2015|title=Meet Qhawekazi Mazaleni — the speech therapist turned Miss South Africa 2025|url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2025-10-25-meet-qhawekazi-mazaleni-the-speech-therapist-turned-miss-south-africa-2025/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251028111440/https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2025-10-25-meet-qhawekazi-mazaleni-the-speech-therapist-turned-miss-south-africa-2025/|archive-date=28 October 2025|accessdate=29 October 2025|website=IOL|language=en}}</ref> UMazaleni akazange ancintisane kuMiss Universe 2025. IMiss South Africa Organisation yamemezela ukuthi, ngokokuqala ngqa, izogxila emsebenzini womnikazi wayo kuphela eNingizimu Afrika phakathi nonyaka wokubusa, kunokuba baqhubeze ukubekwa emncintiswaneni wamazwe omhlaba.<ref>{{Cite web|last=McGee|first=Jade|date=19 November 2025|title=Why Miss South Africa Qhawekazi Mazaleni will not compete at Miss Universe 2025|url=https://www.womanandhomemagazine.co.za/entertainment/why-miss-south-africa-qhawekazi-mazaleni-will-not-compete-at-miss-universe-2025/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212061653/https://www.womanandhomemagazine.co.za/entertainment/why-miss-south-africa-qhawekazi-mazaleni-will-not-compete-at-miss-universe-2025/|archive-date=12 December 2025|accessdate=30 November 2025|website=Woman and Home Magazine|language=en-US}}</ref> Ngesikhathi sokubusa kwakhe, uMazaleni wasebenza njengenxusa lesinyathelo seMiss South Africa Organisation's Empower Youth Africa, ehola ukuvakasha kokufunda nokubhala ezikoleni eziseGoli nase-Eastern Cape, kufaka phakathi iZenzeleni Primary School ese Alexandra, iMonde Primary School, kanye neNkone Maruping Primary School ese Soweto, lapho afunda khona ingcwadi yakhe i''-Amasele Amdaka'' futhi wahola izingxoxo ngokuhlukahluka, ukuhlanganiswa, nokufunda ulimi lomama.<ref>{{Cite web|title=Miss SA 2025 Qhawekazi Mazaleni champions literacy and diversity in Soweto classroom visit|url=https://iol.co.za/saturday-star/news/2026-03-03-miss-sa-2025-qhawekazi-mazaleni-champions-literacy-and-diversity-in-soweto-classroom-visit/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260309002431/https://iol.co.za/saturday-star/news/2026-03-03-miss-sa-2025-qhawekazi-mazaleni-champions-literacy-and-diversity-in-soweto-classroom-visit/|archive-date=9 March 2026|accessdate=4 March 2026|website=IOL|language=en}}</ref> == Imithombo yolwazi olusetshenzisiwe == [[Category:Ababhali baseNingizimu Afrika]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] s851roiyalpn6zur15646zt0lm4ta7h Natasha Thahane 0 35375 129027 2026-09-17T12:44:02Z UKZNme 27291 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360545956|Natasha Thahane]]" 129027 wikitext text/x-wiki '''UNokuthula Natasha Thahane Tutu''' (wazalwa zingama-25 Mandulo 1995) ungumlingisi waseNingizimu Afrika, uyamodela futhi ungunontandakubukwa.<ref>{{Cite web|last=Magadla|first=Mahlohonolo|title=Style Crush: Natasha Thahane|url=https://www.news24.com/truelove/fashion/style-crush-natasha-thahane-20210930|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Waziwa kakhulu ngezindima akazidlala ochungechungeni lukamabonakude singabala i''Blood & Water'', i''Skeem Saam'', i''The Queen'', kanye ne-''It's OK We're Family''.<ref>{{Cite web|last=Ndlangisa|first=Amanda|date=29 August 2016|title=Celebs supporting Stop Racism Pretoria Girls High|url=https://www.news24.com/truelove/archive/celebs-supporting-stop-racism-pretoria-girls-high-20170728|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Leteba|first=Lineo|title=One on one with Natasha Thahane|url=https://www.news24.com/truelove/exclusive/one-on-one-with-natasha-thahane-20200610|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Muva nje ujoyine idrama ye-BET ethi Isono edlala indima kaMillicent. == Ukukhula Kwakhe == UThahane wazalelwa e-Orlando East ezalwa uTrevor Thamsanqa Tutu noNomaswazi Mamakoko.<ref>{{Cite web|date=2021-03-19|title=Biography of Natasha Thahane|url=https://southafricaportal.com/natasha-thahane/|accessdate=2021-10-30|website=South Africa Portal|language=en-US}}</ref> Ungumzukulu kaMbhishobhi Omkhulu [[Desmond Tutu|uDesmond Tutu]].<ref>{{Cite web|last=Ndlangisa|first=Amanda|title=Natasha on her famous grandpa, Archbishop Tutu|url=https://www.news24.com/truelove/archive/natasha-on-her-famous-grandpa-archbishop-tutu-20170728|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Wathuthela [[IKapa|eKapa]] lapho afunda khona eMilneerton High School.<ref>{{Cite journal |date=12 January 2017 |title=Natasha Thahane's ongoing journey to success |url=https://www.news24.com/drum/News/natasha-thahanes-ongoing-journey-to-success-20170728 |journal=Drum |access-date=1 November 2021}}</ref> Waqhubeka waphothula iziqu ze-Accounting [[University of the Witwatersrand|e-University of the Witwatersrand]]. Ngonyaka wezi-2018, waphothula uhlelo lonyaka owadwa lwe-Conservatory kwezokulingisa kumafilimu e-New York Film Academy eManhattan.<ref>{{Cite web|title=Natasha Thahane|url=https://www.nyfa.edu/nyfa-news/alumni/natasha-thahane/|accessdate=2021-10-30|website=Alumni {{!}} New York Film Academy|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi == UThahane wavela okokuqala kumabonakude esikhangisweni sakwa-Edgars sangonyaka wezi-2013. Ngonyaka olandelayo, wenza uchungechunge lwakhe lokuqala lukamabonakude esiqeshini sezindaba ezihlanganisiwe esasikhonjiswa ku-e.tv esithi eKasi: Our Stories esisihloko sithi "Drama King". Wabuya ngonyaka olandelayo ebuyela esinye isiqephu esithi "uManqoba". Wavela njengesivakashi enguFundiswa ku-season 1 we-Saints and Sinners waphinda indima efanayo kuseason 2 njengomlingisi oqhubekayo. Kusukela ngonyaka wezi-2015 kuya kowezi-2016, uThahane wathola ukuvelela ngendima yakhe ayeyidlala njengo-Enhle Tango kwisoap opera yakuSABC1 ethi <nowiki><i id="mwPw">Skeem Saam</i></nowiki>.<ref>{{Cite web|last=Ndlangisa|first=Amanda|date=23 August 2016|title=WATCH: Natasha Thahane says goodbye to Skeem Saam|url=https://www.news24.com/truelove/archive/watch-natasha-thahane-says-goodbye-to-skeem-saam-20170728|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Natasha Thahane annoyed at men meddling in her relationship with Thembinkosi Lorch|url=https://www.iol.co.za/lifestyle/love-sex/relationships/natasha-thahane-annoyed-at-men-meddling-in-her-relationship-with-thembinkosi-lorch-f38210ff-7b64-417d-b4f6-e39f12e29d95|accessdate=2021-10-30|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> Washiya wajoyina iqembu loMzansi Magic televnovela i-The Queen njengo-Amogelang Maake. Wayehlala njalo ebizwa kumaseason amabili okuqala emva kwalokho waqhubeka namabili alandelayo. <ref>{{Cite web|last=Ndlangisa|first=Amanda|title=Top 12 contenders for Mzansi's sexiest|url=https://www.news24.com/truelove/Archive/top-12-contenders-for-mzansis-sexiest-20170728|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Usebenze njengoLeshae K ochungechungeni lwaka[[SABC 3|SABC3]] oluthi It's OK We're Family. Ngonyaka we-2019, wadlala indima kaKatlego Jali kuseaso yesi-4 neyesi-5 yeLockdown. Ngonyaka wezi-2020, waqala ukudlala indawo kaWendy Dlamini emdlalweni wobugebengu wentsha [[Netflix|kuNetflix]] i-Blood & Water.<ref>{{Cite web|last=Digital|first=TRUELOVE|title=WATCH {{!}} Netflix introduces new characters for Blood & Water season 2|url=https://www.news24.com/truelove/exclusive/watch-netflix-introduces-new-characters-for-blood-water-season-2-20210211|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Ngawo lowo nyaka, wavela ochungechungeni lwe-BET Africa oluthi ''Isono'' futhi waqokwa njengenxusa lomkhiqizo we- "Garnier Even & Matte".<ref>{{Cite web|last=Vilakazi|first=Palesa|date=19 February 2020|title=#BlackGirlMagic|url=https://www.news24.com/truelove/Archive/blackgirlmagic-20200225|accessdate=2021-10-30|website=Truelove|language=en-US}}</ref> Ngesikhathi esifanayo, waphinde wavela esiqeshini esikhombisa impilo yakhe yangempela i-Top Billing.<ref>{{Cite web|title=Skeem Saam star Natasha Thahane on Top Billing|url=http://www.topbilling.com/articles/Skeem-Saam-star-Natasha-Thahane-on-Top-Billing.html?articleID=2753|accessdate=2021-10-30|website=www.topbilling.com}}</ref> == Impilo yakhe yangasese == UThahane wathandana kafushane nomdlali webhola likanobhutshuzwayo [[Thembinkosi Lorch|UThembinkosi Lorch]] kusukela ngoNhlangulana kuya kuMandulo kowezi-2021. UThahane ungumama wendodana, alukho ulwazi mayelana nokuthi ngubani ubaba kamfana. == Ukuthwebula Amafilimu == === Ifilimu === {| class="wikitable" !Unyaka !ifilimu !Indima !Amaphuzu |- |2020 |''IKedibone'' |IKedibone Manamela | |- |} === Umabonakude === {| class="wikitable" !Unyaka !Amafilimu !Indima !Amaphuzu |- |2014–2015 |''IKasi: Our Stories'' |uClaire |Iziqephu ezimbili |- |2013 |Mama stole my hunk | |umlingisi oqavile |- |2014 |''Single Galz'' |uThuli |1 isiqephu |- |2014 |''Saints and Sinners'' |uFundiswa |Indima ephindaphindwayo |- |2015–2016 |''I-Skeem Saam'' |u-Enhle Tango |Indima ephindaphindwayo |- |2016 |''[[:en:Ses'Top_La|Ses'Top La]]'' |u-Unathi |1 isiqephu |- |2016–2020 |''[[:en:The_Queen_(South_African_TV_series)|The Queen]]'' |Amogelang Maake |umlingiswa oqavile (amaseason 1-2) Indima ephindaphindwayo (izinkathini 3-4) <br /> |- |2017–2018 |''It's OK We're Family'' |uLeshae K |Umlingiswa oqavile |- |2019 |''[[:en:Imbewu:_The_Seed|Imbewu: The Seed]]'' |uLiyana |iseason 1 |- |2019 |''Lockdown'' |uKatlego Jali |amaseason 4-5 |- |2020-manje |''[[:en:Blood_&_Water_(South_African_TV_series)|Blood & Water]]'' |uWendy Dlamini |umlingiswa oqavile |- |2020-manje |''Isono'' |uMillicent Zondo | |- |} == Imithombo yolwazi == == Izixhumanisi zangaphandle == * {{IMDb name|9877415}} * [https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=17599 UNatasha Thahane] ku-TVSA [[Category:Abazalwa nge-1995]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] snr6i9vvmp8pwm57ekr0dzu4i09wq8d Talk:March and March 1 35376 129029 2026-09-17T12:49:07Z Fongcwele 16873 /* Isihloko */ new section 129029 wikitext text/x-wiki == Isihloko == Hi @Melizwe0307, siyabonga ngokuhumsha isihloko esiphathelene neMarch and March, kodwa ngathi bekufanele isihloko sithi March and March njengoba sivela kuwikipedia yesiNgisi. ucabangani, ingabe uyavuma ukuba sisiguqule njengoba kukhulunywa ngenhlangano ebhishayo? [[User:Fongcwele|Fongcwele]] ([[User talk:Fongcwele|talk]]) 12:49, 17 uMandulo 2026 (UTC) bxi3kq9lx3617a9wihk6yy880d2k19b 129050 129029 2026-09-17T18:15:43Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Talk:Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho]] to [[Talk:March and March]]: Igama lenhlangano elifanele, isilotshwa simayelana nenhlangano 129029 wikitext text/x-wiki == Isihloko == Hi @Melizwe0307, siyabonga ngokuhumsha isihloko esiphathelene neMarch and March, kodwa ngathi bekufanele isihloko sithi March and March njengoba sivela kuwikipedia yesiNgisi. ucabangani, ingabe uyavuma ukuba sisiguqule njengoba kukhulunywa ngenhlangano ebhishayo? [[User:Fongcwele|Fongcwele]] ([[User talk:Fongcwele|talk]]) 12:49, 17 uMandulo 2026 (UTC) bxi3kq9lx3617a9wihk6yy880d2k19b Mfundo Vilakazi 0 35377 129030 2026-09-17T12:53:54Z Shayumthetho 27278 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373818742|Mfundo Vilakazi]]" 129030 wikitext text/x-wiki <references />   Mfundo "Obrigado" Vilakazi (owazalwa ziyi-19 kuLwezi 2005) ungumdlali webhola likanobhutshuzwayo waseNingizimu Afrika odlala njengomdlali ophakathi nendawo eqembini laseNingizimu Afrika i-Kaizer Chiefs . <ref>{{Cite web|last=Ngidi|first=Njabulo|title=Meet Mfundo Vilakazi, SA football's most famous teenage footballer|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/meet-mfundo-vilakazi-sa-footballs-most-famous-teenage-footballer-20240401|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Imisebenzi yeqembu == === Izikhulu ze-Kaizer === UVilakazi wajoyina I-Kaizer Chiefs encane ngonyaka wezi-2021 futhi wadlala emaqenjini athuthukayo asegoli nakwi-PSL Reserve ngaphambi kokusayina inkontileka yakhe yobungcweti neqembu elidala ngo-2024.<ref>{{Cite web|last=Vardien|first=Tashreeq|title='It's always been my dream': Teenage prodigy Vilakazi signs long-term deal with Chiefs|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/its-always-been-my-dream-teenage-prodigy-vilakazi-signs-long-term-deal-with-chiefs-20240417|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi Wentsha Wamazwe Omhlaba == UVilakazi wancintisana neqembu lobuzwe laseNingizimu Afrika labadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 kunyaka wezi.