# Denizcilik terimleri

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

Denizcilik ile ilgili terimler:

  Abaşo: Alt ve aşağı [Abaşo Gabya yelkeni]

  Abli: Seren ve bumba cundalarından aşağı iki tarafa inen halatlar

  Aborda: Bir teknenin diğerine veya bir iskeleye yanaşması

  Abosa: Bosayı tut veya geçici olarak durdur, bosaya vurmak

  Abramak: Kontrol altına almak, komutası altında tutmak, üstünden gelmek

  Açıkta eylenmek: Bir teknenin sahilden veya iskeleden ya da limandan açıkta beklemesi

  Admiralti demiri: Çiposu kollarına dik ve hareketli eski sistem bir demir cinsi

  Aganta: Zincir veya halatı kısa bir zaman süresi için elde tutulup bırakılmaması [Aganta iskota, aganta borina borinata]

  Ağız kuşağı: Armuz kaplamanın en üst sırası [bindirme kaplamanın da]

  Alabanda: Bordanın iç kısmı veya dümenin 35° ye kadar basılması

  Alabura: Altüst olma, teknenin ters çevrilmesi

  Alama kürek: Hep birlikte kürek çekerken çekmeyi durdurmak için verilen komut

  Alamatra: Karadeniz'de imal edilen balıkçı teknesi

  Alarga: Açıkta demektir. [Alargada bekle, alarga dur][İtalyanca largo]alargaya çıkmak, [açığa çıkmak]

  Alaya sancağı: İşaret sancakları ile donatılmaya, alay sancaklarının çekilmesi denir

  Alberaber: Hep birlikte kürek çekmek için verilen komuta

  Alesta: Hazır olmak, hazır olarak apikoda beklemek Alesta tramola [Tramola etmeye hazır ol]

  Altabaşo: Bir yelkenin alt yakası, alt ve aşağı anlamında da kullanılır

  Amora yakası: Dört köşe bir yelkenin alt ve ön tarafındaki yaka[Karula yakası]

  Ana güverte: Geminin veya teknenin üzerinde yürünen en üstteki güvertesi

  Ana omurga: Postaların bağlandığı, baştan kıça kadar uzanan ağaç / demir kısım

  Anele: Hareketli demir halka

  Anele bağı: Aneleye yapılan bir çeşit bağ

  Apazlama: Kemere istikametinden gelen rüzgar [Yelken seyri]

  Apiko: Demirin vira edilişinde deniz dibinden kurtulup dimdik durduğu vaziyet, veya dikkatli olarak beklemek

  Ariya: Yelkenin, sancağın veya çubukların aşağıya indirilmesi[Ariya sancak, ariya kürek]

  Arma: Sabit donanım [Direk çarmıhları, istralyalar]

  Armuz: Güverte ve borda kaplama tahtalarının arasındaki çizgi[Armuz tutmak, armuz kaplama]

  Askı mapası: Bir demir kaldırmak için bedenine konmuş olan mapa

  Aşırtma praçera yelken: Kavançalı seren yelkeni

  Aşoz: Kaplama tahtaları için omurga ve bodoslamalar açılan oyuklar

  Avara: Gemi, bot veya teknenin yanaşık olduğu yerden ayrılması[Avara etmek]

  Aybocu: Zincirin ırgat çalıştırılarak aşağı alınması, indirilmesi

  Ayı bacağı: Yelkenlerin farklı kontralarda açılması [Pupa seyir]

  Aynalık: Kıç bodoslama üzerine konan ve dümen iğneciğinin üzerine konduğu tahta levha [Ayna kıçlı tekneler]

  Aynalık tahtası: Bir teknede kıç taraftaki havuzda otururken arkaya dayanmak için konulmuş olan tahta levha

  Baba: Halat volta etmek için ağaç veya metalden yapılmış silindirik biçimde güverte veya rıhtıma bağlanmış bir eleman

  Babafingo: Yelkenli bir teknede eğer direk üç kısımdan ibaret ise; en üstteki parça. [İtalyanca: pappafico][Örnek: okul gemileri]

  Badarna etmek: Bir halatın aşınmaması için üstünün halat veya koruyucu bir malzeme ile sarılması

  Bakla: Zincirin bir halkası

  Balon-usturmaça: Halattan, hasırdan veya sentetik malzemeden yapılmış, içi doldurulmuş veya şişirilmiş bir usturmaça çeşidi

  Bandolet, bandra: Milliyeti gösteren sancak

  Barbarişka: Tutulmakta olan bir halatın kaymaması için yapılan bir bağ çeşidi

  Bastina: Palangalarda kullanılan bir nevi dilli makara[Karnıyarık bastika]

  Baston: Ana cıvadranın üzerinde ileriye doğru uzatılmış çubuk

  Baş: Bir teknenin ön ve ileri kısmı

  Baş bodoslama: Omurganın baş tarafından teknenin başını meydana getirmek için yukarı istikamete doğru konulan ağaç parçası

