# CIA

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

CIA logosu

Central Intelligence Agency, Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatı. 1947'de ABD başkanlarından Truman tarafından kurulmuştur. Amerikan devletinin birimleri için gereken ABD dışı ülkelerle ilgili istihbarat bilgilerini toplayan kurumdur. Merkezi Virginia eyaletinde Langley'de bulunmaktadır.

CIA yasasına göre, kurum, organizasyonunu, görevleri, maaşları, personel sayısını saklı tutmak hakkına sahiptir. Soğuk Savaş yıllarında ve sonrasında CIA pek çok gizli operasyonda rol alarak siyasi rejimleri zayıflatmaya ve hükümetleri devirmeye çalışmıştır.

1947'de Kongre, Milli Güvenlik Konseyi ile (National Security Council, NSC) bu konseyin yönetimi altında çalışmak üzere (CIA) kuruldu. CIA, NSC'ye milli güvenliği ilgilendiren konularda bilgi toplayıp verecek, elde edilen bilgileri değerlendirdikten sonra, hükümetle ilgili yerlere ulaştırılmasını sağlayacaktı. CIA; NSC'nin vereceği emirler doğrultusunda, güvenlikle ilgili istihbarat işlerini yerine getiriyordu.

Değişik kesimlerden seçilen CIA yöneticileri arasında, ABD'ye başkanlık yapan George Bush da bulunmaktaydı.

### [değiştir] CIA dört müdürlük halinde çalışmaktadır:

Haberalma Müdürlüğü
  Her türlü haber alma aracı ile bilgi toplama, casusluk faaliyetlerini yürütür. Gizli olarak yapılan istihbaratı değerlendirir. Havadan çekilen (uydu, tayyare vs.) resimleri, radyo, telefon, televizyon, telgraf, telsiz gibi ulaştırma araçları ile toplanan bilgileri değerlendirir. Bu değerlendirmeler, raporlar halinde, ilgili makamlara gönderilir.
Harekat Müdürlüğü
  Gizli operasyonları yürütür.
Bilim ve Teknoloji Müdürlüğü
  Teşkilat elemanlarını, son teknolojik gelişmelerde eğitmek, kullanmasını öğretmek. Kullanılan araçları geliştirmek, yapılan operasyonlara bilimsel ve teknik destek sağlamak, bu kısmın vazifesidir.
Yönetim Müdürlüğü
  Teşkilat personelinin, toplanan bilgilerin, tesislerin güvenliğini sağlar.

CIA'nın şimdiye kadar başka devletlerde birçok operasyon yaptığı meydana çıkarıldı. Bütün bu işleri yapabilmeki çin, CIA'ya geniş bir maddi imkan tahsis edilmektedir. Kadrolarında devamlı memur şeklinde on altı bin kişi (tahmini) çalışmaktadır. Ayrıca gayri resmi yüz binlerce kişiyi menfaat temin ederek kullanmaktadır.

CIA'nın faaliyetleri çeşitli dedikodulara sebeb olduğundan son yıllarda Kongrede durumu incelenmiş ve Pike Raporu hazırlanıp açıklamalar yapılmıştır.

Bazı devlet başkanlarını, devlet ileri gelenlerini suikast düzenleyerek öldürtmek, ülkeler içinde bazı etnik grupları teşvik ve tahrik ederek karışıklıklar çıkarmak, hükümetleri devirmek gibi işleri CIA'nın yaptığı ortaya çıkarılmıştır. Bunlardan bazılarının da ABD başkanlarının emriyle gerçekleştirildiği tesbit edilmiştir.

CIA, ABD siyasetinde olduğu gibi, bütün dünya ve özellikle Orta Doğuda daha büyük faaliyet gösterir.CIA'e nasıl başvurulur?

## [değiştir] CIA Hapishaneleri

11 Eylül'den sonra terörle mücadele edemeyeceğini düşünen CIA, Amerikan yasaları çerçevesinde şüpheli kişileri yakalayarak kendi uçaklarında veya yurtdışındaki tesislerinde sorgulamış, anlaşma sağladığı üçüncü dünya ülkelerine götürmüştür.[1] Sorgu Uçakları olarak da bilinen krize Türkiye'nin karıştığı iddia edilmiştir. Bu çerçevede CIA uçaklarının Avrupa üzerinde 1000'den fazla uçuş yaptıkları belirtilmektedir.