<ref>{{Cite web|last=Dube|first=Mthokozisi|date=20 April 2025|title=Mfundo Vilakazi gets Chiefs’ nod for Under-20 AFCON|url=https://farpost.co.za/2025/04/20/mfundo-vilakazi-gets-chiefs-nod-for-under-20-afcon/|accessdate=2 October 2025|website=FARPost|language=en-ZA}}</ref> Wasiza iqembu ukuba linqobe i-U-20 Africa Cup of Nations futhi walekelela+ iqembu ladlulela kwi-20 2025 U-20 FIFA World Cup.<ref>{{Cite web|date=18 May 2025|title=Amajita defeat Morocco in Egypt to claim historic first U20 AFCON title {{!}} soccer|url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/amajita-defeat-morocco-in-egypt-to-claim-historic-first-u20-afcon-title|accessdate=2 October 2025|website=SABC|language=en}}</ref> Wakhethwa njengomdlali ovelele benqoba ngamanqaku ama-5-0 bedlala ne New Caledonia kwindebe yomhlaba yamaqembu abadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 wasiza ukuthi kushaywe amanqaku amabili.<ref>{{Cite web|date=2025-10-07|title=Vilakazi Fuels Amajita’s Momentum On & Off the Pitch|url=https://www.soccerladuma.co.za/local/fan-park/mfundo-vilakazi-drives-amajita-team-unity-spirit|accessdate=2025-10-07|website=Soccer Laduma|language=en}}</ref> == Ukuphila Komuntu Siqu == UVilakazi wazalelwa [[Soweto|eSoweto]] nguSabelo Dlamini nomama ongaziwa.<ref>{{Cite web|last=Ntsoelengoe|first=Tshepo|date=10 March 2025|title=Vodacom Soccer {{!}} News {{!}} Mfundo Vilakazi's father reveals he had to beg him to sign for Kaizer Chiefs|url=https://vodacomsoccer.com/news/mfundo-vilakazis-father-reveals-he-had-to-beg-him-to-sign-for-kaizer-chiefs-2|accessdate=2 October 2025|website=Vodacom Soccer|language=en}}</ref> Wafunda eJabulani Technical High School. == Udumo == * U-20 Africa Cup of Nations: 2025 [[Category:Abazalwa nge-2005]] [[Category:Abantu baphilayo]] d7fij2hnhz8twm44rqswas508ok04o3 129032 129030 2026-09-17T12:55:02Z Shayumthetho 27278 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373818742|Mfundo Vilakazi]]" 129032 wikitext text/x-wiki <references />   Mfundo "Obrigado" Vilakazi (owazalwa ziyi-19 kuLwezi 2005) ungumdlali webhola likanobhutshuzwayo waseNingizimu Afrika odlala njengomdlali ophakathi nendawo eqembini laseNingizimu Afrika i-Kaizer Chiefs . <ref>{{Cite web|last=Ngidi|first=Njabulo|title=Meet Mfundo Vilakazi, SA football's most famous teenage footballer|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/meet-mfundo-vilakazi-sa-footballs-most-famous-teenage-footballer-20240401|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Imisebenzi yeqembu == === Izikhulu ze-Kaizer === UVilakazi wajoyina I-Kaizer Chiefs encane ngonyaka wezi-2021 futhi wadlala emaqenjini athuthukayo asegoli nakwi-PSL Reserve ngaphambi kokusayina inkontileka yakhe yobungcweti neqembu elidala ngo-2024.<ref>{{Cite web|last=Vardien|first=Tashreeq|title='It's always been my dream': Teenage prodigy Vilakazi signs long-term deal with Chiefs|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/its-always-been-my-dream-teenage-prodigy-vilakazi-signs-long-term-deal-with-chiefs-20240417|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi Wentsha Wamazwe Omhlaba == UVilakazi wancintisana neqembu lobuzwe laseNingizimu Afrika labadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 kunyaka wezi.<ref>{{Cite web|last=Dube|first=Mthokozisi|date=20 April 2025|title=Mfundo Vilakazi gets Chiefs’ nod for Under-20 AFCON|url=https://farpost.co.za/2025/04/20/mfundo-vilakazi-gets-chiefs-nod-for-under-20-afcon/|accessdate=2 October 2025|website=FARPost|language=en-ZA}}</ref> Wasiza iqembu ukuba linqobe i-U-20 Africa Cup of Nations futhi walekelela+ iqembu ladlulela kwi-20 2025 U-20 FIFA World Cup.<ref>{{Cite web|date=18 May 2025|title=Amajita defeat Morocco in Egypt to claim historic first U20 AFCON title {{!}} soccer|url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/amajita-defeat-morocco-in-egypt-to-claim-historic-first-u20-afcon-title|accessdate=2 October 2025|website=SABC|language=en}}</ref> Wakhethwa njengomdlali ovelele benqoba ngamanqaku ama-5-0 bedlala ne New Caledonia kwindebe yomhlaba yamaqembu abadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 wasiza ukuthi kushaywe amanqaku amabili.<ref>{{Cite web|date=2025-10-07|title=Vilakazi Fuels Amajita’s Momentum On & Off the Pitch|url=https://www.soccerladuma.co.za/local/fan-park/mfundo-vilakazi-drives-amajita-team-unity-spirit|accessdate=2025-10-07|website=Soccer Laduma|language=en}}</ref> == Ukuphila Komuntu Siqu == UVilakazi wazalelwa [[Soweto|eSoweto]] nguSabelo Dlamini nomama ongaziwa.<ref>{{Cite web|last=Ntsoelengoe|first=Tshepo|date=10 March 2025|title=Vodacom Soccer {{!}} News {{!}} Mfundo Vilakazi's father reveals he had to beg him to sign for Kaizer Chiefs|url=https://vodacomsoccer.com/news/mfundo-vilakazis-father-reveals-he-had-to-beg-him-to-sign-for-kaizer-chiefs-2|accessdate=2 October 2025|website=Vodacom Soccer|language=en}}</ref> Wafunda eJabulani Technical High School. == Udumo == INingizimu Afrika U-20 * U-20 Africa Cup of Nations: 2025 == Izikhombo == [[Category:Abazalwa nge-2005]] [[Category:Abantu baphilayo]] c33t77g10cyvr8jiac417abyd37c7ml 129044 129032 2026-09-17T17:02:45Z Dumbassman 11040 129044 wikitext text/x-wiki Mfundo "Obrigado" Vilakazi (owazalwa ziyi-19 kuLwezi 2005) ungumdlali webhola likanobhutshuzwayo waseNingizimu Afrika odlala njengomdlali ophakathi nendawo eqembini laseNingizimu Afrika i-Kaizer Chiefs . <ref>{{Cite web|last=Ngidi|first=Njabulo|title=Meet Mfundo Vilakazi, SA football's most famous teenage footballer|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/meet-mfundo-vilakazi-sa-footballs-most-famous-teenage-footballer-20240401|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Imisebenzi yeqembu == === Izikhulu ze-Kaizer === UVilakazi wajoyina I-Kaizer Chiefs encane ngonyaka wezi-2021 futhi wadlala emaqenjini athuthukayo asegoli nakwi-PSL Reserve ngaphambi kokusayina inkontileka yakhe yobungcweti neqembu elidala ngo-2024.<ref>{{Cite web|last=Vardien|first=Tashreeq|title='It's always been my dream': Teenage prodigy Vilakazi signs long-term deal with Chiefs|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/its-always-been-my-dream-teenage-prodigy-vilakazi-signs-long-term-deal-with-chiefs-20240417|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi Wentsha Wamazwe Omhlaba == UVilakazi wancintisana neqembu lobuzwe laseNingizimu Afrika labadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 kunyaka wezi.<ref>{{Cite web|last=Dube|first=Mthokozisi|date=20 April 2025|title=Mfundo Vilakazi gets Chiefs’ nod for Under-20 AFCON|url=https://farpost.co.za/2025/04/20/mfundo-vilakazi-gets-chiefs-nod-for-under-20-afcon/|accessdate=2 October 2025|website=FARPost|language=en-ZA}}</ref> Wasiza iqembu ukuba linqobe i-U-20 Africa Cup of Nations futhi walekelela+ iqembu ladlulela kwi-20 2025 U-20 FIFA World Cup.<ref>{{Cite web|date=18 May 2025|title=Amajita defeat Morocco in Egypt to claim historic first U20 AFCON title {{!}} soccer|url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/amajita-defeat-morocco-in-egypt-to-claim-historic-first-u20-afcon-title|accessdate=2 October 2025|website=SABC|language=en}}</ref> Wakhethwa njengomdlali ovelele benqoba ngamanqaku ama-5-0 bedlala ne New Caledonia kwindebe yomhlaba yamaqembu abadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 wasiza ukuthi kushaywe amanqaku amabili.<ref>{{Cite web|date=2025-10-07|title=Vilakazi Fuels Amajita’s Momentum On & Off the Pitch|url=https://www.soccerladuma.co.za/local/fan-park/mfundo-vilakazi-drives-amajita-team-unity-spirit|accessdate=2025-10-07|website=Soccer Laduma|language=en}}</ref> == Ukuphila Komuntu Siqu == UVilakazi wazalelwa [[Soweto|eSoweto]] nguSabelo Dlamini nomama ongaziwa.<ref>{{Cite web|last=Ntsoelengoe|first=Tshepo|date=10 March 2025|title=Vodacom Soccer {{!}} News {{!}} Mfundo Vilakazi's father reveals he had to beg him to sign for Kaizer Chiefs|url=https://vodacomsoccer.com/news/mfundo-vilakazis-father-reveals-he-had-to-beg-him-to-sign-for-kaizer-chiefs-2|accessdate=2 October 2025|website=Vodacom Soccer|language=en}}</ref> Wafunda eJabulani Technical High School. == Udumo == INingizimu Afrika U-20 * U-20 Africa Cup of Nations: 2025 == Izikhombo == [[Category:Abazalwa nge-2005]] [[Category:Abantu baphilayo]] aqj1ukawvmw8jf15pg7mjgdunwcmmed 129045 129044 2026-09-17T17:02:58Z Dumbassman 11040 129045 wikitext text/x-wiki '''Mfundo "Obrigado" Vilakazi''' (owazalwa ziyi-19 kuLwezi 2005) ungumdlali webhola likanobhutshuzwayo waseNingizimu Afrika odlala njengomdlali ophakathi nendawo eqembini laseNingizimu Afrika i-Kaizer Chiefs . <ref>{{Cite web|last=Ngidi|first=Njabulo|title=Meet Mfundo Vilakazi, SA football's most famous teenage footballer|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/meet-mfundo-vilakazi-sa-footballs-most-famous-teenage-footballer-20240401|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Imisebenzi yeqembu == === Izikhulu ze-Kaizer === UVilakazi wajoyina I-Kaizer Chiefs encane ngonyaka wezi-2021 futhi wadlala emaqenjini athuthukayo asegoli nakwi-PSL Reserve ngaphambi kokusayina inkontileka yakhe yobungcweti neqembu elidala ngo-2024.<ref>{{Cite web|last=Vardien|first=Tashreeq|title='It's always been my dream': Teenage prodigy Vilakazi signs long-term deal with Chiefs|url=https://www.news24.com/sport/soccer/psl/its-always-been-my-dream-teenage-prodigy-vilakazi-signs-long-term-deal-with-chiefs-20240417|accessdate=2 October 2025|website=News24|language=en-US}}</ref> == Umsebenzi Wentsha Wamazwe Omhlaba == UVilakazi wancintisana neqembu lobuzwe laseNingizimu Afrika labadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 kunyaka wezi.<ref>{{Cite web|last=Dube|first=Mthokozisi|date=20 April 2025|title=Mfundo Vilakazi gets Chiefs’ nod for Under-20 AFCON|url=https://farpost.co.za/2025/04/20/mfundo-vilakazi-gets-chiefs-nod-for-under-20-afcon/|accessdate=2 October 2025|website=FARPost|language=en-ZA}}</ref> Wasiza iqembu ukuba linqobe i-U-20 Africa Cup of Nations futhi walekelela+ iqembu ladlulela kwi-20 2025 U-20 FIFA World Cup.<ref>{{Cite web|date=18 May 2025|title=Amajita defeat Morocco in Egypt to claim historic first U20 AFCON title {{!}} soccer|url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/amajita-defeat-morocco-in-egypt-to-claim-historic-first-u20-afcon-title|accessdate=2 October 2025|website=SABC|language=en}}</ref> Wakhethwa njengomdlali ovelele benqoba ngamanqaku ama-5-0 bedlala ne New Caledonia kwindebe yomhlaba yamaqembu abadlali abaneminyaka engaphansi kwama-20 wasiza ukuthi kushaywe amanqaku amabili.<ref>{{Cite web|date=2025-10-07|title=Vilakazi Fuels Amajita’s Momentum On & Off the Pitch|url=https://www.soccerladuma.co.za/local/fan-park/mfundo-vilakazi-drives-amajita-team-unity-spirit|accessdate=2025-10-07|website=Soccer Laduma|language=en}}</ref> == Ukuphila Komuntu Siqu == UVilakazi wazalelwa [[Soweto|eSoweto]] nguSabelo Dlamini nomama ongaziwa.<ref>{{Cite web|last=Ntsoelengoe|first=Tshepo|date=10 March 2025|title=Vodacom Soccer {{!}} News {{!}} Mfundo Vilakazi's father reveals he had to beg him to sign for Kaizer Chiefs|url=https://vodacomsoccer.com/news/mfundo-vilakazis-father-reveals-he-had-to-beg-him-to-sign-for-kaizer-chiefs-2|accessdate=2 October 2025|website=Vodacom Soccer|language=en}}</ref> Wafunda eJabulani Technical High School. == Udumo == INingizimu Afrika U-20 * U-20 Africa Cup of Nations: 2025 == Izikhombo == [[Category:Abazalwa nge-2005]] [[Category:Abantu baphilayo]] 20bkt5wit0mdp0ob7syrgqmjudax8io Mnqobi Yazo 0 35378 129031 2026-09-17T12:54:18Z Bhubhu03 27273 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1350532066|Mnqobi Yazo]]" 129031 wikitext text/x-wiki '''UMnqobi Yazo''' (owazalwa; '''UMnqobi Lindokuhle Msimango''') ungumculi nomlobi wezingoma waseNingizimu Afrika. Wazalelwa kwaMaphumulo, futhi wakhulela eThekwini, KwaZulu-Natal, wakhipha iphrojekthi yakhe yokuqala ethi ''Iscephu'' ngonyaka wezi-2018. Ngemva kokusayina isivumelwano sokurekhoda neMabala Noise, i-albhamu yakhe yokuqala yayithi ''Impi'' (2020), eyayihlanganisa izici ze-African trap, i-Afro-pop, nomaskandi, yaqinisekiswa nge-platinum eNingizimu Afrika. UYazo uphinde waqhubeza umsebenzi wokuba ngumlingisi. Ngonyaka wezi-2020, waqala ukuvela kumabonakude ochungechungeni lwe-drama i-The River, futhi wavela njengesivakashi ochungechungengweni lwethelevishini i-''[[Durban Gen]]'' (2022). == Umsebenzi == UMnqobi waqala ukuba nogqozi lomculo njengomculi we-rap ngenkathi esasesikoleni samabanga aphansi.