  Baş kasara: Genellikle gemilerdeki baş taraftaki yüksek kısım

  Baş omuzluk: Kemere ile baş bodoslama arasındaki yuvarlak kısım

  Baş parima: Bir botun baş üzerindeki analeye bağlanmış kısa halatı

  Başlı: Baş tarafın kıça nazaran daha batık olması

  Baştankara etmek: Tekneyi bir sahile beya kumsala baş taraftan oturtmak veya yanaştırmak

  Başüstü: Bir botun baş tarafında oturabilecek ve ayakta durulabilecek platform

  Bermuda arma: Uzun bir direk üzerine yelken açmak için düşünülmüş arma tipi[Marconi arma] Bu tip armada yelken sereni yok ancak bumbası vardır.

  Bindirme kaplama: Armuz kaplamanın birbiri üzerine konularak yapılma şekli [Bama tiriz]

  Bita: Madeni babaların bir tanesine, halat ve zincirlerin volta edilmesi için kullanılan silindirik madeni eleman

  Bocurum: Yelkenli teknelerde kıç bodoslama / kıç aynalık üzerinde bulunan direğe çekilen yelken

  Borda: Su kesiminden yukarıda kalan kısım

  Borda feneri: Sancakta yeşil, iskelede kırmızı olarak yakılan 112,5 açılı fener

  Borda iskelesi: Bir tekneye girip çıkmak için inip kalkabilen ve içeriye alabura olabilen bir merdiven tipi [Pasarella]

  Bosa/bosa tutmak: Bir halat veya zincirin bedeni üzerine bosa tutarak abramak

  Boş alamak: Gevşek bir halatı germek için fazlasını çekmek

  Boş vermek: Halatı kaçırmak

  Branda: Eskiden yelken yapılan bir cins kumaş ya da kumaştan yapılan ve gemicilerin hamak olarak kullandıkları yatak.

  Bumba: Yan yelkenlerin alt yakalarını germek için kullanılan bir cins seren.Yük gemilerinde yük aktarmak için ucuna palanga takılan seren

  Burgata: Halat ve zincir ebadını ölçmek için kullanılan bir ölçü

  Bükün: Halatın veya bir yomanın sağa veya sola doğru kollarının bükülmesi

  Camadan: Camadan vurmak. Yelken alanının küçültülmesi

  Camadan bağı: Bu küçültmeyi yapmada kullanılan bir bağ çeşidi

  Camadan kalçeaları: Bu bağı yapmak için yelken üzerinde sıralanmış ve yelkenin her iki yüzünde bulunan bağcıklar.

  Cankurtaran simidi: Denize düşenleri kurtarmak için çok hafif ve yüzer maddeden yapılmış, yuvarlak simit biçiminde ve bir salvoya bağlı aygıt.

  Ceviz: Halatların ucuna tutabilmek için veya süs olarak yapılan bir cins düğüm şeklindeki işleme

  Cıvadra: Teknenin baş tarafında dışarıya doğru eğik olarak uzanan sabit seren, genellikle yelkenli teknelerde flokları açmak için kullanılır.

  Cunda: Uç demektir. Direk cundası, seren cundası, bumba cundası. Cunda yakası: yelkenin seren yakalarına gelen uçlarına denir.

  Çalım: Geminin baş ile kıçı arasında inik meyil veya kıç tarafta su kesiminin altındaki dar kesim.

  Çamçak: Teknede biriken suyu toplamak için tahtadan yapılmış bir cins kepçe

  Çarmık: Direklerin her iki bordasına bağlanabilmesi için gerilmiş tel halatlar.

  Çene: Omurga ile bodoslamamın birleştiği köşe

  Çıma: Halat, elincesi veya yomaların uç kısmı

  Çımariva: Personelin tekne boyunca yan yana selamlama için dizilmesi

  Çipo: Özellikle admiralti demirinde bedenin üst kısmından anelesinin altında geçen kollara dik olarak bağlanmış hareketli veya sabit ağaç veya metal kollar.

  Çördek yakası: Seren yakalarının geriye bakan kısımları, üç köşe yelkenlerdeki en üstteki pik yakası

  Çubuk: Ana direklerin üzerine konulan ekleme direkler

  Dabılbatım: Gemilerin karinası yırtıldığında teknenin su almaması için postaların iç tarafına ikinci bir kaplama konur ki, bu iki kaplama arasındaki double-bottom denir. Bu bölüm safra ve yakıt deposu olarak da kullanılır. Deniz demiri denizde ve rüzgarda hareketsiz kalan teknenin dalgalar borda vermemesi için baştan veya kıçtan denize attıkları koni şeklindeki branda torba.

