# Beyin

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

İnsan beyni

Hayvan anatomisinde beyin, veya ensefalon (yunanca), merkezi sinir sisteminin yönetim merkezidir. Bir çok hayvanda beyin, kafanın içinde, birincil duyu organlarının ve ağzın yakınında yerleşmiştir. Tüm omurgalılarda beyin olduğu gibi, omurgasızlarda da merkezileşmiş bir beyin veya birbirinden bağımsız ganglionlar topluluğu vardır. Beyin, şaşırtıcı derecede karmaşık ve komplike olabilir. Örneğin insan beyni 100milyar'dan fazla nöron içerir ve bu nöronların her biri, kendi gibi 10.000 tanesiyle bağ yapar.[1]

1. REDIRECT Beyin lobları

## [değiştir] Tarihçe

Beynin fonksiyonu hakkındaki ilk kabuller, onun sıradan bir "kafatası yığınağı" olduğudur. Mısır'da, Orta Krallık döneminde, mumyalama işleminde beyin daima çıkartılırdı, ve zekânın kaynağı olarak kalp kabul edilirdi. Heredot'un aktardığına göre, mumyalama işleminin ilk basamağı şöyle olurdu: "En iyi mumyalama dediğimiz şudur: Önce demir bir kanca ile burun deliklerinden beyni çeker; ama hepsini alamaz, kalanını ilaçla eritir"di. Binlerce yıldan sonra, bu inanış tersine döndü; artık beyin, zekânın kaynağıdır.

## [değiştir] Genel Bakış

Beyin, sadece zekânın ve mantığın kaynağı olduğu için değil, aynı zamanda idrağın, duygunun, hafızanın, öğrenmenin kaynağı olduğu; duyusal sistemi, hareketi, davranış biçimini kontrol ve koordine ettiği; aynı zamanda nabız, tansiyon, sıvı oranı ve vücut sıcaklığı gibi konularda homeostaziyi sağladığı için de önemlidir. Refleksler ve temel hareket davranışları gibi basit davranışlar ise omurilik kontrolünde olabilmektedir.

Gri ve beyaz madde arasındaki fark, çoğu beyinde net olarak görülebilmektedir. Gri madde, nöronların hücre gövdesinden oluşurken, beyaz madde ise, nöronlar arası bağlantı kurmaya yarıyan akson ve dendritlerden oluşmuştur. Aksonlar, myelin denilen ve elektriksel iletiyi hızlandırmaya yarayan bir tabakayla kaplıdır ve aksonlara rengini myelin maddesi verir. Beyine dıştan bakıldığında serebral korteks ve gri madde görülür.

Beyin üzerine çalışmalar, beyini en özel düzey molekülerden en genel düzey psikolojiğe kadar inceleyen biyoloji dalı olan nöroloji biliminde incelenmektedir.

## [değiştir] Akıl ve Beyin

Beyin işlev ve yeteneklerinden bir kısmı diagram olarak. (1928 · 4281 piksel, 328 KB)

Beynin tanımı; kafatasının içindeki, tüm elektrokimyasal nöronal faaliyetlerden sorumlu, fiziksel ve biyolojik bir cevher olduğudur. Akıl ise, inanç veya istek gibi zihinsel özniteliklerle ilgili görülmüştür. Bazı görüşlere göre akıl beyinden bağımsız bir şekilde vardır. Tıpkı ruh gibi. Bazı teorisyenlere göre ise, akıl bir bilgisayar yazılımına, beyin ise donanımına karşı gelmektedir.

## [değiştir] Karşılaştırmalı anatomi

Fare beyni

Özellikle, 3 hayvan grubunda komplike beyin bulunmaktadır: eklembacaklılar (artropod) (örneğin: böcekler ve kabuklu hayvanlar), kafadanbacaklılar (cephalopod) (örneğin: ahtapot ve mürekkepbalığı), ve omurgalılar. [2] Eklembacaklıların ve kafadanbacaklıların beyni, birbirine paralel ikiz sinirden meydana gelmektedir. Eklembacaklılar üç loptan ve görme işlemi için oluşmuş göz arkasındaki geniş "optik lop"lardan oluşan merkezi bir beyine sahiptir. [2]

Omurgalıların beyni, sonradan omuriliğe dönüşecek olan arkadaki bir nöral tübün öndeki kısmından gelişir.[3] Omurgalılarda beyin kafatası kemikleri tarafından korunmaktadır. Serebral korteksin kıvrım sayısı, filogenetik ve evrim basamağındaki yeri belirler. Kıvrım sayısı arttıkça basamak yükselir. Balık, sürüngen gibi ilkel omurgalılar beyninin dış katmanlarında altı katmandan daha az nörona sahiptir. Bu konfigürasyona allokorteks (veya heterotipik korteks) adı verilmektedir. [4]

Memeliler gibi daha komplike omurgalılarda, allokortekse ilaveten altı bölmeli neokorteks (veya homokorteks) bulunmaktadır. [4] Memelilerde, daha fazla kıvrımlı beyin, daha gelişmiş beyinle karakterizedir. Bu kıvrımlar, kafatasına sıkışmış beyindeki nöronlara daha geniş bir alan sağlamaktadır. Kıvrılma, daha fazla gri maddenin daha az bir hacmin içine yerleşmesini sağlar. Kıvrımlar tıp dilinde gyrus (çoğul gyri), kıvrımlar arası boşluk da sulcus (çoğul sulci) olarak adlandırılır.

Beynin genel histolojik incelenmesi kişiden kişiye değişmese de, yapısal anatomi incelemesi farklı olabilmektedir. Temel embriyolojik bölümlerin tersine, spesifik gyrus veya sulcusların yeri, birincil duyu bölgeleri ve diğer yapıların yerleri türlere göre değişebilmektedir.

### [değiştir] Omurgasızlar

Böceklerde beyin dört bölümden oluşur: optik bölmeler, protoserebrum, dutoserebrum, tritoserebrum. Optik bölmeler her bir gözün arkasında bulunur ve görsel uyarıyı sağlar. [2] Protoserebrum, kokuya cevap veren mantar vücudu ve merkezi vücut kompleksini barındırır. Arı gibi bazı türlerde mantar vücut kısmı görme duyusundan da uyarı almaktadır. Dutoserebrumda kokuları birbirinden ayırt etmeyi sağlıyan ve baştaki antenlerin dokunma reseptörlerinden bilgi alan anten lobları bulunmaktadır. Sineklerin ve güvelerin anten lobları oldukça komplikedir.

Kafadanbacaklılarda beynin özofagus tarafından ayrılmış iki bölgesi vardır: supraözofagal kütle ve subözofagal bölge.[2] Bu iki kütle birbiriyle iletişimini bazal loplar ve arka magnoselüler loplarla sağlar.[2] Geniş optik loplar bazen beynin bölmesi olarak tanımlanmaz çünkü anatomik olarak beyinden ayrıdırlar ve optik saplarla beyine katılırlar. Ama optik loplar görme işlemini sağladıklarından fonksiyonel olarak beynin bir parçasıdır.

### [değiştir] Referanslar

1. ↑ Chudler, Eric H. (2006). Brain Facts and Figures. Neuroscience for Kids. 19 Mayıs tarihinde erişildi, 2006.
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Butler, Ann B. (2000). "Chordate Evolution and the Origin of Craniates: An Old Brain in a New Head". The Anatomical Record 261: 111–125.
3. ↑ Kandel, ER; Schwartz JH, Jessell TM (2000). Principles of Neural Science, 4th ed., New York: McGraw-Hill. ISBN 0-8385-7701-6.
4. ↑ 4,0 4,1 Martin, John H. (1996). Neuroanatomy: Text and Atlas, Second Edition, New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-138183-X.

Sinir sistemi - değiştir
Beyin | Omurilik | Merkezi sinir sistemi | Çevresel sinir sistemi | Somatik sinir sistemi | Otonom sinir sistemi | Sempatik sinir sistemi | Parasempatik sinir sistemi

"http://tr.wikipedia.org../../../b/e/y/Beyin.html"'dan alındı

Sayfa kategorisi: Beyin

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara

##### Diğer diller

- Afrikaans
- العربية
- Български
- Bamanankan
- বাংলা
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Lietuvių
- Македонски
- Nederlands
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Русский
- Sicilianu
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- ไทย
- Tagalog
- Oyghurque
- Українська
- 中文