<ref>{{Cite web|title=Mnqobi Yazo|url=https://afternoonexpress.co.za/guests/mnqobi-yazo-/5791|accessdate=2022-04-19|publisher=AfternoonExpress}}</ref> Ngemva kwamatikuletsheni wakhe wafunda ubuciko be-Performing Art e-Creative Arts College futhi wathola i-diploma.<ref name="GQ">{{Cite web|last=Vikilahle|first=Luthando|date=2021-02-25|title=5 minutes with Afro-soul singer Mnqobi Yazo|url=https://www.gq.co.za/culture/entertainment/5-minutes-with-afro-soul-singer-mnqobi-yazo-fbe38a50-dd61-48c5-9bd1-fccaef4b464b|accessdate=2022-04-19|website=GQ}}</ref> I-EP yakhe yokuqala enesihloko esithi ''Icephu'' yakhishwa ngonyaka wezi-2018. Ngemva kokusayina isivumelwano sokurekhoda neMabala Noise, i-albhamu yakhe yokuqala ye-studio ethi ''Impi'' yakhishwa ngonyaka wezi-2020 kuMfumfu zingama-30.<ref>{{Cite web|last=Miya|first=Madzadza|title=Listen to Mnqobi Yazo's Much-Anticipated Debut Album 'Impi' - OkayAfrica|url=https://www.okayafrica.com/listen-to-mnqobi-yazos-much-anticipated-debut-album-impi/239985|accessdate=2022-04-19|publisher=OkayAfrica}}</ref> Ihlanganisa uNobuhle, uShwi Nomtekhala, noMusiholiq. I-albhamu yaqinisekiswa nge-platinum eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=Israel A|first=John|date=2021-11-12|title=Mnqobi Yazo's Impi Album Goes Platinum|url=https://www.ubetoo.com/news/mnqobi-yazos-impi-album-goes-platinum/|accessdate=2022-04-19|publisher=Ubetoo}}</ref> Ngonyaka wezi-2020, waqala ukuvela kwi-The River edlala indima kaSteven.<ref>{{Cite web|last=Langa|first=Jabulani|date=2020-11-09|title=Mnqobi set to make his debut on The River {{!}} Dailysun|url=https://www.dailysun.co.za/amp/dailysun/celebs/mnqobi-set-to-make-his-debut-on-the-river-20201108|accessdate=2022-04-19|website=DailySun}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-05|title=The River Is Set To Add Three New Cast Members|url=https://zalebs.com/top-of-the/sindi-dlathu/the-river-is-set-to-add-three-new-cast-members|accessdate=2022-04-19|publisher=ZAlebs}}</ref> ''Ingoma yakhe ethi iStiff yakhishwa'' ngonyaka wezi-2021 kuLwezi zingama-25. Ngonyaka wezi-2022 kuNhlolanja, wathola indima yokusekela ukulingisa kumdlalo wakumabonakude ''[[Durban Gen|i-Durban Gen]]''.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo|first=Mavi|date=2022-02-17|title=Singer Mnqobi grows acting career {{!}} Dailysun|url=https://www.dailysun.co.za/amp/dailysun/celebs/singer-mnqobi-grows-acting-career-20220217|accessdate=2022-04-19|publisher=DailySun}}</ref> I-albhamu yesithathu ya-Yazo ''UBHOKO'', yakhishwa ngonyaka wezi-2024 kuMasingana zingama-26.<ref>{{Cite web|date=2024-01-26|title=Mnqobi Yazo Releases His Spiritual & Culturally Rooted Album 'Ubhoko' {{!}} Slikouronlife|url=https://slikouronlife.co.za/blog/26165/mnqobi-yazo-releases-his-spiritual-culturally-rooted-album-ubhoko|accessdate=2024-01-26|website=Slikouronlife}}</ref> Njenge-albhamu yakhe yangaphambilini, ''UBHOKO'' i-Afro pop ehlanganiswe ne-afro zazz, i-isicathamiya-style drawl kanye ne-maskandi falsetto. Iveza izihloko zamasiko, uthando, kanye nengqikithi yozalo lwase-Afrika. Ngonyaka wezi-2023 kuNhlolanja, uYazo wamenyezelwa njengomculi we-Up Next eNingizimu Afrika yi-Apple Music.<ref>{{Cite web|date=2024-02-22|title=Apple Music announces Mnqobi Yazo as the Up Next artist in South Africa {{!}} HYPE|url=https://hypemagazine.co.za/2024/02/22/apple-music-announces-mnqobi-yazo-as-the-up-next-artist-in-south-africa/|accessdate=2024-02-23|website=Hype Magazine}}</ref> == Ubuciko == === Amathonya === UYazo wacaphuna UBhekumuzi Luthuli, uLadysmith Black Mambazo no-U-Oliver Mtukudzi njengethonya lakhe elikhulu lomculo.<ref name="GQ" /> == I-discography == === Ama-albhamu e-studio === * ''Iscephu'' (2018) * ''I-Impi'' (2020 * ''I-Stiff'' (2021) * ''Ubhoko'' (2024) * UMculo (2025) === Njengomculi oholayo === === Njengomculi ovelele === === Ukuvela kwezivakashi === == Ukuthwebula Amafilimu == == Imiklomelo == == Imithombo Yolwazi == [[Category:Abazalwa nge-1992]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] k99kmfvk5mx12gxzc997bzaw05wqebo 129068 129031 2026-09-18T08:19:41Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[UMnqobi Yazo]] to [[Mnqobi Yazo]] 129031 wikitext text/x-wiki '''UMnqobi Yazo''' (owazalwa; '''UMnqobi Lindokuhle Msimango''') ungumculi nomlobi wezingoma waseNingizimu Afrika. Wazalelwa kwaMaphumulo, futhi wakhulela eThekwini, KwaZulu-Natal, wakhipha iphrojekthi yakhe yokuqala ethi ''Iscephu'' ngonyaka wezi-2018. Ngemva kokusayina isivumelwano sokurekhoda neMabala Noise, i-albhamu yakhe yokuqala yayithi ''Impi'' (2020), eyayihlanganisa izici ze-African trap, i-Afro-pop, nomaskandi, yaqinisekiswa nge-platinum eNingizimu Afrika. UYazo uphinde waqhubeza umsebenzi wokuba ngumlingisi. Ngonyaka wezi-2020, waqala ukuvela kumabonakude ochungechungeni lwe-drama i-The River, futhi wavela njengesivakashi ochungechungengweni lwethelevishini i-''[[Durban Gen]]'' (2022). == Umsebenzi == UMnqobi waqala ukuba nogqozi lomculo njengomculi we-rap ngenkathi esasesikoleni samabanga aphansi.<ref>{{Cite web|title=Mnqobi Yazo|url=https://afternoonexpress.co.za/guests/mnqobi-yazo-/5791|accessdate=2022-04-19|publisher=AfternoonExpress}}</ref> Ngemva kwamatikuletsheni wakhe wafunda ubuciko be-Performing Art e-Creative Arts College futhi wathola i-diploma.<ref name="GQ">{{Cite web|last=Vikilahle|first=Luthando|date=2021-02-25|title=5 minutes with Afro-soul singer Mnqobi Yazo|url=https://www.gq.co.za/culture/entertainment/5-minutes-with-afro-soul-singer-mnqobi-yazo-fbe38a50-dd61-48c5-9bd1-fccaef4b464b|accessdate=2022-04-19|website=GQ}}</ref> I-EP yakhe yokuqala enesihloko esithi ''Icephu'' yakhishwa ngonyaka wezi-2018. Ngemva kokusayina isivumelwano sokurekhoda neMabala Noise, i-albhamu yakhe yokuqala ye-studio ethi ''Impi'' yakhishwa ngonyaka wezi-2020 kuMfumfu zingama-30.<ref>{{Cite web|last=Miya|first=Madzadza|title=Listen to Mnqobi Yazo's Much-Anticipated Debut Album 'Impi' - OkayAfrica|url=https://www.okayafrica.com/listen-to-mnqobi-yazos-much-anticipated-debut-album-impi/239985|accessdate=2022-04-19|publisher=OkayAfrica}}</ref> Ihlanganisa uNobuhle, uShwi Nomtekhala, noMusiholiq. I-albhamu yaqinisekiswa nge-platinum eNingizimu Afrika.<ref>{{Cite web|last=Israel A|first=John|date=2021-11-12|title=Mnqobi Yazo's Impi Album Goes Platinum|url=https://www.ubetoo.com/news/mnqobi-yazos-impi-album-goes-platinum/|accessdate=2022-04-19|publisher=Ubetoo}}</ref> Ngonyaka wezi-2020, waqala ukuvela kwi-The River edlala indima kaSteven.<ref>{{Cite web|last=Langa|first=Jabulani|date=2020-11-09|title=Mnqobi set to make his debut on The River {{!}} Dailysun|url=https://www.dailysun.co.za/amp/dailysun/celebs/mnqobi-set-to-make-his-debut-on-the-river-20201108|accessdate=2022-04-19|website=DailySun}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-11-05|title=The River Is Set To Add Three New Cast Members|url=https://zalebs.com/top-of-the/sindi-dlathu/the-river-is-set-to-add-three-new-cast-members|accessdate=2022-04-19|publisher=ZAlebs}}</ref> ''Ingoma yakhe ethi iStiff yakhishwa'' ngonyaka wezi-2021 kuLwezi zingama-25. Ngonyaka wezi-2022 kuNhlolanja, wathola indima yokusekela ukulingisa kumdlalo wakumabonakude ''[[Durban Gen|i-Durban Gen]]''.<ref>{{Cite web|last=Ngcobo|first=Mavi|date=2022-02-17|title=Singer Mnqobi grows acting career {{!}} Dailysun|url=https://www.dailysun.co.za/amp/dailysun/celebs/singer-mnqobi-grows-acting-career-20220217|accessdate=2022-04-19|publisher=DailySun}}</ref> I-albhamu yesithathu ya-Yazo ''UBHOKO'', yakhishwa ngonyaka wezi-2024 kuMasingana zingama-26.<ref>{{Cite web|date=2024-01-26|title=Mnqobi Yazo Releases His Spiritual & Culturally Rooted Album 'Ubhoko' {{!}} Slikouronlife|url=https://slikouronlife.co.za/blog/26165/mnqobi-yazo-releases-his-spiritual-culturally-rooted-album-ubhoko|accessdate=2024-01-26|website=Slikouronlife}}</ref> Njenge-albhamu yakhe yangaphambilini, ''UBHOKO'' i-Afro pop ehlanganiswe ne-afro zazz, i-isicathamiya-style drawl kanye ne-maskandi falsetto. Iveza izihloko zamasiko, uthando, kanye nengqikithi yozalo lwase-Afrika. Ngonyaka wezi-2023 kuNhlolanja, uYazo wamenyezelwa njengomculi we-Up Next eNingizimu Afrika yi-Apple Music.<ref>{{Cite web|date=2024-02-22|title=Apple Music announces Mnqobi Yazo as the Up Next artist in South Africa {{!}} HYPE|url=https://hypemagazine.co.za/2024/02/22/apple-music-announces-mnqobi-yazo-as-the-up-next-artist-in-south-africa/|accessdate=2024-02-23|website=Hype Magazine}}</ref> == Ubuciko == === Amathonya === UYazo wacaphuna UBhekumuzi Luthuli, uLadysmith Black Mambazo no-U-Oliver Mtukudzi njengethonya lakhe elikhulu lomculo.<ref name="GQ" /> == I-discography == === Ama-albhamu e-studio === * ''Iscephu'' (2018) * ''I-Impi'' (2020 * ''I-Stiff'' (2021) * ''Ubhoko'' (2024) * UMculo (2025) === Njengomculi oholayo === === Njengomculi ovelele === === Ukuvela kwezivakashi === == Ukuthwebula Amafilimu == == Imiklomelo == == Imithombo Yolwazi == [[Category:Abazalwa nge-1992]] [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Articles with hCards]] k99kmfvk5mx12gxzc997bzaw05wqebo Yanela Mbuthuma 0 35379 129033 2026-09-17T12:55:48Z Sepstha 27269 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358949621|Yanela Mbuthuma]]" 129033 wikitext text/x-wiki   U-'''UYanela Mbuthuma''' (owazalwa zingama-23 Nhlolanja 2002) ungumdlali [[Ibhola likanobhutshuzwayo|webhola likanobhutshuzwayo]] waseNingizimu Afrika odlala phambili odlalela iqembu i-Orlando Pirates e-South African Premier Division naseqenjini lesizwe laseNingizimu Afrika. UMbuthuma waqala ukuba ingxenye yeqembu iRichards Bay yase Thohoyandou ngonyaka wezi-2022. <ref>{{Cite news |date=1 July 2022 |title=Richards Bay unveil 10 new signings ahead of 2022/23 DStv Premiership season |url=https://headtopics.com/za/richards-bay-unveil-10-new-signings-ahead-of-2022-23-dstv-premiership-season-27694800 |access-date=11 July 2023 |publisher=Head Topics South Africa}}</ref> Watholwa iqembi iRichards Bay kwi Khabba Cup, lapho aqokwa njengomdlali ovelele womcintiswano".<ref>{{Cite news |last=Dladla, Nkululeko |date=14 June 2023 |title=Khabba Cup talent linked with Orlando Pirates |url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/khabba-cup-talent-linked-with-orlando-pirates |access-date=11 July 2023 |publisher=SABC Sport}}</ref> Umdlalo wakhe wokuqala ngonyaka wezi-2022-23 kwi South African Premier Division. Inqaku lakhe lokuqala kwaba yilona elanqobisa iqembu bedlala neSekhukhune United ngonyaka wezi-2022 KuNcwaba.<ref>{{Cite news |last=Madlala, Robin-Duke |date=17 August 2022 |title=Yanela targets more goals accreditation |url=https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727075911/https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |archive-date=27 July 2023 |access-date=7 July 2023 |publisher=Daily Sun}}</ref> Ngemuva kwesizini, iSunday Times yambheka njengomunye wabadlali okufanele badlalele amaqembu aphesheya ukuze athuthuke.<ref>{{Cite news |last=Dindi, Sithembiso |date=1 July 2023 |title=Young players who need to play their last season in the PSL and move overseas |url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2023-07-01-young-players-who-need-to-play-their-last-season-in-the-psl-and-move-overseas/ |access-date=7 July 2023 |work=Sunday Times}}</ref> UMbuthuma wabizwa iqembu lokuqala laseNingizimu Afrika i-2023 COSAFA Cup .<ref>{{Cite news |last=Gibbs, Herman |date=June 25, 2023 |title=Bright local talent called up to Bafana COSAFA squad |url=https://www.dfa.co.za/sport/bright-local-talent-called-up-to-bafana-cosafa-squad-e6458026-9923-4c7e-bcf1-6ac0b8f147ad/ |access-date=7 July 2023 |work=DFA}}</ref> Waphinde wadlalela iSouth Africa U23 ngawo loyonyaka, ngesikhathi se-2023 U-23 Africa Cup of Nations qualification.