  Dese etmek: Halatın veya zincirin iyice gerilmesi

  Dingi: Bir çifte kürekle kullanılan patalya

  Direk fistanı: Direğin güverteye girdiği veya etrafına çevrilen kuşak

  Doblin: Bir halatın iki çıması arasındaki sarkık kısım

  Doblin almak: [Vermek, Tutmak] Bir halatın iki çımasının gemide kalmak üzere bordadaki veya sahildeki bir babaya iki, üç kez sarılması

  Döküntü: Deniz yüzeyine yakın kayalık kümeler

  Döşekli: Altı düz olan tekne

  Dirisa etmek: Yön değiştirmek, rüzgarın dirisa etmesi, bumbayı dirisa etmek

  Dümen: Gemiyi istenilen yöne çevirmek için saç veya tahtadan yapılmış olup kıç tarafa monte edilen yelpaze şeklindeki bir parça

  Dümen başlığı: Yeke evini kuşatmak - kuvvetlendirmek için dümen şaftının etrafına geçirilen maden başlık [=dümen tası]

  Dümen bodoslaması: Kıç bodoslama

  Dümen boğazı: Dümen yelpazesinden yukarıda kalan kısım

  Dümen dolabı: Dümen yekesine bağlı mekanizmasını çevirebilmek için yapılmış olan aygıt.

  Dümen donanımı: Dümen yekesi ile dümen dolabı arasında kalan tel halat mekanizma, uskurlu şaft ve kolar ile bunların geçtikleri makaralı sistemin tümüne verilen isim

  Dümen yelpazesi: Dümenin esas ana parçası

  Dümen zaviyesi: Dümen yelpaze sathının omurga ile yapmış olduğu açı

  Dümenci pusulası: Dümen dolabının hemen önüne konulmuş olan mıknatıslı pusula

  Dümentası: Yekenin dümene bağlandığı en üst kısım

  Eğlenmek: Bir teknenin stop ederek veya çok ağır yol ile gideceği yere varması

  Edonanımı: Mekanik olan ırgat gibi aygıtların el ile çalışabilmesi için yapılmış olan donanım

  El dümeni: Kol gücü ile bir taraftan diğer tarafa basılan dümen

  El incesi: Bir tekneden diğerine veya sahile atılan ucunda kurşun bir ağırlığın ceviz ile kaplı olduğu ve sonuçta bir halatın bağlanarak gönderildiği, parekete savlosu gibi incecik bir halat

  El iskandili: Elektrikli iskandil olmayan teknelerde,derinlik ölçmek için çımasına 5 kg lık bir kurşun asılmış ve üzerine kulaç taksimatı yapılmış olan savlo

  Faça etmek: Seren yelkenlerin bir taraftan prasya olduğu halde kapatılması

  Façuna etmek: Badarnanın tel veya mürnel ile sıkı sıkıya bağlanmasıdır.

  Falaka: İki matafora cundaları arasında bulunup can halatlarının bağlandığı tel halat.

  Farş tahtaları: Ağaç bir teknenin sintine üzerindeki aralıklı tahtaları

  Filika: Savaş gemilerindeki kürekli veya yelkenli tekneler

  Fırdöndü: Zincirin gamba almaması için aralara konan bir eksene bağlı olarak dönen iki yarım bakladan oluşan kilit

  Firengi: Güvertedeki suyun denize akıtılabilmesi için yalı kütükleri üzerinden bordaya açılan oluklu delikler

  Flador: Çarmıhların gerilmesi için kullanılan sistem

  Flama: Üç köşeli sancak

  Flasa: Halatı meydana getiren incecik ipler

  Flok: Baş taraf çekilen üç köşe yelken

  Fora etmek: Bir yere bağlanmış olan halatın oradan çıkartılması [Sivil denizcilikte: MOLA]

  Frişka: Bütün yelkenleri camadan vurmaksızın kullanılabilecek derecedeki sert rüzgar

  Fundo (funda): Demirlemek için verilen komut

  Gabya: Ana direk ile babafingo çubuğu arasındaki çubuk veya yelken

  Gaga: Demirin iki ucundaki tırnakların en uç kısmı

  Gamba alamak: Halatın veya zincirin kendi etrafında dönmesi veya burulması

  Genova: Flok yerine çekilen çok daha büyük flok

  Gerdel: Gemi ve teknelerde kullanılan tahta kova

  Giz: Kıç direkteki kısa seren

  Gomina mil: uzunluğun 1/10 = 185 metre

  Gönder: İnce düz ve uzunca olarak çekilmiş çubuklar. [Sancak gönderi, filika kanca gönderi, cıvadra gönderi]

  Göz demiri: Bir gemide kullanılan ana demirler

  Gradin yakası: Bir yelkenin yan kenarları

  Grandi direği: Birden fazla direkli gemilerdeki en yüksek direk

  Gulet: Brig'ten küçük iki direkli hafif armalı pruvası kabasorta armalı, praçılaya benzer uskuna

  Gurcata: Bir direk üzerinde çanaklık kurmak için mauna kolları üzerine omurgaya aykırı olarak yerleştirilen kollar. Yelken teknelerinde direkten inen istrelyaları açmak için kullanılan kollar.