## [değiştir] İlgili Sayfalar

- Office of Strategic Services (OSS)
- Salvador Allende

## [değiştir] Harici Bağlantılar

- Central Intelligence Agency (CIA) Sitesi
- CIA Dünya Gerçekleri Kitabı

Soğuk Savaşta önemli kişiler, yerler ve olaylar

Başlıca Olaylar (1945–1969) | Başlıca Olaylar (1972–1991) | Belirli Tanımlar | Başlıca Taraflar | Diğer Önemli Figürler
1940'lar:

- Yalta Konferansı
- Potsdam Konferansı
- İran Krizi
- Çin İç Savaşı
- Truman Doktrini
- Yunan İç Savaşı
- Marshall Planı
- Berlin Ablukası

1950'ler:

- Kore Savaşı
- Doğu Alman Ayaklanması
- Macar Devrimi
- Süveyş Krizi
- Vietnam Savaşı
- Sputnik Krizi

1960'lar:

- Çin-Sovyet Ayrılığı
- U-2 Krizi
- Guatamala İç Savaşı
- Domuzlar Körfezi Çıkartması
- Küba Füze Krizi
- Berlin Duvarı
- Prag Baharı
- SALT I Anlaşması

1970'ler:

- SALT II Anlaşması
- Nixon'ın Çin Ziyareti
- 1973 Şili Darbesi
- Angola İç Savaşı
- Sovyet-Afgan Savaşı

1980'ler:

- 12 Eylül Darbesi
- Polonya Dayanışma Hareketi
- Glasnost
- Prestroyka
- İran-Irak Savaşı
- 1989 Devrimleri
- Berlin Duvarının Yıkılışı
- Kadife Devrimi
- Romanya Devrimi

1990'lar:

- Sovyetlerin Dağılması

- Demir Perde
- Nükleer Silahlar
- İlk vuruş yeteneği
- Dehşet Dengesi
- Esnek Karşılık
- Yumuşama
- Uzay Yarışı
- Kızıl Panik
- Bağlantısızlar Hareketi
- McCarthycilik
- ABD'deki Sovyet Casusları
- ABD Casusları
- Ostpolitik
- CIA
- Gladio
- KGB
- Stasi
- 68 Kuşağı

Eşzamanlı anlaşmazlıklar:

- Nikaragua
- Arap-İsrail Savaşları

- NATO
- Varşova Paktı

Politik liderler:

- ABD
  - Harry Truman
  - Dwight Eisenhower
  - John Kennedy
  - Lyndon Johnson
  - Richard Nixon
  - Gerald Ford
  - Jimmy Carter
  - Ronald Reagan
  - George Bush

- Sovyetler
  - Josef Stalin
  - Georgi Malenkov
  - Nikita Kruşçev
  - Leonid Brejnev
  - Yuri Andropov
  - Konstantin Çernenko
  - Mikhail Gorbaçov

Politik liderler:

- Avrupa:
  - Winston Churchill
  - Clement Attlee
  - Charles de Gaulle
  - Josip Tito
  - Konrad Adenauer
  - Todor Zivkov
  - Imre Nagy
  - Nikolay Çavuşesku
  - Alexander Dubček
  - Willy Brandt
  - Olof Palme
  - Erich Honecker
  - Helmut Kohl
  - Papa II. Jean Paul
  - Margaret Thatcher
  - Lech Walesa

- Asya:
  - Mao Zedong
  - Çan Kay Şek
  - Kim Il-sung
  - Ho Chi Minh

- Latin Amerika:
  - Fidel Castro
  - Che Guevara

"http://tr.wikipedia.org../../../c/i/a/CIA_a22a.html"'dan alındı

Sayfa kategorisi: CIA

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara

##### Diğer diller

- العربية
- Български
- Bosanski
- Català
- Česky
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Lietuvių
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Tiếng Việt
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú