# Alparslan Türkeş

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

Alparslan Türkeş (Ali Arslan Türkeş), (d. 25 Kasım 1917, Lefkoşa – ö. 4 Nisan 1997, Ankara). Türk asker ve siyaset adamı.

Nüfus kaydındaki isminin Hüseyin Feyzullah olduğu iddiası yanlıştır. Bu daha sonra kendilerine siyasi bir yön katmak isteyen Arusi Şeyhi Mehmed Feyzi Efendi tarikatinin uydurmasıdır.[1] Takma ad olarak "Alp Arslan" adını kullanmıştır. Aslen, Kafkasya'dan Pınarbaşı'nın Yukarı Köşkerli köyüne Çerkezlerle birlikte göçmüş Afşarlardandır. Aile daha sonra Kıbrıs'a göç etmiştir.

Başbuğ olarak adlandırılan Türkeş, aynı dönem Türk siyaset yaşamını etkileyen liderlerden biriydi. Türkeş, Kuleli Askeri Lisesi ve Harp Okulu'nu bitirdikten sonra 1944'te yüzbaşı rütbesindeyken "Turancılık" davasından yargılandı. Dava sonunda aldığı ceza 1 yıldan az olduğu için orduya tekrar dönebildi. 1948'de Harp Akademisi'ni bitirdi. 1959'da albaylığa yükseldi. 27 Mayıs 1960 harekatının bildirisini radyodan okuduktan sonra adı sıkça duyulmaya başlandı. Bu dönemde Milli Birlik Komitesi içindeki görüş ayrılığı sonucu 13 Kasım 1960'da 13 üye ile birlikte görevinden "affedilen", siyasi tarihimizde "14'ler" olarak adlandırılan grubun lideri konumundaki Alparslan Türkeş MBK tarafından re'sen emekli ve "askeri ataşe" olarak yurtdışına sürgün edildi. Bir süre sonra Hindistan'a büyükelçi müşaviri olarak gönderildi. Sürgünde iken, MBK Başkanı Org. Cemal Gürsel 'e, Yüksek Adalet Divanı 'nda yargılanan Adnan Menderes ve arkadaşlarının idam edilmelerinin doğru olmayacağını vurgulayan ve Milli Yol dergisinde yayınlanan mektup gönderdi. İki yıl sonra 1962'de Gümülcine 'den yurda döndüğünde kendisini burada kalabalık bir "Milliyetçi topluluk" Karşıladı. Alparslan Türkeş, sürgünde olduğu dönemde 14'lerden çoğu ile sık sık bir araya gelerek dönüşten sonraki stratejisini belirleyici toplantılar yaptı. Nitekim dönüşünden hemen sonra 14'lerden Dündar Taşer, Ahmet Er, Muzaffer Özdağ, Rıfat Baykal, Mustafa Kaplan... gibi eski MBK üyeleri ile birlikte siyasi hayata atıldı ve Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'ne (CKMP) girdi.

1965'te bu partinin başkanı oldu, parti tüzüğüne 9 Işık Doktrini kondu, Türkeş Başbuğ ilan edildi ve aynı yıl milletvekili seçildi. 6-8 Şubat 1969'da Adana il kongresinde CKMP adı Milliyetçi Hareket Partisi ve terazi olan amblemi de üç hilâl olarak değiştirildi. 1975'ten sonra koalisyon hükümetlerinde başbakan yardımcılığı görevinde bulunan Türkeş 12 Eylül darbesi'nden sonra 4,5 yıl tutuklu kaldı. 12 Eylül döneminde idam cezasıyla yargılanan Türkeş bu davadan beraet etti. 1987'de siyaset yasağının kalkmasıyla birlikte Milliyetçi Çalışma Partisi'ne (MÇP) girdi ve aynı yıl yapılan olağanüstü kongrede genel başkanlığa seçildi. 1991 genel seçimlerinde RP ile seçim ittifakı yapan MÇP lideri Türkeş yeniden parlamentoya girdi. Bu sırada 1992'de 1980 darbesi ile kapatılmış olan partilerin eski adlarını alması hakkında Siyasi Partiler Kanunu'nda yapılan değişiklikle MÇPnin ismi de MHP olarak değiştirildi.1995 genel seçimlerinde parlamento dışı kalan Türkeş, bu dönemde uzlaşmacı bir lider profili çizerek ülke siyaseti üzerinde etkili oldu. Türkeş, 9 Işık başta olmak üzere siyasi ve tarihi görüşlerini içeren kitaplar yazdı. Türk siyasi hayatının en tartışmalı liderlerinden biri olan Türkeş, 4 Nisan 1997'de geçirdiği kalp krizi sonucu Ankara'da vefat etti ve cenazesi Devlet töreni ile kaldırıldı.

### [değiştir] Eserleri

- Milli Doktrin 9 Işık; Alparslan TürkeşKamer Yayınları; İstanbul, 1997.
- Dokuz Işık; Berikan Elektronik Basım Yayım;
- 9 Işık; Hamle Yayınevi; İstanbul
- Dokuz Işık ve Türkiye;Hamle Yayınevi; İstanbul
- Ülkücülük; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1995.
- 12 Eylül Adaleti (!) : Savunma; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1994.
- 1944 Milliyetçilik Olayı; Hamle Yayınevi;
- Modern Türkiye ; İstanbul.
- Milliyetçilik Olayları; Berikan Elektronik Basım Yayım.
- 27 Mayıs ve Gerçekler; Berikan Elektronik Basım Yayım.
- 27 Mayıs, 13 Kasım, 21 Mayıs ve Gerçekler; İstanbul, 1996.
- Ahlakçılık; Berikan Elektronik Basım Yayım.
- Etik (Ahlak Felsefesi), Etik.; Bunalımdan Çıkış Yolu; Kamer Yayınları.
- Türk Edebiyatında Anılar, İncelemeler, Tenkidler, Anı-Günce-Mektup; İstanbul, 1994.
- Bunalımdan Çıkış Yolu; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1996.
- Dış Meselemiz; Berikan Elektronik Basım Yayım.
- İlimcilik; Berikan Elektronik Basım Yayım.
- Kahramanlık Ruhu; İstanbul, 1996.
- Temel Görüşler; Kamer Yayınları.
- Sistemler ve Öğretiler; İstanbul, 1994.
- Türkiye'nin Meseleleri; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1996.
- Yeni Ufuklara Doğru; Kamer Yayınları.
- Sistemler ve Öğretiler; İstanbul, 1995.

Önce gelen: Zeyyat Baykara | Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı 31 Mart 1975 - 21 Haziran 1977 | Sonra gelen: Orhan Ferruh Eyüpoğlu Turan Güneş
Önce gelen: Orhan Ferruh Eyüpoğlu Turan Güneş | Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı 11 Temmuz 1977 - 5 Ocak 1978 | Sonra gelen: Orhan Ferruh Eyüpoğlu Turhan Feyzioglu Mehmet Faruk Sükan

## [değiştir] Kaynak

- Atatürk Institute for Modern Turkish History

### [değiştir] Notlar

1. ↑ Şahinlerin Dansı - Hulusi Turgut, sf.4,8

"http://tr.wikipedia.org../../../a/l/p/Alparslan_T%C3%BCrke%C5%9F_4fb2.html"'dan alındı

Sayfa kategorileri: 1917 doğumlular | 1997 yılında ölenler | Siyasetçiler | Siyasi parti genel başkanları

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara

##### Diğer diller

- Deutsch
- English
- Français