  Güverte: Gemilerde ve teknelerde baştan kıça kadar döşenmiş tahta veya madeni platform döşeme

  Güverte kaplaması: Güvertenin kaplanması için kullanılan malzeme

  Güverte hattı: Güvertenin bordadaki izdüşümü

  Halat: Bitkisel sentetik veya çelikten yapılmış ve bükümlenerek çeşitli kollarda birbirlerine sarılmış, bükülmeye ve çekmeye uygun urgan

  Halat bosa: Demir atıldıktan sonra demirin ağırlığını ırgat üzerinden almak için çımaları güvertedeki mapalar bağlı diğer uçlarında ceviz bulunan kısa halatlar.

  Hamla: Kürek çekilirken küreğin bir periyot içindeki mesafesi [Hamle]

  Hamlacı: Kürekli teknelerde serdümene en yakın kürekçi

  Havuzluk: Yelkenli veya kürekli bir teknede kıç tarafta topluca oturulacak yer.

  Hırça mapası: Zincirin zincirlikteki çımasının omurgaya bağlandığı kilit

  Hisa etmek: Bir şeyi yukarı kaldırmak. [Hisa sancak, hisa kürek]

  Irgat: Demir almada, halatları dolayıp gemiyi yanaştırmada veya karaya çekmede kullanılan, hidrolik, elektrikli, istimli veya insan kuvvetiyle çalıştırılan yatay veya dikey mekanizma [Yatay ve manivela kuvvetiyle çalıştırılanlar = bocurgat]

  Iskaça: Direk ve cıvadraların alt başların alt başlarındaki topukların yerine oturması için açılmış olan yuva

  Iskanca: Değiştirmek [nöbet, vardiya, kürek]

  Iskarmoz: Kürekli teknelerde küreğin bağlanması veya oturması için ay veya çelik şeklindeki lumbar ıskarmoz denilen aygıtlar

  Iskota: Yelkenlerin iskota yakalarını kullanmak, yelkeni rüzgar ile doldurmak için halat - palanga donanımı

  Iskota yakası: Kabasorta yelkenlerde alt yakalar; randa, pik veya floklarda alt geri köşe

  İç omurga: Postaları [bir ahşap teknede] omurgaya daha sıkı bağlamak için baştan kıça kadar uzanan ikinci bir omurga

  İğnecik: Dümenin kıç bodoslamaya bağlanabilmesi için, erkek ve dişi olarak konmuş olan menteşe

  İskandil: Denizin derinliğini ölçmek

  İskandil: Kurşunu İskandil salvolarının bağlandığı ağır kurşun - ağırlık

  İskandil salvosu: İskandil kurşunlarının bağlandığı işaretli salvo

  İskarça: Bir liman veya koy içindeki kalabalık tekne gurubu, karışık olarak demirlemiş olan tekneler topluluğu

  İskele: Teknenin sol yarısı veya gemiye girip çıkmak için kullanılan sürme veya inip kalkan merdiven

  İskele tavası: İskelelerin alt ve üstünde girip çıkmada ilk basılan platform

  İspavlo: Katrasız kendirden yapılmış iki kollu sicim [kırnap]

  İstinga: Yelkenleri toplamak için kullanılan selviçe [Hareketli donanım]

  İstinga etmek: Yelkenleri toplamak

  İstralya: Direk ve çubukların cundalarında baş ve kıça doğru inen sabit arma, veya teknelerin postalarını baştan kıça kadar birbirlerine bağlayan kuşak

  İşkampavya: Harp gemilerinde personel taşımakta kullanılan motorlu büyük filika

  Kabasorta arma: Serenleri direklere dik ve kemere istikametinde olan dört köþe yelkenli arma

  Kalastra: Kuntra güvertelerin üzerine alýnan filikalarýn oturtulduklarý aðaç veya metal kürsü

  Kaloma: Demir üzerinde bulunan teknelerin denizde bulunan zincir mesafesi. Boþluk ve rahatlýk, tolerans, ölçülü

  Kaloma etmek: Zincir gerektiðinde daha fazla salmak, [Kaloma vermek]

  Kana rakamlarý: Gemilerin çektikleri su derinliðini göstermek için baþ ve kýç dikmeler hizasýna sancak ve iskele taraflara desimetre veya feet cinsinden çizilmiþ rakamlar. [Romen ve italik]

  Kandilisa: Yelkenleri yukarý kaldýrmak için kullanýlan halat.Trinket ve maestra serenlerinin kandilisasý : ÝstriseGabya serenlerin kandilisasýna : MantiFlok ve randa yan yelkenlerin kandilisasýna: Çördek /Mandar denir.