<ref>{{Cite news |date=16 March 2023 |title=Notoane names SA squad for CAF U23 Olympic Qualifiers clash against Congo |url=https://www.safa.net/2023/03/16/notoane-names-sa-squad-for-caf-u23-olympic-qualifiers-clash-against-congo/ |access-date=7 July 2023 |publisher=[[South African Football Association|SAFA]]}}</ref> == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == {{Uhlu lwemithombo}} [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-2002]] 0uw7w26lyvf90dxer4k8dx78xzqpd3i 129043 129033 2026-09-17T17:02:21Z Dumbassman 11040 129043 wikitext text/x-wiki U-'''UYanela Mbuthuma''' (owazalwa zingama-23 Nhlolanja 2002) ungumdlali [[Ibhola likanobhutshuzwayo|webhola likanobhutshuzwayo]] waseNingizimu Afrika odlala phambili odlalela iqembu i-Orlando Pirates e-South African Premier Division naseqenjini lesizwe laseNingizimu Afrika. UMbuthuma waqala ukuba ingxenye yeqembu iRichards Bay yase Thohoyandou ngonyaka wezi-2022. <ref>{{Cite news |date=1 July 2022 |title=Richards Bay unveil 10 new signings ahead of 2022/23 DStv Premiership season |url=https://headtopics.com/za/richards-bay-unveil-10-new-signings-ahead-of-2022-23-dstv-premiership-season-27694800 |access-date=11 July 2023 |publisher=Head Topics South Africa}}</ref> Watholwa iqembi iRichards Bay kwi Khabba Cup, lapho aqokwa njengomdlali ovelele womcintiswano".<ref>{{Cite news |last=Dladla, Nkululeko |date=14 June 2023 |title=Khabba Cup talent linked with Orlando Pirates |url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/khabba-cup-talent-linked-with-orlando-pirates |access-date=11 July 2023 |publisher=SABC Sport}}</ref> Umdlalo wakhe wokuqala ngonyaka wezi-2022-23 kwi South African Premier Division. Inqaku lakhe lokuqala kwaba yilona elanqobisa iqembu bedlala neSekhukhune United ngonyaka wezi-2022 KuNcwaba.<ref>{{Cite news |last=Madlala, Robin-Duke |date=17 August 2022 |title=Yanela targets more goals accreditation |url=https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727075911/https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |archive-date=27 July 2023 |access-date=7 July 2023 |publisher=Daily Sun}}</ref> Ngemuva kwesizini, iSunday Times yambheka njengomunye wabadlali okufanele badlalele amaqembu aphesheya ukuze athuthuke.<ref>{{Cite news |last=Dindi, Sithembiso |date=1 July 2023 |title=Young players who need to play their last season in the PSL and move overseas |url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2023-07-01-young-players-who-need-to-play-their-last-season-in-the-psl-and-move-overseas/ |access-date=7 July 2023 |work=Sunday Times}}</ref> UMbuthuma wabizwa iqembu lokuqala laseNingizimu Afrika i-2023 COSAFA Cup .<ref>{{Cite news |last=Gibbs, Herman |date=June 25, 2023 |title=Bright local talent called up to Bafana COSAFA squad |url=https://www.dfa.co.za/sport/bright-local-talent-called-up-to-bafana-cosafa-squad-e6458026-9923-4c7e-bcf1-6ac0b8f147ad/ |access-date=7 July 2023 |work=DFA}}</ref> Waphinde wadlalela iSouth Africa U23 ngawo loyonyaka, ngesikhathi se-2023 U-23 Africa Cup of Nations qualification.<ref>{{Cite news |date=16 March 2023 |title=Notoane names SA squad for CAF U23 Olympic Qualifiers clash against Congo |url=https://www.safa.net/2023/03/16/notoane-names-sa-squad-for-caf-u23-olympic-qualifiers-clash-against-congo/ |access-date=7 July 2023 |publisher=[[South African Football Association|SAFA]]}}</ref> == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == {{Uhlu lwemithombo}} [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-2002]] bbo8k18wpqjdj6nqrnyvmrcv5thqfdi 129058 129043 2026-09-17T19:40:59Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[UYanela Mbuthuma]] to [[Yanela Mbuthuma]] 129043 wikitext text/x-wiki U-'''UYanela Mbuthuma''' (owazalwa zingama-23 Nhlolanja 2002) ungumdlali [[Ibhola likanobhutshuzwayo|webhola likanobhutshuzwayo]] waseNingizimu Afrika odlala phambili odlalela iqembu i-Orlando Pirates e-South African Premier Division naseqenjini lesizwe laseNingizimu Afrika. UMbuthuma waqala ukuba ingxenye yeqembu iRichards Bay yase Thohoyandou ngonyaka wezi-2022. <ref>{{Cite news |date=1 July 2022 |title=Richards Bay unveil 10 new signings ahead of 2022/23 DStv Premiership season |url=https://headtopics.com/za/richards-bay-unveil-10-new-signings-ahead-of-2022-23-dstv-premiership-season-27694800 |access-date=11 July 2023 |publisher=Head Topics South Africa}}</ref> Watholwa iqembi iRichards Bay kwi Khabba Cup, lapho aqokwa njengomdlali ovelele womcintiswano".<ref>{{Cite news |last=Dladla, Nkululeko |date=14 June 2023 |title=Khabba Cup talent linked with Orlando Pirates |url=https://www.sabcsport.com/soccer/news/khabba-cup-talent-linked-with-orlando-pirates |access-date=11 July 2023 |publisher=SABC Sport}}</ref> Umdlalo wakhe wokuqala ngonyaka wezi-2022-23 kwi South African Premier Division. Inqaku lakhe lokuqala kwaba yilona elanqobisa iqembu bedlala neSekhukhune United ngonyaka wezi-2022 KuNcwaba.<ref>{{Cite news |last=Madlala, Robin-Duke |date=17 August 2022 |title=Yanela targets more goals accreditation |url=https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727075911/https://www.snl24.com/dailysun/sport/yanela-targets-more-goals-20220815 |archive-date=27 July 2023 |access-date=7 July 2023 |publisher=Daily Sun}}</ref> Ngemuva kwesizini, iSunday Times yambheka njengomunye wabadlali okufanele badlalele amaqembu aphesheya ukuze athuthuke.<ref>{{Cite news |last=Dindi, Sithembiso |date=1 July 2023 |title=Young players who need to play their last season in the PSL and move overseas |url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2023-07-01-young-players-who-need-to-play-their-last-season-in-the-psl-and-move-overseas/ |access-date=7 July 2023 |work=Sunday Times}}</ref> UMbuthuma wabizwa iqembu lokuqala laseNingizimu Afrika i-2023 COSAFA Cup .<ref>{{Cite news |last=Gibbs, Herman |date=June 25, 2023 |title=Bright local talent called up to Bafana COSAFA squad |url=https://www.dfa.co.za/sport/bright-local-talent-called-up-to-bafana-cosafa-squad-e6458026-9923-4c7e-bcf1-6ac0b8f147ad/ |access-date=7 July 2023 |work=DFA}}</ref> Waphinde wadlalela iSouth Africa U23 ngawo loyonyaka, ngesikhathi se-2023 U-23 Africa Cup of Nations qualification.<ref>{{Cite news |date=16 March 2023 |title=Notoane names SA squad for CAF U23 Olympic Qualifiers clash against Congo |url=https://www.safa.net/2023/03/16/notoane-names-sa-squad-for-caf-u23-olympic-qualifiers-clash-against-congo/ |access-date=7 July 2023 |publisher=[[South African Football Association|SAFA]]}}</ref> == Imithombo yolwazi esetshenzisiwe == {{Uhlu lwemithombo}} [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-2002]] bbo8k18wpqjdj6nqrnyvmrcv5thqfdi IKwaito 0 35380 129035 2026-09-17T15:13:11Z Fongcwele 16873 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369716105|Kwaito]]" 129035 wikitext text/x-wiki I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] 452dxfhkf1wmcfs8x21iqblg4bmijr8 129036 129035 2026-09-17T15:30:07Z Fongcwele 16873 129036 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] n5yu6odl8qyuuhd4bqk9b7donbosvfg 129037 129036 2026-09-17T15:51:24Z Dumbassman 11040 129037 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==Amaphatho== {{reflist}} [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] 7j9rpt5mxt4mgtawjta4c0mwhpzghxq 129040 129037 2026-09-17T16:20:12Z Fongcwele 16873 Reverted edit by [[Special:Contributions/Dumbassman|Dumbassman]] ([[User talk:Dumbassman|talk]]) to last revision by [[User:Fongcwele|Fongcwele]] 129036 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] n5yu6odl8qyuuhd4bqk9b7donbosvfg 129041 129040 2026-09-17T16:35:21Z Fongcwele 16873 129041 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Iga elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi lwesibhunu, lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwam ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|url-status=live}}</ref> Umculo weKwaito yenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunuA ngokuvamile asetshenziswa olimini olubizwa Sabela kanye nesiCamtho, futhi lasetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculo wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse ube yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wahcazisa ubudlelwane bekwaito nobgcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] 1mnxt8jrm6ayttyl4aozmad0lss0x9x 129053 129041 2026-09-17T18:54:58Z Fongcwele 16873 /* uMsukagama */ 129053 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] 4nflndh0tjt51r1e9lilfldevzw5zvg 129054 129053 2026-09-17T19:21:37Z Fongcwele 16873 /* Izinkondolo */ 129054 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==uMlando== IKwaito yavela futhi yaguquka eNingizimu Afrika njengohlobo lomculo we-house Ekupheleni kweshumiminyaka lowe-1980 nasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990,<ref name=":1">{{Cite journal |last=Steingo |first=Gavin |year=2008 |title=Historicizing Kwaito |url=https://www.jstor.org/stable/30250016 |url-status=live |journal=University of Rhodes |publisher=International Library of African Music |volume=8 |issue=2 |pages=76–91 |jstor=30250016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081408/https://www.jstor.org/stable/30250016 |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 December 2023}}</ref> yaba Umculo ophambili esikweni langemva kokuphela kobandlululo. Izikole zasemalolishini zazithwele kanzima ngokwezimali futhi zihluleka ukuhlunzeka abafundi nezifundo zomculo ezinganothisa ibungcwethi babo bezemfundo. Ngenkathi yombuzo wobandlululo nangemva kwalo, uhlelo lwezemfundo lwaseNingizimu Afrika lwalugcwele ukucwasa nokungalingani. Izikole [[Inxuluma|zasemanxulumeni]] zazithola izinsizakusebemza ezimbalwa noxhaso olunganele lapho ziqhathaniswa nalezo ezisezindaweni ezicebile, okwakwenza amathuba abafundi basemanxulumeni angeneli. Ngokwalomongo, ikwaito yavela njengomunxa owawungadingi umchachiso womculo ohlelekile, nezikhala zokuvitha ezinkulu, noma izinsimbi zomculo ezibizayo, ngaleyondlela ihlinzeka ngofikelelo olukhethekile kubantu abasemiphakathini ehlwempu. Imigoqo embalwa yokwenza lomculo yavumela ukuba intsha yasemanxulumeni iwuthande umculo futhi iveza ubuciko bayo ngawo, kungakhathaliseki imigoqo eyayibekwe isimondawo sezemfundo nesezomnotho.<ref name="autogenerated12">Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.</ref> Abantu abaqavile emculweni weKwaito lapho usaqala bahlanganisa uMdu Masilela (M'du), uMandla "Spikiri" Mofokeng, uArthur Mafokate, uSandy B namaqembu afana ne-MM Deluxe (M'du Masilela noSpikiri), [[Boom Shaka|iBoom Shaka]] ( u[[Lebo Mathosa]], uTheo Nhlengethwa, no[[Thembi Seete]]), iTrompies (uSpikiri, uMahoota, uDonald Duck,u Jakarumba, noMjokes), iB.O.P, [[TKZee]] (uTokollo Tshabalala, u[[Kabelo Mabalane]], noZwai Bala) i[[Bongo Maffin]] (uStone Seate, uJah Seed, Speedy, beno[[Thandiswa Mazwai]]) bonke amagalelo abo abumba ubuhlonzi bomculo nobesiko. IKwaito yayingenamfuneko yolwazi oluhleliwe lomchachiso womculo, isikhala zokuvitha, nezimsimbi zomculo ezibizayo, okwayenza kwabe lula ukuyifikelela kubantu basemanxulumeni ahlwempu.<ref name="autogenerated12" /> ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] t043cyjbtfz6s8j2728iouc9xw8mbyf 129055 129054 2026-09-17T19:27:24Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Kwaito]] to [[IKwaito]] 129054 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==uMlando== IKwaito yavela futhi yaguquka eNingizimu Afrika njengohlobo lomculo we-house Ekupheleni kweshumiminyaka lowe-1980 nasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990,<ref name=":1">{{Cite journal |last=Steingo |first=Gavin |year=2008 |title=Historicizing Kwaito |url=https://www.jstor.org/stable/30250016 |url-status=live |journal=University of Rhodes |publisher=International Library of African Music |volume=8 |issue=2 |pages=76–91 |jstor=30250016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081408/https://www.jstor.org/stable/30250016 |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 December 2023}}</ref> yaba Umculo ophambili esikweni langemva kokuphela kobandlululo. Izikole zasemalolishini zazithwele kanzima ngokwezimali futhi zihluleka ukuhlunzeka abafundi nezifundo zomculo ezinganothisa ibungcwethi babo bezemfundo. Ngenkathi yombuzo wobandlululo nangemva kwalo, uhlelo lwezemfundo lwaseNingizimu Afrika lwalugcwele ukucwasa nokungalingani. Izikole [[Inxuluma|zasemanxulumeni]] zazithola izinsizakusebemza ezimbalwa noxhaso olunganele lapho ziqhathaniswa nalezo ezisezindaweni ezicebile, okwakwenza amathuba abafundi basemanxulumeni angeneli. Ngokwalomongo, ikwaito yavela njengomunxa owawungadingi umchachiso womculo ohlelekile, nezikhala zokuvitha ezinkulu, noma izinsimbi zomculo ezibizayo, ngaleyondlela ihlinzeka ngofikelelo olukhethekile kubantu abasemiphakathini ehlwempu. Imigoqo embalwa yokwenza lomculo yavumela ukuba intsha yasemanxulumeni iwuthande umculo futhi iveza ubuciko bayo ngawo, kungakhathaliseki imigoqo eyayibekwe isimondawo sezemfundo nesezomnotho.