  Kapele muþamba: Pusla, dümen dolabý, kaporta, vinç gibi kýsýmlarýn yaðmur ve güneþten korunmasý için yelken brandasýndan yapýlmýþ kýlýflarýn geçirilmesi için verilen emir.

  Kaplama: Postalarýn üzerine boyuna kaplanan saç veya tahtalar.

  Kaporta: Gemi veya tekne içindeki kapýlara ve güverteden aþaðý iniþ ve çýkýþ merdivenlerinin üzerindeki kapalý yerlere denir.

  Karanfil: Pruva ve grandi direði cundalarý arasýndaki tel halat

  Karavele kaplama: Ýçi kutrani dýþý armuz kaplama olan bir kaplama þekli.

  Karina: Bir teknenin su altýnda kalan ýslak kýsmý (dýþ kýsmý).

  Karula yakasý: Bir yan yelkenin direðe yakýn alt yakasý (köþesi).

  Kasa: Halatlarýn çýmalarýna açýlmayacak þekilde yuvarlak þekilde yapýlan ve dikiþle emniyete alýnan yuvarlak büyük halkalar.

  Kasara: Teknelerin baþ orta ve kýç kýsýmlarýnda güverteden daha yüksek olan güvertelere veya kýsýmlara denir.

  Kastanyola: Demir zinciri akarken durdurabilmek için ýrgat etrafýna konan demir veya çelik þerit çember (bir çeþit fren balatasý).

  Kavanca: Herhangi bir þeyi bir taraftan diðer tarafa geçirmek veya aþýrmak ya da bir yerden diðer bir yere aktarmak.

  Kemere: Güvertenin döþenebilmesi için posta uçlarýný birleþtiren enine (omurgaya dik) konan kýsýmlardýr. (yarým olanýna ÖKSÜZ KEMERE denir).

  Kerte: Bir dairenin 32'de biridir. (11 derece 15 dakika).

  Kerteriz: Herhangi bir maddenin bir tekneden olan yönünü mýknatýslý veya cayro pusla ile tayin etmek veya ölçmek.

  Kerye: Ýki haltý birleþtirmek için veya halatýn çýmasýna geçici kasa yapmak için [sadece madeni halatta] kullanýlan cývatalý mengene

  Kýble: Güney

  Kýç: Teknenin geri tarafý

  Kýç bodoslama: Omurgadan kýç taraf kaldýrýlan dik kýsým [Aðaç veya maden]

  Kýç gönderi: Kýç tarafta sancak çekilmesi için dikilmiþ olan gönder.

  Kilit: 12,5/15 kulaç zincir uzunluðu veya iki kilit zinciri birbirine baðlayan bir tarafý deðirmi diðer tarafý harbili bir cins zincir baklasý.

  Kinistin valfý: Gerektiðinde bir tekneye denizden su almak için su kesiminden aþaðýya konmuþ ve gerektiðinde uzaktan açýlýp kapatýlabilecek valf.

  Koç boynuzu: Baþ ve kýç omuzluklar ile mataforalarýn üzerinde bulunan ve halat volta etmek için kullanýlan boynuz þeklinde iki kulaklý madenler.

  Kol: Flasalarýn bir tarafa bükülmesi sonucu halatta elde edilen elemanlar. Flasa gibi bütün halat boyundadýrlar.

  Koltuk: Bir teknenin aborda olduðu yere sýkýlmasý için baþ ve kýç omuzluklardan verdiði halat.

  Kontra mizana direði: Mizana direðinin gerisindeki direk

  Kontra omurga: Ana omurganýn aþýnmamasý için altýna konan þerit halindeki parça.

  Kontra tavlon güverte: Eski harp gemilerine ait bir güverte katý

  Kontrata mizana direði: Kontra mizanadan sonraki kýç direk

  Körkapak: Lumbuzlarý içerden kapayan demir kapak

  Kuntra: Ýskota yakasýna baðlanan iki inceden birisi iskota olarak kullanýldýðýnda diðeri kuntra olur. Kontra kontr kelimesinden gelme olup, karþý-zýt-yedek anlamýnda kullanýlýr.Kuntra omurga, bodoslama-grandi-güverte gibi Kuntra flok-kuntra mizana ve benzeri.

  Kurt aðazý: Ýçinde halat geçmesi için güverte üzerinde baþ ve kýç omuzluklarýna monte edilen demir yastýklar.

  Kutrani kaplama: Ahþap diagonal (çapraz) kaplama

  Küpeþte: Güverte üstündeki borda kaplamasý.

  Kürek lumbarý: Askeri filikalarda iskarmoz yerine küreklerin oturtulduklarý oyuk yerler (küpeþtede takazlýk tahtasýnda)

  Laçka: Boşver, boşalt, boşalmış gevşemiş anlamında.

  Lale halatı: Dümenlerin denizli havalarda düşüp kaybolmaması için dümen yelpazesinden geçip teknenin kıçına bağlanan bir ince savlo.