<ref name="autogenerated12">Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.</ref> Abantu abaqavile emculweni weKwaito lapho usaqala bahlanganisa uMdu Masilela (M'du), uMandla "Spikiri" Mofokeng, uArthur Mafokate, uSandy B namaqembu afana ne-MM Deluxe (M'du Masilela noSpikiri), [[Boom Shaka|iBoom Shaka]] ( u[[Lebo Mathosa]], uTheo Nhlengethwa, no[[Thembi Seete]]), iTrompies (uSpikiri, uMahoota, uDonald Duck,u Jakarumba, noMjokes), iB.O.P, [[TKZee]] (uTokollo Tshabalala, u[[Kabelo Mabalane]], noZwai Bala) i[[Bongo Maffin]] (uStone Seate, uJah Seed, Speedy, beno[[Thandiswa Mazwai]]) bonke amagalelo abo abumba ubuhlonzi bomculo nobesiko. IKwaito yayingenamfuneko yolwazi oluhleliwe lomchachiso womculo, isikhala zokuvitha, nezimsimbi zomculo ezibizayo, okwayenza kwabe lula ukuyifikelela kubantu basemanxulumeni ahlwempu.<ref name="autogenerated12" /> ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] t043cyjbtfz6s8j2728iouc9xw8mbyf 129065 129055 2026-09-18T04:58:47Z Fongcwele 16873 /* Izinkondolo */ 129065 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==uMlando== IKwaito yavela futhi yaguquka eNingizimu Afrika njengohlobo lomculo we-house Ekupheleni kweshumiminyaka lowe-1980 nasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990,<ref name=":1">{{Cite journal |last=Steingo |first=Gavin |year=2008 |title=Historicizing Kwaito |url=https://www.jstor.org/stable/30250016 |url-status=live |journal=University of Rhodes |publisher=International Library of African Music |volume=8 |issue=2 |pages=76–91 |jstor=30250016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081408/https://www.jstor.org/stable/30250016 |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 December 2023}}</ref> yaba Umculo ophambili esikweni langemva kokuphela kobandlululo. Izikole zasemalolishini zazithwele kanzima ngokwezimali futhi zihluleka ukuhlunzeka abafundi nezifundo zomculo ezinganothisa ibungcwethi babo bezemfundo. Ngenkathi yombuzo wobandlululo nangemva kwalo, uhlelo lwezemfundo lwaseNingizimu Afrika lwalugcwele ukucwasa nokungalingani. Izikole [[Inxuluma|zasemanxulumeni]] zazithola izinsizakusebemza ezimbalwa noxhaso olunganele lapho ziqhathaniswa nalezo ezisezindaweni ezicebile, okwakwenza amathuba abafundi basemanxulumeni angeneli. Ngokwalomongo, ikwaito yavela njengomunxa owawungadingi umchachiso womculo ohlelekile, nezikhala zokuvitha ezinkulu, noma izinsimbi zomculo ezibizayo, ngaleyondlela ihlinzeka ngofikelelo olukhethekile kubantu abasemiphakathini ehlwempu. Imigoqo embalwa yokwenza lomculo yavumela ukuba intsha yasemanxulumeni iwuthande umculo futhi iveza ubuciko bayo ngawo, kungakhathaliseki imigoqo eyayibekwe isimondawo sezemfundo nesezomnotho.<ref name="autogenerated12">Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.</ref> Abantu abaqavile emculweni weKwaito lapho usaqala bahlanganisa uMdu Masilela (M'du), uMandla "Spikiri" Mofokeng, uArthur Mafokate, uSandy B namaqembu afana ne-MM Deluxe (M'du Masilela noSpikiri), [[Boom Shaka|iBoom Shaka]] ( u[[Lebo Mathosa]], uTheo Nhlengethwa, no[[Thembi Seete]]), iTrompies (uSpikiri, uMahoota, uDonald Duck,u Jakarumba, noMjokes), iB.O.P, [[TKZee]] (uTokollo Tshabalala, u[[Kabelo Mabalane]], noZwai Bala) i[[Bongo Maffin]] (uStone Seate, uJah Seed, Speedy, beno[[Thandiswa Mazwai]]) bonke amagalelo abo abumba ubuhlonzi bomculo nobesiko. IKwaito yayingenamfuneko yolwazi oluhleliwe lomchachiso womculo, isikhala zokuvitha, nezimsimbi zomculo ezibizayo, okwayenza kwabe lula ukuyifikelela kubantu basemanxulumeni ahlwempu.<ref name="autogenerated12" /> ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Abesifazane kukwaito== Ekuqaleni komculo weKwaito bekuchachaza abesilisa, kungumculo wabo, kusuka kubaculi kuya kubaphathi.<ref>Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous': The study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', vol 1 (2004): 116–127.</ref> Kodwa, babekhona abaculi besifazane abambalwa abakwazi ukuphumelela nabo. [[Brenda Fassie|UBrenda Fassie]], isihlabani somculo odumile eNingizimu Afrika, washesha wangena emgqeni wavula IKwaito esuka kububblegum kwishumiminyaka lowe1990. Ngokomagazine obizwa ccording to ''Time'', wayedume ngesimo sakhe sengqondo sokuba umshoza nezinkiyankiya ezibandakanya ucansi nezidakamizwa, kuhlanganisa nezosha zakhe ezazithinta izindaba ezibucayi zempilo namaSiko waseAfrika.<ref>Philadelphia, Desa. "The Madonna of the Townships." Time. [https://web.archive.org/web/20011107124650/http://www.time.com/time/musicgoesglobal/africa/mfassie.html]. Accessed 29 February 2008.</ref> [[Lebo Mathosa|ULebo Mathosa]] yena waduma ngenxa yeqembu ayekulo elibizwa [[Boom Shaka]], Kodwa kamuva waphuma ibhodwe lakhe wazimela, ngenxa yokuba "ihlangandebe" ngenxa yezosha zakhe nokusina kwakhe okuqhakambisa ucansi, waba nesibunge esikhulu, futhi waqhooya nasemgubhweni wosuku lokuzalwa wama-85 ka[[Nelson Mandela]]. ULebo Mathosa Waphinde waqhogoya nezihlabani zaseMelika ezifana no[[Will Smith]], u[[Missy Elliott]] futhi waqopha iculo lababuli ekanye noKeith Sweat.<ref>{{Cite news |date=2006-10-24 |title=Remembering South Africa's 'wild child' |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6081090.stm |access-date=2024-08-10 |language=en-GB}}</ref> Umculi obizwa Iyaya, owayeseqenjini elibizwa Abashante, wayaziwa "ngokuqhakambisa imikhuba yezocansi ingcagca lapho esesimgangeni".<ref name="autogenerated11">Levin, Adam. [http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html "Girlz in the mood"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050524041944/http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html|date=24 May 2005}}. Posted 30 July 1998. Accessed 29 February 2008.</ref> Amalunga eqembu labesifazane bodwa lekwaito elalibizwa Ghetto luv, ahlanganisa uGoddess, uVenus, uChocolate benoRasta Queen. Nabo besebenzisa ucansi emculweni wabo, beveza konke bukhoma; esithombeni secwecwe labo lokuqala elibizwa ''You Ain't Gonna Get None'' bathwetshulwa behambaze bonke.<ref name="autogenerated11" /> Lapho umculo weKwaito usahluma, iqembu leBoom Shaka lavela njengezwi labesifazane abasebasha nanjengophawu lokubafukula. Lalisebenzisa ucansi nobulili njengendlela yokuziveza nokugubha ukuba Owesifazane onsundu onezinkanuko zocansi ezingokwemvelo. IBoom Shaka yayizibandakanya kwezobushoshovu bezombusazwe ngokumela amaphimbo wabesifazane ikakhulu lapho liqopha iculo Leziswe laseNingizimu Afrika elaligcizelela amakhono abesifazane nonthelela wabo ekuletheni izinguquko emphakathini. IKwaito yahlinzeka abesifazane nhlobo omusha lwenkundla yokuzikhulumela eNingizimu Afrika yangemva kobandlululo.<ref>Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press</ref> Isibhalwa esavela ku''[[CNN]]'' sabheka iqembu leBoom Shaka kanye neleTKZee njenganetgonya elikhulu emculweni waseNingizimu Afrika.<ref>[http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/.html Wright, Steve. "Kwaito:South Africa's hip-hop?". Posted 9 June 1999. Accessed 29 February 2008.]{{dead link|date=May 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Umculo weBoom Shaka waba nesibunge esikhulu hhayi kuphela eNingizimu Afrika Kodwa kulo lonke elaseAfrika. Umculo waleli qembu wawumelela izwi labantu abasha ababenganakiwe ohulumeni bangamve kobuqoneli.<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=(R)evolution in 4/4: The contribution of South Africa's urban music to new meanings of freedom |url=https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517132619/https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |archive-date=17 May 2021 |access-date=2023-02-17 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] elkyum9isvwogc5bgpn1cmd7nznrwdb 129066 129065 2026-09-18T05:01:19Z Fongcwele 16873 /* Abesifazane kukwaito */ 129066 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==uMlando== IKwaito yavela futhi yaguquka eNingizimu Afrika njengohlobo lomculo we-house Ekupheleni kweshumiminyaka lowe-1980 nasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990,<ref name=":1">{{Cite journal |last=Steingo |first=Gavin |year=2008 |title=Historicizing Kwaito |url=https://www.jstor.org/stable/30250016 |url-status=live |journal=University of Rhodes |publisher=International Library of African Music |volume=8 |issue=2 |pages=76–91 |jstor=30250016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081408/https://www.jstor.org/stable/30250016 |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 December 2023}}</ref> yaba Umculo ophambili esikweni langemva kokuphela kobandlululo. Izikole zasemalolishini zazithwele kanzima ngokwezimali futhi zihluleka ukuhlunzeka abafundi nezifundo zomculo ezinganothisa ibungcwethi babo bezemfundo. Ngenkathi yombuzo wobandlululo nangemva kwalo, uhlelo lwezemfundo lwaseNingizimu Afrika lwalugcwele ukucwasa nokungalingani. Izikole [[Inxuluma|zasemanxulumeni]] zazithola izinsizakusebemza ezimbalwa noxhaso olunganele lapho ziqhathaniswa nalezo ezisezindaweni ezicebile, okwakwenza amathuba abafundi basemanxulumeni angeneli. Ngokwalomongo, ikwaito yavela njengomunxa owawungadingi umchachiso womculo ohlelekile, nezikhala zokuvitha ezinkulu, noma izinsimbi zomculo ezibizayo, ngaleyondlela ihlinzeka ngofikelelo olukhethekile kubantu abasemiphakathini ehlwempu. Imigoqo embalwa yokwenza lomculo yavumela ukuba intsha yasemanxulumeni iwuthande umculo futhi iveza ubuciko bayo ngawo, kungakhathaliseki imigoqo eyayibekwe isimondawo sezemfundo nesezomnotho.<ref name="autogenerated12">Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.</ref> Abantu abaqavile emculweni weKwaito lapho usaqala bahlanganisa uMdu Masilela (M'du), uMandla "Spikiri" Mofokeng, uArthur Mafokate, uSandy B namaqembu afana ne-MM Deluxe (M'du Masilela noSpikiri), [[Boom Shaka|iBoom Shaka]] ( u[[Lebo Mathosa]], uTheo Nhlengethwa, no[[Thembi Seete]]), iTrompies (uSpikiri, uMahoota, uDonald Duck,u Jakarumba, noMjokes), iB.O.P, [[TKZee]] (uTokollo Tshabalala, u[[Kabelo Mabalane]], noZwai Bala) i[[Bongo Maffin]] (uStone Seate, uJah Seed, Speedy, beno[[Thandiswa Mazwai]]) bonke amagalelo abo abumba ubuhlonzi bomculo nobesiko. IKwaito yayingenamfuneko yolwazi oluhleliwe lomchachiso womculo, isikhala zokuvitha, nezimsimbi zomculo ezibizayo, okwayenza kwabe lula ukuyifikelela kubantu basemanxulumeni ahlwempu.<ref name="autogenerated12" /> ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Abesifazane kukwaito== [[File:Bongo_Maffin_Vienna-6.2008b.jpg|thumb|Iqembu leKwaito iBongo Muffin, elinomhlabaleleli wesifazane uThandiswa Mazwai]] Ekuqaleni komculo weKwaito bekuchachaza abesilisa, kungumculo wabo, kusuka kubaculi kuya kubaphathi.<ref>Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous': The study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', vol 1 (2004): 116–127.</ref> Kodwa, babekhona abaculi besifazane abambalwa abakwazi ukuphumelela nabo. [[Brenda Fassie|UBrenda Fassie]], isihlabani somculo odumile eNingizimu Afrika, washesha wangena emgqeni wavula IKwaito esuka kububblegum kwishumiminyaka lowe1990. Ngokomagazine obizwa ccording to ''Time'', wayedume ngesimo sakhe sengqondo sokuba umshoza nezinkiyankiya ezibandakanya ucansi nezidakamizwa, kuhlanganisa nezosha zakhe ezazithinta izindaba ezibucayi zempilo namaSiko waseAfrika.<ref>Philadelphia, Desa. "The Madonna of the Townships." Time. [https://web.archive.org/web/20011107124650/http://www.time.com/time/musicgoesglobal/africa/mfassie.html]. Accessed 29 February 2008.</ref> [[Lebo Mathosa|ULebo Mathosa]] yena waduma ngenxa yeqembu ayekulo elibizwa [[Boom Shaka]], Kodwa kamuva waphuma ibhodwe lakhe wazimela, ngenxa yokuba "ihlangandebe" ngenxa yezosha zakhe nokusina kwakhe okuqhakambisa ucansi, waba nesibunge esikhulu, futhi waqhooya nasemgubhweni wosuku lokuzalwa wama-85 ka[[Nelson Mandela]]. ULebo Mathosa Waphinde waqhogoya nezihlabani zaseMelika ezifana no[[Will Smith]], u[[Missy Elliott]] futhi waqopha iculo lababuli ekanye noKeith Sweat.