  Larmo: Flokların açıldığı istralya. (Bazen flok larmosu da denilir).

  Lava etmek: Boş al ve ger anlamında bir emir. (Boşunu al)

  Lavra deliği: Bir teknenin içindeki suyu askıya alıp boşaltmak için açılmış delik. (Genellikle kıç tarafta havuzluğun altındaki kruzlu yerde).

  Lif: Nebati halatın yapıldığı malzemenin en ince parçası

  Liga camadan: Yelkeni küçült, camadana vur demektir.

  Limbo: Bir şeyin bir taraftan diğer tarfa aktarılması. (Marmara etmek sadece sıvı içindir.)

  Livar: Balıkçı teknesinde balıkların taze kalması için alt tarafı denizle ilgili tahta havuz.

  Loça: Demir zincirinin akması için açılmış deliklere geçirilmiş madeni oluk.

  Lokma: Zincirin baklalarının ortasına takviye için konmuş parça.

  Lumbara ağızı: Gemilere girip çıkılan bordada açılan dört köşe kapak.

  Lumbuz: Gemideki pencerelere verilen isim.

  Manika: Bir teknenin alt kısımlarına güverteden aşağıya doğru havalandırma için konulan geniş boru.

  Mapa: Sabit halka

  Martin demiri: Çipo ve kolları aynı düzeyde ve kolları da beden etrafında dönebilen bir sistemdeki demirdir.

  Mastalya: Tahta leğen.

  Mastori postası: Bir teknedeki en geniş posta.

  Matafora: Teknelerde veya sahilde filika veya botların asılabilmesi için uçlarında palanga bulunan aygıt.

  Matafyon: Yelken ve tentelerin delik açıldığında yırtılmaması için delik etrafının takviye edildiği alüminyum veya halat yassı halka.

  Mayna etmek: Aşağı indirmek (ağır ağır).

  Meme: Demir kollarının demir bedenine birleştiği noktanın alt kısmı.

  Mezestre: Yarıya kadar indirmek.

  Mil (deniz mili): Denizdeki uzunluk ölçüsü.Ekvatorda 1 derece = 60 deniz miline denk gelir. (1 deniz mili = 6080 feet = 1852 mt )

  Mizana direği: 3 direkli bir yelkenli gemide en kıçtaki direktir.

  Mevcet: Hamak sarılan incelere denir.

  Neta: Muntazam, düzgün, tertipli veya emniyetli anlamına gelir.

  Omurga: Bir teknenin postalarının üzerine oturtulup bağlandığı ve baştan kıça kadar devam ettiği ağaç/madeni parçalardır. Genellikle küçük teknelerde yekpare olur.

  Omuzluk: Teknenin baş ve kıç tarafındaki 45 derecelik açı civarındaki istikamet.

  Orsa: Yelkenleri elden geldiği kadar rüzgarın estiği tarafa yaklaştırarak seyretmek. (Orsasına seyir)

  Orsa yakası: Bir yelkenin direk tarafındaki veya rüzgar üstü tarafındaki yakasıdır.

  Orsa alabanda eğlenmek: Rüzgarı bordaya alarak, yelkenleri birbirinin aksine alıp tekneyi yolundan alıkoyup vakit geçirmektir.

  Orsa alabanda tramola: Teknenin başını rüzgara alıp bir kuntradan diğer kuntraya geçmektir.

  Orsa halinde: Bir teknenin mümkün olduğu kadar rüzgarın estiği cihete yakın seyredişi.

  Orsa pupa çemberi: Bumbanın cundasına yakın ve iki tarafında da mapa bulunan madeni çember.

  Orsada kazanmak: Bir teknenin orsa seyrinde az düşme yapıp istediği tarafa gidişte kazanması.

  Orsaya kaçmak: Bir yelkenli teknenin devamlı olarak baş tutamayıp rüzgar üstüne kaçmasıdır.

  Öksüz kemere: Kemerenin ortadan kesilmiş olarka yanda kalan kısımları.

  Palamar: Gemilerin rıhtıma veya iskeleye bağlanmasında halattan daha kalın yomalara verilen isim.

  Palanga: Bir halat ve anaz iki makaradan oluşan kaldırma mekanizması

  Palavra güverte: Eskiden harp gemilerinde topların bulunduğu güverte

  Patalya: 1-3 çifteye kadar kürekli ahşap teknelere harp gemilerinde verilen isim.

  Patrisa: Çubukların bağlanması için cundalarından aşağı ve geriye doğru inen ve tekneye bağlanan sabit arma

  Pik: Giz veya serenlerin üzerine açılmış üç köşe yelken.

  Pik yakası: Bir yan yelkeninin üst ve köşedeki yakasıdır.

  Piyan: Bir halatın çımasının açılıp dağılmaması için çomasına ıspavlo veya gırcıla ile yapılan bir çeşit düğüm şekli.