<ref>{{Cite news |date=2006-10-24 |title=Remembering South Africa's 'wild child' |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6081090.stm |access-date=2024-08-10 |language=en-GB}}</ref> Umculi obizwa Iyaya, owayeseqenjini elibizwa Abashante, wayaziwa "ngokuqhakambisa imikhuba yezocansi ingcagca lapho esesimgangeni".<ref name="autogenerated11">Levin, Adam. [http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html "Girlz in the mood"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050524041944/http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html|date=24 May 2005}}. Posted 30 July 1998. Accessed 29 February 2008.</ref> Amalunga eqembu labesifazane bodwa lekwaito elalibizwa Ghetto luv, ahlanganisa uGoddess, uVenus, uChocolate benoRasta Queen. Nabo besebenzisa ucansi emculweni wabo, beveza konke bukhoma; esithombeni secwecwe labo lokuqala elibizwa ''You Ain't Gonna Get None'' bathwetshulwa behambaze bonke.<ref name="autogenerated11" /> Lapho umculo weKwaito usahluma, iqembu leBoom Shaka lavela njengezwi labesifazane abasebasha nanjengophawu lokubafukula. Lalisebenzisa ucansi nobulili njengendlela yokuziveza nokugubha ukuba Owesifazane onsundu onezinkanuko zocansi ezingokwemvelo. IBoom Shaka yayizibandakanya kwezobushoshovu bezombusazwe ngokumela amaphimbo wabesifazane ikakhulu lapho liqopha iculo Leziswe laseNingizimu Afrika elaligcizelela amakhono abesifazane nonthelela wabo ekuletheni izinguquko emphakathini. IKwaito yahlinzeka abesifazane nhlobo omusha lwenkundla yokuzikhulumela eNingizimu Afrika yangemva kobandlululo.<ref>Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press</ref> Isibhalwa esavela ku''[[CNN]]'' sabheka iqembu leBoom Shaka kanye neleTKZee njenganetgonya elikhulu emculweni waseNingizimu Afrika.<ref>[http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/.html Wright, Steve. "Kwaito:South Africa's hip-hop?". Posted 9 June 1999. Accessed 29 February 2008.]{{dead link|date=May 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Umculo weBoom Shaka waba nesibunge esikhulu hhayi kuphela eNingizimu Afrika Kodwa kulo lonke elaseAfrika. Umculo waleli qembu wawumelela izwi labantu abasha ababenganakiwe ohulumeni bangamve kobuqoneli.<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=(R)evolution in 4/4: The contribution of South Africa's urban music to new meanings of freedom |url=https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517132619/https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |archive-date=17 May 2021 |access-date=2023-02-17 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] qz7xlob63lg3jnj4or9wvi13uhp6wg5 129072 129066 2026-09-18T10:10:17Z Fongcwele 16873 /* Abesifazane kukwaito */ 129072 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Kwaito | other_names = {{hlist|D'gong}} | stylistic_origins = {{hlist|[[House music|House]]|[[marabi]]||[[disco]]|[[kwela]]|[[UMbaqanga]]|[[jazz]]|[[maskandi]]|[[hip hop music|hip hop]]|township pop a.k.a. "bubblegum"<ref>{{Cite news|last=Hlasane |first= Rangoato |date=18 May 2021|title=State of emergency: The rise and the alchemy of the people's hit|url=https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123151909/https://mg.co.za/friday/2021-05-18-state-of-emergency-the-rise-and-the-alchemy-of-the-peoples-hit/|archive-date=23 January 2024 |access-date=5 February 2024 |website=Mail & Guardian}}</ref>}} | cultural_origins = Late 1980s–1990s, South Africa | derivatives = {{hlist|[[Afro house]]|[[Music of South Africa#African trap music (ATM)|African trap music (ATM)]]|[[:fr:Afro trap|afro trap]]|[[gqom]]}} | subgenrelist = | subgenres = {{hlist|Durban kwaito|guz|kwai-jazz}} | fusiongenres = {{hlist|Bacardi house|[[amapiano]]}} | other_topics = {{hlist|[[Afro fusion]]|[[motswako]]|[[shangaan electro]]}} }} I'''Kwaito''' uhlobo lomculo olwavela [[Soweto|eSoweto]], eGoli, eNingizimu Afrika, ekupheleni kweshuminyaka yowe-1980 nasekuqaleni kowe-1990. Ingumsindo obonisa ukusetshenziswa kwemisindo namasagulo zaseNingizimu Afrika. Amaculo eKwaito agijima ngesiqubu esisililizayo kunezinye izinhlobo zomculo we-house futhi zivame ukuba nezangulo zomculo we-melodic ne-percussive loop, imigqa yembodlongo ejulile kanye namazwi. Zifana kakhulu nesiqubu sasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990 somculo we-house waseNew York. ==uMsukagama== Igama elithi ''kwaito'' livela olimini lwesishalambombo saseNingizimu Afrika elithi "kwaai," elidlulisa umqondo osho "okuhle" noma "okubi" ngokomongo omuhle. Leli gama elithi "kwaai" ngokwalo linemvelaphi yolimi [[IsiBhunu|lwesibhunu]], lapho ekuqaleni lalisho ukuthi "ulaka" noma "ubudlova." Kodwa ngokosiko lwentsha yaseNingizimu Afrika, laguquka umqondo ukuze limelele into ethandekayo noma enhle.<ref name=":5">{{Cite news|url=http://www.sahistory.org.za/article/kwaito|title=Kwaito|last=Anonymous|date=2011-03-22|work=South African History Online|access-date=2017-11-15|archive-date=6 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225017/http://www.sahistory.org.za/article/kwaito}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008|title=Kwaito woeker tog te lekker met Afrikaans|work=Netwerk24|access-date=2017-11-15|language=en|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115222029/https://www.netwerk24.com/Nuus/Algemeen/kwaito-woeker-tog-te-lekker-met-afrikaans-20171008}}</ref> Umculo weKwaito wenza isiko lasemalokishini langemva kobandlululo libe undabuzekwayo nakuba ulimi lwesibhunu lwaluyamaniswa nombuso wobandlululo nengcindezelo yobuhlanga, amagama esibhunu ngokuvamile ayesetshenziswa olimini olubizwa ''Sabela'' kanye [[Isicamtho|nesicamtho]], futhi asetsheziswa kabusha ngomongo omusha. uM'du Masilela, oyingqalabutho engumculi wekwaito, wathi, "Lapho umculo wehouse uba yisibunge, abantu basemalokishi bawubiza ngokuthi iKwaito basusela egameni lesibhunu elithi ''kwai'', okusho ukuthi lezo zingoma zazishisa futhi zithandwa kakhulu."<ref name="bnet">{{cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |title=South African music after Apartheid: kwaito, the "party politic," and the appropriation of gold as a sign of success |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110003545/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2822/is_3_28/ai_n15648564/pg_6 |work=Popular Music and Society |issue=3 |volume=28 |archive-date=10 November 2007 }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pennycook |first1=Alastair |title=Innovations and Challenges in Applied Linguistics from the Global South |last2=Makoni |first2=Sinfree |date=2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-95176-3 |language=en}}</ref> Igama lesicamtho elisuselwa kwelesibhunu elithi ''kwaai'' lalithi ''amakwaitosi'', elisho ukuthi ''izigcwelegcwele''. UArthur Mafokate wachazisa ubudlelwane bekwaito nobugcwelegcwele njengomculo oshwiliza empilweni yaselokishi. [[File:M'du Performing Live On Stage.jpg|thumb|uMdu eqhogoya ngowezi-2016]] ==uMlando== IKwaito yavela futhi yaguquka eNingizimu Afrika njengohlobo lomculo we-house Ekupheleni kweshumiminyaka lowe-1980 nasekuqaleni kweshumiminyaka lowe-1990,<ref name=":1">{{Cite journal |last=Steingo |first=Gavin |year=2008 |title=Historicizing Kwaito |url=https://www.jstor.org/stable/30250016 |url-status=live |journal=University of Rhodes |publisher=International Library of African Music |volume=8 |issue=2 |pages=76–91 |jstor=30250016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202081408/https://www.jstor.org/stable/30250016 |archive-date=2 February 2024 |access-date=14 December 2023}}</ref> yaba Umculo ophambili esikweni langemva kokuphela kobandlululo. Izikole zasemalolishini zazithwele kanzima ngokwezimali futhi zihluleka ukuhlunzeka abafundi nezifundo zomculo ezinganothisa ibungcwethi babo bezemfundo. Ngenkathi yombuzo wobandlululo nangemva kwalo, uhlelo lwezemfundo lwaseNingizimu Afrika lwalugcwele ukucwasa nokungalingani. Izikole [[Inxuluma|zasemanxulumeni]] zazithola izinsizakusebemza ezimbalwa noxhaso olunganele lapho ziqhathaniswa nalezo ezisezindaweni ezicebile, okwakwenza amathuba abafundi basemanxulumeni angeneli. Ngokwalomongo, ikwaito yavela njengomunxa owawungadingi umchachiso womculo ohlelekile, nezikhala zokuvitha ezinkulu, noma izinsimbi zomculo ezibizayo, ngaleyondlela ihlinzeka ngofikelelo olukhethekile kubantu abasemiphakathini ehlwempu. Imigoqo embalwa yokwenza lomculo yavumela ukuba intsha yasemanxulumeni iwuthande umculo futhi iveza ubuciko bayo ngawo, kungakhathaliseki imigoqo eyayibekwe isimondawo sezemfundo nesezomnotho.<ref name="autogenerated12">Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip-Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, pp. 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press.</ref> Abantu abaqavile emculweni weKwaito lapho usaqala bahlanganisa uMdu Masilela (M'du), uMandla "Spikiri" Mofokeng, uArthur Mafokate, uSandy B namaqembu afana ne-MM Deluxe (M'du Masilela noSpikiri), [[Boom Shaka|iBoom Shaka]] ( u[[Lebo Mathosa]], uTheo Nhlengethwa, no[[Thembi Seete]]), iTrompies (uSpikiri, uMahoota, uDonald Duck,u Jakarumba, noMjokes), iB.O.P, [[TKZee]] (uTokollo Tshabalala, u[[Kabelo Mabalane]], noZwai Bala) i[[Bongo Maffin]] (uStone Seate, uJah Seed, Speedy, beno[[Thandiswa Mazwai]]) bonke amagalelo abo abumba ubuhlonzi bomculo nobesiko. IKwaito yayingenamfuneko yolwazi oluhleliwe lomchachiso womculo, isikhala zokuvitha, nezimsimbi zomculo ezibizayo, okwayenza kwabe lula ukuyifikelela kubantu basemanxulumeni ahlwempu.<ref name="autogenerated12" /> ==Izinkondolo== Umculo weKwaito uphawuleka ngesigqi sawo esisililizayo. Lomculo udume ngembodlongo yawo edidiyelwe namaculo anolwangu olusheshayo, nomvumo ohambisanayo. Izifanelo zesigubhu sekwaito zithonywe ngumculo we-house, kodwana zigunundwa ngendlela ejambalele. Lo mculo ngokuvamile uhlanganisa izinguxa zesigubhu nezigujana zamazuba. Ubuchule bokukhiqiza ikwaito buvame ukubandakanya ukusangula emculweni waseNingizimu Afrika womdabu, ihiphop ne-disco. Ithonya lomculo wesiZulu luphawuleka kakhulu, njengoba ikwaito ivame ukuxuba izigqi nezici zomculo wesiZulu womdabu. Izosha zekwaito zivame ukuhlatshelelwa ngendlela esangxoxo noma elandisayo. Izosha ziqhogoywa ngezilimi ezihlukene zaseNingizimu Afrika, ezifana nesiZulu, isiSuthu, nesiBhunu, futhi adingida izingqilithi ezifana nesithasiselo sezenhlalo bezombusazwe kuya ebungxwetino bomuntu siqu nezihloko zokujabula. Kwezinye izikhathi izosha zekwaito ziyahlambalaza, ziveza izindaba ezibucayi. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwesiTsotsi kwengeza ekunotheni kolimi lomculo.<ref name="autogenerated14">Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous: the Study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1, pp. 116–127. University of Cape Town. 2004</ref><ref>Thokozani, Mhlambi. "Kwaitofabulous: the study of a South African urban genre". ''Journal of the Musical Arts in Africa'', Volume 1 2004, pp. 116–127.</ref><ref>Swink, Simone. Kwaito: Much more than Music. 7 January 2003.</ref><ref name="autogenerated7">Robinson, Simon. "That's Kwaito Style." ''Time Magazine'', 11 April 2004.</ref><ref name=":2">{{cite news |date=9 June 1999 |title=Kwaito: South Africa's hip-hop? |url=http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006030710/http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/ |archive-date=6 October 2007 |access-date=29 February 2008 |work=CNN}}</ref><ref name="autogenerated8">[http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm Swink, Simone. "Kwaito: Much More Than Music". ''South Africa''. 7 January 2003.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317142457/http://www.southafrica.info/what_happening/news/features/kwaitomental.htm|date=17 March 2010}}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>{{Cite news |last=Sanneh |first=Kelefa |date=2005-08-25 |title=Hip-Hop Hybrids That Scramble Traditions |url=https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217132130/https://www.nytimes.com/2005/08/25/arts/music/hiphop-hybrids-that-scramble-traditions.html |archive-date=17 February 2023 |access-date=2023-02-17 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Abesifazane kukwaito== [[File:Bongo_Maffin_Vienna-6.2008b.jpg|thumb|Iqembu leKwaito iBongo Muffin, elinomhlabaleleli wesifazane uThandiswa Mazwai]] Ekuqaleni komculo weKwaito bekuchachaza abesilisa, kungumculo wabo, kusuka kubaculi kuya kubaphathi.<ref>Mhlambi, Thokozani. "Kwaitofabulous': The study of a South African urban genre." ''Journal of the Musical Arts in Africa'', vol 1 (2004): 116–127.</ref> Kodwa, babekhona abaculi besifazane abambalwa abakwazi ukuphumelela nabo. [[Brenda Fassie|UBrenda Fassie]], isihlabani somculo odumile eNingizimu Afrika, washesha wangena emgqeni wavula IKwaito esuka kububblegum kwishumiminyaka lowe1990. Ngokomagazine obizwa ccording to ''Time'', wayedume ngesimo sakhe sengqondo sokuba umshoza nezinkiyankiya ezibandakanya ucansi nezidakamizwa, kuhlanganisa nezosha zakhe ezazithinta izindaba ezibucayi zempilo namaSiko waseAfrika.<ref>Philadelphia, Desa. "The Madonna of the Townships." Time. [https://web.archive.org/web/20011107124650/http://www.time.com/time/musicgoesglobal/africa/mfassie.html]. Accessed 29 February 2008.</ref> [[Lebo Mathosa|ULebo Mathosa]] yena waduma ngenxa yeqembu ayekulo elibizwa [[Boom Shaka]], Kodwa kamuva waphuma ibhodwe lakhe wazimela, ngenxa yokuba "ihlangandebe" ngenxa yezosha zakhe nokusina kwakhe okuqhakambisa ucansi, waba nesibunge esikhulu, futhi waqhooya nasemgubhweni wosuku lokuzalwa wama-85 ka[[Nelson Mandela]]. ULebo Mathosa Waphinde waqhogoya nezihlabani zaseMelika ezifana no[[Will Smith]], u[[Missy Elliott]] futhi waqopha iculo lababuli ekanye noKeith Sweat.<ref>{{Cite news |date=2006-10-24 |title=Remembering South Africa's 'wild child' |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6081090.stm |access-date=2024-08-10 |language=en-GB}}</ref> Umculi obizwa Iyaya, owayeseqenjini elibizwa Abashante, wayaziwa "ngokuqhakambisa imikhuba yezocansi ingcagca lapho esesimgangeni".<ref name="autogenerated11">Levin, Adam. [http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html "Girlz in the mood"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050524041944/http://www.chico.mweb.co.za/art/music/9807/980730-ghetto.html|date=24 May 2005}}. Posted 30 July 1998. Accessed 29 February 2008.</ref> Amalunga eqembu labesifazane bodwa lekwaito elalibizwa Ghetto luv, ahlanganisa uGoddess, uVenus, uChocolate benoRasta Queen. Nabo besebenzisa ucansi emculweni wabo, beveza konke bukhoma; esithombeni secwecwe labo lokuqala elibizwa ''You Ain't Gonna Get None'' bathwetshulwa behambaze bonke.<ref name="autogenerated11" /> Lapho umculo weKwaito usahluma, iqembu leBoom Shaka lavela njengezwi labesifazane abasebasha nanjengophawu lokubafukula. Lalisebenzisa ucansi nobulili njengendlela yokuziveza nokugubha ukuba Owesifazane onsundu onezinkanuko zocansi ezingokwemvelo. IBoom Shaka yayizibandakanya kwezobushoshovu bezombusazwe ngokumela amaphimbo wabesifazane ikakhulu lapho liqopha iculo Leziswe laseNingizimu Afrika elaligcizelela amakhono abesifazane nonthelela wabo ekuletheni izinguquko emphakathini. IKwaito yahlinzeka abesifazane nhlobo omusha lwenkundla yokuzikhulumela eNingizimu Afrika yangemva kobandlululo.<ref>Magubane, Zine. "Globalization and Gangster Rap: Hip Hop in the Post-Apartheid City." In ''The Vinyl Ain't Final: Hip Hop and the Globalization of Black Popular Culture'', ed. by Dipannita Basu and Sidney J. Lemelle, 208–229. London; Ann Arbor, MI: Pluto Press</ref> Isibhalwa esavela ku''[[CNN]]'' sabheka iqembu leBoom Shaka kanye neleTKZee njenganetgonya elikhulu emculweni waseNingizimu Afrika.<ref>[http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9906/09/kwaito.wb/.html Wright, Steve. "Kwaito:South Africa's hip-hop?". Posted 9 June 1999. Accessed 29 February 2008.]{{dead link|date=May 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Umculo weBoom Shaka waba nesibunge esikhulu hhayi kuphela eNingizimu Afrika Kodwa kulo lonke elaseAfrika. Umculo waleli qembu wawumelela izwi labantu abasha ababenganakiwe ohulumeni bangamve kobuqoneli.<ref>{{Cite web |date=2021-04-26 |title=(R)evolution in 4/4: The contribution of South Africa's urban music to new meanings of freedom |url=https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517132619/https://mg.co.za/friday/2021-04-26-revolution-in-4-4-the-contribution-of-south-africas-urban-music-to-new-meanings-of-freedom/ |archive-date=17 May 2021 |access-date=2023-02-17 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Iminxa emincane nezinhlobo== ==== iKwaito yangomuso ==== IKwaito yangomuso, eyasungulwa nguStiffpap kwishumimnyaka lezi-2010, ixuba umculo wekwaito ongokweniambiso negqom, nomculo wedrone, nomculo wezimboni nomculo we-house.<ref>{{Cite web |date=2020-11-01 |title=A New Generation of South Africans Are Reviving 90s Genre Kwaito |url=https://www.vice.com/en/article/vbj4ej/south-africa-new-kwaito-generation-scene-report-feature |access-date=2024-08-09 |archive-date=1 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101073935/https://www.vice.com/en/article/vbj4ej/south-africa-new-kwaito-generation-scene-report-feature }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-01-03 |title=DJ Tira, Kid X, KO: The stars behind kwaito's revival |url=https://www.redbull.com/us-en/dont-call-it-kwaito |access-date=2024-08-09 |website=Red Bull |language=en |archive-date=2 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502042858/https://www.redbull.com/us-en/dont-call-it-kwaito }}</ref> === Umsindo weGuz === Umsindo weTKZee obizwa "guz" uyisibonelo sengxubano yehip-hop nezici zekwaito, futhi uphawula inguquko phakathi kwalomunxa. Wagcina isigqi sekwaito esiyingaikithi futhi yafaka izijobelelo sethonya lehiphop yemishumiminyaka lowe-1990 ngezosha zokuqhwakuza. Umsindo weGuz wabonisa indlela IKwaito eguquke ngayo ekuhambeni kwesikhathi, ngokudidiyrla izici lehiphop. Umsindo weGuz uphawuleka ngokuthandwa abantu abaningi kakhulu.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> ==== IKwaito Yenkathi Entsha==== IKwaito Yenkathi Entsha ivuba ihip hop nezangulo "zekwaito yamzukwana". Yavela ngowezi-2017 futhi yandiswa abaculi abanjengo[[Kwesta]], [[Riky Rick]], [[Spoek Mathambo]], [[Okmalumkoolkat]], [[Cassper Nyovest]] and [[K.O (rapper)|K.O]].<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite web |author=Staff Reporter |date=2018-12-07 |title=Kwaito: Golden or new age? |url=https://mg.co.za/article/2018-12-07-00-kwaito-golden-or-new-age/ |access-date=2024-08-09 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412122233/https://mg.co.za/article/2018-12-07-00-kwaito-golden-or-new-age/ }}</ref> ==== ISkhanda Rap ==== ISkhanda Rap sixuba izici ezingokwenkambiso zekwaito nokuqhwakuza. ISkhanda rap saqala ukubumbek maphakathi no2010, amaciko ahlanganisa uK.O, uMa-E, uMaggz, uKid X noMoozlie. Icwecwe elithi, ''Skhanda Republic'', lakubeka sobala futhi lachasisa ubuhlonzi besiskhanda rap.<ref>{{Cite web |last=Moncho-Maripane |first=Kgomotso |date=2016-01-02 |title=K.O is still Skhanda, and still winning |url=https://www.news24.com/citypress/trending/ko-is-still-skhanda-and-still-winning-20160313 |access-date=2024-08-09 |website=City Press |language=en-US |archive-date=9 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240809123712/https://www.news24.com/citypress/trending/ko-is-still-skhanda-and-still-winning-20160313 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Ndlovu |first=Bruce |date=6 May 2017 |title=K.O rebuilds fallen empire |url=https://www.chronicle.co.zw/k-o-rebuilds-fallen-empire/ }}</ref> === Kwai-jazz === IKwai-jazz, iyikwaito edidiyelwe nezici zejazz eyasungulwa nguDon Laka ngowe- 1980.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> ==Amaphatho== [[Category:Umculo waseNingizimu Afrika]] [[Category:Umculo]] p56xz0apyw8ausu79r4ij51gzw51rq7 Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho 0 35381 129049 2026-09-17T18:15:43Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho]] to [[March and March]]: Igama lenhlangano elifanele, isilotshwa simayelana nenhlangano 129049 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[March and March]] md7bawrov0rjp4y5kt86geofhta9yt7 Talk:Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho 1 35382 129051 2026-09-17T18:15:43Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Talk:Umbhikisho olwisana nabokufika abakuleli ngokungemthetho]] to [[Talk:March and March]]: Igama lenhlangano elifanele, isilotshwa simayelana nenhlangano 129051 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talk:March and March]] 4bb255pbipi03avqcoermicsqviptaq Kwaito 0 35383 129056 2026-09-17T19:27:25Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[Kwaito]] to [[IKwaito]] 129056 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[IKwaito]] tiufqvmhdgbekvhz03q0bpwrect1awg UYanela Mbuthuma 0 35384 129059 2026-09-17T19:40:59Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[UYanela Mbuthuma]] to [[Yanela Mbuthuma]] 129059 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Yanela Mbuthuma]] res1z33s2fw73sxyy4vz0agbo3rkvty User talk:SHB2000 3 35385 129063 2026-09-18T04:21:34Z Max 20510 Max moved page [[User talk:SHB2000]] to [[User talk:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 129063 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:SHB]] dgionzejbwpmne0gol3e840676zou8k Gerhard Erasmus 0 35386 129064 2026-09-18T04:52:50Z Fute rabbit 27272 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374811391|Gerhard Erasmus]]" 129064 wikitext text/x-wiki   '''UMerwe Gerhard Erasmus''' (owazalwa ngomhlaka-11 Mbasa ngonyaka wezi-1995) ung[[Iqakamba|umdlali wekhilikithi]] wamazwe omhlaba waseNamibia ongukaputeni wamanje Iqembu lesizwe lekhilikithi laseNamibia.<ref>{{Cite web|title=Erasmus Ton carries Namibia to victory|url=https://cricket.co.za/news/38206/Erasmus-Ton-carries-Namibia-to-victory|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501022157/https://cricket.co.za/news/38206/Erasmus-Ton-carries-Namibia-to-victory|archive-date=1 May 2021|accessdate=29 April 2021|website=Cricket South Africa}}</ref><ref name="Bio">{{Cite web|title=Gerhard Erasmus|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/519070.html|accessdate=21 January 2015|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == Ukuphila kwasebuntwaneni nomndeni == UMerwe Gerhard Erasmus wazalwa mhla ziyi-11 kuMbasa 1995 [[Windhoek|I-Windhoek]], eNamibia. Uyise uFrancois Erasmus uphethe inkampani yezomthetho yomndeni eWindhoek futhi wayengumongameli weCricket Namibia futhi engumsizi womqondisi we-International Cricket Council (ICC).<ref name="dellapenna">{{Cite news |last=Della Penna |first=Peter |date=12 February 2018 |title=A tournament that could decide Gerhard Erasmus' career |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-tournament-that-could-decide-gerhard-erasmus-career-1136239 |access-date=23 October 2021 |publisher=ESPNcricinfo}}</ref> Kusukela ngonyaka we-2018, u-Erasmus wayengumfundi wezomthetho ononyaka wesine e-I-University of Stellenbosch eNingizimu Afrika. == Umsebenzi == U-Erasmus waqala ukudlala eNamibia ku Nhlolanja ngonyaka wezi 2011, eneminyaka engama-15, ngokumelene neqembu le-Marylebone Cricket Club (MCC).<ref name="dellapenna" /> Wenza ukuqala kwakhe kwamazwe omhlaba kanye ne-first-class ngokumelene ne-I-Ireland ngo-Mandulo ngonyaka wezi 2011 ku-ICC Intercontinental Cup ka-2011 kuya 2013, futhi eneminyaka engama -16, waba ngumdlali omncane kunabo bonke emlandweni weqembu.<ref>{{Cite web|title=Belfast, Sep 6 - 9 2011, ICC Intercontinental Cup|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2011-2013-14-504772/ireland-vs-namibia-516840/full-scorecard|accessdate=31 October 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref name="spotlight">{{Cite news |last=Schütz |first=Helge |date=28 May 2020 |title=Spotlight on Gerhard Erasmus |url=https://www.namibian.com.na/201217/archive-read/Spotlight-on-Gerhard-Erasmus |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023003949/https://www.namibian.com.na/201217/archive-read/Spotlight-on-Gerhard-Erasmus |archive-date=23 October 2021 |access-date=23 October 2021 |publisher=The Namibian}}</ref> Wayeyilungu leqembu laseNamibia le-2012 ICC World Twenty20 Qualifier.<ref>{{Cite web|title=Namibia news: Sarel Burger to lead Namibia in World T20 qualifiers &#124; Other Countries Cricket News|url=http://www.espncricinfo.com/other/content/story/552423.