  Portuç: Alet edevat veya boya gibi sair şeylerin saklanması için kullanılan dolap veya kamara gibi yerler.

  Posta: Üzerine kaplama tahtalarının [veya saçların] tespit edildiği ağaç veya maden eğriler [kaburga]

  Pruva: Bir teknenin ön tarafından ileri istikameti.

  Pruva direği: Birden çok direkli teknede baş taraftaki ilk direk.

  Puntel: Güvertenin kuvvetlendirilmesi için alttan dikine konan destek veya güverte üzerindeki vardevelaların tutmak için güverteye dik olarak konulan demir çubuklar.

  Pusla: Rota istikametlerini gösteren, kerteriz alıp mevki konmasına yardım eden mıknatıslı veya cayro devvaresi ile çalışan seyir aletidir.

  Pusla kartı: Pusla ibrelerinin üzerine oturtulmuş derece veya kerte taksimatı bulunan daire şeklinde bir karttır.

  Pusla mihveri ekseni: Pusla kartının merkezinin oturduğu ucu sivri bir iğnedir.

  Pusla tası: Mıknatıslı pusulalarda pirinç veya bakırdan yapılmış (manyetik etkisi olmaması için) yarım küre biçiminde içi boş bir tastır.

  Puta: Koymak, donatmak (puta kürek).

  Radansa: Halatların çımalarında kasa yapmakta kullanılan madeni halka biçimindeki malzeme

  Randa yelkeni: Yelkenli bir teknede en geriye açılan yan yelkeni.

  Roda: Kullanılmamış, açılmamış nebati halat sargısı.

  Rota: Geminin üzerinde gittiği çizgi.

  Ruba etmek: Yelkenle rüzgarı başa alarak tekneyi geriletmek

  Rüşvet güverte: Yolcu gemilerinde filikaların üzerine oturtulduğu kalastraların bulunduğu güverte.

  Rüzgar altı: Rüzgarın estiği yönün aksi.

  Rüzgar yakası: Bir yelkende rüzgarın estiği taraftaki yaka.

  Rüzgarüstü: Rüzgarın estiği yön.

  Safra: Bir teknede denge sağlanması için sintinesine konan ağırlık.

  Sağanak: Rüzgarın eserken birdenbire şiddetli esmesi.

  Salma: Bir teknenin rüzgara veya akıntıya bağlı olarak dönmesi

  Salma omurga: Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldırılan madeni veya ağaç levha.

  Salpa: Demirin deniz dibinden kurtulması, ağırlığını zincire binmesi.

  Sancak: Bayrak veya teknenin sağ yarısı, sağ tarafı

  Sancak alabanda: Dümenin sancak tarafa doğru en çok basılabilmesi için verilen emir.

  Sancak gönderi: Kıç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmiş gönder.

  Saravele: Yelkenin sarılması için verilen komuta denir.

  Savlo: Sancak çekmek için kullanılan 1,5 burgatalık ince halat

  Selviçev: Yelkenli bir gemi armasındaki hareketli halatlar.

  Seren: Direkler üzerinde yelken açmak için ve işaret çekmek için yatay olarak bağlanmış gönder.

  Seren yakası: Yelkenlerin derene bağlı üst kısımları. (matafyon yakası).

  Sığ su: Denizin (genellikle sahil kısmına yakın) herhangi bir kısmında teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak şekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.

  Silyon feneri: Gece ve karanlıkta gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarında yaktıkları ufkun 20 kertelik bir sahasından berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha aşağıda olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).

  Sintine: Bir teknenin su altında kalan ıslak kısmının iç tarafıdır.

  Sis işareti: Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarını belirtmek üzere düdükle verdikleri işaret.

  Sis kampanası: Demirde veya şamandırada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldıkları kampana

  Siy: A Kürek çekerken tekneyi geriye itmek için verilen komut.

  Soğra (sokra): Armuz kaplamada, kısa gelen kaplama tahtalarının uçlarının birleştiği yerdeki çizgi.

  Suga etmek: Vira edip sıkıştırmak. (Suga kastanyola, suga cıvata vb).

  Su hattı: Teknenin gövdesinde ıslak yüzeyle kuru yüzeyi arasında meydana gelen çizgi.

  Sübye armalı: Direklerinde seren yelkenleri olmayıp sadece yan yelkenleri bulunan tekneler.

  Sülyen: Yeni konan ya da raspa edildikten sonra temizlenmiş olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar olarak sürülen genellikle kırmızı renkteki boya

  Sürme omurga: Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açılan bir yarıktan aşağı yukarı hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha şeklindeki omurga olup yelkenli teknelerde yelkenle seyir anında devrilmemek veya rüzgar altına düşmemek için kullanılır].

  Şapka: Direklerin üst uçlarına geçirilmiş yuvarlak tabla

  Şeytan çarmıhı: İki halat arasına ağaç basamaklarla yapılan bordadan sarkıtılan merdiven.