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208065243/http://www.espncricinfo.com/other/content/story/552423.html|archive-date=8 February 2012|accessdate=2012-03-14|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> U-Erasmus wahlanganiswa eqenjini laseNamibia elingaphansi kweminyaka engama-19 leNdebe Yomhlaba Yamakhilikithi Engaphansi Kweminyaka engama-19 ngonyaka wezi 2012 e-Australia.<ref name="squads">{{Cite web|date=12 July 2012|title=All 16 team squads announced for ICC U19 CWC, ICC U19 Cricket World Cup 2012 News –|url=http://www.iccu19cricketworldcup.com:80/iccnews/news20120712_17/all-16-team-squads-announced-for-icc-u19-cwc|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804041730/http://www.iccu19cricketworldcup.com/iccnews/news20120712_17/all-16-team-squads-announced-for-icc-u19-cwc|archive-date=4 August 2012|accessdate=25 October 2017|publisher=Official Website}}</ref> Wayengukaputeni weqembu e-2014 Under-19 Cricket World Cup e-United Arab Emirates.<ref>{{Cite news |date=16 January 2014 |title=Gerhard Erasmus to captain Namibia at U-19 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/story/gerhard-erasmus-to-captain-namibia-at-u-19-world-cup-710269 |access-date=23 October 2021 |publisher=ESPNcricinfo}}</ref> U-Erasmus wadlala eqenjini laseNamibia emncintiswaneni we-2018 ICC World Cricket League Division Two.<ref name="NAMWCL2">{{Cite web|title=Six teams vying for the final two spots in ICC Cricket World Cup Qualifier 2018|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/604943|accessdate=29 January 2018|website=International Cricket Council}}</ref> Ngo-Ncwaba ngonyaka wezi 2018, waqokwa eqenjini laseNamibia le-2018 Africa T20 Cup.<ref name="2018ATC">{{Cite news |title=Cricket Namibia to compete in T20 Africa Cup |url=https://www.namibian.com.na/70730/read/Cricket-Namibia-to-compete-in-T20-Africa-Cup/ |access-date=24 August 2018 |work=The Namibian}}</ref> NgoNdasa ngonyaka wezi 2019, u-Erasmus waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia emncintiswaneni we-2019 ICC World Cricket League Division Two.<ref>{{Cite web|title=The Squad Participating In The ICC World League 2 Tournament|url=http://cricketnamibia.com/the-squad-participating-in-the-icc-world-league-2-tournament/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804095958/https://www.cricketnamibia.com/the-squad-participating-in-the-icc-world-league-2-tournament/|archive-date=4 August 2020|accessdate=19 March 2019|website=Cricket Namibia}}</ref> INamibia yaphothula ezindaweni ezine eziphezulu emncintiswaneni, ngakho-ke yathola isikhundla se-One Day International (ODI).<ref>{{Cite web|title=Papua New Guinea secure top-four finish on dramatic final day|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1198795|accessdate=27 April 2019|website=International Cricket Council}}</ref> U-Erasmus wenza i-ODI yakhe yokuqala eNamibia ngomhlaka -27 Mbasa ngonyaka wezi- 2019, ngokumelene ne-I-Oman, emdlalweni wokugcina womncintiswano.<ref name="ODI">{{Cite web|title=Final, ICC World Cricket League Division Two at Windhoek, Apr 27 2019|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1174845.html|accessdate=27 April 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngo Nhlaba ngonyaka wezi-2019, waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia le-Regional Finals yomncintiswano we-ICC T20 World Cup Africa Qualifier we-2018-19 e-Uganda. <ref>{{Cite web|title=Six teams looking to keep T20 World Cup dreams alive in Africa final|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1220002|accessdate=14 May 2019|website=International Cricket Council}}</ref><ref>{{Cite web|title=African men in Uganda for T20 showdown|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1222616|accessdate=18 May 2019|website=International Cricket Council}}</ref> Wenza I-Twenty20 International (T20I) yakhe yokuqala yeNamibia ngokumelene IGhana ngo-20 Nhlaba ngonyaka wezi 2019.<ref>{{Cite web|title=5th Match, ICC Men's T20 World Cup Africa Region Final at Kampala, May 20 2019|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1184258.html|accessdate=20 May 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngo Nhlangulana ngonyaka wezi 2019, u-Erasmus wayengomunye wabadlali bekhilikithi abangamashumi amabili nanhlanu ababizwa e-Cricket Namibia's Elite Men's Squad ngaphambi kwenkathi yamazwe omhlaba ye-2019-20.<ref>{{Cite web|title=Breaking News – Announcement of the 2019–2020 National Elite Training Squad|url=http://cricketnamibia.com/breaking-news-announcement-of-the-2019-2020-national-elite-training-squad/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717154754/http://cricketnamibia.com/breaking-news-announcement-of-the-2019-2020-national-elite-training-squad/|archive-date=17 July 2019|accessdate=17 July 2019|website=Cricket Namibia}}</ref><ref>{{Cite web|title=Elite cricket training squad announced|url=http://www.erongo.com.na/news/elite-cricket-training-squad-announced-2019-06-24|accessdate=17 July 2019|website=Erongo}}</ref> Ngo Mandulo 2019, waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia emncintiswaneni we-ICC T20 World Cup Qualifier ka-2019 e-United Arab Emirates.<ref>{{Cite web|title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier Send Off|url=http://cricketnamibia.com/icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-send-off/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002170700/http://cricketnamibia.com/icc-men-s-t20-world-cup-qualifier-send-off/|archive-date=2 October 2019|accessdate=2 October 2019|website=Cricket Namibia}}</ref><ref>{{Cite web|title=Captains enthusiastic ahead of ICC Men's T20 World Cup Qualifier 2019|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1451579|accessdate=12 October 2019|website=International Cricket Council}}</ref> Wayengumdlali oholayo weNamibia kulo mncintiswano, ene-runs engu-268 emidlalweni eyisishiyagalolunye.<ref>{{Cite web|title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier, 2019/20 - Namibia: Batting and bowling averages|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13311;team=28;type=tournament|accessdate=2 November 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngemuva kokuphothulwa komdlalo wokugcina, waqokwa njengomdlali womncintiswano.<ref>{{Cite web|title=Roelof van der Merwe and Brandon Glover help Netherlands defend title|url=https://www.espncricinfo.com/series/8040/report/1199549/netherlands-vs-papua-new-guinea-final-icc-mens-t20-world-cup-qualifier-2019-20|accessdate=2 November 2019|website=ESPN Cricinfo}}</ref> Ngo Mandulo ngonyaka wezi 2021, u-Erasmus waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia le-ICC Men's T20 World Cup ngonyaka wezi-2021, <ref>{{Cite web|title=Namibia name T20 World Cup squad, include David Wiese|url=https://www.icc-cricket.com/news/2247826|accessdate=10 September 2021|website=International Cricket Council}}</ref> kanye ne-International Cricket Council (ICC) kamuva embiza njengomdlali oyinhloko eqenjini laseNamibia. <ref>{{Cite web|title=Namibia's golden generation ready to make waves after 18-year absence from the big stage|url=https://www.icc-cricket.com/news/2260863|accessdate=12 October 2021|website=International Cricket Council}}</ref> Emdlalweni wokufudumala neScotland ngaphambi komncintiswano, waphuka umunwe ngenkathi esebenza. Kodwa-ke, wanquma ukuqhubeka edlala emncintiswaneni futhi waba ukaputeni weqembu lakhe naphezu kokulimala.<ref>{{Cite web|title='If we create a brand that people love, cricket won't just be a white man's sport, it'll be a Namibian sport'|url=https://www.espncricinfo.com/story/gerhard-erasmus-and-david-wiese-on-namibia-s-cricketing-journey-and-the-challenges-ahead-1288117|accessdate=17 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> NgoNdasa ngonyaka wezi- 2022, emdlalweni wesibili we-2022 United Arab Emirates Tri-Nation Series, u-Erasmus wafaka ikhulu lakhe lokuqala lekhilikithi le-ODI, nge-121 engaphumanga.<ref>{{Cite web|title=Brilliant Erasmus leads Namibia to victory|url=https://www.namibian.com.na/110569/read/Brilliant-Erasmus-leads-Namibia-to-victory|accessdate=7 March 2022|website=The Namibian}}</ref> Ngenyanga elandelayo, emdlalweni wesibili [[Uganda national cricket team|I-Uganda]]_cricket_team_in_Namibia_in_2021–22" id="mwng" rel="mw:WikiLink" title="Ugandan cricket team in Namibia in 2021–22">ngokumelene ne-Uganda, u-Erasmus wafaka ikhulu lakhe lokuqala lekhilikithi le-T20I, nge-100 engabanjwa ngokumelene no-Uganda.<ref>{{Cite web|title=Centuries in Twenty20 International cricket – innings by innings|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;size=100;template=results;type=batting;view=innings|accessdate=9 April 2022|website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Uganda beat Namibia despite Erasmus century|url=https://www.namibian.com.na/111575/read/Uganda-beat-Namibia-despite-Erasmus-century|accessdate=10 April 2022|website=The Namibian}}</ref> NgoMasingana ngonyaka wezi- 2023, u-Erasmus wawina umklomelo we-International Cricket Council's Associate Cricketer of the Year.<ref>{{Cite web|title=Erasmus on top of Associate world|url=https://www.namibian.com.na/119250/read/Erasmus-on-top-of-Associate-world|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230126071619/https://www.namibian.com.na/119250/read/Erasmus-on-top-of-Associate-world|archive-date=26 January 2023|accessdate=26 January 2023|website=The Namibian}}</ref> U-Erasmus wafaka amaphuzu angu-956 e-ODI ngesilinganiso sama-56.23 futhi wathatha ama-wickets ayishumi nambili ngo-2022, futhi wafaka ikhulu leminyaka kokubili kumafomethi e-OID ne-T20I.<ref>{{Cite web|title=Winner of the Men's Associate Cricketer of the Year revealed|url=https://www.icc-cricket.com/news/3037056|accessdate=24 January 2023|website=International Cricket Council}}</ref> NgoNhlaba ngonyaka wezi 2024, waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia emncintiswaneni we-ICC 2024 Men's T20 World Cup.<ref>{{Cite web|title=Namibia is ready with their 15-Player Squad|url=https://www.scorewaves.com/news-details/namibia-squad-icc-t20-world-cup|accessdate=2024-06-11|website=ScoreWaves|language=en}}</ref> NgoMasingana ngonyaka wezi-2026, u-Erasmus waqokwa njengekaputeni weqembu laseNamibia le-2026 T20 World Cup.<ref>{{Cite web|date=3 January 2026|title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026|accessdate=2 February 2026|website=[[International Cricket Council]]}}</ref> == Umthombo osetshenzisiwe == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> [[Category:Abantu baphilayo]] [[Category:Abazalwa nge-1995]] lbofzbg256crzzpage0prea0e899i2k UMnqobi Yazo 0 35387 129069 2026-09-18T08:19:41Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[UMnqobi Yazo]] to [[Mnqobi Yazo]] 129069 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mnqobi Yazo]] iunrhoq7uuf0dl2rwmffmtbbj3q6t2b URuben Trumpelmann 0 35388 129071 2026-09-18T08:30:38Z Fongcwele 16873 Fongcwele moved page [[URuben Trumpelmann]] to [[Ruben Trumpelmann]] 129071 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ruben Trumpelmann]] rin3a14e4prxq3q8rjiuo7ievikm4fk Izivumelwano esiZulwini 0 35389 129073 2026-09-18T10:40:42Z Nkosizp 27268 I have added a citation 129073 wikitext text/x-wiki Izivumelwano zinobudlelwane nezigaba zamabizo. EsiZulwini ziyi-15 izigaba zamabizo. Ibizo nebizo uma lisetshenziswa njengenhloko noma umenziwa emshweni siba nesivumelwano esihambisana nalo lelo bizo. Ngamanye amazwi ulimi aluvumi ukuba umuntu asebenzise isivumelwano esingahambisani nesigaba ibizo lelo elikuso. Isibonelo, ngeke nje umuntu athi Izingane zami liyahamba kusasa ukuya esi<ref>{{Cite journal |last=Zeller |first=Jochen |last2=Willer-Gold |first2=Jana |last3=Bevis |first3=Andrew |last4=Didi |first4=Mfundo |last5=Nevins |first5=Andrew |date=2026-09-02 |title=Distributed agreement with conjoined subjects and objects in Zulu: Evidence from elicited production |url=https://www.researchgate.net/publication/413900150_Distributed_agreement_with_conjoined_subjects_and_objects_in_Zulu_Evidence_from_elicited_production |journal=Natural Language & Linguistic Theory |volume=44 |doi=10.1007/s11049-026-09723-6}}</ref> [[Category:Ukusetshenziswa kolimi]] [[Category:Imithetho yolimi lwesiZulu]] [[Category:Izivumelwano]] [[Category:Ukuvumelana]] [[Category:Izigaba zamabizo]] 752n9gwodgvhdwafxycz5y4sgn8h32d