  Talvek hattı: Boğazlarda ortadan geçtiği varsayılan hat

  Tarak gemisi: Limanları ve geçitleri derinleştirmek için kepçeli olarak yapılmış özel gemi

  Tava: Borda iskelelerinin altında ve üstünde durulacak yer [İskele tavası]

  Tavlon güverte: Çok güverteli gemilerin üsten itibaren aşağıya doğru beşinci güvertesi.Eski harp gemilerine ait bir güverte katı

  Tayfa: Ticaret gemilerindeki gemiciler

  Tente: Güverteyi yağmur ve güneşten korumak için güverte üzerine açılan branda veya başka bir malzememden yapılmış örtü

  Tente omurgası: Tentenin orta kısmına ve altına konulan ağaç

  Tersane: Gemi yapılan fabrika, tezgah veya sanayi merkezi

  Tirenti: Bir halatın çekilen çıması

  Tırnak: Demirin kollarının ucundaki tırnak şeklindeki kısım

  Toka etmek: Bir şeyi yerine kadar kaldırmak [Sancak toka etmek, işaret toka]

  Tramola: Yelkenle seyirde rüzgarın bir kontradan diğer kontraya önce pruvanın geçmesi ile yapılan dönüş.

  Uçkurluk: Bir sancağın direk veya rüzgar üstü tarafındaki yakasındaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli şerit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakası ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir.

  Uskuna: Pruva direği kabasorta armalı, grandi direği sübye armalı iki direkli yelkenli tekne

  Usturmaça: Bir birinin üzerine veya rıhtıma yanaşan teknelerin bordalarının göçmemesi veya boyalarının bozulmaması için araya koydukları ağaç,i lastik, plastik veya halatlardan yapılmış olan, balon, silindir biçimindeki yastık.

  Varagele: İki nokta arasında gerilmiş olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bağlı sepet veya iskemle donanımlı insan ve eşya taşımak için kullanılan donanım.

  Vardavela: Teknelerin küpeştelerinde ve borda iskelelerinde personelin korunması için dikilmiş bulunan sabit veya yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmiş demir veya ağaç tiriz.

  Vardavela punteli: Küpeştelere konmuş olan ağaç veya demir sabit veya yatıp kalkan punteller.

  Varil: Mancana büyüklüğündeki madeni fıçı

  Veledibarka: Fırtınalı havalarda pruva ana istrelyası üzerine açılan flok.

  Veleistralye yelkeni: Pruva direğinden sonra gelen direk üzerine açılan yan yelkenin sereni

  Velena: Direkler arasındaki istrelyalar üzerine açılan üçgen şeklindeki yelkenler.

  Vento: Bumbaları ve mataforaları bir taraftan diğer tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarından alınan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da bağlanır.

  Vinç: Gemiye yük alıp vermede kullanılan, ambar ağızlarına yakın olarak konmuş hidrolik - elektrik veya istimle açılan makineler.

  Vira: Vidayı, cıvatayı, ırgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut.

  Viya: Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.

  Volta: Bir halatın babaya veya biteye bir kez dolaştırmak

  Volta almak: Halatın veya demir zincirinin birbirine dolaşması.

  Yaka: Yelkenlerin köşelerine ve yakalarına denir.

  Yakamoz: Su içinde ışık biriktirebilen tekhücrelilerin total yansıma halinde ışıldaması

  Yalpa: Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancağa dalgaların bordadan alınması ile sallanması

  Yalpa omurgası: Teknelerin yalpalamasını azaltmak için karina kısmına baştan kıça doğru uzunan omurga biçimindeki çıkıntı.

  Yan yelkenler: Yarım serenler ve gizler üzerine açılan yelkenler ile flok ve valenalar

  Yarımoturak: Kürek çekerken ayak dayanılan ağaç puntal [yatay]

  Yaslamak: Bir teknenin hareket kabiliyetini kaybederek, akıntı veya rüzgar etkisi ile bir rıhtıma veya başka bir tekne üzerine düşmesi

  Yeke: Dümen başına takılıp dümenin istenilen tarafa basılması için kullanılan demir veya ağaçtan yapılmış kol.

  Yelpaze: Dümenin su içindeki en geniş kısmı

  Yoma: Genellikle kalın halatlara denir.

  Yürya: Bir palanganın tirentisini veya bir halatın elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek.

  Zincir makinası: Zincirlik ile üst güverte arasında zincirin arasından geçtiği madeni boru.

  Zincirlik: Teknelerin baş tarafında başaltında demir zincirlerinin muhafaza edildiği yer.

  Zırh güverte: Eski zırhlı harp gemilerinde mermilerin delip geçmemesi için konan çelik güverte

"http://tr.wikipedia.org../../../d/e/n/Denizcilik_terimleri.html"'dan alındı

Sayfa kategorisi: Denizcilik

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara